Hai phòng của tổ ngoại văn nằm hơi xa so với văn phòng của các tổ khác. Thiện Bảo, La Hậu, Khương Mẫn, Diêu Mật cùng ở phòng ngoài. Phòng trong có chiếc bàn làm việc lớn của tổ trưởng, có những chiếc bàn học lớn nhỏ mới cũ khác nhau, lại có cả một chiếc tủ sách lớn trống không. Tuy nhiên, mấy vị nghiên cứu viên có học hàm cao hoặc hay ra vẻ ấy không làm việc toàn thời gian ở cơ quan, đều làm việc ở nhà, chỉ có Hứa Ngạn Thành là hay sang qua lại. Phó Kim có văn phòng riêng của mình, chưa từng đến tổ ngoại văn bao giờ. Tranh thủ lúc Khương Mẫn không có ở đây, Diêu Mật đã sớm nhờ Thiện Bảo và La Hậu khiêng chiếc bàn học mới mà Thi Ni Na chiếm dụng về chỗ cũ. Họ đổi cho cô một chiếc bàn học bán tân, theo yêu cầu của Diêu Mật, kê bàn học vào góc tường cạnh cửa ra vào.

Hôm nay là buổi họp tổ ngoại văn lần đầu tiên, lò sưởi ở cả hai phòng trong ngoài đều được đốt rất vượng. Bốn người ở phòng ngoài ngoại trừ Khương Mẫn ra thì đều đã đến từ sớm. Ngạn Thành ăn điểm tâm xong liền vội vàng chuẩn bị đến họp thật sớm, thế nhưng Lệ Lâm lúc sắp ra cửa bỗng nhớ ra cái tẩu thuốc lá hôi hám của Chu Thiên Lý chắc chắn sẽ huân lên người cô đầy mùi khói. Cô thay một chiếc áo bàng-tô cũ, lại thay một chiếc áo len cũ, tính toán thấy phòng làm việc lạnh, bèn mặc thêm một chiếc áo ba lỗ. Ngạn Thành đợi cô lật đật, một mặt thầm niệm lời hẹn ngầm giữa anh và Diêu Mật: "Chúng ta phải nhanh trí lên một chút." "Nhanh trí"? Nhanh trí thế nào đây? Nghĩa là: Họ phải tìm mọi cách để được xếp vào cùng một tiểu nhóm, mà lại không được để người ta phát hiện. Anh bừng tỉnh nhận thức được rằng mình phải cảnh giác, phải cẩn thận, phải che giấu.

Vợ chồng họ đến văn phòng còn sớm hơn những người khác. La Hậu, Thiện Bảo và Lệ Lâm chào hỏi xong liền nói: "Anh Hứa lâu lắm không đến, chỗ chúng tôi mới có người thêm vào, chắc anh đều không biết nhỉ?"

Ngạn Thành vừa bước vào cửa liền nhìn thấy Diêu Mật ở trong góc. Anh rất "nhanh trí", chỉ quay đầu ra hiệu gật đầu từ xa với cô, rồi bận rộn giải thích rằng nhà có người thân đến, bận đến mức rối tinh rối mù. Lệ Lâm đi qua chào mừng Diêu Mật, hỏi cô sao lại ngồi ở trong góc. Khương Mẫn vừa khéo đi vào, tiếp lời nói: "Diêu Mật cứ thích trốn ở trong góc." Diêu Mật chỉ cười nói: "Chỗ tôi thoải mái, có thể đánh một giấc."

Mọi người cùng đi vào phòng trong, tìm chỗ của mình rồi ngồi xuống. Thiện Bảo còn mang theo hai chiếc ghế, Diêu Mật cũng mang ghế của riêng mình. Lệ Lâm để ý thấy Ngạn Thành và Diêu Mật đối với nhau rất nhạt nhẽo. Ngạn Thành không hề nói chuyện với cô ấy, cũng không chú ý đến cô ấy, có vẻ như không mấy hứng thú với cô ấy. Lệ Lâm cảm thấy trước đây là do thần kinh mình quá nhạy cảm, tự thấy may mắn vì đã không "vạch trần anh ta".

Ngô Ưu vừa bước vào cửa là mặt mày hớn hở chào hỏi vợ chồng Hứa Đỗ, còn những người khác thì chỉ liếc qua một cái cho có lệ. Anh ta ngồi xuống sát chiếc bàn làm việc lớn của tổ trưởng. Chu Thiên Lý bước vào nhìn thấy Diêu Mật, cười nói: "Á chà! Tôi nghe nói cô Diêu cũng đến tổ chúng ta rồi chứ bộ! Hôm nay là buổi họp hoan nghênh phải không?" Nhìn thấy bên cạnh Lệ Lâm có một chỗ trống, anh ta liền vội vàng ngồi xuống. Diêu Mật mặt nặng mày nhẹ không nói một tiếng. Chu Thiên Lý không hề cảm thấy mất mặt, cứ cố gặng hỏi: "Đến lâu chưa?"

Diêu Mật miễn cưỡng đáp: "Bốn, năm, sáu ngày rồi."

Ngô Ưu giơ ngón cái lên nói: "Khái quát rất hay!"

Đang nói chuyện thì Thi Ni Na và Giang Thao Thao cùng đến muộn. Ni Na từng đến văn phòng của tổ rồi, lại còn chiếm dụng chiếc bàn học mới. Ngạn Thành không hề hay biết, nhìn thấy hai người bước vào, liền lớn tiếng ngăn cản nói: "Chúng tôi đang họp đấy!"

Lệ Lâm ở bên cạnh anh, vội vàng nhẹ nhàng đẩy anh hai cái.

Ngạn Thành lại chẳng thèm để ý, nhìn hai cô nàng chạy ào vào, sóng vai ngồi chễm chệ trước chiếc bàn làm việc lớn của tổ trưởng, không khỏi kinh ngạc nói: "Hai cô cũng thuộc tổ này á?"

Lệ Lâm vội nói: "Đương nhiên rồi! Tổ ngoại văn mà!"

Chu Thiên Lý ngậm tẩu thuốc cười ha hả nói: "Một bên đổ mà! Người Liên Xô không phải người ngoài, tiếng Nga cũng không còn là ngoại ngữ nữa rồi!"

Ngạn Thành thấy ngượng ngùng. Anh nói: "Tôi cứ tưởng tổ Liên Xô không nhập chung một chỗ với chúng ta chứ."

Thi Ni Na nhoẻn cái miệng đỏ chét — trên những chiếc răng vàng toàn là son môi màu hồng hoa hồng — vẹo đầu, cười một cách quyến rũ, hạ giọng nói: "Tách sao được chứ!" Cô ta nhìn đồng hồ, lại nhìn xung quanh một lượt, mọi người đều đã đến đủ. Cô ta dùng cán bút gõ lên bàn nói: "Bây giờ họp."

Ngạn Thành trợn trừng mắt. Lệ Lâm lại lặng lẽ đẩy anh hai cái.

Ni Na nói tiếp: "Đồng chí Phó Kim hôm nay có việc không đến được, bảo tôi thay mặt anh ấy chủ trì buổi họp này, tôi xin truyền đạt mấy điểm chỉ thị của lãnh đạo nhé." Cô ta rút thuốc lá ra, tiện tay mời Ngô Ưu một điếu, quẹt diêm châm lửa cho Ngô Ưu, rồi tự châm cho mình một điếu, hít sâu một hơi, hai ngón tay kẹp điếu thuốc, phả ra một làn khói đặc.

Chu Thiên Lý rút cái tẩu ra khỏi miệng, đứng vụt dậy. Anh ta là một người gầy gò thấp nhỏ, ngồi thì thấy mình bé nhỏ, thế nên mới đứng lên. Anh ta nói: "Xin lỗi. Tôi có một câu hỏi. Tôi là lần đầu tiên đến đây họp, nhiều chuyện vẫn chưa quen thuộc lắm. Tôi chỉ biết đồng chí Phó Kim kiêm tổ trưởng tổ chúng ta, chứ còn chưa biết ai với ai cả? Đồng chí Thi Ni Na là phó tổ trưởng à?"

Ni Na cười càng thêm quyến rũ. Cô ta nói: "Thưa anh Chu, anh ngồi xuống đi đã — Đồng chí Diêu Mật, cô không cần ghi biên bản đâu."

Diêu Mật chỉ điềm đạm đáp: "Đây là vở của tôi mà."

Hai hàng lông mày rậm của La Hậu từ "mười giờ mười phút" chuyển thành "mười giờ bảy phút", anh trợn tròn mắt nói: "Chỉ thị của lãnh đạo mà không cho ghi chép à?"

Ni Na nói: "Ấy, tôi chỉ muốn nói là, biên bản cuộc họp của tổ thì do thư ký tổ chịu trách nhiệm. Những chỉ thị mà tôi truyền đạt lúc này là để cho các đồng chí thảo luận."

Trần Thiện Bảo là thư ký tổ, anh giơ cao cuốn sổ tay lên hỏi: "Có ghi hay không?"

Ni Na nói: "Những lời tôi nói lúc này là để trả lời anh Chu, không cần ghi — Thưa anh Chu, hội trưởng của chúng ta là đồng chí Mã Nhậm Chi, điều này thể nào anh cũng phải biết chứ nhỉ? Ông ấy là hội trưởng kiêm tổ trưởng tổ văn học cổ điển. Đồng chí Phó Kim là phó hội trưởng kiêm tổ trưởng tổ văn học nước ngoài. Tổ hiện đại đương đại và tổ lý luận mỗi tổ có một vị tổ trưởng, không có phó tổ trưởng. Nhân sự tổ cổ điển chưa đầy đủ, mấy nhân viên công tác tiếp tục chấm câu và chú thích cổ tịch, hoàn toàn là công việc mang tính kỹ thuật, không thể gọi là nghiên cứu. Trước đây đồng chí Vương Chính lãnh đạo công việc này, bây giờ cô ấy đã thăng tiến việc khác, không còn ở trong hội nữa. Tổ cổ điển họp, nếu đồng chí Mã Nhậm Chi không thể đến dự, thì ngài Đinh Bảo Quế là người triệu tập. Còn tôi hôm nay ấy à, coi như là một người triệu tập tạm thời vậy." Cô ta dừng lại một nhịp, toàn tổ lặng phắt lắng nghe.

Cô ta tiếp tục nói với vẻ trang trọng: "Tổ chúng ta đây tương đối phức tạp. Các tổ khác đều đã làm việc được một thời gian rồi, chỉ có tổ chúng ta là kế hoạch công tác còn chưa thông qua — Kế hoạch của mỗi người thì đã định rồi, nhưng kế hoạch của toàn tổ thì vẫn chưa thống nhất lại với nhau."

Cô ta búng tàn thuốc trên đầu điếu thuốc, hít một hơi, dùng giọng cảm thán nói: "Có sở trường riêng ấy mà, thì đều có thể phục vụ nhân dân. Thế nhưng, mục đích là để phục vụ nhân dân cơ mà, chứ có phải để phát huy sở trường riêng đâu cơ chứ! Ví dụ như có người có kế hoạch nghiên cứu cái gọi là 'Bông hoa của ác' của Mã Lạp Mai. Đương thế nào Mã Lạp Mai là đại văn gia có ảnh hưởng quốc tế. Thế nhưng 'Bông hoa của ác' ấy mà, loại tiểu thuyết thế này không tránh khỏi là suy đồi chứ gì? Phục vụ nhân dân thế nào được cơ chứ! — Câu nói này không nhằm vào cá nhân nào, tôi không muốn kể ra từng ví dụ đâu. Dù sao thì đại đa số tổ chúng ta là nghiên cứu văn học của các nước tư bản chủ nghĩa. Cái gì là tinh hoa có thể hấp thu, cái gì là cặn bã nên phê phán, phải phân biệt cho thật nghiêm ngặt, không thể vơ đũa cả nắm thu nhận tất. Nói thẳng ra nhé, nghiên cứu văn học của giai cấp tư sản, bắt buộc phải có lập trường quan điểm đúng đắn, phải có sự hướng dẫn mang tính cương lĩnh. Cậu nghiên cứu tác giả này này, cô nghiên cứu tác giả nọ nọ, ô hợp một mảng cát rời, không nhào nặn lại thành một khối, không kết thành quả ngọt được. Chúng ta phải học tập kinh nghiệm tiên tiến của người anh cả Liên Xô, chiếu theo lịch sử văn học thế giới của Liên Xô, tuyển chọn ra mấy trọng điểm, tổ chức nhân lực — tổ chức sở trường của các vị đi, như thế này mới có thể cùng nhau cố gắng, đưa ra được thành quả. Đây là tôi truyền đạt ý kiến của tiểu nhóm nòng cốt lãnh đạo, để mọi người tham khảo thảo luận."

Kế hoạch của Chu Thiên Lý là nghiên cứu thơ trường phái tượng trưng của Mã Lạp Mai và tác phẩm "Bông hoa của ác" của Bồng Lai Đặc. Anh ta kẹp tẩu thuốc, thở ra luồng khí lạnh từ mũi, lầm bầm làu bàu nói:

"Mã Lạp Mai cơ đấy! 'Bông hoa của ác' tiểu thuyết cơ đấy! Tiểu thuyết cơ đấy!"

Thế nhưng chẳng ai thèm để ý đến anh ta. Mọi người nghiêm trang nghe hết đoạn truyền đạt này, ngẩn ngơ nhìn Ni Na hút thuốc.

Ngô Ưu hỏi: "Lãnh đạo đã nêu ra mấy trọng điểm nào vậy?"

Giang Thao Thao dịu ngọt nói: "Shakespeare, Balzac, Dickens, chị em nhà Brontë."

Ngạn Thành đợi một lát, hỏi: "Hết rồi à?"

Giang Thao Thao nói: "Nhân lực chúng ta có hạn, phải phối hợp với thực tế chứ!"

Ngạn Thành lúc này nói chuyện không hề lắp bắp chút nào, dồn dập hỏi: "Còn văn học Liên Xô thì sao?"

Thi Ni Na từ từ dập tắt tàn thuốc, thong thả nói: "Anh Hứa đừng có vội, văn học Liên Xô là phải thành lập một tổ riêng, thế nhưng nhân lực không đủ, nhất thời vẫn chưa thành lập được, cũng giống như tổ cổ điển vậy, đang trong quá trình trù bị xây dựng đấy thôi."

Giang Thao Thao bồi thêm một chú thích mang đậm chất văn nghệ: "Văn học Liên Xô, hiện tại đã hòa tan vào trong từng hạng mục trọng điểm nghiên cứu rồi."

Chu Thiên Lý ngạc nhiên nói: "Hòa tan thế nào cơ chứ?"

Thao Thao nói: "Ví dụ như bối cảnh thời đại mang tính chất gì, thời kỳ lên ngôi và thời kỳ suy sụp của giai cấp tư sản phân chia ra sao, không thể mỗi người nói một phách được, phải có một quan điểm thống nhất đúng đắn."

Hứa Ngạn Thành phát ra một tiếng "Ồ", điệu giọng rõ ràng có chút kỳ lạ. Lệ Lâm lại nhẹ nhàng đẩy anh một cái. Anh không chịu khuất phục, nghiêng người đi, lệch đầu nhìn Lệ Lâm, tựa như đang chất vấn cô đẩy tôi làm gì? Làm Lệ Lâm ngượng ngùng cúi gằm nhìn mũi của mình, đến thở mạnh cũng không dám.

Chu Thiên Lý lại tiếp lời: "Nghĩa là, đều phải tuân theo quan điểm của Liên Xô. Nghĩa là, quan điểm của Liên Xô đứng cao hơn tất cả mọi hạng mục nghiên cứu."

Ngô Ưu đính chính lại: "Không phải đứng cao hơn, là để chúng ta nương tựa vào — Tôi thấy thế này là có sự hướng dẫn mang tính cương lĩnh, rất hay. Chiếu theo cách giải thích của đồng chí Thao Thao, chúng ta chính là chọn ra bốn trọng điểm."

Ni Na nói: "Đúng! Chọn ra bốn trọng điểm. Chia thành bốn tiểu nhóm."

Ngô Ưu vội vàng nói: "Tôi nghĩ — tôi — sẽ nghiên cứu Shakespeare vậy. Đồng chí Trần Thiện Bảo làm trợ lý cho tôi, thấy thế nào?"

Khương Mẫn không ngờ ngài Ngô lại chọn Thiện Bảo mà không cần cô ta. Cô ta đánh giá lại tình thế, thăm dò nói: "Tôi cùng với ngài Đỗ nghiên cứu Brontë, ngài Đỗ có cần tôi không?"

Đỗ Lệ Lâm lanh lợi đáp: "Được chứ, hai chúng ta cùng một nhóm."

Ngạn Thành thầm đắc ý. Anh thong thả nói: "Tôi sẽ nghiên cứu Dickens vậy."

La Hậu hớn hở nói: "Tôi cũng Dickens."

Diêu Mật vội vàng nói: "Tôi cũng là Dickens."

Chu Thiên Lý nhìn Diêu Mật, trêu chọc nói: "Giả sử cô là Dickens, thì tôi là Balzac đây!" Anh ta trông chờ làm mọi người phì cười. Thế nhưng chẳng ai có tâm trạng đâu mà đùa cợt.

Thi Ni Na nói: "Đồng chí Diêu Mật, cô hiểu tiếng Pháp, cô làm trợ lý cho anh Chu đi — Cứ thế này nhé: Chúng ta thành lập bốn tiểu nhóm, bốn vị tổ trưởng, bốn trợ lý. Sau này hễ là thảo luận mang tính chỉ đạo, chỉ cần tổ trưởng tham gia là được."

Diêu Mật sốt ruột nói: "Tôi không phải chuyên ngành tiếng Pháp, tiếng Pháp tôi mới học thôi."

Chu Thiên Lý nói: "Tôi dạy cô."

Ni Na nói: "Chuyên gia là để phát huy sở trường, trợ lý đi theo để học tập. Chúng ta coi như chế độ sư đồ đi, người hướng dẫn lãnh đạo công việc, đồ đệ nâng cao nghiệp vụ từ trong công việc."

La Hậu nói: "Tôi cũng biết chút ít tiếng Pháp, tôi làm đồ đệ của anh Chu."

Chu Thiên Lý lại nói: "Chuyên ngành của tôi không phải tiểu thuyết, tôi nghiên cứu thơ ca kịch bản cơ."

Ni Na ra vẻ ta đây hiểu biết nói: "Anh Chu có thể nghiên cứu 'Hài kịch nhân gian' của Balzac mà!"

Chu Thiên Lý cố sức nói: "Tôi đã tuyên bố rồi, chuyên ngành của tôi không phải tiểu thuyết! Tôi cũng biết tiếng Anh, cũng từng nghiên cứu Shakespeare, tôi gia nhập tiểu nhóm của đồng chí Ngô Ưu, làm trợ lý cho anh ấy."

Giang Thao Thao nhỏ giọng làu bàu: "Đây chẳng phải là gây rối hay sao?"

Ni Na vặn lại: "Thế còn Balzac thì sao? Tổng thể không thể không có Balzac được chứ!"

Ngạn Thành không kìm được nói: "Những tác phẩm không có thì còn nhiều lắm! Cứ tạm không nhắc đến văn học Nga, không nhắc đến văn học Đức, văn học Ý, chỉ riêng bàn về văn học Pháp Anh thôi nhé, Hugo thì sao? Stendhal thì sao? Flaubert thì sao? Molière thì sao? Byron, Shelley thì sao? Fielding thì sao? Thackeray thì sao? Lại cứ lòi ra một nhà Brontë!"

Thiện Bảo nhẫn nịn một lúc, rụt rè lên tiếng: "Trình độ tôi thấp, Shakespeare cao siêu quá, tôi — tôi —."

Khương Mẫn vội nói: "Tôi đổi cho anh."

Lệ Lâm cười nói: "Chiếc dẹp luôn cái tiểu nhóm đó của chúng tôi đi. Tôi cũng học tập ngài Ngô đây."

Ngô Ưu nói: "Tôi có phải chuyên gia Shakespeare gì đâu! Tôi xin học tập anh Chu, ngài Đỗ."

Ni Na vội dùng cán bút gõ lên bàn nói: "Các đồng chí, đừng mang thái độ tiêu cực, xin hãy đưa ra nhiều ý kiến mang tính xây dựng hơn!"

Chu Thiên Lý nói: "Được thôi! Tôi xây dựng! Vợ tôi — vợ tôi và tôi cùng sống ở Pháp mười năm trời, mời cô ấy đến làm tổ trưởng, tôi học tập cô ấy!"

"Vợ anh là vị nào vậy?" Ni Na trân trân mở to đôi mắt chớp chớp như cú vọ của cô ta ra.

"Cô ấy chẳng qua chỉ là một người phụ nữ nội trợ, không tên không tuổi."

Giang Thao Thao tức giận nói: "Đây chẳng phải là lăng mạ phụ nữ hay sao?"

La Hậu nhân cơ hội nói: "Đến giờ ăn cơm rồi, đề nghị giải tán buổi họp, chiều họp tiếp."

Ni Na nhìn đồng hồ, quả thực đã qua thời điểm buổi trưa. Cô ta hít sâu hai hơi vào điếu thuốc vừa châm, thong thả đứng dậy nói: "Buổi họp hôm nay của chúng ta khai mạc vô cùng thành công, các đồng chí đều đã nói hết những điều muốn nói, biểu đạt ý kiến của riêng mình. Tôi nhất định sẽ báo cáo hết lên lãnh đạo. Bây giờ giải tán."

"Chiều có họp nữa không?" Rất nhiều người hỏi.

"Xin lỗi, tôi không phải lãnh đạo." Cô ta cười cười nửa giận nửa không, một tay kẹp điếu thuốc, một tay bảo vệ Giang Thao Thao, nhường cho những người ở gần cửa đi ra trước.