Ngô Ưu tuy không hùa theo quần chúng cách mạng hô khẩu hiệu, hay mắng mỏ ChuThiên Lý, nhưng trong lòng cũng phẫn nộ chẳng kém gì họ. Một việc nghiêm túc thế này, sao ChuThiên Lý lại mang ra đùa giỡn chứ? Đúng là khiến người ta coi thường trí thức quá mà.

Hắn đã vắt óc suy nghĩ suốt bao nhiêu ngày. Tự kiểm điểm rõ ràng tốn sức hơn viết bài rất nhiều, không thể tùy tiện phát huy, mà phải bám chặt lấy từng hoạt động nội tâm của mình. Hắn ăn không ngon ngủ không yên, chỉ cắm cúi đi lại quanh phòng sách. Ngày nào cũng tận đêm muộn mới lên giường, mà lên giường rồi cũng chẳng tài nào ngủ nổi, đang ngủ lại giật mình tỉnh giấc, cảm giác như có một tảng đá đè nặng ngực. Hắn chẳng khác nào Tôn Hầu tử bị đè dưới Ngũ Hành Sơn, làm thế nào mới có thể khéo léo thoát thân ra khỏi đống đá núi ấy đây?

Sau khi đã phê phán qua mấy bản báo cáo điển hình, hắn rút ra được một kinh nghiệm vô cùng quan trọng. Hắn dặn dò Uyển Anh, dù thế nào cũng không thể để quần chúng nói một câu "không thành thật", phải phấn đấu để qua ngay từ lần đầu tiên. Nguy hiểm nhất là lần đầu không qua lại phải làm đến lần thứ hai. Nếu cứ làm đi làm lại nhiều lần, khó mà đảm bảo trước sau hoàn toàn khớp nhau; nếu có mâu thuẫn thì sẽ lộ ra sơ hở, khi đó lại phải chịu mắng mỏi mòn, làm mấy lần cũng chẳng qua nổi.

Hắn rất hy vọng Thiện Bảo đến giúp mình. Thế nhưng đã lâu lắm rồi Thiện Bảo chẳng thèm ghé qua nhà hắn, có đi ngang thấy từ xa cũng chỉ giữ nguyên mặt lạnh. Chắc là quần chúng không cho Thiện Bảo tới, đề phòng hắn thăm dò từ chỗ Thiện Bảo. Hắn mới khao khát có được một chỗ dựa chắc chắn làm sao! Nhưng ngặt nỗi hắn chỉ có thể mò mẫm trong tối. Tổ giúp đỡ thì mặt không cảm xúc, chỉ giục hắn suy nghĩ thêm nhiều vào. Đến khi hắn đề nghị được kiểm điểm trước mặt đông người lần thứ ba. Bọn họ không gây cản trở, Ngô Ưu tự cho là cửa ải đầu tiên đã qua.

Tổ giúp đỡ hỗ trợ hắn từng làm công tác tư tưởng với Uyển Anh. Uyển Anh đồng ý sẽ giúp Ngô Ưu kiểm điểm thật tốt, nên cô rất tâm huyết với chuyện này, bắt Ngô Ưu đưa bản thảo kiểm điểm cho mình xem trước. Xem xong, cô lại cả gan bắt bẻ rằng: "Sao anh lại khai xuất thân từ gia đình quan liêu thế này? Quan của ông ngoại em, sao lại thành ra của ông nội anh được cơ chứ?"

Ngô Ưu thiếu kiên nhẫn đáp: "Ông ngoại em, cũng chính là ông nội anh, đều như nhau cả thôi. Em không hiểu đâu, đây chính là cội nguồn tư tưởng phong kiến và tác phong gia trưởng của anh đấy."

Uyển Anh nói: "Bọn họ có bảo anh có tác phong gia trưởng đâu."

"Nhưng đương nhiên là anh phải có tác phong gia trưởng chứ——giống như sợi chỉ đỏ giấu trong cỏ, mai phục suốt dọc đường, nối từ gốc rễ cho đến cái mầm nhô lên, trước sau đều phải hô ứng với nhau."

Hắn lười tranh luận về phép tu từ với Uyển Anh cái kiểu đầu óc cứng nhắc ấy, bèn dứt khoát nêu ra vấn đề khiến hắn lo lắng nhất.

"Tôi vào hợp tác xã từ bao giờ? Đương nhiên là có muộn hơn chút, tại sao lại muộn? Vấn đề nằm ở chỗ này, nên nói thế nào đây?"

"Chẳng phải anh từng muốn ra nước ngoài sao?" Uyển Anh nhắc nhở.

Ngô Ưu trợn tròn mắt: "Em kể cho bọn họ rồi à?"

"Sao em lại đi kể với bọn họ chứ."

"Vậy thì cứ để tôi nói. Tại vì tôi có căn nhà lớn ở Thượng Hải, tôi không nỡ rời khỏi Thượng Hải. Tôi đã điều hành tạp chí ở Thượng Hải bao nhiêu năm, có địa bàn của riêng mình. Tất cả những điều này đều thể hiện tôi ham hưởng thụ, vì danh vì lợi, muốn làm người trên người——điều này lại liên quan đến việc từ nhỏ tôi đã mang nặng tinh thần tiểu tư sản..."

Ngô Ưu tuy không biến thành một con quỷ sống như ChuThiên Lý, nhưng sắc mặt cũng tiều tụy đi nhiều, khoác lên mình bộ đồng phục vải xanh, chẳng còn dáng vẻ ông sư béo vàng do Trư Bát Giới biến thành ngày nào——vàng thì có phần vàng hơn, lại còn hơi xám xịt, nhưng béo thì chẳng còn béo nổi nữa, vòng eo của hắn đã sụt đi tròn ba tấc. Hắn có lòng tự tin hơn ChuThiên Lý, kiểm điểm không phải là chuyện gì "cắn răng" hay " liều mạng", bởi vì từ khi vào hợp tác xã đến nay, hắn vẫn luôn thể hiện tốt, xưa nay vẫn là người tích cực tiến bộ nhất. Hắn tự tin khứu giác chính trị của mình nhạy bén hơn người, trình độ chính trị cao hơn mặt bằng chung, mỗi lần họp học tập, nếu hắn không phải người châm ngòi định hướng đầu tiên, thì cũng là người tổng kết phát biểu cuối cùng. Lần này sau khi suy xét sâu sắc, hắn đã viết bản kiểm điểm vô cùng cẩn trọng chắc chắn, đắn đo suy nghĩ nhiều lần, cảm thấy không có một sơ hở nào, quần chúng nhất định sẽ thông qua. Hắn dặn Uyển Anh chuẩn bị sẵn dăm chén rượu ngon, làm hai món nhắm thật tốt. Tối nay sẽ ăn một bữa tối thịnh soạn để tự thưởng cho mình.

Buổi họp hôm đó có không ít người tham dự, có thể coi là một trận "tắm chậu vừa" không lớn không nhỏ. Ngô Ưu điềm tĩnh, trưng ra vẻ mặt sâu sắc thâm tình, cất giọng nói đầy tâm tình ý vị, từng bước kiểm điểm, từ nhỏ đến lớn, từ nông đến sâu, hễ cứ giảng đến đoạn đau lòng là lại hơi khựng lại một nhịp, tựa như đang tự đấm vào ngực mình vậy. Hắn nằm mơ cũng không ngờ bản kiểm điểm mới đi được một nửa thì đã bị quần chúng cắt ngang. Hết tiếng quát tháo này đến tiếng quát tháo khác vang lên: "Ngô Ưu! Tên hồ ly xảo quyệt nhà anh!"

"Ngô Ưu! Anh tự bọc mình kín như bưng, lại đem chút chuyện lông gà vỏ tỏi ra để qua loa cho qua chuyện!"

"Ngô Ưu đừng có hòng mong qua ải!"

"Mắt của quần chúng sáng như tuyết!"

"Ngô Ưu! Anh không trượt đi đâu được đâu!"

"Không cho phép Ngô Ưu che đậy giấu giếm!"

Ngô Ưu cảm thấy như thể có ai đang lột sạch da mặt mình vậy. Gió lạnh thổi vào da thịt chỉ thấy buốt nhức, chẳng biết nên bày tỏ thái độ thế nào cho phải.

Bỗng có người cất giọng lạnh lùng hỏi: "Ngô Ưu, anh có thể kể cho nghe tại sao anh lại đi bán đậu phộng ngũ vị hương không?"

Ngô Ưu nghe xong hồn phách bay sạch, á khẩu không trả lời được, trong lòng chỉ thầm nghĩ: "Xong rồi, xong đời rồi."

Hắn lủi thủi về nhà, y như kẻ vẫn chưa tỉnh mộng mị. Uyển Anh thấy sắc mặt hắn tái mét không còn giọt máu, vội vàng rót cho hắn một chén trà nóng. Nào ngờ hắn đón lấy rồi "xoảng" một tiếng, ném cả chén trà lẫn nước xuống đất, đập cho tan tành phấn vụn. Trong mắt lóe lên ngọn lửa giận, hắn gằn giọng: "Tôi sớm biết cô chỉ là một đứa ngu ngốc! Quần chúng đến câu cá, cô liền ôm nguyên cả bể cá lẫn nước dâng lên cho họ luôn!"

Uyển Anh nói: "Em có nói gì với họ đâu, chỉ đồng ý là cố gắng hết sức giúp anh thôi."

"Chuyện bán đậu phộng ngũ vị hương thì ai nói? Ngoài cô ra thì còn ai vào đây nữa?"

Uyển Anh ngẩn người ra một lúc, ngẫm nghĩ rồi nói: "Anh từng nói chuyện đó với A Chiếu à? Hoặc là khi chúng ta nói chuyện, con bé đứng bên cạnh vô tình nghe thấy?"

Ngô Ưu lập tức nguội lạnh——không phải là sự bình tĩnh mà là cả người lạnh toát. Hắn ngẫm nghĩ kỹ lại, chắc chắn là cô con gái đã bán đứng người cha cho bạn trai của nó rồi. Người ta là xuất thân từ giải phóng quân, sao có thể thiên vị về phía hắn chứ? Phi ngã tộc loại mà!(*) [Chú thích: Tác phẩm có nhắc đến câu "Phi ngã tộc loại, kỳ tâm tất dị" (không phải giống loài ta, lòng dạ ắt khác).]

Hắn bỗng nhớ đến chuyện tối nay định ăn mừng vượt ải, vội hỏi Uyển Anh: "A Chiếu có biết tối nay em chuẩn bị cơm rượu cho tôi không?"

Uyển Anh an ủi hắn: "Đừng sợ, cứ bảo là em lo anh không ăn không ngủ nên dỗ anh ăn chút ít để bồi bổ tinh thần."

Ngô Ưu vừa hoảng vừa sợ, nghiến răng nghiến lợi nguyền rủa Thiện Bảo là kẻ vô lương tâm, ăn cơm ngon rượu quý nhà hắn rồi mà lại quay sang vạch trần tẩy tích của hắn. Hắn chẳng biết nên trách bản thân đã khoác lác ba hoa trước mặt Khương Mẫn để rồi chuốc họa vào thân. Tội nghiệp Thiện Bảo phải gánh chịu áp lực nặng nề. Khương Mẫn oán giận anh, nói anh là con rể do Ngô Ưu nhắm trúng, không những bản thân phải đứng vững lập trường mà còn phải chịu trách nhiệm giúp Ngô Ưu cải tạo bản thân. Cô từng nghe những lời khoác lác khoe khoang của Ngô Ưu, bèn vạch ra rằng Ngô Ưu có rất nhiều vấn đề. Cả anh và Ngô Chiếu đều một lòng một dạ bước vào phong trào với sự chân thành tuyệt đối để giúp Ngô Ưu cải tạo tư tưởng. Còn Ngô Ưu thì cả đời này cũng không tha thứ cho Trần Thiện Bảo, hắn luôn mang trong lòng nỗi "sợ "người trẻ tuổi" đến chết khiếp, hận đến thấu xương", chưa từng quên cảnh cáo bạn bè phải luôn cảnh giác cao độ với "người trẻ tuổi". Rốt cuộc thì Thiện Bảo cũng không thành con rể nhà hắn, nhưng đây là chuyện của sau này.

Được Uyển Anh nhắc nhở, Ngô Ưu chợt cảm thấy lạnh thấu xương tủy. Ngô Chiếu gần đây đã gia nhập Đoàn thanh niên, rất xa cách với người nhà. Hơn nữa, Ngô Ưu gần như quên mất rằng, hắn vẫn còn có hai đứa con trai vô cùng tiến bộ cơ mà. Chuyện bán đậu phộng ngũ vị hương thì hai anh em chúng nó chưa chắc đã biết, nhưng rốt cuộc chúng biết những gì thì hắn thực sự chẳng thể nào đoán nổi.

Uyển Anh tự mình dọn dẹp những mảnh vỡ của chén trà và vũng nước trà trên mặt đất, hai vợ chồng nói chuyện cũng phải hạ thấp giọng xuống. Tội nghiệp cho Ngô Ưu, đứng trước mặt Uyển Anh mà thấp đi một nửa cái đầu.