Các tiểu tổ giúp đỡ "tắm rửa" triệu tập mấy vị tiên sinh chờ tắm đến họp tổ nhỏ, để nói lên cảm nghĩ của mình.

Ngô Ưu vẫn ủ rũ mặt mày. Trông hắn xám xịt vàng vọt, chẳng giống một vị hòa thượng béo tốt vàng hoe chút nào, mà giống một tử tù sắp đem ra xử bắn hơn. Hứa Ngạn Thành thì ủ rũ rượi, không còn vẻ cười đùa hòa nhã như ngày thường. Chu Thiên Lý trợn trừng hai mắt to, lại càng thêm gầy guộc nhỏ thó. Đinh Bảo Quế vẫn mang vẻ hoang mang lo sợ, nhưng sau khi nghe bài kiểm điểm của Đỗ Lệ Lâm, anh ta vỡ vạc ra rất nhiều. Tại buổi họp, anh ta lắc đầu ra vẻ đắc ý, chép miệng tấm tắc thưởng thức tâm tư tình cảm của chính mình, cảm thấy đã thông suốt được bí quyết.

Anh ta nói: "Tôi đã chịu sự giáo dục sâu sắc. Trước kia, tôi cứ nghĩ gợi mở là đặt câu hỏi, giúp đỡ là vạch trỏ khuyết điểm của tôi, bức bão tôi nhận tội, hoặc là vung nắm đấm, đánh chó rơi xuống nước. Bây giờ tôi đã hiểu, giúp đỡ mới là giúp đỡ thực sự." Anh ta ra vẻ vô cùng bí hiểm, không nói thêm nữa, sợ người khác bắt chước mất cảm nhận độc đáo của mình. Anh ta chỉ nói: "Bây giờ tôi đã hiểu sự gợi mở của quần chúng dành cho mình, cũng đã tiếp nhận sự giúp đỡ của quần chúng trao cho, chuẩn bị ngay bây giờ sẽ tắm một trận thật sạch trước mặt mọi người."

Chu Thiên Lý trợn trừng mắt, giơ một tay ra như để ngăn lại và nói: "Này, này, lão anh ơi, tôi mình mẩy ướt sũng, trần như nhộng, quần áo còn chẳng thể mặc, để anh tắm xong trước đã chứ!"

Ngạn Thành suýt phì cười, nhưng thấy ai nấy đều vô cùng nghiêm túc — bao gồm cả Chu Thiên Lý, vội vàng kịp thời nhịn lại.

Ngô Ưu khinh bỉ liếc hắn một cái rồi nói: "Hay là Chu tiên sinh chia sẻ cảm nghĩ của mình đi chứ?"

Chu Thiên Lý cũng khinh bỉ liếc Ngô Ưu một cái, nói: "Cảm nghĩ á, rất đơn giản thôi. Nếu chúng ta phê bình không sâu sắc, người khác mới có thể giúp đỡ. Chủ yếu là bản thân phải đoan chính thái độ trước, thật thà vạch trần vấn đề."

Ngô Ưu đuối lý, không đáp lại.

Nhưng có người hỏi: "Chu tiên sinh lần trước thật thà lắm sao?"

Chu Thiên Lý nói: "Tôi quá theo đuổi hiệu quả nên đã làm hơi quá trớn một chút. Kỳ thực bản thảo của tôi toàn là lời thật lòng, mấy đồng chí giúp đỡ tôi đều đã xem qua cả rồi. Tôi chỉ sợ nói ra không đủ sức nặng nên lúc lâm thời đã tô vẽ thêm một chút. Tôi đã nhận thấy mình mắc sai lầm lớn, sau này quyết tâm nói lời thật, từng câu từng chữ đều thật lòng, còn thật hơn cả bản thảo của tôi nữa."

Có người nói: "Cái này lại lạ nhỉ, còn thật hơn cả lời thật, là thế nào thế?"

Chu Thiên Lý kiên nhẫn giải thích: "Nói thật mà không thỏa đáng thì chính là sai lệch. Ngay thẳng bình dị, một phân không nhiều, một phân không ít, đó là mục tiêu hiện tại của tôi."

Trong buổi họp lần này, Hứa Ngạn Thành chỉ nói bản thân đang nghiêm túc kiểm điểm. Ngô Ưu bày tỏ rằng hắn đã nghiêm túc kiểm điểm bản thân, tâm trạng vô cùng nặng nề, nhìn thấy Đỗ tiên sinh tắm rửa xong thì vô cùng ngưỡng mộ, nhưng tuyệt đối không dám ôm mộng may rủi, cho nên đang đau đớn khoét sâu vào khối ung nhọt của chính mình đây.

Sau buổi họp, Chu Thiên Lý nhận được thông báo, bảo anh ta tiếp tục làm bản kiểm điểm lần thứ hai, đồng thời dặn dò anh ta đừng có vẽ vời thêm nữa.

Tại buổi kiểm điểm lần thứ hai của Chu Thiên Lý, rất nhiều người chạy đến nghe ké. Chu Thiên Lý thấy số người đến dự họp đông hơn lần trước, cảm nhận được tầm quan trọng của mình, trong lòng thầm đắc ý. Anh ta rất nghiêm túc cảm ơn sự giúp đỡ của quần chúng trước, sau đó nói: "Lần trước tôi làm kiểm điểm, nghe có vẻ như đang bôi nhọ phong trào, kỳ thực là tôi đang bôi nhọ chính mình. Ý của tôi là muốn bày tỏ sự căm hận đối với bản thân, mượn đó để kích thích các đồng chí căm hận tôi, để có thể không chừa lại đường lui, phê bình tôi thật cay đắng. Lẽ ra tôi phải làm vừa phải đúng mực, không nên quá đà. Quá quá hóa thiếu mà. Tôi muốn tăng cường hiệu quả, nào ngờ lại gây ra hiểu lầm, tôi chân thành xin lỗi quần chúng cách mạng."

Có người nói: "Bớt nói nhảm đi!"

Chu Thiên Lý vội nói: "Những điều tôi sắp nói dưới đây toàn là lời thật lòng cả. Tôi muốn coi quần chúng như người thân ruột thịt, nói những lời thật lòng từ tận đáy lòng." Anh ta trợn trừng hai mắt to, mồ hôi vã ra như mưa.

Chủ tịch ôn ẩm nói: "Chu tiên sinh, anh cứ nói đi!"

Chu Thiên Lý gật gật đầu, thở phào một hơi rồi nói: "Thực ra xuất thân của tôi rất tốt. Tôi xuất thân từ gia đình bần cố nông — không phải bần nông, thì ít nhất cũng là cố nông. Hồi nhỏ tôi cũng từng đi chăn trâu, chuyện này tôi nghe cô ruột tôi kể lại, bản thân tôi cũng chẳng nhớ nữa, chỉ nhớ là mình rất ngưỡng mộ đám trẻ con được đi học. Bố tôi mất sớm, dượng tôi mở một tiệm gạo nhỏ ngoài thị trấn, chính ông đã tài trợ cho tôi đi học. Tôi không thể học hành một cách bài bản, cứ đứt quãng đi học mấy năm. Sau đó tôi cùng mấy bạn học ở trấn thi đỗ vào trường trung học ở tỉnh thành. Thế nhưng đừng nói là học phí, tiền đi đường đến tỉnh thành tôi còn chẳng có. Thật tình cờ là năm đó cô tôi nuôi tằm được mùa, lại gặp được một khách mua sỉ rất tốt tính, cô ấy coi như phát được một khoản tài lộc nhỏ."

Có người nói: "Chu tiên sinh, xin đừng biên câu chuyện 《Nghìn lẻ một đêm》 nữa."

Chu Thiên Lý vội vàng thanh minh: "Là thật đấy, chuyện có thật trăm phần trăm! Tôi xin phép không nói chi tiết nữa, nhưng toàn là chuyện thật cả. Không tin, tại sao bây giờ tôi lại phải lén lút gửi tiền cho cháu ngoại của mình chứ! Vợ tôi cứ nghi ngờ tôi ở dưới quê có vợ trước cùng con cái, canh chừng tôi rất gắt gao, tôi chỉ đành kiếm chút tiền ngoại khoái sau lưng cô ấy để gửi về. Bởi vì tôi mang ơn dượng và cô tôi — họ đều đã qua đời cả rồi, có một đứa cháu ngoại ở nông thôn rất nghèo khổ. Cứ nghĩ đến nó là tôi lại nhớ đến bản thân mình hồi nhỏ, nên cũng thấy thương hại nó."

"Nhưng Chu tiên sinh còn tự túc du học Pháp cơ mà? Có thật không vậy?" Có người đặt câu hỏi.

Chu Thiên Lý nói: "Xã hội cũ, không chuộng việc nói mình nghèo. Tôi là đổi cách để vừa làm vừa học mà ra nước ngoài đấy chứ. Nhưng tôi chỉ nói là tự túc du học, tiền là do chính tôi kiếm được, nói là tự túc vẫn là sự thật. Tôi ở Pháp ba bốn năm — không, hơn thế nữa, bốn năm năm chứ nhỉ? Hoặc là năm sáu năm — tôi chưa từng nhớ rõ con số, con số ở trong trí nhớ cứ thế tăng lên — hình như là năm sáu năm hoặc sáu bảy năm. Sau đó tôi dứt khoát nói là chưa đến mười năm. Bởi vì thực tế là chưa đến mười năm. Dù sao thì năm năm hay tám năm mươi năm đi nữa, cũng chẳng khác biệt là mấy, chỉ xem mấy năm đó anh có chăm chỉ hay không thôi. Tôi rất chăm chỉ. Có người ngay cả tiếng Pháp còn chẳng biết nói, thế mà cũng có thể lết qua mười mấy năm đấy thôi."

Lại có người đặt câu hỏi: "Không biết tiếng Pháp, thì chắc cũng lấy được vợ Pháp nhỉ?"

Chu Thiên Lý nói: "Đối với phụ nữ Pháp, chỉ cần biết dùng thủ thế khoa tay múa chân, đại khái là cũng cưa cẩm được. Nói thật nhé, tôi chẳng cưới vợ Pháp nào cả, ai mà đi cưới đàng hoàng cơ chứ! Chẳng qua chỉ là tạm bợ mà thôi. Đó cũng là chuyện của người khác, chứ không phải tôi, tôi nhìn thấy thì ngưỡng mộ thế thôi, chứ tôi còn chẳng có cả bồ nhí người Pháp tạm bợ nào nữa là. Ai thèm lấy tôi cơ chứ!"

"Đây mới là lời thật này."

"Đúng vậy! Tôi cũng chưa từng nói mình có vợ Pháp nào cả, chỉ là để người ta tự suy đoán thế thôi. Bởi vì tôi thực sự không có, lại cứ ao ước có cho bằng được, thế là nói cứ như thể mình có thật vậy, để người ta ngưỡng mộ tôi, tôi cũng có thể dùng cách đó để tự an ủi bản thân. Vợ tôi hiện tại là người vợ kết tóc se tơ, cô ấy là cô gái hàng xóm trước kia của tôi, không có học thức, kém tôi rất nhiều tuổi, cô ấy cũng chẳng có người thân thích gì, gả cho tôi cứ luôn hoài nghi tôi ở dưới quê vẫn còn một người vợ, còn có cả con trai con gái nữa, thực ra tôi chỉ là một lão quang côn cô độc mà thôi."

"Toàn là lời thật đấy chứ?"

"Không tin thì cứ tra lý lịch của tôi mà xem."

“Trong lý lịch anh khai thành phần gì thế?”

"Bố tôi mất sớm, mười mấy tuổi mẹ tôi cũng qua đời. Người tài trợ cho tôi ăn học là dượng tôi, ông mở tiệm gạo, thành phần tôi khai là phi lao động nhân dân."

"Thế mà anh còn đọc tới tận tiến sĩ cơ đấy!"

Chu Thiên Lý vô cùng tức giận, tại sao quần chúng cứ hết lần này đến lần khác ngắt lời bản kiểm điểm của anh ta, cứ như thể không tin lời anh ta nói, mà đang thẩm vấn anh ta hệt như xét hỏi kẻ trộm vậy. Anh ta đành phải trả lời.

"Tôi không học tiến sĩ, nhưng mà, tôi có thể coi là đã lấy được bằng tiến sĩ, hơn nữa còn không chỉ có một cái đâu nhé! Tôi chưa từng nói mình là tiến sĩ. Giả sử các anh cho rằng tôi là tiến sĩ, thì đó là do các anh tự nghĩ ra đấy chứ. Tôi chỉ tỏ ý rằng, tôi hận bản thân mình không phải là tiến sĩ quốc gia của Pháp. Tôi lại tỏ ý coi thường tiến sĩ đại học. Có lẽ người ta nghe xong cứ ngỡ tôi là tiến sĩ đại học mà không hề tự mãn. Kỳ thực thì, tôi nào có được tấm bằng tiến sĩ đại học nào đâu."

"Anh lại có thể coi là đã lấy được tiến sĩ, hơn nữa còn không chỉ một cái! Tính kiểu gì thế?"

"Ý tôi là, người thực sự cầm được tấm bằng tiến sĩ trong tay, không phải là tôi, mà là người khác."

"Vậy, dựa vào đâu mà anh có thể coi là tiến sĩ?"

“Dựa vào bản lĩnh thật sự chứ sao! Tôi thực sự đã đạt được không chỉ một tấm bằng tiến sĩ đâu nhé. Chúng tôi — tôi và những người bạn lưu học sinh nghèo thường hay nhận viết thuê luận văn cho những du học sinh nhà giàu nhưng bất tài. Có một số văn nhân nghèo người Pháp chuyên sửa bài luận văn cho lưu học sinh Trung Quốc, một nghìn franc bao đậu, ba nghìn franc bao điểm khá, một vạn thì bao điểm giỏi xuất sắc. Tôi nghĩ đề tài, viết bản thảo nháp hộ họ, sau đó mới giao cho người Pháp sửa chữa trau chuốt lại. Tôi cầm ba trăm năm trăm cho đến sáu bảy trăm. Bỏ ra thêm vài nghìn hoặc một vạn là họ sẽ giành được điểm khá hoặc điểm giỏi xuất sắc. Có một vị thiếu gia nhà giàu ném ra một vạn franc, còn giành được cả một khoản tiền thưởng nữa cơ đấy, chỉ là vẫn chưa đủ để gỡ lại vốn gốc. Đương là, những gì tôi nói cũng chỉ là một phần nhỏ tiến sĩ mà thôi. Cho dù có tốn tiền thuê người sửa luận văn, thì đến lúc thi vấn đáp vẫn cứ phải tự thân chịu đòn càn. Đám người Pháp quỷ quái lắm, thi vấn đáp chì chiết anh một trận để ra vẻ uyên thâm, sỉ nhục anh trước mặt mọi người, nhưng cuối cùng thì học vị vẫn cứ phát cho đều. Các anh là người Trung Quốc học văn học Trung Quốc mà lại phải dựa vào tiến sĩ Pháp để làm chiêu bài, các anh bỏ tiền ra mua tiến sĩ, hà cớ gì tôi lại không cho chứ!"

Có người chen ngang: "Chu tiên sinh không cần phải bàn luận thời sự nữa, rốt cuộc bằng tiến sĩ của anh là thật hay giả đây?"

Chu Thiên Lý cứ đinh ninh coi quần chúng là người tri âm tri kỷ, đã nói ra biết bao nhiêu lời gan ruột thật lòng, thế mà bọn họ cứ khăng khăng tra khảo mãi, khiến anh ta không khỏi nổi giận đùng đùng, tức giận quát lên: "Phân biệt thật giả đâu có đơn giản như vậy! Bằng tiến sĩ mà bọn họ lấy được là thật hay giả chứ? Tôi chẳng qua là không tốn tiền, không phải thi vấn đáp, nhưng ngồi dự thính thôi cũng đủ thấy khó chịu lắm rồi, thấy nhục nhã thay cho người Trung Quốc chúng ta đấy."

"Chu tiên sinh đừng có cảm khái nữa, chúng tôi chỉ hỏi những gì anh nói rốt cuộc là từng câu từng chữ đều là thật, hay là toàn bộ đều là dối trá đây?"

“Tôi đem tình hình thực tế kể hết cho các anh nghe từng chút một, chẳng lẽ không phải là từng câu từng chữ đều là thật hay sao?”

"Anh chẳng qua chỉ đang ngụy biện cho việc tại sao mình lại nói dối mà thôi."

"Tôi nói dối hồi nào cơ chứ!" Chu Thiên Lý nổi giận.

"Lại còn biến lời dối trá thành lời thật nữa chứ."

"Đến cả thật giả mà các anh cũng không phân biệt nổi, thì bảo tôi phải nói thế nào đây?"

"Là Chu tiên sinh không phân biệt nổi thật giả, hay là chúng tôi không phân biệt nổi thật giả hả? Nói cho anh biết, Chu Thiên Lý, mắt của quần chúng tinh tường lắm đấy!"

Chu Thiên Lý tức đến mức thốt lên: "Được! Được lắm! Quần chúng tinh tường thật đấy! Lãnh đạo anh minh thật đấy!"

Có người cất tiếng hỏi: "Chu Thiên Lý, anh học hành kiểu gì thế hả? Lãnh đạo anh minh chính là quần chúng à? Anh nói nghe xem nào!"

Chu Thiên Lý lầm bầm: "Cái này mà còn không biết nữa sao! Đảng Cộng sản chính là người lãnh đạo anh minh chứ gì."

Có người nhịn cười hỏi: "Thế còn quần chúng thì sao?"

"Là cái đuôi anh minh!" Chu Thiên Lý lầm bầm trong cổ họng, nhưng cố tình để cho người ta nghe thấy.

Có người lớn tiếng hô hào: "Không cho phép Chu Thiên Lý bôi nhọ quần chúng!"

"Không cho phép Chu Thiên Lý thừa cơ lởn vởn tấn công Đảng!"

"Đả đảo Chu Thiên Lý!"

Bỗng có người hét lớn: "Đả đảo heo Thiên Lý!" Lẫn lộn trong tiếng cười là những tiếng hô vang:

"Heo Thiên Lý á? Chỉ có thiên lý mã thôi chứ làm gì có heo Thiên Lý?"

"Heo hàng giả!"

"Heo khoác lác!"

"Đả đảo heo Thiên Lý! Đả đảo heo Thiên Lý!!" Rất nhiều người cùng đồng thanh hô lớn. Có người giận dữ hô, có người vừa nhịn cười vừa hô, miệng vừa hô vừa giơ cao nắm đấm.

Chu Thiên Lý tức đến mức chẳng đợi tan họp đã một mình lao thẳng ra khỏi hội trường. Hắn rưng rưng nước mắt, toàn thân run rẩy, thầm nghĩ: "Đi nói mấy lời gan ruột thật lòng với loại người này làm gì cơ chứ! Bọn chúng chỉ biết nói lời quan liêu mà thôi. Bọn chúng ngoài miệng thì có cả nghìn con mắt nghìn cái tay, nhưng bản chất chẳng qua chỉ là một tên ma vương." Hắn cũng chẳng thèm về nhà, cứ trân trân đôi mắt đờ đẫn đâm đầu đi loạn xạ trên đường phố, trong đầu chỉ đinh ninh muốn trốn khỏi lòng bàn tay của quần chúng. Thế nhưng trốn đi đâu được cơ chứ? Hắn đi vừa đói vừa mệt, trong người lại chẳng còn nổi mấy đồng; giả sử có tiền, thì dù hắn có mua được vé tàu đi chăng nữa cũng chẳng có nơi nào để trốn cả.

Hắn lết đôi cẳng chân nặng trĩu trở về nhà, vợ hắn không có nhà. Thật là đúng lúc! Hắn vội vàng viết di thư: "Sĩ khả sát, bất khả nhục! Ninh tử bất khuất! — Tuyệt bút của Chu Thiên Lý." Sau đó hắn cuống cuồng lục tìm vỉ thuốc ngủ của vợ, chỉ có hơn chục viên, hắn dốc ngược vào cốc nước rồi nuốt chửng một hơi. Hắn sợ dược lực không đủ, lại uống nốt nửa bình nước hoa của vợ, phần lớn lọ dầu bạch đàn và một lọ nước trị hôi chân mới mở nắp (bởi vì trên nhãn các lọ đều ghi dòng chữ "Dùng ngoài da, không được uống"), trong bếp vẫn còn dư lại nửa chai rượu trắng nhỏ, hắn hồ đồ nhớ ra rượu có thể giúp tăng cường dược lực, liền ngửa cổ nốc cạn luôn một hơi, sau đó quay về phòng nằm xuống chờ chết.

Thế nhưng nước hoa, dầu bạch đàn, thuốc trị hôi chân và rượu trắng vốn dĩ xung khắc với nhau. Chu Thiên Lý chỉ cảm thấy buồn nôn ọe ngược lên, nhưng ngặt nỗi bụng lại đang trống rỗng. Hắn nôn ọe một hồi, liên tục nuốt khan, một lát sau thì kiệt sức, lật người một cái là chìm vào giấc ngủ say.

Vợ Chu Thiên Lý mua đồ về nhà, nhìn thấy bữa trưa để lại vẫn nguyên đỗ động gì đến, Chu Thiên Lý thì đổ gục trên giường, cổ họng phát ra những âm thanh kỳ quái, dưới sàn nhà cạnh giường vương vãi rất nhiều vỏ chai không lớn nhỏ khác nhau, gọi mãi mà hắn chẳng tỉnh, hoảng sợ quá cô ta cất chân chạy thục mạng ra cửa la hét om sòm. Hàng xóm chạy sang nhìn thấy bức di thư, vội vàng báo cáo lên cơ quan, rồi đưa đến bệnh viện cấp cứu. Bệnh viện tiến hành rửa dạ dày cho hắn xong thì nhất quyết không chịu giữ lại, bảo rằng chẳng có vấn đề gì cả, cứ ngủ một giấc là khỏe thôi. Chu Thiên Lý lại được khiêng về nhà.

Hắn ngủ một giấc say sưa thật dài, đến chiều tối ngày hôm sau mới tỉnh dậy, mặc dù tay chân bủng rủng, toàn thân vô lực, nhưng tinh thần lại vô cùng sảng khoái. Hừa mở mắt ra là hắn đã thấy vợ đang ngồi bên mép giường rấm rứt khóc, bức tường đối diện dán đầy những khẩu hiệu đỏ xanh rực rỡ:

"Chu Thiên Lý! Mày còn trốn đi đâu được nữa?"

"Chu Thiên Lý! Đừng có hồng hòng ngoan cố chống cự đến cùng!"

"Khuyên can Chu Thiên Lý, đừng có mà giở trò con chó chết!"

Hắn dài giọng thở dài một tiếng, muốn nhắm mắt lại lần nữa. Thế nhưng — vợ hắn không cho phép.