Chu Thiên Lý ngơ ngác hỏi La Hậu: "Nghe nói bên ngoài có phong trào Tam phản, phản gian thương, còn phản ai nữa?"

"Tam phản chính là tam phản." La Hậu nói.

"Phản cái gì chứ?"

"Thứ nhất phản quan liêu chủ nghĩa, thứ hai phản tham ô, thứ ba phản lãng phí."

Chu Thiên Lý rít cái tẩu thuốc hôi hám của lão, thoải mái nói: "Cái này hoàn toàn không liên quan gì đến tôi. Tôi không phải quan chức, đâu ra quan liêu chủ nghĩa? Tôi tháng nào lĩnh lương tháng ấy, ngoài tiền lương ra, một xu tiền công cũng không dây dưa, tham ô cái gì? Tôi còn chẳng có cách nào lãng phí nổi tiền lương của chính mình nữa là! Một tháng năm đồng tiền tiêu vặt, đến bao thuốc lá còn chẳng mua nổi, mua dăm ba lá thuốc rẻ tiền về rít tẩu, lại còn bảo tôi tiết kiệm thế nào đây!"

Thế là Chu Thiên Lý thản nhiên đứng ngoài cuộc.

Quần chúng đã được tổ chức lại, qua nhiều lần học tập, cũng đã được phát động rồi.

Chu Thiên Lý chỉ nghĩ quy chế mới của tổ trưởng mới nghiêm khắc, La Hậu không có thời gian đến nhà mình, lão thiếu người giúp đỡ, số nhuận bút kiếm chòm xõm chưa kịp gửi đi, tiền bạc cùng phiếu hối đoái và một bức thư nhà đều bị vợ phát hiện. Vợ lão vốn hay hoài nghi lão có vợ con ở dưới quê, đề phòng lão gửi tiền về nhà. Lần này túm được chứng cứ, tức giận giáng cho lão một bạt tai đau điếng, nhân tiện cào một phát lên mặt, để lại bốn vệt máu, Chu Thiên Lý không còn mặt mũi gặp ai, bèn cáo ốm, trốn ở nhà không dám ra cửa.

Lão dần dần nghe ngóng được từ những lời vợ cằn nhằn, rằng các đồng chí chòm xóm suốt ngày đều họp hành, ngay cả buổi tối cũng họp, hình như phong trào Tam phản đã đánh đến Viện Nghiên cứu rồi. Theo lời vợ lão, từng có người hai lần gọi lão đi họp, vợ lão nói lão đang ốm nên đều từ chối cả. Chu Thiên Lý có chút không yên tâm. Dạo gần đây lại có người đến thông báo triệu tập đại hội khẩn cấp, bảo Chu tiên sinh vất vả ra họp. Chu Thiên Lý biết chuyện, bỗng nhiên hoảng sợ, muốn thăm dò trước xem rốt cuộc là thế nào.

Vết thương trên mặt lão tuy đã bong vảy nhưng vết sẹo đỏ vẫn còn lờ mờ, đành phải giả vờ bị cảm, quàng khăn quàng cổ, che đi nửa khuôn mặt bên dưới, đi tìm La Hậu. Trong văn phòng không một bóng người, theo lời nhân viên tạp vụ thì đều đang đi học tập cả rồi. Học tập, sao lại trốn đi mất tăm mất tích thế này nhỉ? Lão thấy có điều kỳ quặc.

Lão và Đinh Bảo Quế tương đối gần gũi, muốn tìm cậu ta hỏi thăm một chút, chỉ không biết cậu ta có đang trốn đi học tập hay không. Lão chạy đến nhà họ Đinh, phát hiện Ngô Ưu cũng ở đó.

Chu Thiên Lý nói: "Mấy người trẻ tuổi bọn họ đều đang học tập cơ à. Học tập cái gì vậy? Học tập Tam phản à? Mấy người già tụi mình cũng học tập nữa sao?"

Đinh Bảo Quế hạ thấp giọng ngạc nhiên nói: "Anh không đi nghe đồng chí lãnh đạo kiểm điểm mẫu à?"

Chu Thiên Lý nói mình bị ốm.

Ngô Ưu nói: "Không đến tìm anh à? Anh Chu, anh xa rời quần chúng quá rồi đấy."

Chu Thiên Lý ủ rũ nói: "Nhà tôi bảo có người đến thông báo cho tôi, cô ấy vì tôi bị sốt nên không cho tôi biết."

Ngô Ưu mang theo vẻ khinh miệt nói: "Bản báo cáo động viên ngày mai, chắc anh cũng không biết luôn chứ gì?" Ngô Ưu và Chu Thiên Lý vốn coi thường lẫn nhau, hai người nói không chung cỗ sờ nách được với nhau. Lúc này Chu Thiên Lý đành phải thành thật khai nhận, chỉ biết có một cuộc họp quan trọng, chứ rốt cuộc là họp gì thì hoàn toàn không biết.

Đinh Bảo Quế nói: "Này ông anh, Tam phản đã đánh lên đầu anh rồi mà anh vẫn còn đang nằm mơ đấy à!"

"Phản tôi? Phản tôi cái gì chứ?" Chu Thiên Lý gãi đầu không hiểu gì sất, thế nhưng nhìn bộ dạng hoang mang lo sợ của họ, lão cũng thấy hơi hoang mang theo.

Theo lời của Bảo Quế và Ngô Ưu, phong trào ở viện bắt đầu muộn hơn một chút. Thế nhưng, Phó Kim và Phàm Phàm đều đã tiến hành kiểm điểm mẫu. Phó Kim tự kiểm điểm động cơ vào Đảng của mình không thuần chất. Anh ta vì theo đuổi phụ nữ tư sản mà không theo đuổi được, muốn tranh một hơi thở, muốn trỗi dậy hơn người, muốn vào Đảng làm quan. Quần chúng cho rằng anh ta kiểm điểm rất khá, đào rất sâu, đào đến tận gốc rễ. Phàm Phàm tự kiểm điểm bản thân mang gánh nặng tiến bộ, sau khi toàn quốc giải phóng đã xa rời nhân dân, quên đi gốc gác, vân vân. Quần chúng đối với bản kiểm điểm của hai vị lãnh đạo đều tương đối hài lòng. Tổ trưởng tổ Lý luận tự kiểm điểm bản thân kiêu ngạo tự đại, coi trời bằng vung không có quần chúng, lại vì danh vì lợi, một lòng leo lên cao. Tổ trưởng tổ Hiện đại đương đại tự kiểm điểm bản thân thích an nhàn chán ghét lao động, ham muốn hưởng thụ, quần chúng vẫn đang tiếp tục góp ý với họ. Người sau thì không thành thật, người trước thì đào chưa sâu. Tổ Cổ điển và tổ Ngoại văn thì thụt lùi, vẫn chưa động đậy gì. Bởi vì Đinh Bảo Quế chẳng qua chỉ là một tổ trưởng nhỏ (người triệu tập tổ Cổ điển đã do thư ký tổ là người trẻ tuổi đảm nhận). Cậu ta vốn dĩ cũng chẳng nhận thức được mình nên kiểm điểm cái gì. Uông Bột là kiêm chức, phong trào vừa bắt đầu liền toàn tâm toàn ý lao vào phong trào ở trường học rồi. Phòng tư liệu thư viện cũng không động tĩnh gì, Thi Ni Na vẫn đang cùng Giang Thao Thao ở nông thôn tham gia cải cách ruộng đất, chốc lát chưa về được. Nghe nói phong trào muốn đi vào chiều sâu, bước tiếp theo sẽ tiến hành theo mô hình ở các trường đại học. Cho nên phải triệu tập đại hội động viên.

Đinh Bảo Quế lẩm bẩm nói: "Tôi có theo đuổi phụ nữ tư sản gì đâu, bắt tôi kiểm điểm y chang kiểu gì đây? Tôi cũng không kiêu ngạo tự đại, cũng không cầu danh, cũng không cầu lợi, càng không muốn làm quan..." Ngô Ưu ngắt lời cậu ta: "Cậu đúng là đẹp mã thật đấy! Mấy thói đời của cậu chẳng qua chỉ là thanh cao giả tạo, kiếm cơm qua ngày mà thôi!"

Đinh Bảo Quế thở dài nói: "Tôi làm gì có bản lĩnh tự mắng mình xối xả như chó tát nước đâu. Tôi thấy bản kiểm điểm của hai vị làm mẫu kia chắc chắn là qua cốt cán mắng qua mắng lại mới mắng ra được đấy. Cứ nhìn bản kiểm điểm của tổ trưởng tổ Lý luận và tổ trưởng tổ Hiện đại đương đại mà xem, ai nấy tự mắng bản thân ngã ngửa không chịu nổi, thế mà quần chúng vẫn bảo là không thành thật, vẫn còn kém xa."

Ngô Ưu vốn dĩ là muốn thăm dò xem "mô hình ở đại học" rốt cuộc là thế nào. Đinh Bảo Quế có đồng nghiệp cũ dạy học ở đại học, nên biết rõ chi tiết. Thế nhưng Đinh Bảo Quế nói:

Nói nghe khó ngửi lắm! Gọi là tụt quần, cắt đuôi cơ đấy! Nữ giáo viên cũng bắt họ tụt quần luôn cơ mà!

Chu Thiên Lý buồn cười. Lão nói: "Hồ ly tinh tụt quần ra thì cũng chẳng có đuôi đâu, phải uống say mèm mới lộ nguyên hình chứ."

Đinh Bảo Quế nói: "Úi chà! Nghe anh cứ như thể đã từng nhìn thấy hồ ly tinh rồi không bằng ấy!"

Ngô Ưu không muốn cùng bọn họ nói lời quái gở nữa. Nói nhiều với cặp đôi hồ đồ này cũng chẳng ích gì, chi bằng đi thăm dò vợ chồng Hứa Ngạn Thành thì hơn. Cậu ta cảm thấy Hứa Ngạn Thành tuy khó gần, nhưng Đỗ Lệ Lâm lại còn hợp tình hợp lý hơn. Lần trước cậu ta mời một bữa cơm, chẳng mấy chốc Đỗ Lệ Lâm đã mời lại. Cậu ta cáo từ nhà họ Đinh, liền đi thẳng đến nhà họ Hứa.

Đỗ Lệ Lâm có nhà. Dạo này người trẻ tuổi ngày nào cũng họp hành, văn phòng tổ Ngoại văn không một bóng người túc trực, bản thân Ngô Ưu cũng không đi làm. Lệ Lâm mỗi buổi chiều cũng không đến văn phòng nữa, cô và Ngạn Thành tạm thời gạt bỏ khoảng cách trước kia, thường hay cùng nhau suy ngẫm tình hình hiện tại, thảo luận nhận thức của mỗi người.

Ngô Ưu đến thăm, Lệ Lâm chu đáo lễ phép mời ngồi dâng trà, ôn tồn hỏi thăm, Ngô Ưu nhắc đến Hứa Ngạn Thành, Lệ Lâm chỉ úp úp mở mở nói anh ấy ra ngoài mượn sách rồi. Ngô Ưu hoài nghi Lệ Lâm đang che giấu điều gì, thế nhưng khi hỏi đến phong trào Tam phản ở các trường đại học, cô rất thẳng thắn nói cho Ngô Ưu biết, gọi là "tắm rửa". Ai nấy đều phải tắm rửa, gọi là "mọi người qua ải". Còn tắm thế nào, cô ấy cũng nói không rõ, chỉ biết chức vụ cao, cỡ hiệu trưởng viện trưởng thì tắm "bồn lớn", chức vụ thấp thì tắm "bồn nhỏ", lớn không ra lớn nhỏ không ra nhỏ thì tắm "bồn vừa". Đại hội toàn thể chính là cái "bồn lớn" nhất. Người đông chính là nước nhiều, tức là "chậu tắm" lớn. Giáo sư bình thường, chỉ cần tắm "bồn nhỏ", tắm ở chính phân khoa của mình. Cô ấy trông có vẻ không lo lắng cho lắm.

Lúc Ngô Ưu cáo từ liền cảm ơn rối rít, nói nếu biết thêm tình hình mới nào thì mọi người cùng thông tin cho nhau. Lệ Lâm không chút do dự, đáp lời ngay lập tức.

Ngạn Thành lúc này theo lệ đang ở nhà họ Diệu. Thế nhưng đây là lần cuối cùng anh nghe nhạc cùng Diệu thái thái. Diệu thái thái nói: "Ngạn Thành, bây giờ đang tiến hành phong trào đấy. Cậu phải cẩn thận, đừng đi la cà khắp nơi, kẻo người ta bảo cậu đi thăm dò tình hình, hay là tiến hành đồng minh công thủ gì đấy."

Đây có lẽ là lời cảnh báo do Diệu Mật tiết lộ nhỉ? Anh chột dạ hỏi: "Người ta biết tôi hay đến đây chứ?"

"Thế nào cũng có người biết."

"Vậy thì tôi đành phải đợi phong trào kết thúc rồi mới đến thăm bác gái vậy, đúng không ạ?"

Diệu thái thái gật đầu.

Ngạn Thành thấy mất hứng. Ngồi một lát liền đứng dậy nói: "Bác gái, bác bảo trọng sức khỏe."

Diệu thái thái nói: "Cậu cứ học tập cho tốt vào."

Ngạn Thành chán nản cáo từ, thui thủi đi về nhà. Anh không dám đem lời của Diệu thái thái kể cho Lệ Lâm nghe. Thế nhưng, khi nghe Lệ Lâm kể chuyện Ngô Ưu đòi thông tin cho nhau, anh vội vàng nói: "Đừng thèm đếm xỉa đến cậu ta, chúng ta không thể câu kết mờ ám với nhau được."

Lệ Lâm nói: "Chúng ta có phải ăn trộm ăn cướp gì đâu mà sợ."

Ngạn Thành nói: "Thôi cứ nghe chỉ thị đi. Nên thế nào, ngày mai có báo cáo động viên, lãnh đạo sẽ dạy cho chúng ta." Lệ Lâm nhìn anh chui lũi chui vào cái "chuồng chó" của mình, cảm thấy anh chẳng khác nào con chó bị ăn đòn, cứ cụp cả đuôi lại vậy.