Hứa Ngạn Thành và Đỗ Lệ Lâm đã kết hôn được năm năm. Cả hai cùng đi du học nước ngoài, một người ở Mỹ, người kia lại ở Anh, mãi cho đến lần về nước này, mới lần đầu tiên lập gia đình, điều này có lẽ là ngẫu nhiên, mà cũng có lẽ không phải ngẫu nhiên. Người ta nói, tình bạn giữa bạn bè thường được xây dựng trên nền tảng hiểu lầm lẫn nhau. Chuyện yêu đương có lẽ cũng thế.
Nhà Tráng Lệ Lâm ở Thiên Tân, là tiểu thư của một đại tư bản. Sau khi tốt nghiệp trung học, cô thi trượt đại học Thiên Tân, vì sĩ diện, sau một năm ôn thi lại đã quyết định bỏ qua Thiên Tân để thi đậu vào một trường đại học Thiên Chúa giáo ở Thượng Hải. Cô dáng người cao ráo, thanh tú, lại biết cách ăn mặc, giỏi giao thiệp, các bạn học liền đặt cho cô biệt danh "mỹ nhân tiêu chuẩn". Ngược lại, nghe nói người theo đuổi cô còn nhiều hơn số đệ tử Quật Môn là bảy mươi hai.
Nhà Hứa Ngạn Thành cũng ở Thiên Tân. Anh là một đứa trẻ mồ côi cha từ trong bụng mẹ, hai mẹ con góa phụ được bác ruột nuôi dưỡng; bác ruột là một bác sĩ Tây y hành nghề ở Thiên Tân. Người mẹ góa của Ngạn Thành là một nhân vật gớm ghiếc —— ít nhất là trong tâm trí bà ta. Bởi vì bà là tiểu thư của một vị cử nhân lão gia, mà bà nghe nói, quả phụ thủ tiết đáng giá bằng hơn nửa cái cử nhân. Cử nhân đương nhiên là rất ghê gớm, phải được hưởng đặc quyền. Khi cha mẹ còn sống, bà là "đứa con gái nhỏ được cưng chiều nhất". Cha mẹ qua đời, anh chị gả cô cho một người chồng đoản mệnh, như thế có xứng đáng với cha mẹ và em gái không? Bọn họ làm việc gì cũng nhường bà ba phần, cũng là điều đương nhiên đấy chứ. Còn nhà họ Hứa, lại càng không cần phải bàn tới. Tân lang có số "vàng lạnh nước giá", "khắc vợ hại con", khiến cho tân nương chưa làm mẹ đã thành góa phụ, người nhà họ Hứa làm việc gì đương nhiên lại càng phải nhường bà bảy phần. Người duy nhất không dung túng bà chính là đứa con bất hiếu Ngạn Thành của bà, ngay từ thời kỳ trẻ con một hai tuổi đã nghịch ngợm chống đối. Mẹ bảo ăn đồ ngọt, cậu cứ thích ăn đồ món mặn. Bột củ sen ngọt đút vào miệng, cậu còn nhất quyết không chịu nuốt, "phì phì" phun thẳng vào mặt mẹ, khiến mẹ tức giận giáng cho một bạt tai từ trên ghế lăn nhóc xuống đất, còn cất tiếng khóc lớn. Bác gái bế xốc cậu đi, cậu vậy mà vong ân bội nghĩa không cần mẹ, chỉ quấn quýt với bác gái. Lúc cậu học tiểu học, tan học về nhà chỉ chạy thẳng vào phòng bác gái. Người làm mẹ nói: Con do chính cô sinh ra, nhà bác cả có con của nhà bác cả, không được cướp con của cô. Ngạn Thành học trung học, bác ruột dứt khoát cho ở nội trú tại trường, bớt đi đôi co lời qua tiếng lại. Mẹ cậu cô đơn, chẳng biết từ đâu mua về một nha đầu nhỏ để bầu bạn và hầu hạ mình. Ngạn Thành tốt nghiệp trung học, nha đầu nhỏ cũng đã mười sáu mười tám tuổi, trông cũng khá xinh xắn. Mẹ Ngạn Thành muốn bảo con trai thu nhận nha đầu vào phòng, để nha đầu toàn tâm toàn ý, quan trọng hơn là mau chóng sinh cho bà một đứa cháu nối dõi. Ngạn Thành dứt khoát không về nhà. Cậu muốn đi đến Đại hậu phương để học đại học. Mẹ cậu đương nhiên chết cũng không buông tay, bà cho rằng Đại hậu phương chính là chiến trường. Bác trai bác gái khuyên nhủ đủ điều, bàn định phương án chiết trung, để Ngạn Thành đến Thượng Hải thi đại học. Cậu thi đậu vào một trường đại học Thiên Chúa giáo nổi tiếng, tình cờ học cùng trường với Đỗ Lệ Lâm, lại còn cùng khoa Ngoại văn.
Đỗ Lệ Lâm lớn hơn Hứa Ngạn Thành một tuổi nhưng kém một lớp. Cô là một học sinh rất giỏi, vô cùng chăm chỉ nhưng thành tích chỉ ở mức trung bình khá, một lòng ngưỡng mộ những vị tiến sĩ có học thức. Cô lại giống như những nữ sinh tốt nghiệp trường trung học Thiên Chúa giáo bình thường, có thể đọc tiểu thuyết phương Tây, ngưỡng mộ nam nhân vật chính trong tiểu thuyết phương Tây: vóc dáng cao lớn, da ngăm, diện mạo tuấn tú, cử chỉ phóng khoáng. Hứa Ngạn Thành tuy không phải tiến sĩ, nhưng thành tích học tập của anh vượt trội hơn hẳn, Đỗ Lệ Lâm cho rằng anh chính là hạt giống tiến sĩ. Dù cách ăn mặc của anh có phần lôi thôi lếch thếch, nhưng trong mắt Đỗ Lệ Lâm, anh rất giống nam nhân vật chính trong tiểu thuyết phương Tây.
Hứa Ngạn Thành đôi khi cũng chú ý nhìn vị "mỹ nhân tiêu chuẩn" này một cái, cảm thấy cô chẳng khác nào cô gái trang bìa trên họa báo, chứ không có mấy hứng thú với cô. Thời trung học, vào cuối tuần cậu sợ về nhà, thà ở trong phòng đọc sách lật giật tìm tòi, nhờ thế mà khai quật được kho tàng văn học cổ điển Trung ngoại, chỉ tiếc là sách không nhiều. Lên đại học, sách đọc trong thư viện phong phú biết bao, đủ để cậu từ từ đọc kỹ và lướt qua thưởng thức. Tính tình cậu cởi mở, ôn hòa, bạn bè rất nhiều, thế nhưng lại không có bạn thân, cũng không kết giao bạn gái. Điều này có lẽ là vì cậu có sách để đọc, lại thêm một lòng theo đuổi những thứ mà cậu cho là có ý nghĩa hơn.
Năm đại học thứ ba có một môn học bắt buộc, đó là môn Triết học do một triết gia người Mỹ giảng dạy. Thầy giáo vô cùng nghiêm khắc, cho điểm cực kỳ keo kiệt, sinh viên ai nấy đều sợ ông. Kỳ thi cuối học kỳ, mọi người đều coi là ải khó khăn, bởi vì không đạt điểm rớt là không thể tốt nghiệp. Thế nhưng Hứa Ngạn Thành trước kỳ thi mải đọc sách trong thư viện, đến nỗi quên bẵng mất kỳ thi. Đến lúc nhớ ra, vội vã chạy đến phòng thi, thời gian thi đã qua một lúc. Thầy giáo nổi giận, không cho cậu thi. Ngạn Thành cười hì hì nói, cậu đang đọc một cuốn sách, suy ngẫm về một vấn đề đạo đức học, suy nghĩ cứ chui vào sừng trâu không ra được. Vừa nói, cậu vừa tự tay rút một bản đề thi từ tay thầy giáo, tiện tay lấy một tờ giấy thi trên bàn giáo viên, thong thả ngồi xuống, cắm cúi viết câu trả lời. Nụ cười của cậu đã làm dịu đi sự nghiêm khắc của thầy giáo. Cậu nộp bài cũng không quá muộn. Thầy giáo tò mò xem ngay tại chỗ bài thi của cậu. Người nộp bài sau cậu bảo với cậu rằng: "Lão già có vẻ rất hài lòng với bài thi của cậu." Quả nhiên, vị thầy giáo kia chẳng bao lâu sau đã gọi Ngạn Thành đến nói chuyện, bảo rằng ông đang viết một cuốn sách liên quan đến đạo đức học Trung Quốc, muốn Ngạn Thành làm trợ lý cho ông. Hẹn một năm sau sẽ dẫn cậu cùng sang Mỹ.
Đỗ Lệ Lâm thỉnh thoảng nhìn thấy Hứa Ngạn Thành chú ý nhìn mình, liền tưởng rằng anh có ý với mình. Ngạn Thành chưa từng theo đuổi cô, cô cho rằng đó là lòng tự tôn của Ngạn Thành, tự biết mình là sinh viên nghèo, không dám với cao vị tiểu thư nổi bật vừa có tài vừa có sắc. Ngạn Thành không theo đuổi cô, trong tâm trí cô lại càng cao hơn những kẻ theo đuổi cô một bậc. Cô biểu lộ rõ sự ngưỡng mộ của mình dành cho Hứa Ngạn Thành trước đông đảo mọi người, các bạn học vì thế mà thường hay trêu chọc, khiến Ngạn Thành hễ nhìn thấy cô là lại trốn tránh, càng khiến Lệ Lâm đinh ninh rằng anh đã để mắt đến mình. Cô ngược lại rất hào phóng, gặp Ngạn Thành lúc nào cũng tươi cười chào đón. Ngạn Thành trái lại tỏ ra rất lúng túng, thậm chí còn đỏ cả mặt. Chớp mắt học kỳ đầu tiên của năm tư đại học Hứa Ngạn Thành sắp kết thúc, qua tết dương lịch là thi lớn; qua thêm một học kỳ nữa, Ngạn Thành tốt nghiệp là đi du học. Lệ Lâm còn cơ hội nào để thân thiết với anh nữa đây?
Năm mới một nghìn chín trăm bốn mươi bốn là năm nhuận. Theo phong tục phương Tây, cứ đến năm nhuận, phụ nữ có thể cầu hôn đàn ông. Nam giới nếu không đồng ý, phải tặng cho người phụ nữ cầu hôn một bộ vải lụa. Đỗ Lệ Lâm đinh ninh Hứa Ngạn Thành là người thẹn thùng mà kiêu ngạo, tuy có ý với cô nhưng cũng không dám thân thiết. Dựa vào thân phận của mình, cô ngại gì mà không hạ mình cầu hôn Ngạn Thành.
Hôm đó tuyết lất phất bay, Lệ Lâm cầm một chiếc ô lớn đến thư viện tìm Ngạn Thành, nói có việc muốn gặp riêng bàn bạc. Cô bảo Ngạn Thành cầm ô, còn mình thì khoác tay anh, dẫn anh đi vào chốn u tịch trong khuôn viên trường, vừa nói như kể chuyện cười về quy tắc năm nhuận, rồi sau đó thổ lộ tâm can với anh. Cô đinh ninh rằng Ngạn Thành sẽ mừng rỡ khôn xiết, ngây ngất đến phát cuồng. Thế nhưng Hứa Ngạn Thành lại tưởng Đỗ Lệ Lâm đang trêu chọc mình, mặt méo xệch nói: "Tôi không biết mua vải lụa đâu."
Cô cười bảo: "Anh nhất định phải mua vải lụa sao?"
Ngạn Thành gấp đến mức tật nói lắp suýt tái phát, ấp úng nói: "Cậu cậu chẳng phải nói là, phải tặng tặng tặng..."
Cô ngắt lời anh, dứt khoát nói: "Anh nhất định phải từ chối sao?"
Hứa Ngạn Thành lúc bấy giờ đang bị mẹ ép cho sứt đầu mẻ trán. Cái nha đầu nhỏ ở nhà anh đã bỏ trốn theo người ta, mẹ anh thấy mất mặt, không còn nhắc đến chuyện thu nhận nha đầu vào phòng nữa. Thế nhưng từ khi biết con trai tốt nghiệp xong là sẽ đi du học, bà liền bận rộn đi cầu hôn khắp nơi cho anh, nhất định bắt anh kết hôn trước, sinh ra một đứa cháu rồi mới "đi chơi xa". Bà đã xin được mấy lá canh thiếp, liên tục viết thư giục con trai về nhà chọn một người, bởi vì canh thiếp không được phép giữ qua năm, phải trả lại cho người ta trước đêm giao thừa. Nếu Ngạn Thành còn không thèm đếm xỉa, bà quyết định tự mình xách dép đến Thượng Hải. Hứa Ngạn Thành đối phó với mẹ còn chẳng xong, nào ngờ đâu nửa đường lại thòi ra một vị Trình Giảo Kim! Cõi lòng cay đắng của mình, anh bèn mặt mày méo xệch tuôn ra hết sạch như bổ quả óc chó.
Lệ Lâm ngược lại phì cười, cho rằng những chuyện này đều là việc dễ giải quyết. Cô hỏi Ngạn Thành: "Sao anh không bàn bạc những chuyện này với mấy người bạn của anh?"
Ngạn Thành nói: "Chuyện thế này sao có thể bàn với họ chứ?"
Lệ Lâm cảm thấy Ngạn Thành đem tất cả những lời này kể hết cho cô, chính là xem cô vượt qua cả bạn người bạn thông thường. Cô đã là người cầu hôn, liền dứt khoát đi thẳng vào vấn đề, đề xuất thế này thế nọ để giải quyết mọi rắc rối.
Ngạn Thành không ngờ vấn đề lại có thể được giải quyết theo cách này, mà Lệ Lâm lại là người trượng nghĩa mềm lòng, một lòng một dạ muốn gỡ rối giải vây cho mình, khiến anh vô cùng cảm động biết ơn. Thế nhưng anh nói: "Tôi sao có thể lợi dụng cô để đối phó với mẹ tôi chứ?"
Lệ Lâm cảm thấy anh thật thà đến đáng yêu. Cô nhỏ nhẹ nói: "Đừng quên là em đang cầu hôn anh đấy nhé! Em nguyện ý làm như vậy, là bởi vì em yêu anh. Em không có yêu cầu gì khác ở anh, chỉ yêu cầu anh yêu em. Anh có yêu em không?" Lúc cô hỏi không khỏi cũng mang theo vẻ e ấp thẹn thùng.
Hai người họ chen sát vào nhau dưới cùng một chiếc ô. Lệ Lâm giờ đây không còn là cô gái trang bìa trên họa báo nữa, mà là một con người ấm áp. Lớp lông thú ở cổ áo khoác của cô, lớp lông nhung trên chiếc khăn quàng cổ lớn trên đầu, mềm mại lướt nhẹ qua gò má anh. Hứa Ngạn Thành chân thành nói: "Em đối với anh tốt như vậy, anh cái gì cũng nên thành thật với em. Anh —— anh ——"
Lệ Lâm lạnh toát nửa người, tưởng rằng Ngạn Thành sắp từ chối cô. Thế nhưng anh chỉ nói: "Anh thực sự không biết. Anh chưa có kinh nghiệm bao giờ."
Lệ Lâm cười anh ngốc nghếch, bản thân cô cũng đâu có kinh nghiệm gì cơ chứ. Dưới sự dẫn dắt của cô, cuộc trò chuyện dần chuyển sang quỹ đạo hẹn hò đúng nghĩa. Tuyết vẫn rơi lất phất, hai người càng trò chuyện càng thân mật. Một người là si tình, một người là chân thành; một người là ngưỡng mộ, một người là biết ơn. Lệ Lâm nói, cô chỉ yêu một mình anh, mãi mãi mãi mãi chỉ yêu một mình anh, hỏi Ngạn Thành có ghét bỏ cô không. Ngạn Thành đương nhiên không ghét bỏ, thế nhưng anh lại vô cùng hoang mang, chỉ sợ mình không xứng đáng nhận được tình yêu thương của cô, chỉ sợ phụ lòng cô. Lệ Lâm nắm lấy tay anh nói:
"Hứa Ngạn Thành, hãy hứa với em, em chỉ cần anh mãi mãi chân thành với em, mãi mãi nói thật với em."
Ngạn Thành lập tức đồng ý. Hai người cứ trò chuyện mãi cho đến bữa tối, Lệ Lâm đưa Ngạn Thành về ký túc xá. Lời cầu hôn của cô xem như đã thành công.
Ngạn Thành đều làm theo những gợi ý của Lệ Lâm. Kỳ nghỉ đông, cả hai cùng về Thiên Tân tổ chức lễ cưới. Hai nhà đều không có ý kiến gì khác, mẹ của Ngạn Thành lại càng mừng rỡ khôn xiết. Lễ cưới vừa xong, tân lang tân nương liền đến Bắc Kinh hưởng tuần trăng mật — thực ra chưa tròn một tháng, rồi sau đó lại cùng nhau trở về trường. Sau khi tốt nghiệp, Ngạn Thành đi du học nước ngoài, Lệ Lâm chuẩn bị chậm hơn một năm tốt nghiệp rồi cũng sẽ ra nước ngoài.
Thế nhưng Lệ Lâm không tốt nghiệp, bởi vì cô sinh con, nghỉ học quá nhiều. Cha cô tuổi cao nhiều bệnh, đã giao lại sự nghiệp cho hai người con trai. Đại ca của Lệ Lâm kinh doanh ở Thiên Tân, nhị ca thì sang Mỹ. Nhị ca đã lo liệu thủ tục vào đại học cho em gái từ trước. Mẹ Lệ Lâm mất sớm, mẹ kế không có con, rất ân cần lấy lòng anh em Lệ Lâm. Lệ Lâm gửi con cho mẹ kế chăm sóc, còn bản thân thì sang Mỹ học tập. Mẹ của Ngạn Thành bởi vì đứa con do Lệ Lâm sinh ra chỉ là cháu gái, nóng lòng muốn con dâu và con trai đoàn tụ, sinh thêm vài đứa cháu nữa, thế nên hết lòng ủng hộ.
Ngạn Thành lúc này đã rời nước Mỹ, đến nước Anh. Cuốn sách của vị triết gia kia đã viết xong. Có một nhà Hán học người Anh muốn Ngạn Thành cùng hợp tác dịch cuốn Bão Phác Tử
, đã kiếm cho Ngạn Thành một suất học bổng của Đại học Luân Đôn. Ngạn Thành có thể tiếp tục trau dồi học vấn, lại còn có thể tiết kiệm chút tiền gửi về nhà. Vợ chồng Ngạn Thành mỗi người sống một nơi, chỉ vào kỳ nghỉ mới cùng nhau đi du lịch, kéo dài thêm tuần trăng mật đứt quãng của họ.
Năm này qua năm khác, Lệ Lâm đã lấy được một bằng Cử nhân Văn chương phổ thông và một bằng Thạc sĩ Giáo dục. Nhị ca của cô kinh doanh thương mại rất thành công ở Mỹ, đã đón vợ con sang Mỹ cả rồi. Nếu Ngạn Thành bằng lòng sang Mỹ, nhị ca có thể giúp anh tìm được một công việc phù hợp. Vị triết gia người Mỹ từng dẫn anh xuất ngoại ngày trước nay đã lên làm hiệu trưởng một trường đại học tiểu bang, cũng gọi anh sang đó dạy học. Lệ Lâm chỉ vì đợi Ngạn Thành lấy được một tấm bằng tiến sĩ vang dội, nên không ép anh sang Mỹ đoàn tụ với mình. Nào ngờ Ngạn Thành coi học vị tựa mây bay, một lòng chỉ lo cày sâu cuốc bẫm môn học mà mình yêu thích.
Tổ quốc giải phóng, đại ca đại tẩu cùng mẹ kế của Lệ Lâm đều đã trốn sang Hồng Kông. Cha của Lệ Lâm đã qua đời vào trước thềm giải phóng. Đứa con gái nhỏ Tiểu Lệ của Lệ Lâm sớm đã được Hứa lão thái thái đón đi. Lệ Lâm chuẩn bị ở lại Mỹ, tìm cách đón Tiểu Lệ sang. Ngạn Thành lại khăng khăng đòi về nước. Tính tình anh vốn dĩ ôn hòa, Lệ Lâm cứ tưởng anh cái gì cũng sẽ chiều theo ý mình, nào ngờ anh lại tuyệt tình nói rằng: "Em tự suy nghĩ xem. Nếu em không muốn về, anh tuyệt đối không miễn cưỡng." Bản thân anh đã hạ quyết tâm phải về nước, mặc cho việc sau khi về nước công việc vẫn chưa có tung tích đâu vào đâu.
Lệ Lâm cùng anh trở về nước, ngẫm lại cũng chẳng hề hối hận. Lệ Lâm có một người bạn học nữ rất thân thời đại học ở trong nước, từng có quan hệ tình cảm với Phó Kim, mặc dù không thành đôi, nhưng Phó Kim đối với người bạn gái đó vẫn chưa thể quên nguôi. Anh ta quen biết Lệ Lâm, thỉnh thoảng gặp nhau ở nhà bạn bè, liền mời vợ chồng họ đến xã nghiên cứu văn học, đồng thời giữ lại cho họ căn nhà đẹp nhất. Dì ghẻ của Lệ Lâm từ Thiên Tân vận chuyển đến cho cô cháu gái nguyên bộ đồ đạc phòng ngủ, phòng sách, phòng khách mà nhà đã sắm sửa cho cô từ sớm. Lệ Lâm đã trang hoàng một mái ấm mới vô cùng xinh đẹp.
