Rasselas thức dậy vào ngày hôm sau và quyết định bắt đầu những thử nghiệm của mình về cuộc đời. “Tuổi trẻ,” chàng thốt lên, “là khoảng thời gian của niềm vui sướng: ta sẽ hòa mình vào nhóm thanh niên mà tâm trí chỉ hướng về việc thỏa mãn ham muốn, và toàn bộ thời gian được chìm đắm trong chuỗi những cuộc vui liên tiếp.”
Chàng nhanh chóng được nhận vào những hội nhóm ấy, nhưng chỉ vài ngày sau đã quay về trong sự mệt mỏi và chán ngán. Sự vui vẻ của họ chẳng có chút hình ảnh nào đẹp đẽ, những trận cười chẳng có lý do; khoái lạc của họ thô tục và mang nặng tính xác thịt, hoàn toàn không có sự tham gia của trí tuệ; cách hành xử của họ vừa ngông cuồng vừa hèn hạ—họ chế nhạo trật tự và luật pháp, thế nhưng cái cau mày của thế lực cầm quyền lại khiến họ nhụt chí và ánh mắt của sự khôn ngoan làm cho hổ thẹn.
Hoàng tử sớm kết luận rằng chàng không thể nào hạnh phúc trong một lối sống mà bản thân cảm thấy hổ thẹn. Chàng cho rằng thật không phù hợp với một sinh linh có lý trí khi hành động không có kế hoạch, và chỉ buồn hay vui một cách ngẫu nhiên. “Hạnh phúc,” chàng tự nhủ, “phải là một điều gì đó vững chắc và bền lâu, không có sự sợ hãi và không có chỗ cho sự bấp bênh.”
Nhưng những người bạn trẻ đã chiếm được thiện cảm của chàng nhờ sự cởi mở và lịch thiệp đến mức chàng không thể rời bỏ họ mà không có lời cảnh tỉnh và khuyên răn. “Hỡi những người bạn của tôi,” chàng nói, “tôi đã suy ngẫm nghiêm túc về cung cách sinh hoạt và tương lai của chúng ta, và nhận ra rằng chúng ta đã hiểu lầm lợi ích của chính mình. Những năm tháng đầu đời của con người phải tạo dựng nền tảng cho tuổi xế chiều. Ai không bao giờ suy ngẫm thì không bao giờ có thể khôn ngoan. Sự hời hợt vĩnh viễn ắt sẽ dẫn đến sự dốt nát; và sự buông tuồng, dẫu có thể làm bùng cháy tinh thần trong một khoảnh khắc, cũng sẽ khiến cuộc đời trở nên ngắn ngủi hoặc khốn khổ. Chúng ta hãy nhớ rằng tuổi trẻ chẳng kéo dài bao lâu, và khi bước vào tuổi trung niên, lúc những ảo ảnh của trí tưởng tượng phai nhạt và những bóng ma hoan lạc không còn múa may quanh ta nữa, chúng ta sẽ chẳng có sự an ủi nào khác ngoài sự kính trọng của những bậc hiền triết và phương tiện để làm việc thiện. Vậy nên, hãy dừng chân khi chúng ta hãy còn quyền làm điều đó: hãy sống như những con người rồi sẽ già đi, và đối với họ, điều tồi tệ nhất trên đời là đếm lại những năm tháng qua bằng những điều dại dột, và chỉ được nhắc nhở về thời kỳ sung sức thuở trước qua những căn bệnh do sự trác táng gây ra.”
Họ ngẩn người nhìn nhau trong im lặng một lúc lâu, và cuối cùng xua đuổi chàng bằng một tràng cười vang dội không ngớt.
Sự nhận thức rằng quan điểm của mình là đúng đắn và thiện ý của mình là chân thành hầu như không đủ để giúp chàng vượt qua nỗi sợ hãi trước những lời chế giễu. Thế nhưng chàng đã lấy lại được sự bình tĩnh và tiếp tục hành trình tìm kiếm của mình.
