Trong số các nghệ nhân đã bị thu hút đến Thung lũng Hạnh phúc để làm việc nhằm phục vụ cho sự tiện nghi và niềm vui của cư dân nơi đây, có một người nổi tiếng với sự am hiểu về cơ học, người đã chế tạo ra nhiều cỗ máy vừa có ích vừa mang tính giải trí. Nhờ một guồng nước do dòng suối quay, ông dẫn nước lên một ngọn tháp, từ đó nước được phân phối đến tất cả các căn phòng trong cung điện. Ông dựng lên một chiếc chòi trong vườn, xung quanh luôn được giữ cho mát mẻ bởi những trận mưa nhân tạo. Một trong những khu rừng nhỏ, dành riêng cho các quý bà, được làm mát bằng những chiếc quạt mà các con lách chảy qua đó làm cho chuyển động không ngừng; và những nhạc cụ phát ra âm thanh dịu ngọt được đặt ở những khoảng cách thích hợp, trong đó có những chiếc chơi bằng sức gió và những chiếc chơi bằng sức nước.

Nghệ nhân này thỉnh thoảng được viếng thăm bởi Rasselas, người vốn lấy làm thích thú với mọi loại tri thức, và vẫn tưởng tượng rằng sẽ đến lúc tất cả những hiểu biết của mình có ích khi bước ra thế giới rộng lớn. Một hôm, chàng đến để giải trí theo thói quen thường lệ và thấy người thợ cả đang bận rộn chế tạo một cỗ xe buồm. Chàng nhận thấy thiết kế đó hoàn toàn khả thi trên một bề mặt phẳng, và với những lời lẽ bày tỏ sự kính trọng lớn, chàng nài nỉ ông hoàn thành nó. Người thợ rất vui khi thấy mình được Hoàng tử chú ý đến vậy, và quyết định sẽ giành lấy những vinh dự lớn hơn nữa. "Thưa ngài," ông nói, "ngài mới chỉ thấy một phần rất nhỏ những gì khoa học cơ học có thể thực hiện. Tôi từ lâu đã cho rằng, thay vì sự chuyên chở chậm chạp của tàu thuyền và xe cộ, con người có thể sử dụng sự di chuyển nhanh chóng hơn của đôi cánh, rằng những tầng trời rộng mở đón chào tri thức, và rằng chỉ có sự ngu dốt cùng lười biếng mới phải bò lê trên mặt đất."

Gợi ý này đã nhen nhóm lại khao khát vượt qua những dãy núi trong lòng Hoàng tử. Đã thấy những gì người thợ máy từng thực hiện, chàng sẵn sàng tưởng tượng rằng ông có thể làm được nhiều hơn thế, nhưng vẫn quyết định gặng hỏi thêm trước khi để niềm hy vọng khiến mình đau khổ vì thất vọng. "Ta e rằng," chàng nói với người nghệ nhân, "trí tưởng tượng của ông đang lấn át kỹ năng, và giờ đây ông đang nói cho ta nghe điều ông ước ao hơn là điều ông biết rõ. Mỗi loài động vật đều có một môi trường được định sẵn cho mình; loài chim có bầu trời, còn con người và muông thú có mặt đất."

“Cũng vậy,” người thợ máy đáp, “loài cá có mặt nước, thế nhưng muông thú vẫn có thể bơi theo bản năng và con người bằng kỹ thuật. Kẻ nào biết bơi thì không phải tuyệt vọng chuyện bay; bơi chính là bay trong một môi trường chất lỏng đặc hơn, còn bay chính là bơi trong một môi trường loãng hơn. Chúng ta chỉ cần điều chỉnh sức cản của mình sao cho phù hợp với độ đậm đặc khác nhau của vật chất mà chúng ta đi xuyên qua. Ngài sẽ tất yếu được không khí nâng bổng lên nếu ngài tạo ra được bất kỳ lực đẩy nào tác động lên nó nhanh hơn tốc độ không khí có thể tản ra trước áp lực đó.”

“Nhưng việc bơi lội,” Hoàng tử nói, “rất mất sức; những bắp tay chân khỏe nhất cũng nhanh chóng mỏi mệt. Ta e rằng hành động bay lượn thậm chí còn dữ dội hơn; và đôi cánh sẽ chẳng có mấy ích lợi trừ phi chúng ta có thể bay xa hơn cả khi bơi.”

“Sức lực bỏ ra để nhấc mình rời khỏi mặt đất,” người thợ nói, “sẽ rất lớn, như chúng ta thấy ở các loài gia cầm nặng nề; nhưng khi chúng ta bay lên cao hơn, sức hút của trái đất và trọng lực của cơ thể sẽ giảm dần, cho đến khi chúng ta đến một vùng mà con người sẽ lơ lửng trong không trung mà không hề có xu hướng rơi xuống; khi đó sẽ chẳng cần phải bận tâm gì nữa ngoài việc tiến về phía trước, điều mà chỉ một lực đẩy nhẹ nhàng nhất cũng có thể thực hiện được. Ngài đây, người có trí tò mò rộng lớn dường bao, sẽ dễ dàng hình dung được với niềm vui sướng nhường nào một nhà thông thái, được trang bị đôi cánh và lượn lờ trên bầu trời, sẽ nhìn thấy trái đất cùng toàn thể cư dân đang quay cuồng bên dưới mình, và trưng bày ra trước mắt ngài hết xứ sở này đến xứ sở khác theo tuần tự nhờ chuyển động quay vòng hằng ngày của trái đất. Hẳn là vị khán giả lơ lửng trên cao đó sẽ vô cùng thích thú khi chứng kiến khung cảnh đang chuyển động của đất liền và đại dương, thành phố và sa mạc; khi quan sát với sự an toàn tuyệt đối những trung tâm thương mại và bãi chiến trường; những ngọn núi đầy rẫy bọn man rợ, và những vùng đất màu mỡ được làm cho hoan hỉ bởi sự sung túc cùng được ru hời trong hòa bình. Khi đó, chúng ta sẽ dễ dàng biết bao khi dò theo dòng Nile qua mọi ngả đường của nó, vượt sang những vùng đất xa xôi, và ngắm nhìn diện mạo của tự nhiên từ tận đầu này cho đến đầu kia của trái đất.”

“Tất cả những điều này,” Hoàng tử nói, “rất đáng ao ước, nhưng ta e rằng không một ai có thể thở nổi trong những vùng không gian suy tưởng và thanh vắng ấy. Ta từng được bảo rằng việc hô hấp rất khó khăn trên những ngọn núi cao, thế nhưng từ những mỏm đá chênh vênh đó, dù cao đến mức tạo ra một bầu không khí loãng vô cùng, việc ngã xuống lại rất dễ dàng; do đó ta nghi ngờ rằng từ bất kỳ độ cao nào mà sự sống có thể duy trì được, vẫn có thể có nguy cơ rơi xuống quá nhanh.”

“Sẽ chẳng có gì,” người nghệ nhân đáp, “được thực hiện nếu mọi phản đối có thể xảy ra đều buộc phải được vượt qua trước tiên. Nếu ngài chiếu cố đến dự án của tôi, tôi sẽ thử chuyến bay đầu tiên với rủi ro thuộc về chính mình. Tôi đã nghiên cứu cấu trúc của mọi loài động vật biết bay, và thấy rằng sự liên tục có thể gấp nếp của đôi cánh loài dơi là dễ dàng thích ứng nhất với hình dáng con người. Dựa trên mô hình này, tôi sẽ bắt đầu công việc của mình vào ngày mai, và trong vòng một năm kỳ vọng sẽ vút bay lên tận không trung vượt ra ngoài tầm ác ý và sự săn đuổi của con người. Nhưng tôi sẽ chỉ làm việc với điều kiện này, rằng nghệ thuật này không được để lộ ra ngoài, và rằng ngài không được đòi hỏi tôi làm đôi cánh cho bất kỳ ai ngoài chúng ta.”

“Tại sao,” Rasselas nói, “ông lại phải ganh tị với người khác một lợi thế lớn lao nhường ấy? Mọi kỹ năng đều phải được phát huy vì lợi ích chung; mỗi con người đều đã nợ kẻ khác rất nhiều, và phải có trách nhiệm đền đáp lòng tốt mà mình từng nhận được.”

“Nếu con người ai nấy đều có đức hạnh,” người nghệ nhân đáp lời, “tôi sẽ rất sẵn lòng dạy họ cách bay. nhưng điều gì sẽ đảm bảo sự an toàn cho những người tốt nếu kẻ xấu có thể tùy ý tấn công họ từ bầu trời? Chống lại một đội quân đang lướt đi qua những tầng mây, cả tường thành, núi non lẫn biển cả đều không thể mang lại sự an toàn. Một bầy lũ dã man từ phương bắc có thể lượn lờ trong gió và giáng xuống thủ đô của một vùng đất màu mỡ với bạo lực không thể cưỡng lại. Ngay cả thung lũng này, chốn lui chân của các vương tôn công tử, nơi ở của hạnh phúc, cũng có thể bị xâm phạm bởi sự sà xuống bất ngờ của một số bộ lạc da ngăm trần trụi đang lúc nhúc trên bờ biển phương nam!”

Hoàng tử hứa sẽ giữ kín chuyện này, và chờ đợi kết quả với niềm hy vọng thành công không phải là hoàn toàn không có. Chàng thỉnh thoảng đến thăm công trình, quan sát tiến độ của nó, và nhận thấy nhiều phát minh khéo léo nhằm tạo sự thuận lợi cho chuyển động đồng thời kết hợp sự nhẹ nhàng với độ chắc chắn. Người thợ ngày càng chắc chắn hơn rằng mình sẽ bỏ lại phía sau loài kền kền và đại bách, và sự lây lan từ sự tự tin của ông đã cuốn lấy Hoàng tử. Đúng một năm sau, đôi cánh đã được hoàn thành; và vào một buổi sáng đã định, người chế tạo xuất hiện, sẵn sàng cho chuyến bay, trên một mỏm đất nhỏ; ông vẫy đôi cánh của mình một lúc để thu lấy không khí, rồi lao mình từ bệ đứng, và trong chớp mắt rơi tõm xuống hồ nước. Đôi cánh của ông, vốn chẳng có chút ích lợi nào trên không trung, lại nâng đỡ ông ở dưới nước; và Hoàng tử đã kéo ông vào bờ trong cơn nửa sống nửa chết vì hoảng sợ và bực bội.