Theo chỉ dẫn của những người dân làng, vào ngày thứ ba, họ đã đến được hang ẩn sĩ. Đó là một hang đá nằm sườn núi, được che bóng bởi những rặng cây cọ, cách xa ngọn thác đến mức chỉ còn nghe thấy một tiếng róc rách đều đặn dịu êm, thứ âm thanh khiến tâm trí lắng lại trong những nỗi niềm trầm mặc, nhất là khi có thêm tiếng gió vi vu qua kẽ lá. Bàn tay con người đã cải tạo rất nhiều từ nguyên tác thô sơ của tạo hóa, biến nơi đây thành một hang động gồm nhiều gian phòng phục vụ cho các mục đích khác nhau, và thường là chốn nương náu qua đêm cho những lữ khách bất ngờ bị bóng tối hay bão tố đuổi kịp.

Vị ẩn sĩ ngồi trên chiếc ghế dài trước cửa để tận hưởng cái mát mẻ của buổi chiều tà. Một bên đặt cuốn sách cùng bút giấy; bên kia là đủ loại dụng cụ cơ khí. Khi họ đến gần mà ông không hề hay biết, Công chúa nhận xét rằng nét mặt ông không giống của một kẻ đã tìm ra hoặc có thể chỉ dạy con đường dẫn đến hạnh phúc.

Họ chào ông đầy cung kính, và ông đáp lễ như một người không hề xa lạ với lễ nghi chốn triều đình. “Các con của ta,” ông nói, “nếu các con đã lạc đường, ta sẵn lòng cung cấp cho các con những tiện nghi qua đêm mà hang động này có thể đáp ứng. Ta có tất cả những gì thiên nhiên đòi hỏi, và các con hẳn không mong đợi những món ngon vật lạ trong hang của một ẩn sĩ.”

Họ cảm ơn ông; và khi bước vào, họ vô cùng hài lòng trước sự ngăn nắp và trật tự nơi đây. Vị ẩn sĩ dọn thịt và rượu thết đãi họ, dẫu bản thân ông chỉ ăn trái cây và uống nước. Lời nói của ông vui vẻ mà không phù phiếm, đạo đức mà không cuồng tín. Chẳng mấy chốc ông đã chiếm được lòng kính trọng của các vị khách, và Công chúa cảm thấy hối hận vì lời phán xét vội vàng ban nãy.

Cuối cùng, Imlac cất lời: “Giờ đây tôi không còn ngạc nhiên khi danh tiếng của ngài vang xa đến thế: ở Cairo, chúng tôi đã nghe nói về sự thông thái của ngài, và lặn lội đến đây để khẩn cầu ngài chỉ lối cho đôi trai gái này trong việc lựa chọn con đường sống.”

“Đối với người sống ngay thẳng,” vị ẩn sĩ đáp, “mọi lối sống đều tốt đẹp; và ta chẳng thể đưa ra quy tắc nào khác cho việc lựa chọn ngoài việc loại bỏ mọi điều ác hiển hiện.”

“Chắc chắn kẻ ấy sẽ tránh xa điều ác,” Hoàng tử nói, “nếu hắn hiến dâng đời mình cho chốn cô độc mà ngài đã lấy làm gương để ca ngợi.”

“Quả thực ta đã sống mười lăm năm trong cảnh cô độc,” vị ẩn sĩ nói, “nhưng ta không hề mong muốn gương của mình có kẻ bắt chước. Thời trẻ ta từng theo nghiệp kiếm cung, và được cất nhắc dần lên hàng quân hàm cao nhất. Ta đã băng qua những vùng đất rộng lớn dưới quyền chỉ huy của mình, chứng kiến không biết bao nhiêu trận chiến và cuộc vây hãm. Cuối cùng, vì chán ghét việc một sĩ quan trẻ tuổi hơn được thăng chức, lại cảm thấy sức lực bắt đầu suy giảm, ta quyết định khép lại cuộc đời trong bình yên sau khi nhận ra thế giới đầy rẫy cạm bẫy, bất hòa và khốn khổ. Ta từng có lần trốn thoát sự truy đuổi của kẻ thù nhờ nương náu trong hang động này, nên đã chọn nó làm chốn dừng chân cuối cùng. Ta thuê thợ biến nó thành các phòng ốc, và dự trữ đầy đủ những thứ mình có thể cần đến.

“Một thời gian sau khi lui về ở ẩn, ta vui mừng khôn xiết như một thủy thủ thoát nạn sau cơn bão được cập bến, ngây ngất trước sự thay đổi đột ngột từ âm thanh và sự hối hả của chiến tranh sang chốn tĩnh mịch và nghỉ ngơi. Khi niềm vui của sự mới lạ phai nhạt dần, ta dành thời gian nghiên cứu các loài thực vật mọc trong thung lũng và khoáng sản thu lượm từ các vách đá. Nhưng giờ đây, những cuộc khảo sát ấy đã trở nên nhàm chán và khó chịu. Ta đã trải qua một khoảng thời gian bất an và cuồng trí: tâm can ta xáo trộn bởi hàng ngàn nỗi bận tâm hoài nghi cùng những ảo tưởng phù phiếm cứ lớn lên từng giờ, bởi ta chẳng có cơ hội nào để khuây khỏa hay giải trí. Có những lúc ta thấy hổ thẹn khi nghĩ rằng mình chỉ có thể giữ bản thân tránh xa thói hư tật xấu bằng cách trốn chạy khỏi việc thực hành nhân đức, và bắt đầu nghi ngờ rằng bản thân bị thúc đẩy bởi sự phẫn uất hơn là dẫn dắt bởi lòng thành kính khi bước vào chốn cô độc. Trí tưởng tượng của ta cuồng loạn trong những khung cảnh ngu ngốc, và ta tiếc nuối vì đã mất đi quá nhiều mà thu về quá ít. Sống cô độc, nếu ta tránh được tấm gương của những kẻ xấu xa, thì ta cũng đồng thời thiếu vắng lời khuyên nhủ và trò chuyện của người hiền. Ta đã đắn đo so sánh những bề trái với những mặt lợi của xã hội từ lâu, và quyết định ngày mai sẽ trở lại trần thế. Cuộc đời của một kẻ cô độc chắc chắn sẽ khốn khổ, nhưng chưa chắc đã sùng đạo.”

Họ nghe quyết định của ông với vẻ ngạc nhiên, nhưng sau một thoáng ngập ngừng, họ đề nghị được hộ tống ông về Cairo. Ông đào lên một kho báu đáng kể mà mình từng chôn giấu giữa các vách đá, rồi cùng họ lên đường về thành phố — nơi mà khi đến gần, ông đăm đắm nhìn với vẻ say mê tột độ.