Danh sách đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất tại Oscar năm nay có thể nói là vô cùng táo bạo: James Cameron của "Avatar", Evan Bell của "Up in the Air", Quentin Tarantino của "Inglourious Basterds", Michael Haneke của "The White Ribbon", và Lone Scherfig của "An Education". Năm vị đạo diễn này đã thuận lợi lọt vào vòng đề cử.

James Cameron, người từng nhận giải ở hạng mục này nhờ "Titanic", thì không cần phải bàn cãi nhiều, câu nói "I'm the king of the world" trong bài phát biểu nhận giải của ông vẫn còn bị đem ra trêu chọc đến tận bây giờ. Quentin Tarantino cũng lần thứ hai tranh cử ở hạng mục này kể từ sau "Pulp Fiction", với đóng góp cho Hollywood và hồ sơ nghề nghiệp đều là những bảng thành tích chói lọi, tác phẩm của ông lại có tiếng vang vượt lên dẫn đầu trong giai đoạn nước rút, cơ hội không hề nhỏ. Evan Bell, người liên tiếp chinh phục giải Đạo diễn xuất sắc nhất nhờ "There Will Be Blood" và "Juno", xứng đáng là đạo diễn hot nhất hiện nay. Ngay cả James Cameron khi đối mặt với thử thách từ Evan Bell cũng tỏ ra hơi thiếu tự tin.

Sự cạnh tranh khốc liệt giữa ba ứng cử viên hàng đầu này khiến người ta phải nhìn bằng con mắt khác, còn cục diện Evan Bell đối đầu với James Cameron càng là màn so găng mà toàn ngành công nghiệp yêu thích.

Ngoài ra, Lone Scherfig và Michael Haneke được xem là những bất ngờ lớn khi lọt vào đề cử.

Nữ đạo diễn người Đan Mạch Lone Scherfig vào nghề từ năm 1998, năm 2001 gây tiếng vang lớn tại Liên hoan phim Berlin nhờ "Italian for Beginners". Nhưng đáng tiếc là nhìn chung, dù là ở châu Âu hay trên phạm vi toàn cầu, bà vẫn không được coi là một đạo diễn nổi tiếng. Mãi cho đến năm nay, với "An Education" lần lượt giành giải tại Liên hoan phim Sundance và giải Tinh thần Độc lập, bà mới thực sự nổi danh toàn cầu. "An Education" được truyền thông Anh đánh giá là tác phẩm xuất sắc nhất năm 2009. Nữ chính Carey Mulligan thậm chí còn được khen ngợi là "Audrey Hepburn tái thế", chỉ tiếc là quy mô tác phẩm quá nhỏ, hạn chế sự phát triển hơn nữa của bộ phim.

Kathryn Bigelow của năm ngoái thực sự là người có cơ hội lớn nhất trở thành nữ đạo diễn đầu tiên trong lịch sử điện ảnh giành giải Oscar cho Đạo diễn xuất sắc nhất, nhưng đáng tiếc lại thua trước một Evan Bell mạnh mẽ hơn. Còn năm nay, Lone Scherfig rõ ràng không có thực lực để làm nên cú lội ngược dòng như vậy, "An Education" xét từ mọi góc độ đều kém xa so với "The Hurt Locker" của Kathryn Bigelow. Việc Lone Scherfig gây bất ngờ khi nhận được đề cử đã là thắng lợi lớn nhất rồi.

Hồ sơ sự nghiệp của Michael Haneke rõ ràng phong phú hơn rất nhiều. Từ thập niên bảy mươi của thế kỷ trước, ông đã giành vô số lời khen ngợi nhờ bộ ba phim truyền hình "Nhân tính tam bộ khúc" (Bộ ba nhân tính). Vị đạo diễn sinh ra tại Đức này sau đó tiếp tục cống hiến những tác phẩm kinh điển như "Funny Games", "Code Unknown", "The Piano Teacher", "Caché", giờ đây đã là một trong những đạo diễn bậc thầy của châu Âu. Tác phẩm lần này, "The White Ribbon", đã giành giải Cành cọ vàng tại Cannes, dù có đôi chút tranh cãi nhưng chất lượng tổng thể của tác phẩm vẫn không thể nghi ngờ. Cộng thêm những cống hiến trước đó, điều này khiến Michael Haneke luôn được đánh giá cao sau khi bước vào mùa giải thưởng tại Mỹ.

Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất của Michael Haneke nằm ở chỗ "The White Ribbon" là một tác phẩm tiếng nước ngoài. Hiện tại trong lịch sử Oscar, chưa có bất kỳ đạo diễn nào giành được tượng vàng Đạo diễn xuất sắc nhất nhờ một bộ phim tiếng nước ngoài. Ngay cả Roberto Benigni với "Life Is Beautiful", Ang Lee với "Crouching Tiger, Hidden Dragon" và Evan Bell với "Perfume" trước đây cũng không làm được điều đó. Điều này khiến Michael Haneke dù cùng James Cameron, Evan Bell và những người khác dẫn đầu mùa giải thưởng, nhưng sau khi có tên trong danh sách đề cử vẫn bị truyền thông gọi là một bất ngờ lớn.

Lần này Hiệp hội Đạo diễn đã chọn Quentin Tarantino của "Inglourious Basterds", rõ ràng đây là sự khẳng định cao nhất dành cho vị đạo diễn vốn là một "fan cứng" của điện ảnh này. Nhưng bước vào chiến tuyến Oscar, khi đối mặt với sự phong tỏa liên thủ của James Cameron và Evan Bell, Quentin Tarantino muốn đột phá vẫn vô cùng khó khăn. Chưa kể đến Michael Haneke luôn chực chờ thời cơ.

Vậy nên, kết quả cuối cùng sẽ ra sao? Không ai có thể dự đoán được. Là màn song đấu giữa James Cameron và Evan Bell, hay là cuộc đột phá gian nan của Quentin Tarantino?

Barbra Streisand bước lên sân khấu công bố đáp án cuối cùng. Đây là một đáp án hoàn toàn khác biệt, đáp án mà không ai ngờ tới, hay nói đúng hơn là đáp án mà hơn chín mươi phần trăm mọi người đều không ngờ tới: "Michael Haneke, 'The White Ribbon'."

"Ầm", đây mới thực sự là cú sốc lớn chấn động. Nhà hát Kodak tức thì bùng nổ, tất cả mọi người đều sững sờ ngơ ngác, đây tuyệt đối là một tin tức siêu lớn sánh ngang với việc "Brokeback Mountain" giành giải Phim hay nhất hay Evan Bell bảo vệ thành công giải Đạo diễn xuất sắc nhất.

Michael Haneke không chỉ chấm dứt chuỗi hai lần chiến thắng liên tiếp của Evan Bell tại hạng mục Đạo diễn xuất sắc nhất Oscar, mà còn phá vỡ sự phong tỏa của bộ ba James Cameron, Evan Bell và Quentin Tarantino, hoàn thành một màn phản kích tuyệt đẹp. Quan trọng hơn, Michael Haneke đã trở thành người đầu tiên trong lịch sử Oscar giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất nhờ một bộ phim tiếng nước ngoài. Đây mới thực sự là bước đột phá mang tính lịch sử. Xét thuần túy về độ chấn động lịch sử, dù là "Brokeback Mountain" lên ngôi hay Evan Bell bảo vệ thành công danh hiệu Đạo diễn xuất sắc nhất, đều không thể sánh bằng cú đột phá hôm nay của Michael Haneke.

Chỉ là, việc "Brokeback Mountain" lên ngôi có yếu tố luật ngầm của bối cảnh văn hóa Mỹ, việc Evan Bell bảo vệ thành công giải Đạo diễn xuất sắc nhất lại có yếu tố thời đại và cộng điểm độ tuổi, vì vậy chiến thắng của Michael Haneke có thể được liệt vào hàng một trong những sự kiện chấn động nhất trong mười năm qua, sánh ngang với hai trường hợp trên.

Ai có thể đoán trước được cái kết này chứ? Ba phút trước, mọi người còn lo lắng sau khi Evan Bell hoàn thành cú đúp giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, anh sẽ tiếp tục duy trì sự mạnh mẽ của năm ngoái, tiếp tục thâu tóm giải Đạo diễn xuất sắc nhất. Nhưng kết quả lại lật đổ suy nghĩ của tất cả mọi người. Làn sóng phản đối Evan Bell lúc này mới thực sự bùng nổ. Trong cuộc đối đầu với James Cameron, Evan Bell vốn luôn không hề lép vế, cuối cùng lại thành toàn cho kẻ hưởng lợi ngư ông đắc lợi là Michael Haneke.

Từ Roberto Benigni đến Ang Lee rồi đến Evan Bell, sự gian nan của phim tiếng nước ngoài tại Oscar đã được thể hiện một cách triệt để. Điều này có điểm tương đồng với phim hoạt hình, bởi vì đối với cả phim tiếng nước ngoài và phim hoạt hình đều có các hạng mục giải thưởng riêng biệt để tôn vinh. Sự tồn tại của giải Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất và Phim hoạt hình xuất sắc nhất về cơ bản đã chặn đứng khả năng giám khảo dùng các hạng mục giải thưởng khác để vinh danh chúng. Đồng thời, nó cũng có điểm khác biệt với phim hoạt hình, vị thế đạo diễn của phim tiếng nước ngoài vẫn là một công việc làm phim, tính cạnh tranh chắc chắn mạnh mẽ hơn phim hoạt hình, vì vậy "Life Is Beautiful", "Crouching Tiger, Hidden Dragon", "Perfume" đều đã ở rất gần, rất gần với cột mốc lịch sử đó.

Ba năm trước, Oscar trao giải Đạo diễn xuất sắc nhất cho Martin Scorsese, phá vỡ sự phong tỏa địa giới giữa Los Angeles và New York. Năm nay, Oscar lại trao giải Đạo diễn xuất sắc nhất cho Michael Haneke,tiến nhất bộ phá vỡ sự phong tỏa lĩnh vực giữa Mỹ và thế giới. Khoảnh khắc này, đủ để ghi vào sử sách!

Rõ ràng, bản thân Michael Haneke cũng không ngờ tới, vẻ bàng hoàng và vui mừng lộ rõ trên khuôn mặt. Tuy nhiên, ông cũng là người đã từng trải qua vô số sóng gió, sau khi đứng trên sân khấu vẫn khôi phục lại sự bình tĩnh: "Tôi muốn dành tặng tác phẩm này cho tất cả những người đang phải chịu đựng sự đối xử bất công trong cuộc sống, bởi vì chúng tôi tin rằng, không phân biệt tôn giáo, không phân biệt giới tính, không phân biệt nhóm người, mỗi người chúng ta đều nên được hưởng những quyền lợi như nhau. Đây là món quà quý giá nhất mà Chúa ban tặng cho chúng ta."

"The White Ribbon" kể về câu chuyện thời Thế chiến thứ nhất. Sau một loạt những sự việc kỳ lạ khó hiểu xảy ra trong một ngôi làng nhỏ, dải ruy băng trắng đại diện cho sự thuần khiết và vô tội đã xuất hiện. Nhưng đây lại càng là biểu tượng của sự nhục nhã, những đứa trẻ bị nghi ngờ có liên quan đến các sự việc kỳ lạ bắt buộc phải đeo nó, để nhắc nhở chúng mọi lúc mọi nơi rằng chúng đang mang trên mình những tội lỗi sâu nặng, cần phải thanh tẩy tâm hồn.

Vì vậy, Michael Haneke mới có bài phát biểu nhận giải phía trên. Michael Haneke với mái tóc bạc trắng đứng trên sân khấu, đón nhận những tràng pháo tay nhiệt liệt từ toàn hội trường. Khoảnh khắc này, sân khấu thuộc về một mình Michael Haneke, thuộc về vị đạo diễn người Đức đã kiến tạo nên vô số trang sử này.

Khi giải Đạo diễn xuất sắc nhất đã an bài, cục diện giải Phim hay nhất lại khiến người ta cảm thấy khó hiểu. Mười tác phẩm giành được đề cử Phim hay nhất cho đến hiện tại, biểu hiện đã rõ ràng. "District 9", "An Education", "A Serious Man" trắng tay đêm nay đã dừng lại ở vòng đề cử, đã hoàn toàn tụt lại phía sau. "The Blind Side" giành danh hiệu Ảnh hậu, "Precious" giành giải Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất hiện giờ cũng không còn sức cạnh tranh, tuyên bố hết duyên với giải Phim hay nhất. "Up" giành giải Nhạc phim gốc xuất sắc nhất và Phim hoạt hình xuất sắc nhất, có thể nói là thu hoạch phong phú.

Trong bốn tác phẩm còn lại, "Avatar" và "Up in the Air" - những ứng cử viên hàng đầu trước lễ trao giải - lại có biểu hiện khác nhau. "Avatar" gây thất vọng lớn khi chỉ thu hoạch được hai giải kỹ thuật không mấy quan trọng, thậm chí cả giải Quay phim xuất sắc nhất cũng để thua trước "The White Ribbon". Cùng với việc thất thủ ở giải Đạo diễn xuất sắc nhất, "Avatar" cũng chính thức tuyên bố hết duyên với giải Phim hay nhất.

Còn "Up in the Air", mặc dù để lỡ giải Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, nhưng lại thắng lớn ở ba hạng mục quan trọng gồm Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất và Biên tập xuất sắc nhất. Hiện tại, những cái tên có thể sánh ngang với "Up in the Air" bất ngờ trở thành "Inglourious Basterds" và "The White Ribbon".

"Inglourious Basterds" đã giành được bốn tượng vàng gồm Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, Kịch bản gốc xuất sắc nhất, Hòa âm xuất sắc nhất và Biên tập âm thanh xuất sắc nhất. "The White Ribbon" giành thắng lợi cuối cùng ở ba hạng mục Đạo diễn xuất sắc nhất, Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất và Quay phim xuất sắc nhất, cả hai đã trở thành những ứng cử viên nặng ký cho giải thưởng cuối cùng.

"The White Ribbon" giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất, phá vỡ xiềng xích lịch sử đương nhiên đáng mừng, nhưng vì nó đã giành giải Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất, điều này tương đương với việc khả năng một tác phẩm không phải tiếng Anh giành tiếp giải Phim hay nhất là vô cùng nhỏ, vì vậy ngay cả khi hoàn thành cú lội ngược dòng không tưởng, về cơ bản cũng đã tuyên bố out khỏi cuộc tranh chấp cuối cùng.

Như vậy, chỉ còn lại "Inglourious Basterds" và "Up in the Air". Phim trước hiện đã thu về bốn tượng vàng, là người chiến thắng lớn nhất đêm nay tính đến thời điểm này; phim sau với hiệu suất cao đã giành được ba hạng mục quan trọng, xứng danh là hạt giống số một của năm nay. Rốt cuộc là Evan Bell tiếp tục duy trì sự mạnh mẽ, hay Quentin Tarantino sẽ hoàn thành cú lội ngược dòng cuối cùng?

Khách mời trao giải Tom Hanks công bố đáp án cuối cùng. Người cười đến cuối cùng không phải cò, cũng không phải trai, mà là ngư ông!