Hai mươi mốt tác phẩm tiến vào giai đoạn nước rút của Oscar, đây quả thực là một chuyện nực cười đến mức hoang đường, nhưng đó lại là thực tế của mùa giải thưởng hiện tại. Mười vị trí đề cử cho hạng mục Phim hay nhất đã làm xáo trộn cả hồ nước của mùa giải thưởng, đồng thời cũng nối dài cục diện ồn ào suốt bốn năm qua. Chẳng trách người ta đều nói, Tom Sherak vừa lên nắm quyền đã phải đối mặt với một thách thức vô cùng nan giải.

Đương nhiên, hai mươi mốt tác phẩm cũng có sự phân chia mạnh yếu, cũng có thứ tự trước sau. "Avatar", "Up in the Air" một mình một ngựa, dẫn đầu tất cả các đối thủ cạnh tranh; "Inglourious Basterds", "Up", "Precious" thì theo sát phía sau, vững vàng bước vào nhóm dẫn đầu. Nếu nói vị trí đề cử cho Phim hay nhất vẫn là năm, thì ngoại trừ "Up" vì tính chất phim hoạt hình nên còn gây tranh cãi, bốn tác phẩm còn lại chắc hẳn chính là đội hình đề cử cuối cùng, còn vị trí thứ năm thì sẽ khốc liệt hơn một chút.

Trong nhóm thứ hai, bảy tác phẩm gồm "A Serious Man", "District 9", "Star Trek", "Invictus", "Ponyo", "An Education", "The White Ribbon" không phân cao thấp; "Nine", "One Day", "The Blind Side", "Wild Heart", "(500) Days of Summer" thì cấu thành nhóm thứ ba; "The Last Station", "A Single Man", "Coraline" và "The Hangover" tạo thành đội quân gây bất ngờ cuối cùng.

Nói một cách nghiêm túc, do vị trí đề cử lên tới mười, nên bất kỳ tác phẩm nào cũng có khả năng thực hiện cú lội ngược dòng vào thời khắc cuối cùng, khoảng cách giữa nhóm ba và nhóm bốn vô cùng mong manh. Điều này chủ yếu nhìn ra từ thành tích của cả mùa giải thưởng.

Tính đến khi lễ trao giải Quả Cầu Vàng hạ màn, "Up in the Air" đã giành được giải thưởng của Hội đồng Quốc gia về Phê bình Điện ảnh Hoa Kỳ (NBR), Hiệp hội Phê bình Phim Phát thanh Bắc Mỹ (BFCA) cùng sáu giải thưởng của các hiệp hội phê bình phim khác, không nghi ngờ gì nữa, nó chiếm giữ vị trí hạt giống số một của mùa giải thưởng. Tác phẩm này là niềm yêu thích của các nhà phê bình trong suốt năm 2009, giành được sự tiến cử đồng lòng của tất cả mọi người, đà tiến của nó gần như không gì có thể ngăn cản, đây cũng là lần đầu tiên kể từ khi Evan Bell xuất đạo, một tác phẩm của anh thực sự dẫn đầu suốt cả mùa giải thưởng.

"Avatar" trong suốt cả mùa giải bị "Up in the Air" đè ép chặt chẽ, lần lượt thất thủ ở hai chốt chặn quan trọng, nếu không phải nhờ biểu hiện xuất sắc về mặt doanh thu phòng vé, James Cameron có thể nói là hoàn toàn không thể tạo ra thế đối trọng với Evan Bell. Nhưng may mắn thay, doanh thu phòng vé phá vỡ kỷ lục lịch sử đã giúp nó công phá Quả Cầu Vàng, cộng thêm sự ủng hộ hết mình của năm hiệp hội phê bình phim, khiến "Avatar" và "Up in the Air" trở thành hai ứng cử viên nặng ký nhất của mùa giải thưởng năm 2009.

Gác lại cuộc tranh hùng trên danh sách đề cử, sự cạnh tranh của hai tác phẩm này đã trở thành đối thủ xuyên suốt cả mùa giải, hai bên tranh đấu cuối cùng ai sẽ giành được thắng lợi cũng là điểm nhấn lớn nhất của mùa giải thưởng năm 2009. Từ tình hình hiện tại mà xét, "Up in the Air" đã giành được sự ủng hộ nghiêng hẳn về một phía của các nhà phê bình. Sự ủng hộ của Hội đồng Quốc gia về Phê bình Điện ảnh Hoa Kỳ và Hiệp hội Phê bình Phim Phát thanh Bắc Mỹ đã khiến nó trở thành hạt giống số một xứng đáng của mùa giải thưởng, cũng chứng minh rằng việc Evan Bell liên tiếp hai năm giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất của Oscar tuyệt đối không phải là hư danh. Thế nhưng "Vua của thế giới" James Cameron chưa bao giờ là người có thể xem thường, không một ai dám coi nhẹ sức cạnh tranh của "Avatar", sự ủng hộ mạnh mẽ tại Quả Cầu Vàng chính là minh chứng trực tiếp nhất.

Dù vị trí đề cử là mười hay năm, "Up in the Air" và "Avatar" đều sẽ là cuộc đối đầu cuối cùng!

"Inglourious Basterds" sau khi giành được giải BAFTA đã trở thành lựa chọn tốt nhất để thách thức hai người dẫn đầu, cộng thêm sự săn đón của ba hiệp hội phê bình phim, trong đó bao gồm cả chốt chặn quan trọng là Los Angeles, thực lực tổng thể là không thể coi thường. Tác phẩm này thậm chí còn được gọi là kiệt tác của Quentin Tarantino, sự tán thưởng nhận được tuyệt đối không thua kém gì Evan Bell.

Trong suốt ba cột mốc quan trọng và mười bảy hiệp hội phê bình phim của cả mùa giải, "Up in the Air" và "Avatar", cộng thêm "Inglourious Basterds", ba tác phẩm này đã càn quét hơn tám mươi lăm phần trăm số cúp, ba hiệp hội phê bình phim cuối cùng còn lại, hai nơi ủng hộ "Precious", một nơi ủng hộ "Up". Điều này cũng chính là dấu hiệu cho thấy, tác phẩm tiền đề là "Precious" và tác phẩm hoạt hình là "Up" đã trở thành những hạt giống nhóm hai của mùa giải năm nay.

"Precious" là tác phẩm đạo diễn mới nhất của Lee Daniels, nhà sản xuất của "Monster's Ball", nổi lên từ Liên hoan phim Sundance đầu năm 2009, với sự tham gia sản xuất của Oprah Winfrey, kể về câu chuyện của những người phụ nữ da màu giống như Oprah Winfrey trong quá trình trưởng thành phải chịu đựng dày vò nhưng vẫn kiên cường tiến đến sự chín chắn. Trong bối cảnh Eleven Studio ngày càng lớn mạnh như hiện nay, "Precious" với tư cách là một bộ phim độc lập không do Eleven Studio sản xuất và phát hành, đã tạo nên một làn sóng tán dương cuồng nhiệt vào năm 2009. Có thể nói, màn trình diễn xuất sắc của "Precious" trong mùa giải thưởng cũng là một trong những hiện tượng tiêu biểu cho thấy phim độc lập ngày càng nhận được nhiều sự chú ý trong những năm gần đây.

Về phần "Up", thì không cần phải nói nhiều, với tư cách là một bộ phim hoạt hình, rất có khả năng sẽ tạo ra sự huy hoàng mà "Ratatouille" hay "WALL-E" của hai năm trước chưa đạt tới, đây cũng có thể coi là người hưởng lợi lớn nhất từ việc mở rộng vị trí đề cử Phim hay nhất năm nay.

Có thể nói, "Avatar", "Up in the Air", "Inglourious Basterds", "Precious", "Up" chính là nhóm thứ nhất có vị trí đề cử vững chắc nhất hiện nay, người chiến thắng cuối cùng của tất cả các trận tiền trạm trong suốt mùa giải thưởng đều không thể rời xa năm tác phẩm này, đây chính là bằng chứng tốt nhất.

Ngoài ra, sự phân bổ giải thưởng cuối cùng của năm hiệp hội lớn gồm nhà sản xuất, đạo diễn, diễn viên, biên kịch, biên tập cũng nối dài quy luật này, theo thứ tự, người chiến thắng cuối cùng của năm hiệp hội lớn này lần lượt là "Avatar", "Inglourious Basterds", "Up in the Air", "Precious", "Up in the Air", đây là kết quả hoàn toàn trùng khớp với thành tích của các trận tiền trạm khác.

Thực ra nói một cách nghiêm khắc, sức thống trị của năm ứng cử viên này ngược lại là mạnh nhất trong một năm, so với những năm trước ít nhất có sáu tác phẩm trở lên tranh giành năm vị trí, thì tương đối mà nói đã rõ ràng hơn quá nhiều. Ngay cả khi đưa "Up" vào hạng mục hoạt hình, chừa lại một vị trí để các tác phẩm khác cạnh tranh, thì cục diện tổng thể năm nay cũng tương đối rõ ràng. Từ đây có thể thấy, dưới sự sắp xếp của Sid Ganis, thực ra theo quỹ đạo phát triển, mùa giải thưởng năm 2009 đáng lẽ nên trở lại bình thường, nhưng đáng tiếc, việc mở rộng vị trí đề cử đã đẩy trật tự vốn có vào hỗn loạn một lần nữa.

Nhưng cũng chính vì thực lực của năm ứng cử viên hàng đầu quá mạnh mẽ, nên điều này khiến cho hành động mở rộng vị trí trở nên vô vị, bởi vì năm ứng cử viên khác lọt vào vòng trong rõ ràng là kém hơn về thực lực tổng hợp. Tất nhiên, cũng không loại trừ có những ứng cử viên có khả năng gây bất ngờ tại lễ trao giải.

Mặc dù giải thưởng của các trận tiền trạm đều đã được năm ứng cử viên hàng đầu bao thầu, nhưng sở dĩ cục diện được miêu tả là "hỗn loạn" chính là vì danh sách đề cử của các trận tiền trạm đều hoàn toàn khác nhau. Ngoại trừ "Avatar" và "Up in the Air" thể hiện sự thống trị siêu cường, gần như trạm nào cũng lọt vào danh sách đề cử, còn tất cả các tác phẩm khác đều chưa chắc có thể đảm bảo việc được đề cử, đây chính là thước đo để phân biệt nhóm hai, nhóm ba và nhóm bốn.

Trong số các ứng cử viên của nhóm sau, "District 9", "Star Trek" đụng đề tài với "Avatar", tiền đồ lập tức trở nên mờ mịt; "Ponyo", "Coraline" và "Up" đụng thể loại, ước chừng cũng khó đạt được đột phá; "An Education", "The Last Station", "The White Ribbon" đều thuộc các tác phẩm hệ Âu, cuối cùng rất có khả năng chỉ có một người có thể nổi bật; "A Serious Man", "A Single Man", "Wild Heart" đều là những tác phẩm tiêu biểu cho đề tài độc lập, phải cạnh tranh vị trí với "Precious"; "(500) Days of Summer", "The Hangover", hai tác phẩm thuộc thể loại hài kịch lại đụng phải "Up in the Air", ước chừng việc nổi bật cũng vô cùng gian nan.

Cuối cùng, bộ phim nhạc kịch "Nine" đã dấy lên làn sóng chỉ trích từ giới truyền thông, nhưng đội hình vàng sánh ngang với Oscar lại khiến người ta khó mà đoán định; một bộ phim chính kịch tình cảm như "One Day" vốn có hy vọng tranh chấp một chút, trong mùa giải thưởng cũng giành được không ít đề cử, nhưng trong tình cảnh Evan Bell có "Up in the Air" được tán dương cuồng nhiệt, thì tiền đồ dường như cũng không mấy khả quan.

Sau khi tính toán như vậy, trái lại "Invictus" do Clint Eastwood đạo diễn và "The Blind Side" với vai chính của Sandra Bullock, hai tác phẩm thuộc đề tài thể thao, tuy cùng đề tài, nhưng trong năm ứng cử viên hàng đầu lại không có đối thủ cạnh tranh trực diện, ngược lại khả năng đột phá vòng vây lại lớn hơn một chút.

Tất nhiên, trong tình huống có mười vị trí đề cử, mặc dù ứng cử viên rất nhiều, nhưng chọn ai thực ra đều không phải là quá đáng, chủ yếu vẫn là vì ngoại trừ nhóm thứ nhất, các ứng cử viên khác đều có điểm yếu riêng, có cái lấy diễn viên làm chủ đạo, có cái chú trọng đạo diễn, có cái thì biên kịch tiên phong, đánh giá tổng hợp đều có ưu có khuyết, nên mặc dù hiện trường hỗn loạn, nhưng khi danh sách đề cử cuối cùng ra mắt, ngược lại sẽ đơn giản hơn vài năm trước rất nhiều, ước chừng dù ai lọt vào, thì đó cũng là kết quả hết sức bình thường.

Từ góc độ này mà nói, thực ra việc mở rộng vị trí đề cử đã làm giảm bớt cảm giác kích thích của sự đào thải. Trước kia, người ta sẽ vì một tác phẩm xuất sắc không thể lọt vào cuộc đua Phim hay nhất như "WALL-E" năm ngoái mà nổi giận đùng đùng, tranh luận không ngớt, sau khi danh sách đề cử ra mắt, tiếng than thở, tiếng oán trách, những lời bàn tán sôi nổi càng tràn ngập khắp nơi. Nhưng bây giờ, sau cuộc hỗn chiến mà đắc xuất mười ứng cử viên, ngược lại có vẻ hơi có cũng được mà không có cũng chẳng sao.

Tuy nhiên, những phản ứng này của khán giả chỉ là dự đoán mà thôi, kết quả ra sao vẫn phải đợi sau khi danh sách đề cử Oscar lần thứ 82 được công bố mới biết được.

Nhưng có một điểm chắc chắn, đó là việc mở rộng vị trí đề cử Phim hay nhất đã khiến năm vị trí Đạo diễn xuất sắc nhất trở nên càng quý giá hơn. Bởi vì quan điểm phổ biến đều cho rằng, chỉ những tác phẩm giành được đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất mới có hy vọng lên ngôi Phim hay nhất cuối cùng, nên đương nhiên, điều này khiến cuộc tranh giành Đạo diễn xuất sắc nhấttrình hiện ra cục diện kích thích hơn các năm trước, đây có thể coi là một bất ngờ thú vị.

Cuộc cạnh tranh vị trí Đạo diễn xuất sắc nhất vốn đã khốc liệt, năm nay lại càng bước vào giai đoạn trắng nóng!