Ngày 2 tháng 2 năm 2010, Anne Hathaway trở thành khách mời, cùng với Tom Sherak công bố danh sách đề cử của giải Oscar lần thứ 82. Đây cũng là kỳ Oscar đầu tiên sau khi có sự thay đổi triều đại, thu hút sự chú ý từ khắp mọi phía.

Trong đó, mười suất đề cử cho hạng mục "Phim hay nhất" vốn gây ra vô số tranh cãi cuối cùng cũng được chính thức công bố. "Avatar", "Up in the Air" (tựa Việt: Bay lên không trung), "Inglourious Basterds" (tựa Việt: Định mệnh), "Up" (tựa Việt: Vút bay), "Precious" (tựa Việt: Trân quý) là năm ứng cử viên sáng giá nghiễm nhiên tiến vào danh sách đề cử. Còn trong số những cái tên khác, "District 9" (tựa Việt: Khu vực 9), "An Education" (tựa Việt: Giáo dục), "The White Ribbon" (tựa Việt: Dải ruy băng trắng), "A Serious Man" (tựa Việt: Người đàn ông nghiêm túc), "The Blind Side" (tựa Việt: Góc khuất) đã phá vòng vây, cuối cùng lọt vào danh sách mười phim xuất sắc nhất!

Ngoài năm cái tên sừng sỏ không thể lay chuyển, "District 9" là nhờ đứng trên vai "Star Trek" mà tạo nên lịch sử. Tác phẩm có kinh phí vỏn vẹn ba mươi triệu đô này lại còn là bộ phim điện ảnh dài đầu tay của đạo diễn Neil Blomkamp, quả thực có thể nói là "nhất minh kinh nhân" (nổi danh sau một đêm). "An Education" và "The White Ribbon", hai tác phẩm hệ châu Âu, cùng nhau phá vòng vây, trở thành thu hoạch lớn nhất năm nay. "A Serious Man" chiến thắng "A Single Man" (tựa Việt: Người đàn ông độc thân) và "Crazy Heart" (tựa Việt: Trái tim cuồng nhiệt) cũng là một thắng lợi thảm khốc. "The Blind Side" đánh bại "Invictus" (tựa Việt: Bất khuất) của Clint Eastwood, tuyệt đối xứng đáng gọi là một cú lội ngược dòng lớn.

Trong danh sách đề cử này, việc bốn tác phẩm "Up", "District 9", "The White Ribbon", "The Blind Side" lọt vào vòng trong đã trở thành bất ngờ lớn nhất của việc mở rộng số lượng đề cử "Phim hay nhất". Trong đó, "Up" trở thành bộ phim hoạt hình thứ hai sau "Beauty and the Beast" (tựa Việt: Người đẹp và quái vật) lọt vào cuộc đua giành giải "Phim hay nhất" của Oscar. "The White Ribbon" với tư cách là một bộ phim nói tiếng nước ngoài đã nối tiếp kỳ tích của "Perfume" (tựa Việt: Mùi hương) ngày trước. "District 9" dù là về đề tài hay thủ pháp quay phim đều có thể coi là một dị loại ở Hollywood, còn "The Blind Side" là một tác phẩm hay có ích cho mọi lứa tuổi thưởng thức.

Như vậy, giá trị của việc Oscar mở rộng hạng mục "Phim hay nhất" lên mười suất đã được thể hiện. Tất nhiên, giá trị này rốt cuộc là bao nhiêu, và liệu có chịu nổi sự thử thách hay không, điều đó rất đáng để quan tâm.

Nhìn từ tổng thể mười tác phẩm xuất sắc nhất, "Up in the Air", "District 9", "A Serious Man", "An Education", "Precious" đều là những tác phẩm độc lập điển hình. "Avatar", "Up", "The Blind Side" lại là những đại diện thương mại bán chạy vé. "Inglourious Basterds" và "An Education" nên được coi là tác phẩm độc lập, nhưng lại mang thuộc tính của công ty lớn, nên định vị tương đối mơ hồ hơn một chút.

Điều này cho thấy, sau khi Tom Sherak nhậm chức chủ tịch Viện Hàn lâm, trên thực tế vẫn duy trì thể chế mà Sid Ganis đã dày công gây dựng. Còn nhìn từ lựa chọn cá nhân của ông, việc những tác phẩm như "District 9" nổi lên thực sự là một bước đột phá lớn.

Tương đối mà nói, những tác phẩm bị loại năm nay không thể khơi gợi thêm nhiều cảm thán. Mặc dù "Star Trek", "The Hangover" (tựa Việt: Ba chàng ngự lâm), "500 Days of Summer" (tựa Việt: 500 ngày yêu), "One Day" (tựa Việt: Một ngày) đều không thể phá vòng vây, nhưng so với mười cái tên lọt vào vòng trong, những tác phẩm này quả thực khó mà khiến người hâm mộ phản đối thêm nữa.

Sự bình lặng của hạng mục "Phim hay nhất" khi đến với đề cử "Đạo diễn xuất sắc nhất" thì đã xảy ra một số thay đổi. James Cameron của "Avatar", Evan Bell của "Up in the Air", Quentin Tarantino của "Inglourious Basterds", Michael Haneke của "The White Ribbon". Bốn ứng cử viên này nghiễm nhiên lọt vào đội hình chung kết của Oscar. Người duy nhất bị loại là Lee Daniels của "Precious", điều này khiến anh lỡ mất cơ hội trở thành ứng cử viên người Mỹ gốc Phi da đen đầu tiên của Oscar.

So với những động thái táo bạo trong hạng mục "Phim hay nhất" như "Up", "District 9", thì hạng mục "Đạo diễn xuất sắc nhất" không thể phá lệ trao cho Neil Blomkamp một đề cử. Nhưng thay vào đó lại là việc đề bạt đạo diễn Lone Scherfig của "An Education", đây cũng trở thành cú sốc lớn nhất trong danh sách đề cử.

Trong lịch sử Oscar, số lượng nữ đạo diễn giành được đề cử chỉ đếm trên đầu ngón tay, hiện tại chỉ có bốn người: Lina Wertmüller với "Seven Beauties" năm 1976, Jane Campion với "The Piano" năm 1993, Sofia Coppola với "Lost in Translation" năm 2003 và Kathryn Bigelow với "The Hurt Locker" năm 2008. Lone Scherfig trở thành người thứ năm trong lịch sử 82 năm của Oscar, tuyệt đối có thể nói là một bất ngờ lớn.

Ngoài ra, trong danh sách đề cử thực ra còn có bất ngờ khác. Quentin Tarantino, từ thân phận một nhân viên tiệm cho thuê băng đĩa bước vào hàng ngũ đạo diễn, sau "Pulp Fiction" năm 1994, phải mất 15 năm mới lần thứ hai giành được đề cử "Đạo diễn xuất sắc nhất", cũng là một bước đột phá to lớn. Michael Haneke, vị đạo diễn có vinh dự cao nhất ở châu Âu này, lần này cũng lần đầu tiên nhận được đề cử Oscar. Còn về phía Evan Bell, sáu lần liên tiếp giành đề cử "Đạo diễn xuất sắc nhất" Oscar, tiếp tục làm mới kỷ lục của chính mình, bỏ lại William Wyler ở phía sau.

Cho nên, danh sách đề cử "Đạo diễn xuất sắc nhất" cũng ẩn chứa cơ huyền, khơi dậy vô số cuộc thảo luận.

Trong cuộc cạnh tranh giành giải "Nam diễn viên chính xuất sắc nhất", bốn ứng cử viên Jeff Bridges của "Crazy Heart", Evan Bell của "Up in the Air", Colin Firth của "A Single Man", Morgan Freeman của "Invictus" lọt vào vòng trong là không có gì hồi hộp. Còn suất cuối cùng vốn được vạn chúng chú mục, cuối cùng đã thuộc về Joseph Gordon-Levitt nhờ biểu hiện xuất sắc trong "500 Days of Summer", phá vòng vây, nổi bật lên.

Trong danh sách đề cử này, sự đột phá của Joseph Gordon-Levitt là điều đáng mừng, anh cũng thuận lợi trở thành một diễn viên cá tính nữa lọt vào tầm ngắm của Viện Hàn lâm trong thế hệ diễn viên mới, coi như đang vững vàng bước tiếp theo dấu chân của Evan Bell và Ryan Gosling. Còn Evan Bell, lần thứ tám liên tiếp giành được đề cử diễn xuất lần thứ chín, càng từng bước một vững vàng tiến về phía kỷ lục 12 lần đề cử của Jack Nicholson.

Danh sách đề cử "Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất" lại thiếu bất ngờ. Meryl Streep của "Julie & Julia", Carey Mulligan của "An Education", Sandra Bullock của "The Blind Side", Gabourey Sidibe của "Precious", Anne Hathaway của "One Day" trở thành năm cái tên cuối cùng. Không ai có thể tạo ra bất ngờ lớn, còn Helen Mirren của "The Last Station" (tựa Việt: Trạm dừng cuối cùng) lại bị kẹt ở vấn đề chất lượng của chính tác phẩm nên phút cuối cùng đã bị loại.

Thế nhưng danh sách đề cử chỉn chu này vẫn có hai điểm sáng. Một là Anne Hathaway của "One Day", cô cũng là người lần thứ tư liên tiếp trong sự nghiệp giành được đề cử giải diễn xuất. Từ "The Devil Wears Prada" (tựa Việt: Yêu nữ thích hàng hiệu) đến "Becoming Jane", rồi đến "Rachel Getting Married" năm ngoái, Anne Hathaway đã trở thành người có kỹ năng diễn xuất nhất trong thế hệ mới. Nhưng thú vị là, Evan Bell cũng cống hiến diễn xuất càng tinh xảo hơn trong "One Day" lại không thể lọt vào cuộc cạnh tranh Ảnh đế. Từ đây có thể thấy, cuộc cạnh tranh Ảnh đế thực ra đúng là khốc liệt hơn nhiều so với Ảnh hậu. Năm ngoái, Leonardo DiCaprio và Kate Winslet của "Revolutionary Road" (tựa Việt: Khát vọng tình yêu) cũng là trường hợp như vậy, năm nay "One Day" lại một lần nữa tái diễn.

Điểm sáng thứ hai đến từ Sandra Bullock. Trước khi danh sách đề cử được công bố, diễn xuất vụng về của cô trong "All About Steve" (tựa Việt: Tất cả về Steve) đã lọt vào đề cử "Nữ diễn viên tệ nhất" của giải Mâm Xôi Vàng, ngày hôm sau lại lọt vào cuộc đua Ảnh hậu Oscar, đây cũng có thể coi là một giai thoại thú vị.

Giải "Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất" cũng giống như bộ phận Ảnh hậu, thiếu vắng bất ngờ. Christoph Waltz của "Inglourious Basterds" dẫn đầu, Stanley Tucci của "The Lovely Bones" (tựa Việt: Hình hài dấu yêu), Matt Damon của "Invictus", Woody Harrelson của "The Messenger", Christopher Plummer của "The Last Station" cùng bốn người theo sát phía sau, không có tình huống nào là hắc mã gây sốc.

Tương đối mà nói, giải "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" ngược lại đã trở thành điểm sáng lớn nhất. Mo'Nique của "Precious", Blake Lively và Charlize Theron của "Up in the Air" lọt vào top 3 ứng cử viên là không nghi ngờ gì. Còn trong hai suất còn lại, Mélanie Laurent của "Inglourious Basterds" thuận lợi phá vỡ vòng vây, lọt vào top 5. Còn Maggie Gyllenhaal của "Crazy Heart" thì từ bộ phận nữ chính chuyển sang bộ phận nữ phụ, ở phút cuối cùng đã lội ngược dòng trước Julianne Moore của "A Single Man", giành được suất đề cử cuối cùng!

Thực ra nói một cách nghiêm túc, cả Mélanie Laurent và Maggie Gyllenhaal đều có thể tham gia hạng mục nữ chính hoặc hạ mình đến hạng mục nữ phụ. Điều này giống như Kate Winslet của "The Reader" (tựa Việt: Người đọc) và Evan Bell của "The Dark Knight" (tựa Việt: Kỵ sĩ bóng đêm) năm ngoái. Cuối cùng, hai ứng cử viên này đều từ bỏ hạng mục Ảnh hậu vốn đã đông đúc, chuyển sang hạng mục nữ phụ, quả nhiên nhận được hiệu quả kỳ diệu.

Đáng tiếc nhất là Julianne Moore của "A Single Man", cô cũng giống như Jeff Bridges và Leonardo DiCaprio, đều là những tấm gương bị Oscar ngó lơ trong nhiều năm, và biểu hiện trong các tác phẩm năm nay cũng vô cùng xuất sắc. Nhưng ở phút cuối cùng, vẫn thua trước phiếu bầu tạ lỗi dành cho Maggie Gyllenhaal. Năm 2006, vai diễn trong "Sherrybaby" của cô từng bị "Little Children" (tựa Việt: Những đứa trẻ nhỏ) của Kate Winslet chèn ép ra khỏi danh sách đề cử vào phút chót, thật khiến người ta phải nuối tiếc khôn nguôi.

Trong hai bộ phận kịch bản, sự khốc liệt của cạnh tranh cũng đã đưa ra kết quả cuối cùng. Bộ phận "Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất", "District 9", "Up in the Air", "Precious", "An Education" và "One Day" thuận lợi lọt vào danh sách. Ở đây, "Crazy Heart" đã bị "One Day" lội ngược dòng, trở thành cú sốc lớn nhất.

Bộ phận "Kịch bản gốc xuất sắc nhất", "Inglourious Basterds", "A Serious Man", "Up", "The White Ribbon", "The Messenger" trở thành năm cái tên cuối cùng lọt vào đề cử. Mà trong bộ phận này, "The Messenger" vượt qua "Avatar" giành lấy suất cuối cùng, đã khiến tất cả mọi người đều phải kinh ngạc rớt kính.

Như vậy, trong mười ứng cử viên "Phim hay nhất", chỉ có "Avatar" và "The Blind Side" là không thể giành được đề cử trong bộ phận kịch bản, điều này có ảnh hưởng khôn lường đối với xu hướng của giải "Phim hay nhất" cuối cùng.

Danh sách đề cử giải Oscar lần thứ 82 đã thuận lợi ra lò, điều này cũng đánh dấu cuộc cạnh tranh đã chính thức bước vào giai đoạn nước rút cuối cùng. Còn cục diện "Avatar" đối đầu "Up in the Air" cũng đã được hình thành, dự đoán tại buổi lễ trao giải, chính là cục diện song long tranh châu này.

James Cameron đối đầu Evan Bell, hươu chết về tay ai, rất đáng để chờ đợi.