“Up in the Air” (tạm dịch: Bay giữa không trung) - bộ phim được kỳ vọng là tác phẩm đích thực đầu tiên của Evan Bell trong thời hậu “Juno” - không hề là một bộ phim nghệ thuật điển hình. Do đó, khi tiến hành chiếu sớm, thực tế có không ít người đang chờ xem trò cười. Cứ nhìn cách cánh phóng viên liên tục nhắc đến việc hãng phim Eleventh Studio đang bị chèn ép trong giới tại buổi ra mắt là biết ngay tình hình.

Thực tế thì lợi ích trong làng giải trí đâu có đơn giản đến thế. Kể từ khi “Shakespeare in Love” (Shakespeare đang yêu) đánh bại “Saving Private Ryan” (Giải cứu binh nhì Ryan) để giành giải Phim hay nhất tại Oscar, Weinstein Company đã trở thành cái gai trong mắt nhiều người ở Hollywood. Thế nhưng bao năm qua, chẳng thấy anh em nhà Weinstein thực sự bị chèn ép. Cái gọi là đố kỵ, oán trách hay bài xích, suy cho cùng cũng chỉ là một danh từ thay thế cho những cảm xúc tiêu cực mà thôi. Biểu hiện chính của nó tuyệt đối không đơn giản như kiểu học sinh tiểu học dỗi hờn nói một câu “tớ không chơi với cậu nữa” là xong, mà là dùng ánh mắt khắt khe hơn để đối đãi.

Eleventh Studio và Evan Bell hiện đang đối mặt với tình cảnh đó. Mỗi tác phẩm ra đời đều chắc chắn sẽ gặp phải những ánh mắt soi xét khắt khe hơn. Thế nhưng lần này, dưới ánh mắt khó tính của giới phê bình điện ảnh, Evan Bell vẫn nộp một đáp án hoàn mỹ.

William Wood viết phê bình cho các tác phẩm của Evan Bell không phải là chuyện lạ, nhưng bài phân tích chuyên sâu đầy sống động của William Wood dành cho “Up in the Air” lần này lại vô cùng hiếm có. Dẫu sao thì William Wood không xuất thân là nhà phê bình điện ảnh chuyên nghiệp, anh quen dùng góc nhìn của khán giả, góc nhìn của nhiếp ảnh gia để thuật lại phim của Evan Bell hơn là giải mã nó. Nhưng lần này, cảm nhận của William Wood rõ ràng là sâu sắc hơn bao giờ hết.

“Khi ‘Into the Wild’ (Về với thiên nhiên) công chiếu, có người nói đó là bức chân dung chân thực của Evan Bell; khi ‘Once’ (Một lần) công chiếu, lại có người nói đó là sự phản chiếu câu chuyện của Evan Bell; đến khi ‘Up in the Air’ công chiếu, vẫn có người nói đây chính là quỹ đạo cuộc đời của Evan Bell. Thật sự là như vậy sao?

Bất luận sự thật có phải như thế hay không, nhưng không ai có thể phủ nhận rằng ống kính của Evan Bell vẫn luôn đi sâu vào lòng người như thế, dễ dàng phá vỡ mọi phòng tuyến tâm lý, khiến người ta phải buông vũ khí đầu hàng. Lần này cũng không ngoại lệ.

Ryan trong câu chuyện là một người sống trên những tầng mây, coi sân bay là phòng khách, coi khách sạn là phòng nghỉ. Giữa sự bao bọc của thẻ VIP, thẻ hội viên, anh đón nhận từng sự khởi đầu và kết thúc mỗi ngày. Đương nhiên, công việc chuyên gia sa thải nhân sự càng khiến thân phận của anh trở nên đặc biệt. Cuộc sống như vậy đã thay đổi khi gặp Natalie, người cố gắng cải cách công việc của anh.

Góc nhìn mà Evan Bell chọn vẫn độc đáo như thường lệ, sự giải mã đặc biệt dành cho câu chuyện xuyên suốt từ đầu đến cuối. Công việc sa thải khắp nơi của Ryan trở thành một trong những điểm nhấn lớn nhất ở nửa đầu bộ phim, khiến khán giả vừa chịu đựng nỗi đau trong quá trình sa thải, vừa nảy sinh sự tò mò đối với công việc của Ryan. Sự hài hước rải rác khắp các góc của câu chuyện đã tiếp nối phong cách giễu cợt khiến người ta phải mỉm cười như thời ‘Juno’, cũng làm cho toàn bộ quá trình xem phim trở nên vô cùng thú vị.

Đương nhiên, nếu chỉ có sự hài hước thôi thì không đủ để giúp ‘Up in the Air’ trở thành bất ngờ lớn nhất của năm. Lần này, Evan Bell bất ngờ chơi chiêu ‘lấy nước mắt’ một phen, nhưng kiểu gợi cảm xúc này đặt trong tiết tấu của cả bộ phim lại mang một ý nghĩa đặc biệt khác lạ.

Evan Bell thuê một lượng lớn người bình thường không phải là diễn viên chuyên nghiệp, sử dụng thủ pháp quay phim giả tài liệu để tái hiện hành vi sa thải một cách chân thực nhất. Những cảm xúc chân thật của những người mất việc khi đứng trước ống kính thậm chí có phần khoa trương. Trong những lời bộc bạch, khán giả tận mắt chứng kiến thế giới của họ tan vỡ. Lúc này, mọi lý thuyết và lời khuyên giải của Ryan nghe chẳng khác nào một đống rác rưởi.

Phải biết rằng, kiểu bộc lộ chân thật nhất, thậm chí có phần cố ý gợi cảm xúc này lại chính là sự tàn khốc đến từ cuộc sống. Điều này không chỉ mang lại cho bộ phim một cảm giác gần gũi khó nắm bắt về khí chất biểu diễn, mà quan trọng hơn, thông qua phản ứng trực tiếp nhất của những người bình thường, nó đã làm nổi bật sự lạnh lẽo và hoang đường trong công việc kiểu 'kẻ hủy diệt' nghe có vẻ hoàn hảo của Ryan, từ đó khơi gợi sự mâu thuẫn trong nhân vật Ryan, và dần dần phát hiện ra vấn đề từ chính bản thân anh: vẻ ngoài bảnh bao, hành vi phóng khoáng, khí chất tao nhã, ẩn giấu đằng sau đó lại là sự cô đơn lạnh lẽo và những bất đắc dĩ của cuộc đời.

Cho nên, ngay từ đầu bộ phim, một luồng khí tức không mấy hòa hợp với phong cách phim của Evan Bell đã trực tiếp xuất hiện trên màn ảnh lớn. Ban đầu, chúng ta đều tưởng đây là một cuộc lật đổ phong cách phim của chính Evan Bell, nhưng thực tế lại là một chiêu trò khác của anh, giấu kín những cảm xúc bất an vào trong lòng mỗi khán giả một cách lặng lẽ, hay nói chính xác hơn, chính là đưa mỗi khán giả từ chốn đào nguyên là rạp chiếu phim bước vào thực tại tuyết rơi đầy trời bên ngoài. Sau đó, dưới sự dẫn dắt của ống kính Evan Bell, cảm xúc của tất cả khán giả từ lạnh lẽo chuyển sang ấm áp, rồi từ ấm áp lại quay về sự tàn khốc của thực tại, vạch ra một đường cong tuyệt đẹp.

Thế nên, khi lý thuyết ba lô xuất hiện, khán giả trước tiên sẽ chú ý đến sự hóm hỉnh và trí tuệ của Ryan do Evan Bell thủ vai. Trong một khoảng thời gian dài, khán giả sẽ đắm chìm trong sức hút vô tận của anh, cho rằng tất cả những gì anh kể đều là sự bộc lộ dịu dàng xuất phát từ nội tâm, để rồi sau đó ngoảnh đầu lại mới phát hiện ra mọi thứ lại lạnh lẽo và bất lực đến thế. Ryan không chỉ là mê đắm mà thậm chí là bị giam cầm trong tất cả những điều này.

Thông qua quỹ đạo ống kính hoa mỹ, cách biên tập hình ảnh xuất sắc, Evan Bell dùng những cú máy mượt mà để diễn giải trình tự gói hành lý, mặc quần áo, ra khỏi nhà, lên máy bay, kiểm tra an ninh thật 'cool', nhưng cũng mang đến những đợt sóng ngầm không nơi trú chân của nhân vật này. Khi nhân viên mới Natalie đề xuất phương thức làm việc mới bằng hội nghị truyền hình, nói là thay đổi phương thức làm việc, chi bằng nói là thay đổi phương thức sống đã trở thành hệ thống của Ryan. Vì vậy, mới thấy được sự mất bình tĩnh lần đầu tiên của Ryan, vừa so đo, vừa trẻ con nhưng cũng đầy nghiêm túc.

Đến đây, bộ phim trình hiện hai luồng tư tưởng: một là cuộc sống không ai biết đằng sau công việc đặc thù, hai là một kiểu trạng thái sống đặc biệt đại diện bởi Ryan. Trạng thái sống này, ngoài Ryan ra, còn có Alex.

Khi Alex, Ryan và Natalie ngồi đối diện nhau, trò chuyện tâm tình, mỗi người đều nhận ra rằng đây không chỉ là cuộc đối thoại của hai thế hệ, cũng không phải vấn đề chỉ cần một khoảng cách thế hệ là có thể giải thích được, mà đây nhiều hơn là sự khác biệt về quan niệm, sự va chạm của hai cách sống và quan niệm sống hoàn toàn khác biệt. Dù có trừ đi mười tuổi của Ryan và Alex, cộng thêm mười tuổi cho Natalie, thì cuộc sống của hai nhóm người thuộc hai loại hình này vẫn là những đường thẳng song song, rất khó có thêm sự giao thoa.

Alex và Ryan không chút ràng buộc, bước chân vào xã hội là chạy nước rút trên con đường công việc. Đối với họ, gia đình không phải là trọng điểm của cuộc đời; khách sạn, khoang máy bay, xe thuê đều có thể trở thành bến đỗ cho họ nghỉ chân. Còn Natalie lại sớm lên kế hoạch cho cuộc đời, một nửa kia không phải là sản phẩm của cái gọi là tình yêu, mà là người bạn đồng hành cùng hỗ trợ, nắm tay nhau đến già. Họ lập kế hoạch, trói buộc con cái, nhà cửa, xe cộ vào sợi dây định mệnh. Người trước giống như loài chim không chân vĩnh viễn không có nơi dừng chân, bay đến khoảnh khắc mệt mỏi đến chết thì rơi xuống rực rỡ; cuộc đời của người sau giống như một vở kịch đã được sắp đặt sẵn, xem thì nhạt nhẽo nhưng không ngừng diễn ra trong cuộc sống của chúng ta.

Nhưng vấn đề là, chúng ta đều không biết sự rực rỡ của người trước có thể duy trì bao lâu, ngay cả bản thân người trong cuộc cũng không biết. Lý tính trong cuộc đời họ chiếm thế chủ đạo, đó là những con số, là các loại thẻ bài, là sự tự do trôi dạt. Nhưng kiểu hạnh phúc này chính họ cũng biết, không những khó mà duy trì được cả đời, mà còn khó tránh khỏi việc cô độc đến già. Khoảnh khắc hạ cánh, cũng chính là khoảnh khắc của cái chết. Vì vậy, Ryan đã có sự do dự tại đám cưới của em gái mình, đã 'khựng' lại trong một bài diễn thuyết truyền thụ lý thuyết nghe thì tuyệt vời nhưng chính bản thân lại thấy nhạt nhẽo, trên con đường chạy đi tìm hạnh phúc với Alex, thực ra anh đã bắt đầu chọn cuộc đời tương tự như Natalie. Chỉ tiếc là, Ryan không thể tìm được con đường đúng đắn, anh vẫn không thể dừng chân.

Khoảnh khắc rung động, Ryan - người đặt dấu chân khắp toàn cầu - đã tuyên bố biến mất. Sự rơi xuống của loài chim không chân khiến người ta kinh ngạc, nhưng nỗi buồn không thể hạ cánh cũng tương tự trên người Alex, chỉ là cô linh hoạt hơn mà thôi. Cô biết cách tìm điểm cân bằng giữa bầu trời, đại dương và đất liền để cho bản thân được thở dốc trong giây lát. Một nửa cuộc đời của cô cũng giống như Ryan, phiêu bạt tùy ý và vui vẻ; nửa đời còn lại của cô vẫn rất thực tế, trong căn nhà dân ở Chicago ấm cúng, con cái nô đùa chạy nhảy, chồng ân cần chu đáo. Mà tại điểm kết nối của hai nửa cuộc đời này, Ryan - con chim không chân này - chính là nơi trú chân tạm thời của Alex. Đợi cô nghỉ ngơi đủ rồi lại tiếp tục bay, còn Ryan thì lạnh thấu xương rơi xuống đáy vực.

Ryan suy cho cùng vẫn không thể kết thúc cuộc sống của loài chim không chân. Anh muốn dang tay ôm lấy tình thân, tình bạn và tình yêu, nhưng Natalie đại diện cho tình bạn đã từ chức, gia đình đại diện cho tình thân vẫn ở Milwaukee cách xa cuộc sống của anh, Alex đại diện cho tình yêu đã biến mất mãi mãi khỏi cuộc sống của anh. Vì thế, anh biết giấc mộng đã tan, anh biết mình vẫn cần tiếp tục bay, một mình. Mà khi mục tiêu hằng mơ ước của Ryan đã đạt được, cột mốc mười triệu dặm xa vời vợi đã đến vào khoảnh khắc khó tin nhất, điều này có thể nghĩa là gì chứ? Chẳng là gì cả.

Vì vậy, ở cuối câu chuyện, chim không chân Ryan lại tiếp tục bắt đầu bay, tiến về phía trước trong một thế giới đầy mâu thuẫn. Bởi vì nếu không lay chuyển tất cả những điều này, câu chuyện của Ryan chẳng qua chỉ là sự hiếu kỳ, phô bày thế giới của những nghề nghiệp đặc thù nhưng không thể đi sâu vào lòng người; nhưng nếu lay chuyển tất cả những điều này, khán giả nhìn thấy một cái kết viên mãn mọi bề, thì đó sẽ là lối mòn tình cảm sáo rỗng của mười năm trước, giờ đây đã không còn tồn tại nữa.

Bởi vì trong xã hội ngày nay, thời đại đã thay đổi, sự ấm áp trong phim được giấu kín trong những chi tiết, sự thật của cuộc sống bắt đầu hiện rõ. Evan Bell như đang nói với bạn: Không có nhiều câu chuyện về những chàng trai độc thân vàng mười cải tà quy chính như thế, chỉ có câu chuyện về một con chim không chân cô độc bay giữa những tầng mây đang diễn ra lặp đi lặp lại.

Chuyến bay cô độc này, cũng tựa như chiếc thẻ VIP làm bằng chất liệu graphit trong phim, khi cần thiết thì cầm trong tay ấm áp,thiết tâm; nhưng khi rời xa rồi thì chỉ là một chiếc thẻ đã bị vứt bỏ, lạnh lẽo, tầm thường và có thể bắt gặp ở khắp nơi.

Cuộc đời của loài chim không chân, vĩnh viễn không bao giờ dừng lại, khi nó chạm đất, cũng chính là điểm kết thúc của sinh mệnh. Ryan chính là như vậy.”

Hôm nay bùng nổ chương, cầu vé tháng!