Trong ký túc xá thanh niên trí thức, buổi họp phê phán đang diễn ra. Ngô Chấn Khánh cúi gằm đầu ngồi ở giữa giường sưởi kang, các thanh niên trí thức nam nữ vây quanh cậu theo hình vòng cung. Ai nấy đều khoanh chân ngồi, bầu không khí rất ngột ngạt.

Đại đội trưởng bước vào, nói: "Vẫn chưa xong à?"

Một nam thanh niên trí thức nói: "Thái độ của cậu ta không tốt mà!"

Đại đội trưởng nói: "Ho, xem ra mọi người cho rằng tính chất của vấn đề rất nghiêm túc phải không?"

"Không phải nghiêm túc, mà là cực kỳ nghiêm trọng! Biến huy hiệu Chủ tịch Mao thành huy hiệu của người yêu, cái này mà ở thành phố thì thế nào cũng phải đánh cho cậu ta một trận phản cách..."

Ngô Chấn Khánh đột ngột ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc lẹm trừng trừng nhìn nam thanh niên trí thức đang nói.

Nam thanh niên trí thức kia nói: "Đại đội trưởng, anh xem cậu ta kìa, anh xem kìa..."

Đại đội trưởng liếc Ngô Chấn Khánh một cái, lắc đầu: "Dùng ánh mắt để uy hiếp người khác à? Thế này thì không tốt, rất không tốt. Cậu đấy, lớp trưởng Ngô lớn, cậu học cái này từ đâu thế? Đại đội chúng ta làm gì có ai làm gương cho cậu!"

Hạo Mai nói: "Đại đội trưởng, tôi có ý kiến với anh!"

"Sao lại chĩa vào tôi thế này?" Đại đội trưởng cởi giày ra rồi cũng khoanh chân ngồi lên giường sưởi, "Có ý kiến thì cứ nêu đi, tôi xin vểnh tai nghe đây."

Hạo Mai nói: "Đã là đại đội trưởng thì có trách nhiệm phê bình, giáo dục chiến sĩ, nhưng lại không có quyền chế nhạo và mỉa mai người khác. Chủ tịch Mao đã dạy chúng ta rằng: 'Rất nhiều người giải quyết quan hệ giữa quan và binh không tốt, cho là phương pháp không đúng, tôi vẫn luôn bảo họ đó là vấn đề thái độ cơ bản. Thái độ đó chính là tôn trọng binh sĩ. Xuất phát từ thái độ đó, mới có các thứ chính sách, phương pháp, cách thức. Rời xa thái độ đó, chính sách, phương pháp, cách thức cũng nhất định là sai, quan hệ giữa quan và binh dứt khoát không thể giải quyết cho tốt được.' Anh chế nhạo và mỉa mai chiến sĩ, thì lại là cái tính chất vấn đề gì đây?"

Từ Khắc nói: "Đúng thế!"

Hàn Đức Bảo vỗ tay: "Thế thì chúng ta hoan nghênh đại đội trưởng tự phê bình đi nào!" Rõ mồn một là họ đang mưu đồ xoay chuyển hướng đi, bảo vệ Ngô Chấn Khánh qua ải.

Đại đội trưởng nói: "Phê bình rất đúng. Tôi xin khiêm tốn tiếp thu, kiên quyết sửa đổi."

Một nữ thanh niên trí thức nói: "Chủ tịch Mao đã dạy chúng ta rằng: 'Trong xã hội giai cấp, mỗi một con người đều sinh sống trong một địa vị giai cấp nhất định, mọi thứ tư tưởng, không có tư tưởng nào là không đóng dấu ấn của giai cấp.' Chủ tịch Mao lại dạy chúng ta rằng: 'Trong bất cứ lúc nào, bất cứ hoàn cảnh nào, cái gọi là "nhiệm vụ trung tâm" chỉ có thể có một.' Bây giờ nhiệm vụ trung tâm của chúng ta chính là: tiếp tục tiến hành phê bình đối với đồng chí Ngô Chấn Khánh."

Hàn Đức Bảo lườm cô ta một cái: "Cậu lại là cán bộ gì chứ, sao lại dùng cái giọng điệu này để nói chuyện? Hơn nữa đại đội trưởng còn đang ngồi đây cơ mà!"

Từ Khắc cũng nói: "Đúng thế!"

Nam thanh niên trí thức vừa nãy đứng lên gây sự nói: "Cô ấy là đoàn viên duy nhất trong số thanh niên trí thức chúng ta. Chỉ dựa vào điểm này, tôi thấy cô ấy có tư cách để nói chuyện bằng cái giọng điệu vừa rồi!" Nói xong, cậu ta nhìn nữ đoàn viên thanh niên trí thức kia với vẻ nịnh nọt. Ở căn phòng này, dưới bệ cửa sổ, cạnh chăn đệm, đâu đâu cũng là những cuốn sách ngữ lục đỏ rực, tuyển tập Mao "tứ hợp nhất", ngoài ra không còn cuốn sách nào khác.

Đại đội trưởng nói: "Trong các đồng chí có người nói là muốn 'tự giáo dục lấy mình', còn tôi á, đương nhiên nên tin tưởng vào cái quyền lợi này của các đồng chí, thế là đã đồng ý rồi. Ai nấy đều nên bồi dưỡng năng lực tự giáo dục lấy mình phải không? Kể cả tôi. Cho nên tôi mới đến để học tập các đồng chí, không cần phải coi việc tôi có ngồi đây hay không là chuyện to tát gì."

Nữ đoàn viên thanh niên trí thức nói: "Tôi muốn hỏi Ngô Chấn Khánh câu hỏi cuối cùng — cậu đã cạy bức ảnh chân dung Chủ tịch trong chiếc huy hiệu Chủ tịch Mao đó ra, vứt đi đâu rồi?"

Mọi người đều dồn ánh mắt chằm chằm vào người Ngô Chấn Khánh, ai nấy đều có chút bất ngờ. Xem ra ai nấy đều ý thức được tính nghiêm trọng của vấn đề này. Từ Khắc cùng những bạn học và bạn thân của Ngô Chấn Khánh, đều thầm cảm thấy bất an thay cho cậu.

Hàn Đức Bảo thì thầm vào tai Từ Khắc: "Mẹ kiếp, đúng là muốn đẩy người ta đến bờ vực phản cách mạng thật mà!"

“Tôi...” Đầu Ngô Chấn Khánh ngẩng lên một chút, không nói được câu gì, nghiêng mặt cứng cổ không nói nữa, có vẻ muốn kháng cự đến cùng.

Nam thanh niên kia ép hỏi: "Cậu trả lời đi chứ!"

Những giọt mồ hôi túa ra trên đầu Ngô Chấn Khánh.

Đại đội trưởng nói: "Về những chuyện vụn vặt rườm rà này, theo tôi, cũng không đến nỗi phải nghiêm túc truy cứu chứ nhỉ?"

Nữ đoàn viên thanh niên trí thức nói: "Đại đội trưởng, sao đây lại là chuyện vụn vặt rườm rà được chứ? Tình cảm sâu sắc của tôi đối với Chủ tịch Mao kính yêu, không cho phép tôi không đưa ra một câu hỏi như thế này."

Đại đội trưởng không khỏi sững người, nhất thời cũng không biết nói gì, trầm ngâm một lát, nói với Ngô Chấn Khánh: "Tiểu Ngô, cậu đừng có hành động theo cảm tính, nghĩ kỹ rồi hãy trả lời, không được ăn nói bậy bạ!"

Ngô Chấn Khánh nói: "Tôi cứ không trả lời đấy, thì làm gì được tôi nào?"

Nữ đoàn viên thanh niên trí thức nói: "Thế thì chúng tôi đành phải phản ánh vụ án này lên Đoàn ủy vậy." Cô ta cố tình phát âm hai chữ "vụ án" với vẻ đặc biệt mà lại vô cùng đắc ý.

Đại đội trưởng nói: "Vượt qua cấp đại đội, hình như không ổn lắm nhỉ?"

Niên luân chương thứ ba 7(2)

Nam thanh niên trí thức cứ liên tục hùa theo gây sự kia nói: "Cái này còn phải xem đại đội xử lý thế nào đã!"

Vương Tiểu Tung đứng dậy nói: "Cậu ấy đưa cho tôi rồi." Thế là ánh mắt của tất cả mọi người đều tập trung lên người cậu.

Nữ đoàn viên thanh niên trí thức không ngờ tới, cô ta hỏi: "Đưa cho cậu á?"

"Đúng vậy, đưa cho tôi rồi." Vương Tiểu Tung nói, "Cậu ấy còn nói 'dù sao thì mặc kệ được bảo quản ở nơi nào, Chủ tịch Mao vẫn luôn ở trong tim tôi'."

Nữ đoàn viên thanh niên trí thức nghi ngờ nhìn Ngô Chấn Khánh, rồi lại gặng hỏi: "Vậy thì cậu lại mang vứt đi đâu rồi?"

Vương Tiểu Tung giả vờ ngây ngô: "Cái gì?"

"Còn có thể là gì nữa? Chân dung Chủ tịch chứ gì!"

Vương Tiểu Tung nói: "Thế thì sao cậu lại có thể dùng cái chữ 'vứt' không nên dùng ấy để hỏi cơ chứ?"

"Cái này..." Nam thanh niên kia nói, "Cậu đừng có bới móc chữ nghĩa của người ta! Cậu trả lời câu hỏi trước đã."

Vương Tiểu Tung nói: "Cái này thì bảo tôi làm thế nào được chứ? Tôi đã dùng chiếc phong bì đó để gửi thư về nhà rồi mà."

Hàn Đức Bảo nói: "Đúng đúng đúng, tôi làm chứng! Mấy hôm trước lúc tôi thay mặt mọi người ra doanh trại để gửi thư, có nhìn thấy một bức thư như thế đấy."

Ngô Chấn Khánh ngẩng đầu nhìn Vương Tiểu Tung với ánh mắt biết ơn. Đại đội trưởng thầm thở phào một hơi.

Hạo Mai cũng trút được gánh nặng, với vẻ mặt nghịch ngợm nhìn nữ đoàn viên thanh niên trí thức, giống như đang hỏi: "Xem cậu còn tính thế nào nào?"

Từ Khắc chợt buồn cười không chịu nổi, cười lăn ra giường sưởi.

Thế là ngoại trừ nữ đoàn viên thanh niên trí thức và kẻ hùa theo cô ta ra, các thanh niên trí thức còn lại đều cười lăn ra giường sưởi. Chỉ có Vương Tiểu Tung là không cười. Không những không cười, trái lại còn rất nghiêm nghị. Nhìn người này, ngó người kia, có vẻ lạ lẫm không biết mọi người đang cười cái gì.

Nam thanh niên kia nói: "Chúng tôi yêu cầu bầu lại lớp trưởng!" Đại đội trưởng ra vẻ nghiêm nghị: "Đều đừng cười nữa! Tất cả ngồi dậy cho tôi! Một buổi họp nghiêm túc thế này, mà các cậu biến nó thành cái dạng gì thế hả!"

Thế là mọi người lần lượt nín cười, ngồi dậy. Nam thanh niên kia nói tiếp: "Chúng tôi yêu cầu bầu một lớp trưởng là thanh niên trí thức đoàn viên!"

Từ Khắc nói: "Các cậu là những ai nào?" Đại đội trưởng giơ một bàn tay chặn đứng những lời qua tiếng lại: "Chủ tịch Mao đã dạy chúng ta rằng: 'Cán bộ của chúng ta, bất kể chức vụ cao thấp, đều là người phục vụ của nhân dân.' Cái chức lớp trưởng thanh niên trí thức cỏn con này ấy à, lại càng là người phục vụ hơn nữa. Bầu người phục vụ, thanh niên trí thức là đoàn viên mà được bầu thì càng tốt. Còn nếu lại bầu trúng một người không phải đoàn viên thì sao? Tôi thấy cũng được. Không thể coi là sai lầm về mặt nguyên tắc gì cả. Các cậu cứ thực hiện quyền dân chủ của mình đi, tôi xin phép cáo lui."

Đại đội trưởng nói xong liền xỏ giày bước đi. Người chiến sĩ già lái máy kéo ở bên ngoài ký túc xá thấy đại đội trưởng bước ra, liền tò mò hỏi: "Bọn họ đang giở trò gì thế?"

"Bầu lớp trưởng đấy."

“Thế... cậu phải đứng ra bảo vệ Tiểu Ngô chứ, đứa trẻ đó được lắm đấy! Suốt ngày chẳng kêu ca nửa lời, việc nặng việc khổ đều làm gương đi đầu, bọn họ còn muốn bầu cái loại lớp trưởng gì nữa cơ chứ?"

Đại đội trưởng nhún vai: "Tôi biết thế nào được? Mấy đứa ranh con nửa người nửa ngón ấy, đem cả cái thói bè phái ở trong thành phố đến đây rồi!"

Chiến sĩ già bước theo đại đội trưởng: "Thế thì cậu lại càng phải..."

Đại đội trưởng bực bội nói: "Tôi lại càng phải thế nào? Tuổi thì còn nhỏ, tâm can còn chưa mọc đủ, đã bận rộn chuyện yêu đương tình ái rồi! Lại còn đem huy hiệu Chủ tịch Mao... Tôi có lòng muốn bao che cho cậu ta cũng chẳng biết bao che kiểu gì nữa đây! Hừ!"

Trong ký túc xá, Từ Khắc nói: "Tôi bầu Vương Tiểu Tung!" Vương Tiểu Tung ngạc nhiên sững sờ.

Hàn Đức Bảo nói: "Tôi cũng bầu Vương Tiểu Tung!" Rồi đẩy Ngô Chấn Khánh một cái: "Còn cậu?" "Tôi... tán thành!"

Vương Tiểu Tung nói: "Tôi không được đâu không được đâu! Tôi quen làm chiến sĩ rồi, không làm nổi lớp trưởng đâu."

Từ Khắc nói: "Ý của cậu tức là, cậu từ chối làm... người phục vụ của... rồi phỏng?"

"Tôi không có ý đó."

Hàn Đức Bảo nói: "Đây không phải là chuyện cậu cho rằng mình làm được hay không!"

Hạo Mai nói: "Thế thì... tôi cũng bầu Vương Tiểu Tung."

Nam thanh niên kia hỏi: "Các cậu dẫu sao cũng phải nêu ra mấy lý do bầu cậu ta chứ?"

"Lý do á?" Hàn Đức Bảo tỏ vẻ hết sức ngạc nhiên nói, "Các đồng chí ơi cậu ta đòi lý do kìa! Hậu duệ của giai cấp công nhân chẳng lẽ đây không phải là lý do ư? Tư tưởng chín chắn."

Nam thanh niên kia nói: "Cậu ta... tư tưởng chín chắn á?"

Từ Khắc nói: "Đương nhiên! Bài phát biểu vừa rồi của cậu ấy, chẳng lẽ vẫn chưa đủ để chứng minh hoàn toàn điều này sao? Hơn nữa, hành vi điềm đạm! Vừa rồi chúng ta ai nấy đều cười cợt thiếu nghiêm túc, sao cậu ấy lại không cười?"

Niên luân chương thứ ba 7(3)

Khuôn mặt mọi người đồng loạt quay sang hướng Vương Tiểu Tung, khiến Vương Tiểu Tung cảm thấy vô cùng mất tự nhiên.

Hàn Đức Bảo nói: "Ai đồng ý bầu Vương Tiểu Tung làm lớp trưởng thì giơ tay!"

Từ Khắc, Ngô Chấn Khánh, Hạo Mai đều giơ cao tay. Thế nhưng tính cả Hàn Đức Bảo vào thì cũng chỉ mới có 4 phiếu. Vẫn còn 4 người không giơ tay. Vừa đúng tỷ lệ 4 chọi 4.

Nữ đoàn viên thanh niên trí thức trầm mặc ra vẻ thâm sâu khó lường. Nam thanh niên kia thì cười nhạt vì tình trạng bế tắc đã xuất hiện.

Vương Tiểu Tung: "Tôi chẳng lẽ không được tính là một phiếu sao?"

Ánh mắt mọi người đều đổ dồn về phía cậu.

Nam thanh niên kia không kìm nát được mà hỏi dồn: "Cậu bầu ai?" Ngô Chấn Khánh và những người khác mang tâm sự thấp thỏm nhìn cậu.

Vương Tiểu Tung nói: "Tôi — đương nhiên là bầu chiến sĩ Vương Tiểu Tung rồi!"

Cậu giơ cao tay lên. Ngô Chấn Khánh và những người khác không khỏi mỉm cười.

Nữ đoàn viên thanh niên trí thức và đồng minh của cô ta trao đổi với nhau những ánh mắt đầy bực tức.