Trước bảng đen, ba thiếu niên đều đang cúi người buộc dây giày.
Bọn họ đều là học sinh lớp năm tiểu học, đồng loạt đặt chân trái hoặc chân phải lên bục giảng...
Lúc ấy trong lớp học vắng lặng, chỉ có ba thiếu niên này.
Ở thành phố thủ phủ cực bắc của miền Bắc này, ánh nắng buổi sáng tháng Chín vẫn vô cùng ấm áp. Để chào mừng Quốc khánh, cửa sổ lớp học đã được lau chùi sáng bóng. Nếu không có khung cửa sổ, nhìn lướt qua cứ như thể nó không hề tồn tại vậy.
Mấy hôm trước, chủ nhiệm lớp là cô giáo Khúc đã nói trong buổi sinh hoạt lớp: "Trước Quốc khánh, nhà trường theo lệ thường sẽ tiến hành bình xét vệ sinh. Năm ngoái lớp chúng ta vì lau cửa sổ không được kỹ lưỡng cho lắm, bị trừ hai điểm, thế nên không giành được hạng nhất. Cô hy vọng năm nay lớp chúng ta sẽ đứng nhất."
Cô Khúc nói chuyện lúc nào cũng rất nhẹ nhàng, đoạn lời ấy cô cũng nói vô cùng thản nhiên. Dường như việc đạt hạng nhất tuy là hy vọng của cô, nhưng nếu rốt cuộc vẫn không đạt hạng nhất, thì cô cũng sẽ không cảm thấy chán nản là bao. Lại dường như, điều đó thuần túy là yêu cầu của ban lãnh đạo nhà trường bắt buộc mọi giáo viên chủ nhiệm phải nói với học sinh, bằng không có lẽ cô đã chẳng nói ra làm gì.
Gần hai tháng nay, sắc mặt cô Khúc ngày một tiều tụy hơn. Bất kỳ học sinh nào cũng có thể nhận ra, cô Khúc chắc chắn đã mắc bệnh nặng, cô vẫn đang cố gắng kiên trì lên lớp mỗi ngày. Ngay cả cậu nam sinh nghịch ngợm hay phá phách nhất lớp, gần hai tháng nay cũng đã biết giữ kỷ luật rồi.
Đó là một thời đại mà người Trung Quốc có thể thấu hiểu lòng nhau nhất. Bởi vì năm đó là năm 1961. Từ năm 1960 trở đi, bất kể là nông thôn hay thành phố, hơn chín mươi chín phần trăm con người đều ở các mức độ khác nhau mà chịu cảnh đói kém. Có những tỉnh thành, người ta đang chết đói từng trăm từng nghìn.
Cơn đói hóa ra lại khiến con người với con người ở Trung Quốc có chút gì đó đồng bệnh tương lân. Bởi vì chỉ có như thế, mới cảm thấy bản thân mình sống vẫn còn khá khẩm đôi chút. Dù là ở tiểu học, trung học hay đại học, yêu cầu của giáo viên đối với học sinh đã không còn quá nghiêm khắc; trong mắt học sinh, các thầy cô cũng đã thay đổi. Những giáo viên trước đây hễ động một chút là xị mặt mắng mỏ học sinh sa sả rõ ràng đã đói đến mức chẳng còn tinh thần phơi phới như xưa. Còn những giáo viên mang lại cho học sinh cảm giác gần gũi, tự nhiên lại càng thêm gần gũi với học sinh – đơn cử như cô Khúc. Khi cô đứng trước bảng đen nhìn các học sinh, trong mắt thường đong đầy vẻ trìu mến. Dù cho đối mặt với cô chẳng qua chỉ là những học sinh lớp năm tiểu học, nhưng tất cả bọn họ đều có thể đọc được sự trìu mến đó từ trong ánh mắt cô.
Thế hệ học sinh tiểu học Trung Quốc bấy giờ, dù là ở nhà hay ở trường, đều khao khát được yêu thương chiều chuộng biết bao.
Muốn có được điều gì thì sẽ trở nên cực kỳ nhạy cảm với điều đó.
Ngay cả loài vật cũng thế.
Dạ dày trống rỗng suốt cả ngày, trong lòng há có thể dửng dưng như không được sao!
Cô Khúc suy cho cùng cũng là giáo viên, đối với cái dạ dày của học sinh, cô chẳng thể cho được thứ gì; cái mà cô có thể ban tặng, chỉ là những gì mà trong lòng các em học sinh đang cần đến. Mặc dù, thứ ban tặng ấy hoàn toàn không thể coi là thức ăn, thế nhưng nó lại có thể tạo ra tác dụng xoa dịu đôi chút cho dạ dày.
Chỉ với vài câu nói của cô Khúc, các nữ sinh trong lớp liền xem đó như là một nhiệm vụ thần thánh của mình. Bọn họ đã dùng trọn một buổi chiều chủ nhật để hoàn thành thật nghiêm túc nhiệm vụ ấy. Có nữ sinh thậm chí còn hy sinh cả chiếc khăn tay nhỏ của mình để lau mặt kính cho thêm phần trong suốt.
Đó là một thời đại mà chỉ một số ít nữ sinh tiểu học mới có khăn tay. Đa số bọn họ trước khi đến trường chẳng qua chỉ nhét vào túi một cuộn báo được cắt xén to bằng chiếc khăn tay mà thôi.
Chính vì các nữ sinh lau kính sáng bóng nhường ấy, nên ba nam sinh đang buộc dây giày này mới lau bảng đen sạch sẽ đến thế.
Rõ ràng đều đang đói meo ruột gan, thế nhưng lại vẫn còn tâm trạng làm tròn trách nhiệm của trực nhật, điều này đối với lũ trẻ thời nay chắc chắn là khó mà hiểu nổi – thế nhưng đó lại chính là đặc điểm của những học sinh tiểu học năm ấy.
Học hành kém chút cũng không sao, nhưng tư tưởng tuyệt đối không được thua kém những gì mà "tập thể" yêu cầu – ý thức ấy đã sớm khắc sâu vào tâm trí các em từ lâu. Thái độ trực nhật vệ sinh không liên quan đến việc học giỏi hay dở, nhưng chắc chắn sẽ bị đem ra bàn tán liên kết với tư tưởng của bản thân ra sao trong mắt người khác. Ở độ tuổi nhỏ như vậy, trong lòng các em đều hiểu rõ điều này.
Ánh nắng xuyên qua cửa sổ, chiếu rọi phòng học ấm áp ngập tràn. Một người trong số bọn họ dùng mu bàn tay quệt lên trán. Cậu ta đã đổ mồ hôi rồi.
Dây giày của bọn họ hóa ra vẫn chưa buộc xong – khoan đã! Ơ kìa? Hóa ra bọn họ đều không phải đang buộc dây giày, mà đang dùng phấn để tô lên những đôi giày vải rách chân mình. Phải. Đúng là như vậy, bọn họ đều đang mưu tính tô những đôi giày vải rách dưới chân thành màu trắng.
Vào thời đó, một đôi giày vải màu trắng đắt hơn một đôi giày vải màu đen hoặc màu xanh lam hơn một đồng tệ, được gọi là "giày đội" của Đội viên Thiếu niên Tiền phong Trung Quốc. Do là loại giày đặc chủng, sản xuất ít nên mới đắt đỏ. Mà những đôi giày bọn họ đang mang đều không phải là giày đội. Cha mẹ bọn họ chưa từng nỡ bỏ ra số tiền hơn một đồng tệ để mua cho một đôi "giày đội". Trước đây hễ tham gia các hoạt động của Đội Thiếu niên, bọn họ đều phải nói những lời hay ý đẹp trước mấy ngày, mòn cả mép gỏi mới mượn được của học sinh tiểu học có "giày đội". Các gia đình nhìn chung đều rất nghèo; bọn họ lại là con nhà nghèo rớt mồng tơi.
Thế nhưng, quốc khánh năm 1961 đang đến gần, thành phố chỉ thị rằng, để củng cố sức mạnh tinh thần cho nhân dân vượt qua thời kỳ đói kém, lễ diễu hành mừng năm nay nhất định phải có quy mô lớn hơn hẳn các năm trước. Học sinh tiểu học là những đóa hoa của tổ quốc, là đội hình không thể thiếu trong các đoàn diễu hành Quốc khánh qua từng năm. Số lượng học sinh tham gia diễu hành Quốc khánh ở mỗi trường tiểu học năm nay nhiều chưa từng thấy; mà ba nam sinh ở căn phòng học này của trường tiểu học nọ, thì đã chẳng còn nơi nào để mượn nổi "giày đội" nữa rồi...
Lượng lương thực mà dạ dày bọn họ tiêu hóa mỗi ngày ít ỏi vô cùng. Khẩu phần ăn được nhà nước hạn mức cung cấp cho bọn họ mỗi ngày thông qua hình thức sổ mua lương thực đô thị là bảy lạng. Đặt trong thời đại ngày nay khi thực phẩm phụ vô cùng phong phú thì có lẽ số đó không tính là ít, nhưng đối với bọn họ của năm ấy, thực phẩm phụ chỉ đồng nghĩa với dưa muối do nhà tự muối mà thôi. Đang trong độ tuổi phát triển thể chất, trong dạ dày hoàn toàn không có sự nạp vào của thực phẩm phụ, thậm chí hầu như cũng chẳng có chút mỡ màng nào bồi bổ, việc tiêu hóa khẩu phần ăn ngược lại càng trở nên vô cùng dữ dội. Bọn họ chỉ đành mỗi ngày nhét thêm vào miệng nào hoa du, chồi liễu, các loại rau dại... mà điều đó cũng chỉ là sự bổ sung có hạn theo mùa mà thôi.
Thực ra, bọn họ ai nấy đều đang lo lắng – qua ngày "Mùng Một tháng Mười", mùa đông chớp mắt là sẽ ập đến, đến lúc đó còn có thứ gì ăn được để mà nạp vào dạ dày nữa đây?
Nhưng việc dưới chân có đi một đôi "giày đội" hay không, lại là nỗi lo nhãn tiền không tài nào né tránh nổi.
Quốc khánh năm ngoái, bọn họ từng vì không có "giày đội" mà bị tước quyền tham gia diễu hành mừng lễ. Năm nay bọn họ đã là học sinh lớp năm rồi. Lòng tự trọng không cho phép bản thân giẫm lên vết xe đổ của năm ngoái.
Hành động lúc này của bọn họ, chính là kinh nghiệm quý báu học được từ học sinh các lớp khác. Những đôi giày sau khi được từng người bọn họ "gia công" trông hệt như màu trắng, suýt chút nữa thì "giả mà như thật"...
Nhưng đôi giày của một đứa trẻ đã rách từ lâu, ngón chân cái lòi cả ra ngoài, dùng phấn tô ngón chân cái thế nào cũng không sao tô trắng nổi – cậu ta tên là Vương Tiểu Tung.
“Đồ ngốc,” đứa trẻ còn lại trông thấy liền lập tức hiến kế cho cậu ta, “làm ướt phấn đi.” Vừa nói, cậu ta vừa tiếp tục "gia công" không ngừng nghỉ cho đôi giày của chính mình – cậu ta tên là Từ Khắc.
“Thế nhưng, lấy đâu ra nước chứ.” Vương Tiểu Tung cuống quýt suýt phát khóc.
Đứa trẻ thứ ba tên là Ngô Chấn Khánh, cậu ta có vẻ lớn tuổi nhất trong ba thiếu niên. Lúc này, Ngô Chấn Khánh đã tô xong đôi giày của mình, liền lập tức giúp Vương Tiểu Tung "trang điểm" cho móng chân, cậu ta dùng giọng điệu của đại ca phán rằng: “Cái này có gì khó đâu? Kiếm chút nước bọt là được chứ gì!”
Nói đoạn, cậu ta liền nhổ một bãi nước bọt lên viên phấn, thay Vương Tiểu Tung tô trét.
Động tác tuy nhanh nhẹn nhưng rốt cuộc vẫn có chút hoảng hốt, bọn họ đã ngốn hết hơn nửa hộp phấn.
Lúc này, ở sân trường bên ngoài, tiếng kèn tiếng trống trận dồn dập dâng cao, khẩu hiệu hô vang dậy trời:
“Vui vẻ hân hoan, mừng Đại lễ Quốc khánh!”
“Chủ tịch Mao muôn năm, muôn năm, muôn muôn năm...”
Một nữ sinh bất ngờ đẩy cửa phòng học, giục giã nói: “Ba người các cậu đang làm cái gì ở đây thế hả? Còn không mau đi! Sắp đến lượt lớp mình tập luyện rồi đấy.” – cậu ta tên là Trương Mạnh, là một tiểu đội trưởng, mang "một vạch".
Trương Mạnh nói xong liền quay người bước đi.
Ba người bạn tốt cúi đầu nhìn giày của mình, nhìn giày của đối phương, rồi lại ngẩng đầu nhìn nhau, rõ ràng đều chẳng mấy tự tin cho lắm.
Ngô Chấn Khánh vung tay lên, nói: “Mau đi thôi!”
Trước bậc thềm lầu, Ngô Chấn Khánh vẫn thấy không yên tâm, bèn kéo giật hai người bạn tốt lại, tiếp tục ra vẻ đại ca chỉnh lại cổ áo cho bọn họ, thắt chặt khăn quàng đỏ, lại giúp Vương Tiểu Tung nhét cái vạt áo trắng bị lởm chởm lộ ra ngoài vào cạp quần.
Còn Từ Khắc lại dùng ngón tay quệt chút nước bọt, vuốt xuôi lọn tóc dựng ngược trông như mào gà của Ngô Chấn Khánh cho phẳng phiu...
Ngô Chấn Khánh khích lệ: “Chúng ta đủ chuẩn rồi đấy!”
Thế là, ba người bạn nhỏ nhân lúc một tốp đội ngũ đi ngang qua cửa lầu, lanh lẹ chuồn ra ngoài.
Bọn họ mượn sự che chở từ đội ngũ của lớp khác để vòng về đội ngũ lớp mình.
Ba bó hoa giấy. Qua bàn tay của mấy người, từ tay Trương Mạnh truyền đến tay bọn họ...
Đội ngũ lớp bọn họ đi qua đài duyệt binh – bọn họ đứng thành một hàng ngang, vẫy vẫy bó hoa, đồng thanh hô to cùng người khác:
“Vui vẻ hân hoan, mừng Đại lễ Quốc khánh! Học tập tốt, tiến bộ mỗi ngày!...”
Đi qua đài duyệt binh, bọn họ liếc mắt đưa tình với nhau, ăn mừng thành công mà mình đạt được...
Tiếng chuông vào lớp vang lên, các học sinh đều ngồi ngay ngắn ở chỗ ngồi của mình.
Trương Mạnh phát hiện ra bãi phấn trắng rơi vương vãi bên bục giảng và dưới sàn nhà; cậu ta không thể dung thứ cho hành vi vô trách nhiệm này của trực nhật viên, vội vã tiến lên quét sạch.
Cậu ta vừa về chỗ ngồi, giáo viên chủ nhiệm liền bước vào lớp. Đó chính là nữ giáo viên khoảng tầm bốn tuổi – cô Khúc được các học sinh kính yêu.
Trương Mạnh hô khẩu lệnh: “Nghiêm, chào, ngồi!”
Các học sinh theo khẩu lệnh đồng loạt đứng dậy, đồng loạt chào, đồng loạt ngồi xuống.
Cô giáo nói: “Các em, tiết ngữ văn ngày hôm nay, chúng ta học bài , các em mở sách giáo khoa ra...”
Cô Khúc vừa nói vừa thò tay vào hộp phấn lấy phấn – lấy ra được một mẩu phấn bằng một phần ba. Cô có vẻ hơi lạ lùng, dứt khoát cầm cả hộp phấn lên...
Trong hộp phấn chỉ còn lại lác đác vài mẩu phấn vụn, có mẩu còn bị mài thành hình tam giác hoặc hình bán nguyệt.
Cô nghiêm nghị đảo mắt nhìn khắp toàn thể học sinh...
Các học sinh ngồi ngay ngắn ngơ ngác nhìn cô...
Cô Khúc hỏi: “Em nào đã lấy phấn trong hộp phấn ra thế?”
Không ai giơ tay. Không ai trả lời. Ngô Chấn Khánh, Vương Tiểu Tung, Từ Khắc cũng làm ra vẻ chuyện không liên quan đến mình. Ngồi ngay ngắn hơn cả các bạn học khác, ánh mắt nhìn cô giáo còn thản nhiên hơn cả học sinh khác.
Cô giáo lại hỏi: “Mọi người có biết không, mỗi giáo viên, mỗi tháng chỉ được phát một hộp phấn thôi không?”
Các học sinh đồng thanh đáp: “Biết ạ!”
Cô giáo lại hỏi: “Có biết rằng nếu dùng hết trước thời hạn, đến chỗ mua cũng chẳng có mà mua, giáo viên đành phải đi mượn giáo viên khác hay không?”
Các học sinh đáp: “Biết ạ!”
Cô giáo nổi giận rồi: “Xem ra các em cái gì cũng biết cả nhỉ! Vậy, nửa hộp phấn của cô đâu rồi? Hửm?”
Trương Mạnh phắt cái đứng phắt dậy lớn tiếng nói: “Thưa cô, không liên quan gì đến các bạn khác cả, là Ngô Chấn Khánh, Vương Tiểu Tung, và cả Từ Khắc nữa...”
Ba người bạn tốt, sau khi bị tố giác trước mặt mọi người, đành phải lần lượt đứng lên...
Sau khi Trương Mạnh ngồi xuống, cô giáo nén giận nói: “Các em trả phấn lại cho cô.”
Ánh mắt của học sinh từ khắp các hướng đổ dồn lên người ba người bạn tốt.
Vương Tiểu Tung và Từ Khắc cúi đầu không nói gì.
Ngô Chấn Khánh dù sao cũng là đại ca, cậu ta lấy hết dũng khí nói: “Hết rồi ạ... Bọn em... Bọn em dùng phấn làm bột giày...”
Vương Tiểu Tung ấp úng muốn giải thích nguyên nhân: “Không có giày vải trắng thì không thể tham gia hoạt động Quốc khánh, nhưng tụi em đều rất muốn tham gia...”
Một nữ sinh ngồi cùng bàn với Vương Tiểu Tung đứng dậy nói: “Thưa cô, hoàn cảnh gia đình các bạn ấy đều rất khó khăn ạ; năm ngoái các bạn ấy vì không có giày vải trắng nên không thể tham gia hoạt động Quốc khánh. Xin cô hãy tha thứ cho các bạn ấy lần này...” Cậu ta tên là Hách Mai.
Cô giáo hỏi Ngô Chấn Khánh: “Có thật vậy không?”
Ngô Chấn Khánh nói: “Thưa cô, tụi em đều là con nhà nghèo...”
Trương Mạnh phắt cái quay đầu lại lớn tiếng nói: “Nói bậy! Trung Quốc mới xã hội chủ nghĩa không có người nghèo!”
Từ Khắc bỗng ngẩng phắt đầu lên, trừng mắt nhìn Trương Mạnh phản bác: “Có! Có đấy!”
Trương Mạnh nổi giận, hét lên: “Cậu phản động!”
Vương Tiểu Tung nói: “Phản động thì sao chứ? Tớ đánh cậu đấy!” Đồng thời uy hiếp giơ nắm đấm lên.
Trương Mạnh chẳng hề kém cạnh: “Cậu dám à!”
Ngô Chấn Khánh: “Cậu bảo người nghèo là phản động, cậu mới là phản động ấy!”
Hách Mai đầy vẻ chính nghĩa cầm hộp bút chì của Vương Tiểu Tung lên (đó là hộp kem đánh răng làm thành), dốc mấy mẩu bút chì bên trong ra cho Trương Mạnh xem: “Cậu nhìn xem cậu nhìn kìa, đến hộp bút chì mà cũng không mua nổi, đầu bút chì ngắn thế này mà cũng nỡ không vứt đi, không phải người nghèo thì là người giàu chắc?”
Trương Mạnh rưng rưng nước mắt, ấm ức cầu viện cô giáo: “Thưa cô!”
Cô giáo nói: “Thôi nào thôi nào, đừng tranh cãi nữa. Chuyện viên phấn, cô sẽ không truy cứu nữa!”
Cô ra hiệu cho ba học sinh đang đứng ngồi xuống, bắt đầu viết đề bài lên bảng.
Khi cô giáo quay lưng đi, Vương Tiểu Tung lại ngoảnh đầu nhe nắm đấm với Trương Mạnh.
Phấn rơi xuống đất, cô giáo ngồi xổm xuống nhặt. Cô không đứng dậy ngay – cô một tay chống đất, một tay vịn tường, ngồi xổm một lúc mới nhặt phấn lên, mới đứng dậy...
Bởi vì có bàn giảng dạy che khuất nên không có học sinh nào phát hiện ra điều đó...
Cô giáo một tay chống lên bàn giảng dạy, đứng trên bục giảng, dẫn mọi người đọc bài khóa...
“Ngày xửa ngày xưa, có một đứa trẻ nhà nghèo tên là Mã Lương...”
Các học sinh đọc theo...
Có một nam sinh dùng cuốn sách giáo khoa dựng đứng trên bàn để che chắn cho mình, len lén dùng dao nhỏ khắc thứ cứng cáp gì đó, cậu ta tên là Hàn Đức Bảo.
Cậu ta đem thứ vừa khắc xong, gói thành từng gói nhỏ bằng giấy, thừa lúc cô giáo không để ý bèn quăng phân phát cho các nam sinh ở chỗ ngồi khác.
“Một hôm, Mã Lương gặp được một ông lão râu tóc bạc phơ. Ông lão nói: ‘Đứa trẻ ngoan, ta sắp chết đói rồi, cho ta chút gì ăn đi!’ Mã Lương liền không chút do dự đem chiếc bánh duy nhất của mình tặng cho ông lão râu bạc, mặc dù chính cậu ta cũng rất đói...”
Giọng cô giáo rất đỗi yếu ớt...
Nhưng các học sinh không hề cảm thấy có gì bất thường, vẫn đồng thanh đọc theo...
Vương Tiểu Tung nhận được một gói giấy nhỏ, mở ra xem, là một ít vụn bánh đậu. Cậu ta bẻ một nửa, đổ lên mặt bàn của bạn cùng bàn Hách Mai.
Hách Mai dửng dưng không chút động lòng.
Vương Tiểu Tung nuốt trọn số vụn bánh đậu còn lại trong gói giấy vào miệng, nhai ngấu nghiến ngon lành...
Khi cậu ta nhìn lại mặt bàn của Hách Mai, vụn bánh đậu đã biến đi đằng nào mất, trên mặt bàn để lại một vệt ướt át do dùng lưỡi liếm qua. Tựa như một con ốc sên vừa bò ngang qua...
Cậu ta nhìn Hách Mai, cô bé nhìn chằm chằm vào sách giáo khoa không chớp mắt, nhưng lại mím chặt môi.
Ngô Chấn Khánh cũng nhận được một gói giấy nhỏ. Sau khi mở ra, cậu ta thấy trên giấy còn viết chữ – “Đây không phải bánh đậu thường đâu, là bánh đậu cho ngựa chiến ăn đấy. Một người chiến hữu làm đại đội trưởng trong trung đoàn kỵ binh của bố tớ nhờ người mang gửi tới đấy.”
“Ông lão râu bạc phơ, trước lúc rời đi đã tặng cho Mã Lương một cây bút...”
Giọng dẫn bài của cô giáo càng thêm yếu ớt...
Giọng đọc theo của các học sinh cũng thưa thớt dần – hầu như chỉ còn giọng của các nữ sinh đang đọc. Gần như trong miệng nam sinh nào cũng có bánh đậu, ai nấy đều đang nhai ngấu nghiến.
Cô giáo hỏi: “Các nam sinh bị làm sao thế? Tại sao... đều không... đọc nữa?”
Các nam sinh đều im phăng phắc.
Cô giáo nói: “Các nam sinh, tất cả... đứng lên...”
Giọng nói yếu ớt của cô giáo cuối cùng cũng khiến các học sinh cảm thấy có điểm bất thường.
Các nữ sinh mang ánh mắt lên án nhìn các nam sinh.
Cô giáo lại dẫn các nam sinh đọc bài, thế nhưng các nam sinh vẫn từng người một mím chặt môi, đều ngậm bánh đậu trong miệng, sao mà mở miệng ra được cơ chứ?
Cô giáo giơ tay lên một chút, có vẻ như vẫn muốn nói gì đó. Nhưng chẳng thốt ra được câu nào, chỉ mấp máy môi...
Hai đầu gối cô khuỵu xuống, quỵ gối ngã rạp trên bục giảng – thế nhưng một tay cô vẫn vịn lấy rìa bàn giảng dạy. Cô ráng sức gượng đứng dậy, nhưng không thành công...
Các học sinh nhất thời đều chết lặng...
Cô giáo ngẩng đầu nhìn các học sinh một cái, ngay cả bàn tay đang vịn rìa bàn giảng dạy kia cũng buông thõng bất lực – cô ngã gục xuống bục giảng...
Trong lớp học tĩnh lặng đi trong khoảnh khắc – tựa như nghe thấy tiếng xì hơi của đoàn tàu hỏa đang vào ga ở đằng xa.
“Cô ơi.” Người đầu tiên kêu lên là Trương Mạnh, cậu ta kêu rất đỗi khẽ khàng, hoàn toàn là một phản ứng vô thức. Mấy hàng học sinh phía sau đứng phắt dậy, hướng mắt nhìn lên bục giảng.
Ngô Chấn Khánh rời khỏi chỗ ngồi, rón rén bước đến trước mặt cô giáo, tựa hồ như cậu ta nghĩ cô giáo chẳng qua chỉ đang ngủ gật, sợ làm cô giật mình tỉnh giấc vậy...
Các học sinh nhìn cậu ta đỡ cô giáo – nhưng cậu ta đỡ không nổi...
Cậu ta ngẩng đầu mang theo ánh mắt cầu viện nhìn các học sinh...
Đến lúc này các học sinh mới ùa một tiếng rời khỏi chỗ ngồi, đổ xô về phía bục giảng, vây kín lấy Ngô Chấn Khánh và cô giáo...
“Cô ơi!”
“Cô bị làm sao thế ạ?”
Bọn họ gọi lớn, Trương Mạnh cùng vài nữ sinh đã oà khóc...
Cửa phòng học bật mở, mấy giáo viên lớp khác xuất hiện...
Các học sinh nước mắt rưng rưng, hoảng loạn nhìn cô giáo của mình được một nam giáo viên cõng trên lưng, có hai nữ giáo viên đi kè hai bên bảo vệ rời khỏi phòng học...
Trương Mạnh nín khóc, chỉ vào Vương Tiểu Tung hậm hực nói: “Chính cậu đã làm cô tức giận đấy!”
Vương Tiểu Tung hình như cũng cho rằng đó là tội lỗi của mình, cậu ta đầy vẻ tội lỗi, thấp thỏm không yên nép sát vào tường, hệt như tên trộm bị tóm quả tang trước mặt mọi người...
Ngô Chấn Khánh che chở cho Vương Tiểu Tung: “Không liên quan đến cậu ấy...” – ra điều hảo hán làm dấy hảo hán chịu...
Trương Mạnh nói: “Đương nhiên còn có trách nhiệm của cậu nữa chứ!”
“Cả Từ Khắc nữa!”
Từ Khắc đang định chuồn thì bị một nữ sinh đẩy nhào vào đám Ngô Chấn Khánh và Vương Tiểu Tung...
“Đánh bọn chúng!”
Người thốt ra câu này chính là Hàn Đức Bảo – kẻ đã chia bánh đậu cho bọn họ.
Thế là mấy nam sinh lao vào đấm đá tơi bời...
Trương Mạnh lại chỉ vào Hàn Đức Bảo: “Cậu cũng chẳng phải thứ tốt đẹp gì! Lên lớp không những tự mình ăn quà mà còn chia cho người khác ăn nữa! Cho nên các cậu mới không đọc nổi bài văn! Đánh mấy tên con trai thối tha này đi!”
Xem ra Trương Mạnh vẫn có uy tín nhất định trong số các nữ sinh, lời cậu ta nói gần như đã hiệu triệu được tất cả các bạn nữ. Bọn họ bắt đầu giơ nắm đấm nhỏ lên đánh tất cả nam sinh, hoặc đá, hoặc nhổ nước bọt...
Các nam sinh từng người ôm đầu, co rúm lại với nhau...
Chỉ có duy nhất nữ sinh Hách Mai là không tham gia vào trận trừng phạt các nam sinh, cậu ta đứng dạt sang một bên, lặng lẽ nhìn ngắm...
Bàn giảng dạy bị va phải, hộp phấn rơi bộp xuống đất...
Hộp phấn bị giẫm bẹp dí, mấy mẩu phấn bị giẫm qua giẫm lại...
Hách Mai lập tức ngồi xổm xuống nhặt phấn, bàn tay cậu ta cũng bị người ta giẫm qua giẫm lại...
Các nữ sinh trút giận xong, bỗng mọi người lại nhớ đến cô giáo, rốt cuộc cô giáo bị làm sao thế nhỉ? Thế là tất cả đồng loạt đổ xô ra ngoài cửa phòng giáo viên...
Từ trong phòng giáo viên vọng ra tiếng nói chuyện của các giáo viên:
“Tôi thấy là do đói thôi...”
“Nửa tháng nay, cứ đến giờ ăn trưa là cô ấy lại kiếm cớ trốn ra ngoài, có hôm tôi phát hiện cô ấy cầm hộp cơm đứng ở đầu cầu thang ăn, trong hộp cơm ngoài rau dại ra chẳng có gì khác...”
“Bố mẹ chồng cô ấy ở quê đói quá không sống nổi nữa, nên ra thành phố ở nhờ nhà cô ấy. Chồng cô ấy cũng là giáo viên, giáo viên chúng mình chỉ có định lượng hai mươi tám cân rưỡi, thở dài...”
“Cô ấy cũng chẳng hé răng, nói ra thì chúng mình có để cô ấy trưa nào cũng chỉ ăn mỗi rau dại không cơ chứ...”
“Cô ấy tự trọng như thế, dù chúng mình mỗi trưa có chia cho cô ấy ăn cùng thì cô ấy cũng đời nào nhận đâu!”
“Sắc mặt tái nhợt thế kia, môi thâm tím lại, liệu có phải bị ngộ độc rau dại không nhỉ?”
“Này, này, người vẫn cứ hôn mê bất tỉnh mãi, mau phái xe cấp cứu đến ngay được không? Gì cơ? Không có xe á? Có một chiếc mà cũng không có xăng á? Này này...”
Cửa phòng giáo viên bất ngờ bật mở, một nam giáo viên bước ra, chính là người cõng cô Khúc khi nãy, trông còn khá trẻ, tầm tuổi hai bảy hai tám.
Ngô Chấn Khánh bước lên trước, cúi người chào một cái rồi nói: “Thưa thầy, xin thầy hãy chuyển lời giúp chúng em với cô giáo rằng, chúng em biết mình sai rồi ạ...”
Nam giáo viên có chút bối rối: “Các em bị làm sao thế?”
Vương Tiểu Tung nói: “Em cũng sai rồi ạ...”
Từ Khắc nói: “Cả em nữa...”
Các nam sinh nhao nhao lên:
“Bọn em đều sai rồi ạ...”
“Bọn em trót ăn quà vặt trong giờ học ạ...”
“Từ nay bọn em tuyệt đối không dám thế nữa đâu ạ...”
Hàn Đức Bảo tay cầm một miếng bánh đậu đưa cho nam giáo viên nói: “Thưa thầy, lát nữa cô giáo tụi em nếu tỉnh lại, xin thầy hãy đem chút đồ ăn này cho cô giáo ăn nhé. Cứ bảo là do Hàn Đức Bảo cho cô ạ...”
Miếng bánh đậu đen sì sì, chẳng thể nhìn ra loại bánh đậu cho ngựa chiến ăn rốt cuộc là thứ bánh đậu cao cấp nhường nào.
Nam giáo viên không nhận ngay, hỏi rằng: “Đó là cái gì thế?”
“Bánh đậu ạ...”
Nam giáo viên do dự, hình như không biết có nên nhận hay không.
Hàn Đức Bảo trang trọng nói: “Đây không phải bánh đậu thường đâu ạ, đây là bánh đậu cho ngựa chiến ăn đấy ạ.”
Nam giáo viên cuối cùng cũng nhận lấy.
Thầy lại hỏi: “Thật sự là... bánh đậu cho ngựa chiến ăn đấy chứ?”
Thầy ấy cũng hỏi một cách đầy vẻ trang trọng.
Hàn Đức Bảo thề thốt đinh ninh: “Đích thị là bánh đậu cho ngựa chiến ăn đấy ạ, em xin lấy danh dự chiếc khăn quàng đỏ để thề!”
Các học sinh nam nữ lần lượt lên tiếng:
“Thưa thầy, bọn em đảm bảo cậu ấy không nói dối đâu ạ...”
“Thưa thầy, thầy hãy thay cậu ấy chuyển cho cô giáo tụi em đi ạ!”
Hàn Đức Bảo có phần đắc ý nói: “Ngày mai em sẽ mang đến cho cô giáo một miếng thật to ạ!”
Nam giáo viên bị cảm động: “Được rồi được rồi, các em học sinh, cả Hàn Đức Bảo nữa, thầy nhất định sẽ thay em, cũng là thay mặt tất cả các em, chuyển lại cho cô giáo chủ nhiệm của các em. Thầy nghĩ, cô ấy nhất định sẽ cảm thấy được an ủi vì có những học sinh quan tâm đến mình nhường này. Hôm nay, các em được tan học sớm nhé. Lúc đi, bước chân phải thật nhẹ nhàng, phải thật khẽ khẩn, đừng làm ảnh hưởng đến việc học của các lớp khác đấy...”
Ngô Chấn Khánh, Vương Tiểu Tung, Từ Khắc bước đi trên con đường về nhà, cách sau lưng bọn họ không xa là Trương Mạnh và Hách Mai đang lẽo đẽo bám theo. Vừa đi bọn họ vừa trò chuyện, vẫn đang bàn tán về sự việc xảy ra trong giờ học ngày hôm nay.
Trương Mạnh nói: “Dù thế nào thì cậu cũng hoàn toàn không nên bênh vực ba tên học sinh kém đó.”
Hách Mai bảo: “Nhưng nhà tớ trước kia ở cùng khu với bọn họ, hoàn cảnh gia đình ba bạn ấy thực sự rất khó khăn mà.”
“Thế thì cậu cũng không nên nói thay cho bọn chúng chứ.” Trương Mạnh nói, “Bố tớ đã dặn tớ rồi, một người từ nhỏ đã phải có tư tưởng tiến bộ, hãy kết giao nhiều hơn với những bạn học có tư tưởng tiến bộ hơn mình, giúp đỡ những bạn học có tư tưởng thụt lùi.”
“Thế sao cậu không giúp đỡ bọn họ?” Hách Mai khó hiểu hỏi.
Trương Mạnh đáp: “Bọn chúng có bao giờ chịu khiêm tốn tiếp nhận sự giúp đỡ của tớ đâu cơ chứ! Nếu không thể giúp đỡ được những học sinh có tư tưởng lạc hậu, thì chí ít cũng nên xa lánh bọn chúng – đây cũng là điều bố tớ dặn dò đấy.”
Hách Mai vừa đi vừa cúi đầu ngẫm nghĩ về lời cậu ta nói.
Trương Mạnh nói: “Bố tớ là bí thư quận ủy đấy. Đây cũng chẳng phải bí mật gì sất, cậu sớm đã biết rồi còn gì.” Ý là – lời của một người bố làm bí thư quận ủy, lẽ nào lại có thể sai được cơ chứ?
Câu nói cuối cùng của Trương Mạnh rõ ràng đã phát huy tác dụng đối với Hách Mai.
Cậu ta vội vàng nói: “Trương Mạnh ơi, tớ chính là rất sẵn lòng khiêm tốn tiếp nhận sự giúp đỡ của cậu đấy nhé!”
Trương Mạnh ra điều ra vẻ ra dáng người lớn làm cao, nhìn cậu ta gật gật đầu, tỏ ý tin tưởng lời cậu ta nói.
Hách Mai sực nhớ ra điều gì, bèn nói: “Lúc tan học, Vương Tiểu Tung còn len lén nhét tờ giấy cho tớ đấy, cậu có muốn xem không?”
Trương Mạnh khựng lại: “Tớ xem!”
Hách Mai moi từ trong túi ra một nhúm giấy vo tròn nhỏ, hết sức ra điều bí ẩn từ từ bóc ra.
“Cậu tự mình chưa xem á?”
Hách Mai đáp: “Sao lại chưa xem cơ chứ? Chỉ là tớ không biết phải xử lý nó thế nào cho phải, nên mới vo thành cục thế này thôi.”
Mẩu giấy được mở ra, bên trên có một dòng chữ viết nắn nót từng nét một, nhưng có chữ béo chữ gầy – “Cậu Hách Mai, cảm ơn cậu đã ‘trượng nghĩa chấp ngôn’ vì tụi tớ.” Chữ “trượng” trong “trượng nghĩa” viết sai chính tả, thành chữ “trượng”, bản thân cậu ta cũng thấy không đúng, bèn bôi mấy tầng vòng tròn, ở đằng sau dùng chữ “zhang” để thay thế...
Trương Mạnh nói: “Đã lớp năm rồi mà chữ trượng trong trượng nghĩa còn không biết viết, đúng là mất mặt quá đi!”
Hách Mai hỏi: “Cậu nói xem tớ phải làm sao bây giờ?”
“Nếu là tớ thì lúc đó đã chẳng thèm nhận.”
Giọng điệu của Trương Mạnh nghe chua lòm. Biểu cảm của cậu ta phơi bày rõ mồn một rằng trong thâm tâm cậu ta chắc chắn không khỏi ghen tị...
Hách Mai nói: “Thế, bây giờ tớ xé nó đi nhé?”
“Đừng, phải nộp lên cho cô giáo mới đúng chứ.”
Hách Mai ngơ ngác nhìn cậu ta, tựa như đang hỏi – tại sao cơ chứ?
Trương Mạnh bảo: “Chẳng phải ban nãy cậu vừa bày tỏ sẵn sàng tiếp nhận sự giúp đỡ của tớ đó sao?”
Ý là – cậu nghe lời tớ thì chắc chắn không sai được đâu.
Trương Mạnh lại nói: “Nếu cậu không muốn nộp cho cô giáo, tớ nộp thay cậu cho!”
“Không, muốn nộp thì tớ tự nộp.”
Bọn họ lại tiếp tục bước đi – vừa bước vào đầu một con ngõ nhỏ, Ngô Chấn Khánh và ba nam sinh bất thình lình xuất hiện, vây kín lấy bọn họ.
Trương Mạnh giật mình khựng lại, nói: “Các cậu muốn làm gì hả?”
Ngô Chấn Khánh nói: “Làm gì à? Muốn dạy dỗ cậu một trận đấy. Cậu cứ chuyên đi mách lẻo với cô giáo! Cứ làm như người khác toàn là học sinh hư, chỉ có mỗi mình cậu là học sinh ngoan không bằng! Cậu giỏi giang chỗ nào? Cậu nói xem rốt cuộc cậu có điểm nào hơn tụi này cơ chứ?”
Hách Mai chen vào nói: “Cậu ấy giỏi học hành hơn các cậu đấy!”
“Tránh ra tránh ra, không có việc của cậu ở đây đâu!” Từ Khắc xô đẩy Hách Mai sang một bên.
Vương Tiểu Tung vội vàng tiến lên che chở cho Hách Mai, nói với Từ Khắc: “Cậu đừng có hở ra là trút giận lên đầu bất cứ ai chứ, Hách Mai dẫu sao cũng là người nhà mình mà!”
Từ Khắc hết lần này đến lần khác đẩy Trương Mạnh: “Cậu còn đi phát động cả lớp đánh tụi tớ nữa, đánh người là phạm pháp cậu có biết hay không hả? Bố cậu là bí thư quận ủy thì sao chứ? Bố cậu chưa từng dạy cậu đánh người là phạm pháp à?”
Hách Mai mặc kệ bản thân có phải người nhà hay không, liền lên tiếng: “Thế bây giờ cậu xô đẩy người ta thì được chắc?” Cậu ta chực tiến lên che chở cho Trương Mạnh, liền bị Ngô Chấn Khánh đang cố ra vẻ nghiêm nghị như người lớn vươn một cánh tay chặn ngang lại.
Vương Tiểu Tung nói: “Thôi đi thôi đi, cảnh cáo cậu ta một trận là được rồi...”
“Được á? Đâu có hời thế được!”
Trương Mạnh lúc này quả thực đã sợ hãi, rụt rè lên tiếng: “Là Hàn Đức Bảo cơ mà, có phải tớ đâu...”
Hách Mai bỗng vươn hai tay túm chặt lấy quai cặp của Ngô Chấn Khánh và Từ Khắc, hét lên: “Trương Mạnh chạy mau!”
Trương Mạnh cắm cổ chạy tản mác...
Ngô Chấn Khánh giãy giụa một cái, quai cặp đứt phựt – cậu ta nổi giận, xô Hách Mai ngã bệt xuống đất.
Vương Tiểu Tung vội vàng đỡ cậu ấy dậy, tỏ vẻ bất mãn với Ngô Chấn Khánh: “Cậu làm cái trò gì thế hả!”
Hách Mai đẩy Vương Tiểu Tung ra: “Các cậu thật xấu xa! Các cậu chuyên bắt nạt nữ sinh, từ nay tớ không thèm chơi với các cậu nữa!” Rõ mồn một là cậu ta đang giận dỗi nhất là với Vương Tiểu Tung, trừng mắt nhìn cậu ta, móc trong túi ra cục giấy nhỏ, ném phắt vào mặt Vương Tiểu Tung: “Đồ khốn, trả lại cho cậu đấy!”
Cậu ta quay phắt người bước đi.
Vương Tiểu Tung thừ người ngẩn ngơ nhìn theo bóng lưng của cậu ấy...
Từ Khắc nhặt cục giấy nhỏ lên, vừa định giở ra xem thì đã bị Vương Tiểu Tung giật phắt lấy.
Vương Tiểu Tung nói: “Hừ, thế này là các cậu vui lắm rồi chứ gì?”
Cậu ta cũng mặc kệ hai người bạn tốt, quay phắt người hậm hực bước đi về hướng ngược lại.
Ngô Chấn Khánh xách chiếc cặp đứt quai, ngẩn ngơ nhìn theo bóng lưng Vương Tiểu Tung trong chốc lát. Từ Khắc cũng mang theo nỗi hổ thẹn không kém nhìn theo bóng lưng của Hách Mai...
Bọn họ nhìn nhau...
Ngô Chấn Khánh móc trong túi ra hai viên bi thủy tinh, hào phóng nói: “Cho cậu đấy!”
Từ Khắc chẳng thèm khát gì: “Tớ sớm đã chẳng thèm chơi cái này từ lâu rồi!”
Biểu cảm của bọn họ nói cho chúng ta hay, tất cả đều cảm thấy vô cùng tẻ nhạt chán chường...
