Chén canh này, ta quyết không uống đâu. Quá Nhi, thiếp muốn đời đời kiếp kiếp ghi nhớ ân tình của chàng. —— 《Thần điêu đại hiệp》 hồi thứ ba mươi hai
Dương Quá và Tiểu Long Nữ vì thương tích trầm trọng, độc thấu tâm can, cả hai chẳng mấy chốc sẽ giã từ cõi đời. Nghĩ rằng thời gian ở cõi đời chẳng còn bao nhiêu, hai người lại càng lưu luyến trước cảnh sắc tươi đẹp. Tiểu Long Nữ chợt hỏi: "Chàng nói sau khi người chết, có thực sự xuống cõi âm, có thật là có một vị Diêm Vương không?" Dương Quá nói: "Được vậy thì tốt quá. Cõi âm dẫu có đao sơn đỉnh vạc cùng muôn vàn cực hình, thì vẫn cứ ở cõi âm là tốt hơn. Bằng không, mịt mờ vô định, đôi ta sẽ chẳng bao giờ được gặp lại và hội ngộ nữa." Tiểu Long Nữ nói: "Đúng vậy, mong sao thực sự có cõi âm thì tốt. Nghe nói trên đường Hoàng Tuyền có Mạnh Bà, bà ta bắt người ta uống một chén canh, thì mọi chuyện ở cõi dương ngươi đều quên sạch. Chén canh này, ta quyết không uống đâu. Quá Nhi, thiếp muốn đời đời kiếp kiếp ghi nhớ ân tình của chàng." Nàng vốn là người biết tự chủ, dẫu trong lòng bi thương, ngữ điệu vẫn hết sức bình thản. Dương Quá lại thực sự không thể kìm nản nổi, đành quay người đi, lau giọt nước mắt.
Hy vọng có kiếp sau, đại khái là điều mà ai nấy đều ước nguyện, cho dù là một kẻ theo chủ nghĩa duy vật triệt để tuyệt tình tàn nhẫn như Khổng Khánh Đông, thì cũng thích sau khi hy sinh oanh liệt: "Lần này tới đài suối chiêu mộ bộ cũ, cờ xí muôn củ chém Diêm Lương". Thế nhưng đối với mối quan hệ giữa kiếp sau và kiếp này, người ta lại suy ngẫm không nhiều. Uống canh Mạnh Bà rồi, chính là một dao cắt đứt mọi vướng bận với kiếp này, khác nào Tôn Hầu Tử chui từ trong kẽ đá ra, sống lại một đời nữa, điều này đồng nghĩa với một sự phủ định nào đó đối với kiếp này. Bách tính Trung Quốc say mê truyền thuyết về canh Mạnh Bà, căn nguyên e rằng nằm ở quan niệm "kiếp này khổ" của người Trung Quốc. Bởi vì kiếp này khổ, cho nên mới kỳ vọng kiếp sau quên đi tất thảy của kiếp này. Điều này hoàn toàn có thể thông cảm và thấu hiểu. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, giả sử đã quên đi kiếp này, thì "kiếp sau" cũng không còn là "kiếp sau" nữa. Kiếp sau nhất định phải được tiếp nối trên nền tảng của kiếp này. Người ta hy vọng kiếp sau ngọt ngào, vật đối chiếu chính là kiếp này khổ sở. Thử hỏi nếu như không có kiếp này, kiếp sau còn có ý nghĩa gì nữa? Khi ấy kiếp sau lại trở thành một "kiếp này" mà thôi. Dương Quá và Tiểu Long Nữ ở kiếp này đã chịu đựng muôn vàn cay đắng, thế nhưng tình yêu vĩ đại của họ lại chính được lớn lên và tôi luyện sâu sắc trong gian khổ ấy. Tiểu Long Nữ không muốn uống canh Mạnh Bà, nàng chính là không muốn quên đi nỗi đau khổ ấy, bởi vì hạnh phúc cũng tựa như đường với nước, vẫn đang hòa quyện chính trong nỗi đau khổ đó. Không quên nỗi đau ấy, kiếp sau mới thực sự hạnh phúc. Xét theo ý nghĩa này, sự quên lãng đồng nghĩa với sự phản bội, mà phản bội lại đồng nghĩa với việc đảo lộn tiêu chuẩn giá trị, khi ấy cũng chẳng còn phân biệt được khổ với vui nữa.
Đương nhiên, sau khi từ chối rồi thì cũng chưa chắc đã là hạnh phúc. Vận mệnh suy cho cùng vẫn là người và trời mỗi bên nắm giữ một nửa.
(Bốn bài viết trên thuộc chuỗi tác phẩm mới 《Kim Dung tình ngữ thưởng tích》, chuỗi bài này vẫn sẽ được tiếp tục.)
