Con em thương nhân, hộ tịch là dân buôn.
Trong luật pháp Đại Tần kỳ thực không có điều luật nào cấm thương nhân làm quan, làm lại, nhưng trong thao tác thực tế, ngoại trừ ba con đường không bình thường là trưng triệu, thủ thư (làm thư ký cho nhân vật lớn), khách khanh (làm thư ký cho hoàng đế), dân hộ tịch thương nhân cơ bản không có khả năng làm quan lại, thậm chí ngay cả phòng học cũng không muốn thu nhận.
Đây là vì sao chứ?
《Nội sử tạp》 có điều luật, ra lệnh ân xá cho lại sử không được làm việc trong quan phủ, nghĩa là những kẻ từng phạm sự không được phép làm việc cho quan phủ. Mà trong mắt người Tần, thương nhân trên đời chỉ có hai loại, một loại là gian thương đã bị định tội, loại kia là gian thương ẩn giấu khá kỹ, tạm thời chưa bị nắm thóp, dù sao thì đều là “những kẻ từng phạm sự”.
Cho nên nghe thấy quyết đoán của Lý Khác, tất cả mọi người đều tưởng mình nghe nhầm.
Lý Khác muốn dùng thương nhân làm lại, đây chẳng phải là điên rồi sao?
Nhưng ý nghĩ này kỳ thực đã vẫn vơ trong lòng Lý Khác từ lâu, sở dĩ chần chừ mãi không thốt ra, chỉ vì hắn cảm thấy thời cơ chưa chín muồi.
Mà bây giờ……
Bạch Vũ Đình có liên quan đến việc khai sáng thương nghiệp toàn bộ vùng Tây Bắc Đại Tần, nếu lại mặc kệ đám khúc gỗ mục này náo loạn tiếp, kế hoạch giương buôn bán của hắn sẽ hỏng bét!
Hắn đành phải nhắm mắt đưa chân, cậy vào uy quyền của mình ở Dương Châu để hành sự theo phép tiện nghi, mạo hiểm đánh cược một lần.
Lý Khác thở ra một hơi thật nặng: “Đại Tần lập thị đình, phối hợp với đình trưởng, thị lại, bố lại, liệt ngũ trưởng, văn thư các loại lại, ý là để quản thúc, thu thuế. Mà tập thương sở tuy nằm trong thị đình, tác dụng lại khác với thị đình. Đạo mua bán, một mua một bán, ví như nam nữ vậy, kẻ se duyên cho họ, gọi là mối mai.”
“Tập thương sở chính là mối mai của thương nhân. Phát hành thông tin như hỏi mối mai, đấu thầu mậu dịch như lễ nạp tài, đàm phán công chứng như hợp hôn, giao dịch đạt thành chính là thành hôn. Trong quá trình này, tập thương sở không sinh lời trong giao dịch này, cũng không thu phí biện lý, tuy rằng sau khi ký kết hợp đồng sẽ thu thương thuế, nhưng đó là chức năng của thị đình, chứ không phải chức năng của tập thương sở.”
“Tập thương sở giống người trung gian mậu dịch hơn, chứ không phải kẻ quản lý như thị đình này, hai bên là khác nhau. Cho nên từ góc độ thương nghiệp mà nói, tập thương sở có do quan lập hay không kỳ thực không có can hệ gì, thứ thực sự cần kiên trì quan lập chính là chúng ta!”
“Vì sao chúng ta phải kiên trì quan lập? Suy cho cùng, chỉ có hai chữ công bằng. Quan phủ là siêu nhiên, không dính lợi, không dính tình, dẫu có đôi chút quan lại nhận tiền tài, nể tình người, thì cũng có lại luật trừng trị, quan phủ hoàn toàn có thể đòi lại tổn thất cho người bị hại, bản thân tuyệt đối không dính dáng đến những chuyện mờ ám này!”
“Tập thương sở là linh hồn của Bạch Vũ Đình, chỉ có tập thương sở công bằng mới có thể thu hút thương nhân thiên hạ, làm cho Bạch Vũ Đình hưng thịnh, làm cho Dương Châu hưng thịnh!”
Trọng Lan lấy hết dũng khí hỏi: “Tôn thượng, sao cứ nhất thiết phải dùng thương nhân?”
“Bởi vì tập thương sở là mối mai thương nghiệp mà.” Lý Khác trừng mắt nhìn Trọng Lan một cái với vẻ hận sắt không thành thép, “Kẻ làm mối mai thương nghiệp, hiểu rõ thương nhân mới là gốc rễ, nhìn lại buổi đấu giá do các ngươi gây ra xem, ta sợ thêm vài lần nữa, thương nhân thiên hạ đều sẽ kính nhi viễn chi, ngay cả việc cung cấp hàng hóa cho trực đạo cũng bị các ngươi làm lỡ rồi!”
Điền Rong biết suy nghĩ của Lý Khác, cũng biết nguyên nhân căn bản mà hắn không nói ra. Thế nhưng hắn vẫn lo lắng, Lý Khác cứ quang minh chính đại đối chọi với chế độ tập quán như thế, sẽ rước lấy phiền toái không cần thiết cho mình.
“Tôn thượng, nhưng Đại Tần từ xưa nay không cho phép thương nhân làm lại, ngài làm thế này……”
“Về điểm này ta đã nghĩ qua rồi.” Lý Khác cười ranh mãnh, “Lại viên mà, quan phủ dùng bổng lộc nuôi dưỡng, dùng luật pháp trị liệu, mới gọi là lại viên. Dù sao tập thương sở xưa nay chưa từng có, chúng ta cứ đi ngược lại con đường cũ, chiêu thu con em thương nhân làm thị giả, không cấp bổng lộc, không dùng luật trị, thậm chí còn không gọi là lại, thế chẳng phải tốt sao.”
Mọi người nghe xong ngây người như phỗng, Trọng Lan không nhịn được hỏi: “Thương nhân vốn nặng về lợi, nếu như không có lợi để đồ……”
“Sao lại nói là không có lợi để đồ chứ?” Lý Khác mang vẻ mặt thoải mái, “Đại Tần cho phép thương nhân được tước vị chứ? Soạn thảo một phần chương trình khảo hớn, không cần quá phức tạp, chỉ cần viết rõ việc gì được khen, việc gì được thưởng, việc gì bị từ chối, việc gì bị tội, lại nói rõ khảo hớn kém thì thanh trừng, khảo hớn giỏi nhất thì thăng tước. Một khi có tước vị, người này liền có ruộng đất, mà có ruộng đất, hắn liền thoát khỏi thị tịch.”
“Con đường lớn thênh thang để thoát khỏi thị tịch đang ở trước mắt, con em lại không cần phải ra chiến trường liều mạng. Lợi lớn dường này ở ngay trước mắt, đám thương nhân kia còn coi trọng chút lợi nhỏ mọn đấu thực ấy vào đâu? Theo ta thấy, dẫu thị đình có quay ngược lại thu tiền của bọn họ, bọn họ cũng muôn phần bằng lòng, hơn nữa gia thế càng thưa thới phú quý, ứng tuyển càng hăng hái!”
“Cái này…… Cái này cũng được sao?” Điền Rong thực sự bị mạch suy nghĩ của Lý Khác làm cho kinh ngạc.
Lý Khác buông hai tay: “Có công với nước thì được dân tước. Những người này nhọc nhằn vì quan phủ cả năm trời, không tính thù lao, tiếng lành đồn xa, giúp Dương Châu tăng thu thương thuế bao nhiêu tiền bạc, đổi lấy trâu ngựa bao nhiêu, giảm nhẹ sức dân, khai hoang cỏ dại, tăng thêm thóc lúa. Quan tụng dẫu có kiện đến trước mặt bệ hạ, kẻ nào còn dám nói những người này không có công với quốc gia?”
Mọi chuyện cứ thế vui vẻ quyết định như vậy.
Dương Châu sẽ bổ nhiệm con em thương nhân làm lại…… Không đúng, là làm thị giả của tập thương sở.
Tập thương sở sẽ tiến hành điều chỉnh lớn.
Đầu tiên, đình sở sẽ dời lại gần cổng đình, phần tiền công này do huyện thương Dương Châu chi ra, dùng hình thức đấu thầu để tuyển chọn ba nhà từ các lý tứ để xây dựng. Sau đó, phòng đàm phán sẽ được cải tạo trên nền tảng hiện có, không cần quá xa hoa, nhưng ít nhất phải có đủ chức năng và bố cục. Thứ ba, trừ đình trưởng Trọng Lan và bốn tên văn thư, tất cả các lại viên đều được điều chuyển ra ngoài, thay vào đó là chiêu mộ thị giả, đợt đầu tạm định chiêu mộ hai mươi người, việc điều chỉnh nhân sự sẽ được thi hành ngay sau khi chương trình khảo hớn của huyện nha ra lò.
Đây là lần thứ hai sau khi dẫn dắt suất ngao dân quan ở trực đạo, Lý Khác chủ động thách thức hệ thống thống trị của Đại Tần.
Hắn làm vô cùng cẩn thận, cho đến nay vẫn không ai hay biết.
Pháp gia đã xây dựng cho Đại Tần một tòa tháp kim tự tháp kiên cố không phá vỡ được, hoàng đế, huân quý, sĩ tộc, pháp lại, hào cường địa phương, mỗi người chiếm một vị trí, dựa dẫm lẫn nhau.
Lý Khác hoàn toàn có thể mang Mặc gia dung nhập vào bọn họ, an hưởng quyền lực.
Nhưng hắn có dã tâm lớn hơn, hắn muốn Mặc gia của mình trở thành chủ đạo của thế giới này, càng muốn dốc hết sức lực, đi thay đổi phong mạo của Đại Tần.
Cứ như vậy, hắn chỉ có thể xây dựng trật tự mới, bất kể chế độ mới này có hình tam giác, hình thang, hình tròn hay hình chữ nhật, nó nhất định phải thích hợp cho sự phát triển của công thương nghiệp.
Điều này được định sẵn là một cuộc giằng co lâu dài và gian khổ, hơn nữa chỉ có thể đi từ dưới lên trên, từ nhỏ đến lớn, mới có thể hạn chế tối đa sự liên minh và phản bác của những kẻ hưởng lợi.
Nhiệm vụ của Mặc gia là tầng thứ tư.
Bọn họ lợi dụng tâm thuật đế vương của Thủy hoàng đế không muốn Pháp gia độc đại, lặng lẽ chen chân vào không gian tầng thứ tư độc quyền của pháp lại trong hệ thống Tần luật. Sở dĩ nói là lặng lẽ, là vì điểm này tạm thời vẫn chưa nhìn ra ảnh hưởng, thiếu niên doanh được xây dựng mới ít nhất phải hai năm nữa mới sản xuất ra nhóm thiếu niên tá sử đầu tiên của Đại Tần.
Mà ánh mắt ở giai đoạn hiện tại của Lý Khác lại ở tầng thứ năm.
Thứ dân, thương nhân, hai nhóm người không được coi trọng nhất ở Đại Tần đã trở thành vũ khí trong tay Lý Khác.
Hắn dùng suất ngao cướp đi một loạt chức dân quan do hào cường địa phương chỉ định trong số phu phu trực đạo, bây giờ lại dùng cái cớ chiêu mộ thị giả, mở ra cánh cửa cho thương nhân làm lại.
Những kẻ không đáng chú ý này sẽ đạt được danh vọng ở những vị trí không đáng chú ý và không theo quy củ đó, thấu hiểu vị ngọt và cay đắng của việc nắm giữ sự vụ, nhen nhóm dã tâm tham gia thống trị.
Những người ưu tú trong số họ sẽ trở thành thiếu lại trong tương lai, chính thức gia nhập vào cuộc tranh giành quyền lực, dẫu cho những quyền lực này chỉ là quyền lực cỏn con nhỏ bé nhất ở tầng đáy.
Điều Lý Khác coi trọng chính là, Mặc giả, thứ dân, thương nhân, những thứ mà bọn họ đại diện hoàn toàn không phải là lợi ích của giai cấp địa chủ!
Đúng như thời nhà Chu, giai cấp địa chủ mới nổi đã thách thức và làm tan rã sự thống trị thiên hạ của giai cấp chủ nô, những người đại diện cho giai cấp yếu thế này rồi cũng sẽ có một ngày phát động thách thức đối với giai cấp địa chủ, mở ra sự trói buộc của đất đai đối với dân tộc Hoa Hạ.
Quá trình này, Lý Khác không cần phải làm quá nhiều. Hắn chỉ cần tạo ra điều kiện nảy mầm cho bọn họ, rồi cẩn thận che giấu bọn họ, cho bọn họ không gian và thời gian sinh trưởng.
Đốm lửa nhỏ, cuối cùng sẽ có ngày cháy rừng rực!
Không ai biết trong lòng Lý Khác đang nghĩ đến chuyện đại nghịch bất đạo này.
Ánh mắt hắn bình thản, nhàm chán nhìn các quan lại Dương Châu thảo luận về chương trình khảo hớn của thị giả tập thương sở trong căn phòng nhỏ. Ngay cả các quan lại của trực đạo cũng tham gia thảo luận, bọn họ người một câu ta một câu, theo thói quen coi những thương nhân sắp nhậm chức như những dự bị phạm pháp phạm tội.
Trong mắt Lý Khác, đây không phải là chuyện xấu, hắn vẫn luôn duy trì một nguyên tắc, không cho người ta cơ hội phạm sai lầm, chính là sự tôn trọng lớn nhất đối với một người.
Chỉ là kiểu thảo luận này mãi không dứt thì có chút phiền chán!
Ngồi thừ người ra hơn một canh giờ, Lý Khác cuối cùng không nhịn được ho khan hai tiếng: “Cái đó, chương trình các ngươi có thể bàn tiếp sau, hiện tại kỳ thực còn có một việc cấp bách cần các ngươi đi làm. Ta chuẩn bị biên soạn một bộ sách, tên sách là 《Quốc Công》……”
