Họ nói rằng Quy tắc Nuremberg có vẻ không được áp dụng ở Mỹ, và không có luật nào bảo vệ các đối tượng nghiên cứu. Tạp chí Science đã gọi đó là “tranh luận nảy lửa nhất về đạo đức nghề y kể từ các phiên tòa Nuremberg”, và “tình trạng hiện tại có thể là hiểm họa với tất cả mọi người”. Một phóng viên ở Science đã hỏi Southam tại sao ông không tự tiêm cho chính mình nếu các mũi tiêm ấy an toàn như ông đã thề.

Southam trả lời: “Nghĩ mà xem, có rất ít các chuyên gia về bệnh ung thư, và sẽ thật ngu ngốc nếu mạo hiểm dù chỉ một chút”.

Những bệnh nhân bị Southam tiêm các tế bào ung thư mà không được cho biết đã đọc những bài báo này và liên lạc với các phóng viên. Người đứng đầu ngành Tư pháp Bang New York, Louis Lefkowitz cũng hay tin về nghiên cứu của Southam từ giới truyền thông, và ngay lập tức bắt đầu cuộc điều tra của chính mình. Trong một tài liệu chỉ trích dài năm trang đầy những dấu chấm than, ông đã buộc tội Southam và Mandel là gian trá và thiếu chuyên nghiệp, yêu cầu Hội đồng Quản trị Trường Đại học Bang New York tước chứng chỉ hành nghề của họ. Lefkowitz viết: “Một trong những quyền bất khả xâm phạm của con người là quyền được quyết định những gì có thể làm với cơ thể của chính mình. Các bệnh nhân này có quyền được biết... về các thành phần bên trong xi-lanh đó, và nếu việc biết các thành phần bên trong xi-lanh là nguyên nhân của sợ hãi và lo lắng hay khiến họ e ngại, thì họ có quyền được sợ, được e ngại và được nói KHÔNG với thí nghiệm”.

Nhiều bác sĩ khác đã đứng ra làm chứng trước Hội đồng Quản trị Trường Đại học Bang New York và giới truyền thông để bảo vệ Southam, nói rằng họ cũng đã thực hiện nhiều nghiên cứu tương tự suốt nhiều thập niên. Họ cãi rằng, cho các đối tượng nghiên cứu biết toàn bộ thông tin là không cần thiết và không cần phải được sự đồng ý trong mọi trường hợp. Họ nói hành động của Southam được xem là chuẩn mực đạo đức trong ngành. Các luật sư của Southam đã bào chữa: “Nếu toàn ngành đang làm điều tương tự thì sao lại được coi là ‘không chuyên nghiệp’?”

Điều này đã làm Hội đồng Quản trị lo sợ. Vào ngày 10 tháng 6 năm 1965, Ủy ban Xử lý Khiếu nại Y tế đã khép Southam và Mandel tội “dối trá, lừa gạt, và không chuyên nghiệp trong quá trình hành nghề y” và kiến nghị treo chứng chỉ hành nghề của họ một năm. Hội đồng Quản trị đã viết: “Theo các ghi chép, một số bác sĩ cho rằng họ có thể làm bất cứ điều gì... và sự chấp thuận của bệnh nhân chỉ là thủ tục không cần thiết. Chúng tôi không đồng tình với quan điểm này”.

Quyết định của họ đã kêu gọi “các hướng dẫn cụ thể hơn về nghiên cứu lâm sàng”, họ nói: “Chúng tôi tin rằng các quy định này sẽ đóng vai trò như lời cảnh tỉnh nghiêm túc, rằng đam mê nghiên cứu không được vượt quá giới hạn đến mức vi phạm các quyền con người cơ bản”.

Việc tước chứng chỉ hành nghề của Southam và Mandel đã không được thực thi, thay vào đó họ chỉ bị đình chỉ một năm. Vụ việc có vẻ không làm ảnh hưởng đến sự nghiệp của Southam: không lâu sau khi hết hạn đình chỉ hành nghề, Southam đã được chọn là chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ. Nhưng vụ rùm beng của ông đã dẫn đến một trong những thay đổi lớn nhất trong lịch sử thực hiện các thí nghiệm trên con người.

Trước khi Hội đồng Quản trị Trường Đại học Bang New York đưa ra quyết định, những tin tức tiêu cực về nghiên cứu của Southam đã gây sự chú ý của NIH – tổ chức đã tài trợ cho nghiên cứu của ông, và vì thế, NIH đã yêu cầu tất cả các nhà nghiên cứu phải có sự đồng ý của bệnh nhân trong các nghiên cứu liên quan đến con người. Sau vụ việc của Southam, NIH đã điều tra tất cả các viện được họ tài trợ và nhận ra rằng chỉ 9 trong số 52 viện có đặt ra chính sách bảo vệ quyền lợi của đối tượng nghiên cứu. Chỉ 16 viện sử dụng văn bản để xin phép sự chấp thuận của bệnh nhân. NIH đưa ra kết luận rằng: “Khi thực hiện một thí nghiệm có liên quan đến bệnh nhân, sự phán xét của người làm nghiên cứu là không đủ để được coi như một nền tảng cho kết luận căn bản về quy tắc và đạo đức trong mối quan hệ giữa người làm nghiên cứu và bệnh nhân”.

Kết quả là NIH tuyên bố, để đủ tư cách nhận tài trợ, tất cả các đề xuất nghiên cứu có đối tượng là con người phải được chấp thuận bởi hội đồng kiểm duyệt – một tổ chức độc lập được cấu thành bởi các chuyên gia và người dân thuộc nhiều chủng tộc, tầng lớp, và xuất thân khác nhau – để đảm bảo rằng các đề xuất nghiên cứu đó hội đủ những yêu cầu đạo đức của NIH, bao gồm bản chấp thuận của đối tượng nghiên cứu sau khi họ được thông tin đầy đủ.

Các nhà khoa học cho rằng vậy là ngành nghiên cứu y khoa đã tàn. Trong bức thư gửi biên tập viên báo Science, một người trong số họ đã cảnh báo: “Khi chúng ta bị hạn chế trong việc tiến hành các nghiên cứu vô hại về hành vi của bệnh ung thư ở con người... thì có thể nói 1966 sẽ là năm mà tất cả các tiến bộ y học bị ngừng trệ”.

Cuối năm đó, một bác sĩ gây mê ở Harvard tên Henry K. Beecher đã đăng một nghiên cứu trên New England Journal of Medicine cho biết nghiên cứu của Southam chỉ là một trong hàng trăm các nghiên cứu phi đạo đức tương tự. Beecher đã đăng kèm một danh sách gồm 22 trường hợp tồi tệ nhất, bao gồm các nhà nghiên cứu tiêm virus viêm gan vào trẻ em và những người đã đầu độc bệnh nhân đang hôn mê bằng cacbon điôxít. Nghiên cứu của Southam là ví dụ thứ 17.

Bất chấp nỗi e ngại của các nhà nghiên cứu, việc siết chặt vấn đề đạo đức đã không làm trì trệ các tiến bộ khoa học. Ngược lại, các nghiên cứu còn ngày càng nở rộ. Và đa phần các nghiên cứu đó đều có sự hiện diện của HeLa.