15
“Quá nhỏ để nhớ”Sau tang lễ của Henrietta, họ hàng đến từ Clover và Turner Station để phụ nấu nướng và chăm sóc cho bọn trẻ. Từng đoàn hàng chục người đến rồi đi, mang theo cả con cháu. Một trong số họ, mà không ai còn nhớ chính xác là người nào, đã đến cùng căn bệnh lao. Chỉ vài tuần sau cái chết của Henrietta, Sonny, Deborah, và cậu bé Joe – tất cả đều ở độ tuổi từ một đến bốn – đã nhiễm lao.
Bác sĩ đã trả Deborah về nhà với những viên thuốc lao to như những viên đạn, nhưng em trai Joe của cô thì khác. Cậu bé còn chưa tròn một tuổi, và bệnh lao đã gần như giết chết cậu. Joe bị ho ra máu trong buồng cách ly và phải nằm viện gần một năm trời khi mới lên hai. Sau đó, cả tuổi thơ của cậu bé đã bị đẩy từ tay người họ hàng đến người họ hàng khác.
Vì Day làm hai việc một lúc, Lawrence đã bỏ học và dành phần lớn thời gian chăm sóc cho các em trai và Deborah, nhưng giờ cậu muốn ra khỏi nhà để đến các quán bida. Ở tuổi 16, cậu vẫn còn quá trẻ để vào những nơi như vậy, nên cậu đã nói dối tuổi của mình và kiếm được một tấm thẻ bầu cử, nói rằng cậu đã 18 tuổi. Không ai có thể chứng minh cậu đang nói dối vì cậu đã được sinh ra trên sàn Nhà Chung và không có cả giấy khai sinh lẫn thẻ an ninh xã hội. Nhưng kế hoạch của cậu đã phản tác dụng. Do chiến tranh Triều Tiên, Quốc hội vừa hạ độ tuổi tối thiểu đi nghĩa vụ quân sự xuống thành 18,5 tuổi, nên Lawrence đã phải nhập ngũ ở tuổi 16. Cậu được cử đến Virginia, nơi cậu đóng quân trong hai năm tại một đội cứu thương ở Fort Belvoir. Vì Lawrence vắng nhà, phải có người khác đứng ra chăm sóc cho bọn trẻ nhà Lacks.
Không ai nói với Sonny, Deborah, hay Joe biết chuyện gì đã xảy ra với mẹ của chúng, và chúng cũng sợ không dám hỏi. Thời ấy, luật lệ trong gia đình là làm theo những gì người lớn nói bằng không bạn sẽ bị đánh đòn. Chúng phải ngồi, khoanh tay, và không được nói một lời trừ phi có người hỏi. Tất cả những gì bọn trẻ biết là, ngày hôm trước mẹ của chúng còn ở đó, ngày hôm sau đã đi mất. Cô không bao giờ quay trở lại, và Ethel thế vào chỗ của cô.
Ethel là người phụ nữ mà Sadie và Henrietta từng tránh mặt trên sàn nhảy, người mà Sadie và Margaret thề là cô ta đã ghen với Henrietta. Họ gọi cô ta là “mụ đàn bà đáng ghét”, và khi cô ta và chồng là Galen, chuyển đến – nói rằng để giúp chăm sóc bọn trẻ – Sadie và Margaret đã nghi ngờ rằng cô ta đang tìm cách chuyển đến sống cùng Day. Không lâu sau, đã có những tin đồn rằng Ethel đang ngủ với Day thay vì Galen. Đến nay, rất nhiều người họ hàng của Henrietta vẫn nghĩ Ethel chuyển đến sống ở căn nhà đó và bắt đầu lại với Day để xả hết những thù hằn của cô ta với Henrietta bằng cách tra tấn bọn trẻ.
Các con của Henrietta đã lớn lên trong cái đói. Mỗi sáng, Ethel chỉ cho chúng ăn một cái bánh quy nguội ngắt rồi bắt chúng nhịn đói đến tận bữa tối. Cô ta gắn then cửa và bu-lông vào tủ lạnh và chạn bát để bọn trẻ không thể ăn vụng. Chúng không được bỏ đá vào nước vì nó gây ra tiếng động. Nếu chúng ngoan, thi thoảng cô ta sẽ cho chúng một mẩu xúc xích nguội, hoặc đổ dầu mỡ chảy ra từ thịt lợn muối xông khói lên bánh quy của chúng, hoặc pha nước với dấm và đường cho chúng uống như một món tráng miệng. Nhưng chẳng mấy khi cô ta nghĩ chúng ngoan.
Lawrence giải ngũ năm 1953 và dọn đến sống ở nhà của riêng mình – cậu đã không biết Ethel đang làm những gì với các em trai của mình và Deborah. Khi lũ trẻ lớn lên, Ethel bắt chúng dậy từ sớm tinh mơ để dọn dẹp nhà cửa, nấu nướng, đi chợ, và giặt giũ. Đến hè, cô ta dẫn chúng đến Clover, bắt chúng xuống đồng và bắt sâu trên lá cây thuốc lá bằng tay không. Nhựa thuốc lá làm ố các ngón tay và khiến chúng như muốn bệnh khi lỡ nếm phải. Nhưng rồi chúng cũng quen dần. Bọn trẻ nhà Lacks phải làm việc từ sáng sớm đến tối mịt. Chúng không được phép nghỉ giải lao, và không được uống nước hay ăn cơm cho đến tận bữa tối, ngay cả khi trời nắng như cháy da cháy thịt. Ethel đứng nhìn chúng từ cửa sổ hay trên chiếc sofa, và nếu một trong số chúng ngừng làm việc trước khi cô ta cho phép, cô ta sẽ đánh tất cả chúng đến khi chảy máu mới thôi. Có lần Ethel đánh Sonny bằng một sợi dây điện mạnh đến nỗi nó phải nhập viện. Nhưng Joe mới là người phải gánh chịu những cơn thịnh nộ khủng khiếp nhất của Ethel.
Đôi khi Ethel đánh Joe mà không cần lý do: trong lúc nó đang ngủ trên giường hoặc đang ngồi ở bàn ăn. Cô ta đấm nó hoặc đánh nó bằng bất kỳ thứ gì ở gần: giày, ghế, gậy. Cô ta bắt nó đứng bằng một chân ở một góc trong căn hầm tối tăm, mũi dí sát vào tường, bụi rớt đầy xuống mắt. Đôi lúc cô ta lại trói nó bằng dây thừng và để mặc nó nằm dưới tầng hầm suốt nhiều giờ đồng hồ. Những lần khác cô ta lại để mặc thằng bé ở dưới hầm suốt đêm. Nếu một chân của Joe không co lên trong lúc cô ta đi kiểm tra, cô ta sẽ dùng thắt lưng quất vào lưng nó. Nếu nó khóc, cô ta sẽ quất mạnh hơn. Sonny và Deborah không thể làm gì để giúp Joe; nếu chúng mở miệng nói gì, Ethel sẽ đánh tất cả còn nặng hơn. Nhưng sau một thời gian, những trận đòn không còn làm Joe phiền muộn nữa. Nó không còn cảm thấy đau đớn, nó chỉ thấy giận dữ.
Không dưới vài lần, cảnh sát đã đến nhà để nhắc Day và Ethel lôi Joe xuống khỏi nóc nhà, nơi nó nằm sấp bụng và bắn những người lạ đang đi trên vỉa hè bằng khẩu súng hơi. Khi cảnh sát hỏi nó nghĩ gì khi làm việc ấy, Joe bảo với họ rằng nó đang tập làm một tay bắn tỉa, việc mà nó muốn làm khi lớn lên. Họ nghĩ nó đang giỡn.
Joe lớn lên thành một đứa trẻ xấu tính nhất và hay giận dữ nhất mà người nhà Lacks từng biết. Cả gia đình nghĩ rằng chắc hẳn điều gì đó đã xảy ra với não của nó khi lớn nó đang lên trong bụng Henrietta cùng căn bệnh ung thư ấy.
Năm 1959, Lawrence chuyển đến một căn nhà mới với bạn gái, Bobbette Cooper. Năm năm trước, Bobbette đã nhìn thấy Lawrence đi trên phố trong bộ quân phục, và ngay lập tức đem lòng si mê. Bà của cô đã cảnh báo: “Đứng dính vào thằng ấy, mắt nó màu xanh lá cây, quân phục của nó màu xanh lá cây, xe của nó cũng màu xanh lá cây. Mày không thể tin tưởng nó được đâu”. Nhưng Bobbette đã không nghe. Khi họ dọn đến nhà mới, Bobbette đang 20 và Lawrence 24; họ đã có con đầu lòng trong cùng năm đó. Họ cũng phát hiện ra rằng Ethel thường xuyên đánh đập Deborah và các em trai của Lawrence. Bobbette đã khăng khăng đề nghị cả gia đình dọn đến ở với cô và Lawrence, cô sẽ giúp nuôi Sonny, Deborah, và Joe như thể chúng là con của mình.
Lúc ấy Deborah 10 tuổi. Và mặc dù dọn ra khỏi nhà của Ethel đã ngăn chặn việc bạo hành với các anh em của cô, nhưng nó không ngừng lại với Deborah. Vì chồng của Ethel, Galen, mới là rắc rối lớn nhất của cô, và ông ta tìm thấy cô ở bất cứ nơi nào cô đến.
Deborah đã tìm cách nói với Day khi Galen chạm vào cô theo cách mà cô nghĩ ông ta không nên, nhưng Day đã không tin cô. Và Ethel thì chỉ gọi Deborah bằng những từ mà cô chưa bao giờ được nghe, như đồ khốn hay con điếm. Mỗi khi ngồi trên xe mà Day là người lái còn Ethel đang ngồi ở ghế bên cạnh ghế lái, mọi người thì đang uống rượu, Deborah sẽ ngồi ở ghế sau, nép sát vào cửa xe để tránh xa Galen hết mức có thể. Nhưng hắn ta chỉ việc nhích lại gần. Khi Day đang lái xe, tay quàng quanh người Ethel, thì ở ghế sau Galen lại sờ soạng Deborah, luồn tay dưới áo cô bé, thọc vào trong quần, giữa hai chân. Sau lần đầu tiên bị Galen sờ soạng, Deborah đã thề sẽ không bao giờ mặc quần jeans với khuy bấm thay vì khóa nữa. Nhưng ngay cả khóa cũng không ngăn được Galen; cả thắt lưng cũng vậy. Nên Deborah chỉ ngồi nhìn đăm đăm ra ngoài cửa kính, thầm cầu nguyện cho Day lái nhanh hơn, trong lúc đẩy tay của Galen ra hết lần này đến lần khác.
Rồi một hôm hắn gọi cho Deborah: “Dale, đến đây lấy tiền. Ethel muốn mày đi mua soda cho bà ấy”.
Khi Deborah đến nhà Galen, cô nhìn thấy hắn ta đang nằm trần truồng trên giường. Cô chưa bao giờ nhìn thấy dương vật của đàn ông và cũng không biết nó được dùng để làm gì khi cương cứng và tại sao ông ta lại vuốt ve nó. Cô chỉ biết việc này là sai trái.
“Ethel muốn sáu lon soda”, Galen nói với Deborah, rồi vỗ lên đệm. “Tiền ở đây”.
Deborah nhìn đăm đăm xuống sàn nhà và chạy nhanh hết mức có thể, chộp lấy tiền khỏi giường, cúi người tránh khi hắn ta tìm cách túm lấy cô, rồi chạy xuống cầu thang trong lúc hắn ta đuổi theo, vẫn trần truồng và đang la hét: “Quay lại đây cho đến khi tao xong việc với mày, Dale! Con điếm thối! Đợi đến khi tao mách với cha mày!” Deborah đã trốn thoát, khiến hắn ta càng thêm tức giận.
Mặc dù bị đánh đập và lạm dụng, Deborah vẫn cảm thấy gần gũi với Galen hơn với Day. Khi không đánh Deborah, Galen luôn tỏ ra quan tâm tới cô và cho cô những món quà. Hắn ta đã mua cho cô những bộ quần áo đẹp và dắt cô đi ăn kem. Trong những khoảnh khắc đó, Deborah đã vờ như ông ta là bố của mình, và cô đã cảm thấy mình như một cô bé bình thường. Nhưng sau lần hắn ta đuổi cô khắp nhà trong tình trạng không một mảnh vải che thân, những món quà và sự quan tâm không còn đáng nữa, cuối cùng, cô nói với Galen rằng cô không muốn bất kỳ món quà nào nữa.
“Tao sẽ cho mày một đôi giày mới”, hắn nói, rồi ngập ngừng, xoa tay cô. “Mày không phải lo. Tao sẽ đeo bao cao su, mày không phải lo sẽ dính bầu”. Deborah chưa bao giờ nghe nói đến bao cao su, và cô không biết dính bầu là gì, cô chỉ biết cô muốn hắn để cho cô được yên.
Deborah bắt đầu đi cọ sàn nhà và ủi quần áo cho người khác để nhận lấy những đồng lương ít ỏi. Cô thường cố gắng đi bộ về nhà một mình sau giờ làm, nhưng Galen vẫn đón cô giữa đường và tìm cách sờ soạng cô trên xe. Một hôm, không lâu sau ngày sinh nhật lần thứ 12 của Deborah, hắn ta đã tấp xe lại gần và bảo cô lên xe. Nhưng lần này Deborah cứ thế bước đi.
Galen đỗ phịch xe lại và hét: “Mày lên xe ngay!”
Deborah từ chối. “Tại sao tôi phải lên?” – cô đáp. “Tôi chẳng làm gì sai cả, trời vẫn còn sáng và tôi chỉ đang đi bộ trên đường”.
“Cha mày đang tìm mày”, hắn quát.
“Thế thì để ông ta đến đón tôi! Ông đã làm những việc không nên làm với cơ thể tôi”, cô quát lại. “Tôi không muốn ở gần ông khi chỉ có một mình nữa. Chúa đã cho tôi đủ khôn để nhận ra điều đó”.
Cô quay người bỏ chạy nhưng hắn đánh cô, túm lấy cô, và ném cô vào xe, rồi tiếp tục lạm dụng. Vài tuần sau, khi Deborah đang trên đường về nhà từ nơi làm việc cùng một cậu bé hàng xóm tên là Alfred “Cheetah” Carter, Galen đã tấp lại gần họ, gắt gỏng bảo cô lên xe. Khi Deborah từ chối, Galen đã phóng như bay trên đường, bánh xe gào rít. Vài phút sau, hắn lại tấp tới gần cô, lần này, Day ngồi ở ghế bên cạnh. Galen nhảy xuống xe, chửi rủa và gào thét, nói rằng cô là một con điếm. Hắn chộp lấy tay Deborah, ném cô lên xe, và đấm mạnh vào mặt cô. Cha cô không nói một lời, chỉ nhìn chằm chằm qua cửa kính.
Deborah khóc suốt quãng đường về nhà Bobbette và Lawrence, máu rỉ xuống từ chân mày bị rách, rồi cô nhảy ra khỏi xe và chạy thẳng vào nhà, chui vào tủ quần áo nơi cô vẫn trốn mỗi khi buồn bực, rồi đóng chặt cửa lại. Bobbette nhìn thấy Deborah khóc lóc chạy vào nhà và thấy máu trên mặt cô nên đuổi theo. Deborah ngồi trong rên rỉ, Bobbette đập cửa và hỏi: “Dale, có chuyện gì vậy?”
Bobbette đã là một thành viên của gia đình đủ lâu để biết rằng các anh em họ trong nhà luôn tằng tịu với nhau. Nhưng cô không biết gì về việc Galen đang lạm dụng Deborah, vì Deborah chưa bao giờ nói với ai – cô sợ mình sẽ gặp phải rắc rối.
Bobbette kéo Deborah ra khỏi tủ quần áo, đặt hai tay lên vai cô, và nói: “Dale, nếu em không nói với chị, chị sẽ không biết gì hết. Chị biết em yêu Galen như thể ông ta là cha của em, nhưng em phải nói với chị chuyện gì đang diễn ra”.
Deborah nói với Bobbette rằng Galen đã đánh cô, và đôi khi hắn ta buông lời tục tĩu với cô khi hai người ở trên xe. Cô không nhắc gì đến chuyện Galen đã sàm sỡ cô, vì cô biết chắc Bobbette sẽ giết ông ta. Cô sợ nếu Galen chết và Bobbette phải vào tù, cô sẽ mất hai người quan tâm đến cô nhất trên đời.
Bobbette đã hùng hổ chạy đến nhà Galen và Ethel, rồi tông mạnh cửa, hét lên rằng nếu bất kỳ ai trong số họ đụng đến bọn trẻ nhà Lacks một lần nữa, cô sẽ giết chết họ.
Không lâu sau, Deborah hỏi Bobbette mang bầu là gì. Bobbette giải thích với cô, rồi nắm vai Deborah, bảo cô hãy nghe cho kỹ. “Chị biết cha mẹ em và họ hàng đều quan hệ phức tạp với nhau, nhưng em không bao giờ được làm vậy, Dale. Họ hàng không được quan hệ với nhau. Điều ấy trái với tự nhiên”.
Deborah gật đầu.
“Em phải hứa với chị”, Bobbette nói, “Em phải chống trả nếu họ tìm cách đụng vào em. Chị không quan tâm liệu em có phải đánh trả hay không. Đừng bao giờ để họ đụng vào em”.
Deborah hứa rằng cô sẽ làm vậy.
“Em phải đi học”, Bobbette nói. “Đừng dính dáng đến các anh em họ, và đừng có con cho đến khi trưởng thành”.
Deborah đã không nghĩ đến chuyện sớm có con, nhưng khi cô bước sang tuổi 13, cô đã nghĩ đến chuyện cưới cậu bé hàng xóm mà ai cũng gọi là Cheetah, chủ yếu vì cô nghĩ Galen sẽ ngừng sàm sỡ cô nếu cô có chồng. Cô cũng nghĩ đến chuyện bỏ học.
Cũng như các anh em của mình, Deborah đã gặp khó khăn ở trường vì cô không thể nghe những gì giáo viên nói. Không ai trong số bọn trẻ nhà Lacks có thể nghe rõ trừ phi người nói đang đứng cạnh và nói thật to, thật chậm. Nhưng họ đã được dạy phải im lặng khi người lớn nói, nên họ không bao giờ nói với các giáo viên rằng họ không theo kịp bài vở. Không ai trong số họ nhận ra mức độ điếc của mình, cũng như không nghĩ đến việc đeo máy trợ thính, cho đến mãi về sau.
Khi Deborah nói với Bobbette rằng cô muốn bỏ học, Bobbette đã nói: “Ngồi hàng đầu nếu em không thể nghe. Chị không quan tâm em sẽ làm gì, nhưng em cần có một cái bằng, đó là hy vọng duy nhất của em”.
Nên Deborah đã tiếp tục ở lại trường. Cô dành những mùa hè ở Clover, và khi lớn hơn, các anh họ đã tìm cách túm lấy cô và sàm sỡ. Đôi khi họ kéo cô ra cánh đồng hoặc phía sau nhà. Deborah đã đánh trả, bằng răng và nắm đấm, rồi chúng cũng sớm để cho cô được yên. Chúng nhạo báng cô, nói cô xấu xí, và rằng: “Dale thật xấu tính, nó sinh ra đã xấu tính và sẽ mãi xấu tính”. Nhưng ba, bốn anh em họ đã ngỏ lời cầu hôn với Deborah và cô chỉ cười, đáp lại: “Anh điên hả? Đây không phải trò đùa. Làm vậy sẽ ảnh hưởng đến con cái”.
Bobbette đã nói với Deborah rằng có lẽ cô và các anh em của cô có vấn đề thính lực vì cha mẹ cô là anh em họ. Deborah biết những người họ hàng khác có con cái bị lùn bẩm sinh, hoặc não không phát triển. Cô luôn tự hỏi liệu đó có phải là lý do Elsie bị tật.
Suốt thời thơ ấu Deborah đã không biết mình có một chị gái. Khi Day cho cô biết, tất cả những gì ông nói là Elsie bị điếc và đần độn, rằng cô đã chết ở viện khi 15 tuổi. Deborah rất đau buồn. Cô hỏi liệu có ai đã tìm cách dạy Elsie thủ ngữ[1] hay không. Không ai cả.
Deborah năn nỉ Lawrence hãy kể cho cô nghe về chị gái của họ, nhưng tất cả những gì cậu nói là cô ấy rất xinh đẹp, và cậu phải đi theo cô mọi lúc mọi nơi để có thể bảo vệ cô. Deborah không thể thôi nghĩ rằng vì Elsie không thể nói, chị ấy không thể khước từ lũ con trai như Deborah đã làm, hoặc kể cho người khác biết khi có chuyện xấu xảy ra. Deborah đeo bám Lawrence và nài nỉ cậu kể cho cô biết tất cả những gì cậu nhớ về Elsie và mẹ của họ. Cuối cùng Lawrence bật khóc và Deborah ngừng hỏi.
Khi đang học cấp ba, Deborah thường khóc và thức suốt đêm nghĩ về những việc đau buồn có thể đã xảy ra với mẹ và chị gái của mình. Cô thường hỏi Day và anh em họ của cha mẹ cô rằng: “Chuyện gì đã xảy ra với chị gái của con? Mẹ con là ai? Chuyện gì đã xảy ra với mẹ con?” Hết lần này đến lần khác Day chỉ nói một điều duy nhất: “Tên bà ấy là Henrietta Lacks, và bà ấy đã chết khi mày còn quá nhỏ để nhớ”.
❀ ❀ ❀
[1] Ngôn ngữ ký hiệu cho người khiếm thính.