Mỗi lần, các bản tin lại hứa hẹn rằng những tế bào này sẽ thay đổi bộ mặt của ngành y học, nhưng trên thực tế chúng chưa bao giờ làm được. Trong khi ấy, những luận điệu của Carrel về các tế bào ngày càng trở nên quái dị.
Có lần Carrel đã nói các tế bào “sẽ đạt đến thể tích lớn hơn cả thể tích của hệ Mặt trời”. The Literary Digest đưa tin rằng các tế bào hiện có thể “đã phủ kín bề mặt Trái đất”, và một tạp chí lá cải ở Anh nói rằng chúng có thể “tạo thành một con gà trống... đủ lớn để vượt qua Đại Tây Dương chỉ với một sải chân, [một con chim] khổng lồ đến mức khi nó đậu xuống quả địa cầu mang tên Trái đất này, trông nó sẽ giống như chú gà trên cái chong chóng gió”. Hàng loạt các cuốn sách bán chạy cảnh báo về những nguy hiểm của việc nuôi cấy tế bào: một dự báo cho rằng 70% trẻ em sẽ sớm được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm; một dự báo khác hình dung ra việc nuôi cấy tế bào sẽ sản sinh ra “Những người Da màu” khổng lồ và những con cóc hai đầu.
Cơn ác mộng về việc nuôi cấy tế bào đã thực sự tìm được đường vào phòng khách của người Mỹ trong một tập phát sóng của Lights Out, một chương trình kinh dị trên đài phát thanh những năm 1930, kể về một vị bác sĩ hư cấu có tên Alberts, người đã nuôi cấy tim gà bất tử trong phòng thí nghiệm của mình. Nó phát triển vượt khỏi tầm kiểm soát, tràn xuống đường như con ma khát máu, nuốt chửng tất cả người và vật trên đường đi. Chỉ trong hai tuần nó đã phá hủy toàn bộ đất nước.
Các tế bào tim gà thực đã chẳng hề kỳ diệu như người ta hình dung. Thậm chí, hóa ra các tế bào đó đã không sống lâu đến vậy. Nhiều năm sau khi Carrel qua đời trong lúc ông đang chờ bị xét xử vì hợp tác với Đức Quốc xã, nhà khoa học Leonard Hayflick bắt đầu nghi ngờ. Không ai có thể lặp lại công trình của Carrel, và hơn nữa nó lại có vẻ trái ngược với nguyên lý cơ bản trong sinh học: các tế bào thường chỉ có thể phân chia một số lần nhất định trước khi chết. Sau khi tìm hiểu, Hayflick đưa ra kết luận rằng các tế bào tim gà ban đầu đã chết không lâu sau khi Carrel đưa chúng vào nuôi cấy, và có thể vô tình hay hữu ý, Carrel đã đưa các tế bào mới vào đĩa nuôi cấy mỗi khi ông “cho chúng ăn” bằng cách sử dụng “dịch phôi” mà ông đã tạo ra từ các mô tế bào đã được nghiền. Ít nhất một trong số các trợ lý trong phòng thí nghiệm cũ của Carrel đã xác nhận những nghi ngờ của Hayflick. Nhưng không ai có thể kiểm chứng giả thiết đó, vì hai năm sau cái chết của Carrel, trợ lý của ông đã thẳng tay ném các tế bào tim gà nổi tiếng vào thùng rác.
Dù sao đi nữa, đến năm 1951, khi các tế bào của Henrietta Lacks bắt đầu sinh sôi trong phòng thí nghiệm của Gey – chỉ 5 năm sau khi “cái chết” của tim gà bất tử được công bố rộng rãi – hình ảnh về các tế bào bất tử trong mắt công chúng đã bị bôi xấu. Nuôi cấy tế bào đồng nghĩa với chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, khoa học viễn tưởng ghê rợn, Đức Quốc xã, và dầu rắn[1]. Chẳng có gì đáng để ăn mừng. Thậm chí, không ai buồn bận tâm đến nó.
❀ ❀ ❀
[1] Vào thế kỷ 19 ở Mỹ, có một người sáng chế ra một loại thuốc và rêu rao rằng nó chứa mỡ của rắn và trị được bách bệnh. (ND)
