Hai tiếng đồng hồ sau, tôi dẫn Rose về chốn ở mới của cô. Chúng tôi leo lên một chiếc cầu thang tối tăm, dường như dài vô tận. Tay tôi cầm một ngọn nến đangập sờn; vừa thở hổn hển, tôi vừa giảng giải cho cô nghe về những tiện ích của khu nhà trọ này, một nơi yên tĩnh mà sự riêng tư của cô sẽ không bị xâm phạm và nơi cô có thể tạo dựng những mối quan hệ hữu ích nếu muốn....

Cuối cùng, chúng tôi cũng lên đến tầng năm. Ban ngày đã tắt hẳn. Một biển mái nhà trải rộng bên dưới chúng tôi; và xuyên qua những ô kính trên đầu, một bầu trời đỏ rực hắt những tia sáng kỳ ảo lên khuôn mặt lẫn đôi tay chúng tôi. Cô gái giật mình thảng thốt vì vui sướng khi bước vào căn phòng của mình. Căn phòng yên bình và ngập tràn sắc trắng; nhưng ngọn lửa bập bùng cùng ánh trời lúc ấy đã nhuộm nó thành một màu hồng dịu dàng, rạng rỡ và tươi vui. Từ khung cửa sổ hơi cao, chúng tôi chẳng nhìn thấy gì ngoài khoảng không bao la. Tôi đã đặt một chiếc bàn viết ngay dưới đó, bên trên có dăm quyển sách và vài bông hoa trong một chiếc bát thủy tinh xinh xắn. Trên tường, dấy lên vài bức ảnh chụp các kiệt tác nghệ thuật Ý nhằm che đi vẻ thô kệch của thứ giấy dán tường nhà trọ tầm thường. Bệ lò sưởi trống hoác và đồ đạc vô cùng giản dị.

Cả hai chúng tôi đều hạnh phúc, cùng nói chen vào nhau, Rose thốt lên:

— Thật là quá dễ thương, quá đẹp anh ạ!

Và tôi thì nói:

— Anh đã muốn sắp xếp một căn phòng cho em theo đúng gu thẩm mỹ của mình, nhưng anh phải biết liêm sỉ trong giới hạn. Thế nên anh mang theo vài thứ nhỏ nhặt như em thấy đấy, và tống khứ mấy bức tranh xấu xí, chiếc đồng hồ thiếc cùng đám hoa nhung vào tủ. Nhưng lại đây xem phần tuyệt nhất đi em.

Tôi đẩy tung cửa sổ; và khi nhoài người ra ngoài, chúng tôi chiêm ngưỡng một không gian khoáng đạt trải dài vượt qua máng xối khổng lồ viền quanh mái nhà. Đáng tiếc thay, những tia nắng hoàng hôn cuối cùng đangụm tắt thật nhanh trong lớp sương mù bốc lên từ sông Seine. Ngay trước mặt chúng tôi, ở bờ bên kia, bảo tàng Louvre hiện lên thành một khối nặng nề, vô định hình; bên tay phải, nhà thờ Notre-Dame chỉ còn là một bóng ma mờ ảo; dâu đó, trong một tia sáng yếu ớt tình cờ còn sót lại, chúng tôi chỉ có thể phân biệt được một ngọn tháp chuông, một tháp pháo, hay một ngôi nhà nổi bật hẳn lên giữa những mái nhà khác.

— Chúng ta đến muộn quá rồi, Rose ạ; chẳng nhìn thấy gì nữa cả; nhưng mọi thứ mới tuyệt vời làm sao! Tiếng động từ các bến tàu và cầu cảng hầu như chẳng vọng tới được đây, thành phố như đang chìm trong màn sương che chở; ở độ cao này, mọi náo nhiệt của nó tựa như một giấc mơ và anh có vẻ như đang được sống lại những giây phút tĩnh lặng mà chúng ta từng san sẻ bên nhau tại Sainte-Colombe. Em có hạnh phúc không?

Mỉm cười và ánh mắt vẫn dán chặt vào bầu trời, cô đáp:

— Dạ có.

— Hoàn toàn chứ?

— Dạ vâng.

— Em không sợ tương lai sao?

— Em không sợ cho riêng mình, nhưng em lo cho anh.

Tôi gặng hỏi cô bằng ánh mắt; và cô nói thêm:

— Em sợ rằng mình sẽ chẳng bao giờ trở thành người như anh mong muốn.

Tôi đặt tay lên vai cô và nói:

— Em sẽ là chính con người em vốn có; và đó mới là điều cốt lõi. Vào khoảnh khắc này, anh thấy rằng những tư tưởng vĩ đại nhất cũng chỉ là hư không, rằng những giấc mơ đẹp đẽ nhất cũng thật ngây ngô so với thực tế giản dị về nếm trải hạnh phúc đầu đời của một con người. Em từng bị vùi lấp; và anh đưa em ra ánh sáng. Em từng là tù nhân; và anh trao cho em sự tự do. Anh chẳng thấy có gì trói buộc em cả; và đó là tất cả những gì anh mong mỏi. Cuộc đời của một người phụ nữ đẹp nên tựa như một vì sao mà từng tia sáng của nó là cội nguồn của mọi niềm vui tiềm ẩn.... Anh rất đỗi vui mừng, bởi đây chính là ngày giải thoát đầu tiên của em.

Rose thì thầm:

— Vậy sự giải thoát thứ hai sẽ là gì ạ?

Tôi chần chừ giây lát. Rồi tôi đáp:

— Thật khó để nói lúc này, em yêu; dần dần rồi em sẽ hiểu. Anh có thể trả lời rằng đó là sự giải thoát về đời sống tinh thần hay đạo đức của em; nhưng anh không muốn đặt ra bất kỳ khuôn phép nào. Em sắp bước vào hành trình của cuộc đời; anh không muốn vạch sẵn con đường cho em bằng lời nói. Những hành động dù nhỏ bé nhất của em đối với anh mới trân quý làm sao!

Tôi khép cửa sổ lại và bước đến ngồi xuống chiếc ghế bành cạnh lò sưởi. Rose, đứng với hai tay giương lên trước chiếc gương lớn, tháo mũ và mạng che mặt, rồi cởi áo choàng cùng khăn quàng cổ và cẩn thận cất từng thứ vào tủ quần áo. Mọi cử động điềm đạm của cô đều theo sát ánh mắt tôi và trái tim tôi nương náu theo từng hành động ấy. Tôi cất tiếng gọi tên cô và cô bước đến ngồi thụp xuống dưới chân tôi, tựa đầu vào gối tôi, với mái tóc mềm mại, óng ả chờ đợi cái vuốt ve của tôi.

Lúc này trời đã tối; ánh lửa soi rọi gương mặt chúng tôi, nhưng căn phòng vẫn chìm trong bóng tối ở những góc ngọn lửa không với tới được. Một nhành cúc có cành vươn cao hơn những bông khác đang uốn cong những cánh hoa vào vùng ánh sáng. Đối diện lò sưởi, nằm khuất trong bóng râm của tấm rèm giường, là một bức tượng trắng xuất phát từ Viện hàn lâm Venice, một hình tượng ngụ ý đại diện cho Chân lý. Chúng tôi không thể nhìn thấy chiếc gương mà bức tượng đang cầm cũng như những chi tiết xung quanh. Chiếc bệ nâng bức tượng vượt lên trên nhân loại cũng chìm khuất; chỉ có tấm thân trần trụi của người phụ nữ là vẫy gọi và níu giữ lấy ánh sáng.

Tôi hướng sự chú ý của Rose vào bức tượng:

— Em nhìn kìa, trông nó thú vị hơn hẳn ở tư thế đó. Giữa lớp sương mờ mà bóng tối bao bọc xung quanh, anh nhìn thấy ở đó một chân lý mang tính con người và chân thực hơn.

Sau một thoáng ngắm nhìn, Rose cất lời, giọng trang nghiêm:

— Em sẽ không bao giờ giấu anh bất kỳ suy nghĩ nào của mình.

Lời tuyên bố ấy khiến tôi mỉm cười; nhưng hà cớ gì phải làm cô cụt hứng? Cô vẫn chưa biết rằng những kẻ chân thành nhất lại là những kẻ thấy khó khăn hơn cả trong việc diễn đạt điều mình nghĩ. Lời nói trong tâm hồn họ tựa như những dây leo mọc hoang dã giữa đường đời, cứ ngập ngừng dò dẫm, vươn những chiếc vòi sang đây đó trong tuyệt vọng để rồi cuối cùng tự quấn lấy nhau. Trong khi phần lớn mọi người, tựa như việc ta dựng giàn cho hoa leo, thường ban phác cho lời nói của mình những chân lý và sự chắc chắn để chúng bấu víu vào, thì những kẻ chân thành lại từ chối đầu hàng trước mọi ảo tưởng như thế. Họ cứ ngập ngừng, lắp bắp và tự mâu thuẫn chính mình không thôi....