Chúng tôi đang đứng trước ngưỡng cửa của mùa thu và ngày đã bắt đầu ngắn lại. Mới bảy giờ tối mà khắp các trang trại, cảnh vật đã chìm vào giấc ngủ...
Hôm qua khi tôi chia tay Rose, hai đứa đã hẹn với nhau rằng thỉnh thoảng em sẽ ghé thăm tôi vào buổi tối, những khi công việc ban ngày không quá nhọc nhằn. Em sẽ băng qua cánh đồng hoang và gõ nhẹ vào cánh cửa gỗ sổ nơi phòng tôi vẫn ngồi mỗi tối sau bữa ăn.
Hôm nay, tôi từng mong em sẽ không đến, để rồi bất giác giật mình bực bội khi nghe tiếng em thì thầm bên ngoài cửa sổ:
"Mẹ ơi! Mẹ yêu ơi!"
Đó là cái tên em vẫn thường gọi tôi cho vui. Những người phụ nữ không có con và chẳng bao giờ mong có con thường dành trọn cho mọi cảm xúc của mình một niềm trìu mến vô bờ, một sự ân cần tha thiết. Đó chính là nguồn năng lượng nhàn rỗi trong tim đang khao khát được gắn kết với người khác.
Thế nhưng tối nay, sự trìu mến của em lại khiến tôi bực mình; trong lúc khoác thêm tấm áo, hai tay tôi run lên vì gắt gỏng. Rose nghĩ tôi không nghe thấy nên cất cao giọng hơn một chút và nhắc lại:
"Mẹ ơi! Con gái nhỏ của mẹ đây mà!"
Tôi bước ra ngoài trời đêm không trăng không sao, đôi mắt vẫn còn chói lòa ánh đèn trong nhà; hai bàn tay chúng tôi quờ quạng tìm nhau trong bóng tối rồi mới siết nhẹ. Em chào tôi, còn tôi ôm hôn em mà chẳng buồn đáp lời. Tôi sợ làm lộ cơn gắt gỏng của mình; tôi cảm thấy bản thân thật tàn nhẫn và hằn học, nhưng tôi hy vọng tâm trạng này rồi sẽ qua đi; và cơn giận giữ không thốt thành lời ấy dần biến chuyển thành một niềm tha thứ. Tôi biết rằng nếu em tự nguyện bộc bạch mà không cần sự thúc ép từ thái độ của tôi, niềm tin tôi dành cho em sẽ sống lại.
Chúng tôi lặng lẽ bước đi trên con đường rợp bóng cây u uất. Đêm dường như càng tăm tối hơn bởi chẳng một âm thanh nào quấy rền sự tĩnh lặng; chỉ có những chiếc lá khô bị tà váy chúng tôi quét qua, lê dài trên mặt đất, cất lên tiếng kêu như dải lụa bị xé rách.
Rose thở dài:
"Tưởng như không khí cũng đang lắng nghe vậy!"
Tôi không thể không thốt lên:
"Câu em vừa nói hay đấy chứ!"
Rồi sự im lặng lại bao trùm lấy hai cuộc đời nhỏ bé của chúng tôi, cả hai có lẽ đều đang xao xuyến bởi cùng một nỗi niềm.
Chúng tôi đi xa hơn một chút rồi ngồi xuống giữa cánh đồng, nơi có đống rơm chưa chất xong làm chiếc nệm êm ái. Giữa bầu trời tối thẫm và mặt đất mịt mùng, chúng tôi khó lòng phân biệt nổi đường chân trời. Một chú chim dạ yến chao qua trước mặt; Rose khẽ khàng nói:
"Nó bay thấp thế này. Nghĩa là mai trời sẽ đẹp lắm đây. Em phải thu dọn..."
Rồi đột nhiên giọng em nghẹn ngào, em lấy hai tay ôm lấy mặt. Tất cả lại chìm vào im lặng...
Tôi thấy bản thân tốt một cách tàn nhẫn. Sự chắc chắn về một lời thú tội sắp sửa diễn ra càng tiếp thêm sức mạnh cho vẻ lạnh lùng của tôi, và tôi tiếp tục im lặng, dù con tim đang đập liên hồi vì thương cảm lẫn hồi hộp...
Nhưng rồi cuối cùng em cũng cất lời, và từng nốt nhạc trong chất giọng đẫm nước mắt ấy—khi thì ngập ngừng, khi lại dữ dội và than van—đã hiện lên trước mắt tôi, đang đăm đăm nhìn vào bóng tối, từng bước đường đau thương trong tâm hồn em. Tôi lắng nghe trong sự kinh ngạc. Nhưng há chẳng phải chúng ta đều biết rằng mỗi người phụ nữ đều giấu kín một bí mật đó sao? Tôi nhìn thấy một đoàn người dài dằng dặc gồm những ai từng trải lòng với tôi. Kẻ yếu đuối nhất cũng tìm thấy sức mạnh để yêu; để dâng hiến cho dục vọng của người nam, kẻ dũng cảm nhất lại hóa ra hèn nhát, người chân thành nhất từng phản bội, và người trung thành, chính trực nhất cũng từng dối lừa. Dù ở đâu và bất cứ lúc nào, ngọn lửa của cuộc sống vẫn luôn tìm được đường len lỏi qua từng kẽ đá, gạt phăng mọi trở ngại, khuất phục mọi ý chí. Ngay cả người phụ nữ bị tạo hóa ghẻ lạnh nhất, người phụ nữ xấu xí mà tôi từng thấy bị giam cầm trong thân hình còi cọc và bị kết án phải sống sau một gương mặt thô kệch, ngay cả cô ấy, khi kể cho tôi nghe câu chuyện tình của mình, cũng khiến tôi phải tin rằng cô ấy có lẽ đã từng được yêu thương sâu sắc nhất, và mối tình của cô ấy là mãnh liệt nhất.
Rose, theo đúng quy luật chung ấy, chẳng có chút sức mạnh nào để thực hiện ý chí của chính mình, nhưng lại có thừa sức mạnh để phục tùng ý chí của kẻ khác. Ngay sau khi đến Sainte-Colombe cách đây năm năm, em đã quen một thanh niên mà nay đã rời khỏi vùng này. Một ngày nọ, khi chỉ có hai người trong gian bếp trang trại, hắn đã ôm ghì lấy em và chẳng nói chẳng rằng, đè bẹp sự kháng cự yếu ớt của em...
Tôi không kìm được mà ngắt lời câu chuyện của em:
"Em có yêu anh ta không, Rose?"
"Không," em nói, "Em không yêu!"
"Thế thì tại sao em lại trao thân?... Tại sao?"
"Em không biết," em sụt sùi. "Ánh mắt anh ta nhìn em lạ lắm, hoang dại lắm, làm em sợ..."
"Nhưng sau đó em đã làm gì?"
"Anh ta bảo em đến gặp; và lần nào anh ta gọi, em cũng đi..."
"Thế mẹ nuôi của em không biết gì sao?"
"Bà ấy đã đoán ra ngay từ ngày đầu tiên; và khi em nhất quyết không nhận bất cứ thứ gì từ anh ta, bà đã đánh đập và nhốt em lại."
"Rồi sao nữa?"
"Đêm đến, em đã trèo qua mái nhà để trốn ra ngoài..."
Tôi quyết không bỏ qua chuyện này:
"Vậy là em đã rất, rất hạnh phúc khi ở bên anh ta đúng không?"
Thế nhưng em lại thốt lên một cách ngây thơ:
"Ôi, không hề ạ! Nhưng anh ta bảo anh ta yêu em; và em cứ nghĩ anh ta sẽ luôn ở lại đây vì em... Chẳng bao lâu sau anh ta bỏ đi mà không một lời báo trước. Khi hiểu ra rằng anh ta sẽ không quay về nữa, em ghê tởm bản thân và ghê tởm cả anh ta... em đã tìm cách tự vẫn..."
Em lại òa lên khóc nức nở.
Tôi những muốn đứng dậy và dắt em đi. Tôi những muốn bảo rằng:
"Thôi nào, dẹp bỏ những lời than van này đi; hãy cùng bước qua những cánh đồng lặng lẽ này và quên đi tất cả mãi mãi! Mỗi người đều cảm nhận tình yêu theo một cách riêng và nhìn nhận nó dưới những ánh sáng khác nhau. Thôi nào, đừng lãng phí thời gian vào việc ăn ăn hối lỗi và cũng đừng tiếp tục oán giận người đàn ông đó nữa! Những sai lầm làm bớt đi sự ngây ngô của chúng ta chẳng phải là tội lỗi, mà gần như là những ân huệ mà số phận vô tình ban tặng. Thôi nào! Hãy thoát khỏi niềm cay đắng đang hủy hoại vẻ đẹp của em đi!"
Nhưng em lại thở dài, tựa đầu vào vai tôi khiến tôi ngồi ngẩn ngơ, lặng thinh: cử chỉ nhỏ bé ấy của em đột ngột đảo lộn hoàn toàn dòng cảm xúc trong tôi.
Vào những khoảnh khắc xúc động dâng trào, có vô vàn tiếng nói khác nhau vang vọng trong tâm khảm chúng ta. Chúng dường như va chạm, lấn lướt và mâu thuẫn lẫn nhau; nhưng thực chất chúng chỉ đang ngập ngừng và chờ đợi. Giống như giọng hát con người cần phải gảy một hợp âm trước khi hòa thanh, những tiếng nói nội tâm này cũng chờ đợi người bạn bất hạnh của chúng ta thốt lên một lời để vô tình xướng lên nốt nhạc của những suy nghĩ sẽ vỗ về và xoa dịu tâm hồn người đó.
Rose thì thầm:
"Ôi, chị không nói gì cả! Sự im lặng của chị làm em sợ!"
"Đừng sợ em yêu. Sự im lặng gần như luôn có nghĩa là những lời tiếp theo sẽ vô cùng đúng đắn." Và, gom hết sự dịu dàng của mình, tôi nói thêm, "Em thấy đấy, chị đang cố nhặt thạnh tất cả những suy nghĩ ngổn ngang nhất của mình lại. Chị muốn trao chúng cho em như trao một bó hoa, để em tự tay chọn lấy một cành hoa giúp em tìm lại niềm an yên trong tâm hồn. Chị sợ làm em đau, chị hiểu rõ vết thương của em lắm chứ."
Cô gái trẻ nép chặt vào ngực tôi; và những nụ hôn của chúng tôi tìm đến nhau trong một dội trào cảm xúc bộc phát của niềm trìu mến...
Tôi ngậm ngùi nghĩ về tất cả những ai đang khóc, đang khóc than cho những nỗi đau tương tự. Có những trái tim tổn thương khác đang rỉ máu trong tim tôi; ký ức tôi vang vọng những lời cầu nguyện sầu thảm của những nạn nhân đáng thương bị tình yêu lừa mị. Ôi, tất cả chúng ta đều phải khuất phục trước quy luật nghiệt ngã mà tuyệt diệu, quy luật dùng sức mạnh vô tình của nó để cuốn phăng cả những ý chí sắt đá nhất!
Tôi cảm nhận được đôi bàn tay của Roseline đang run lên dưới các ngón tay mình, nhưng tôi không dám cất lời. Sự tĩnh lặng của cánh đồng và đêm đen uy nghiêm khiến tôi thành kính sợ hãi. Há chẳng phải từng lời nhỏ nhặt nhất của chúng ta dường như đều được viết lên lớp nhung mịn của đêm thâu bằng những nét chữ quý giá và trường tồn đó sao?...
