Trước khi lên xe ngựa, chúng tôi dạo bước qua ngôi làng. Khi chúng tôi đi ngang qua cửa hiệu của người làm bánh, một chàng trai khôi ngô tuấn tú, mình trần trụi đến thắt lưng, bước từ trong nhà ra và đứng ở ngưỡng cửa. Lớp bột mì vương vãi trên đôi tay và lồng ngực rám nắng của anh khiến những đường nét cơ thể trông thật mềm mại và đẹp mắt. Chiếc cổ vạm vỡ nâng đỡ khuôn mặt nhỏ nhắn tựa như một thiếu niên La Mã, chiếc mũi thẳng, đôi mắt dài và thái dương thon gọn tạo nên một vẻ đẹp hiếm thấy ở vùng đất chúng tôi. Tôi đang đưa tay chỉ anh ta cho Rose xem thì anh cất tiếng gọi cô rất thân mật và chúc mừng cô vì đã có dịp đến thăm dinh cơ lớn nọ. Tôi không hề thấy một chút biểu hiện của sự kiêu kỳ ngốc nghếch nào ở cô; ngược lại, khi kể về chuyến đi chơi và bữa trưa, cô tỏ ra vô cùng giản dị. Tôi lấy làm hài lòng về điều này và đã nói với cô như vậy vào lúc sau, khi chúng tôi đã ngồi lại trên xe.

– Tội nghiệp anh ấy, anh ấy sợ bất cứ thứ gì có thể cướp tôi đi khỏi anh ấy, – cô nói. – Chắc hẳn lúc này anh ấy đang rất đau khổ, bởi vì hai năm nay anh ấy vẫn luôn nài nỉ tôi kết hôn.

Tôi nhìn cô với ánh mắt dò hỏi; rồi cô tiếp lời:

– Tôi không muốn thế. Tôi thà kết thúc quãng đời còn lại trong cảnh nghèo khó còn hơn cứ phải héo mòn mãi sau quầy hàng. Thế nhưng, tình cảm của anh ấy có lẽ đã có thể chiến thắng sự kháng cự của tôi, nếu tôi không gặp chị.

Cô nhoài người sang để hôn tôi. Tôi đáp lại cử chỉ âu yếm ấy, dẫu trong lòng cảm thấy đôi chút băn khoăn, như tôi vẫn thường cảm thấy mỗi khi nhận được một bằng chứng rõ rệt về việc mình đã thay đổi dòng chảy cuộc đời cô ấy như thế nào. Đồng thời, tôi nhận ra trong bản tính của cô vốn có một niềm kiêu hãnh mà cho đến lúc đó tôi vẫn đinh ninh là cô hoàn toàn không có. Tôi chìm vào trầm tư nhưng không lấy làm ngạc nhiên. Rốt cuộc, con người ta ai cũng có những quan điểm về cả con người lẫn sự vật, được kết nối tinh tế đến mức chúng có thể liên tục xoay chuyển mà chẳng bao giờ đứt gãy.

Trong khi đó, con ngựa vẫn thong thả bước đi; chúng tôi đang hướng ra biển, bởi tôi muốn kết thúc kỳ nghỉ của chúng tôi ở đó. Dòng sông viền quanh những hàng liễu chạy dọc theo con đường; và từ xa, chúng tôi đã nhìn thấy ánh trắng lấp lánh của những vách đá ở tận cùng thung lũng.

Chẳng mấy chốc, chúng tôi đã đi qua thị trấn cổ kính nhỏ bé, nơi vẫn còn vài du khách ở lại để tắm biển dù mùa du lịch đã muộn. Tại quán trọ, nơi chúng tôi gửi gắm cỗ xe và con ngựa, họ có vẻ xem chúng tôi là một đôi uyên ương khá kỳ lạ. Tôi bật cười trước những gương mặt mang đầy vẻ tò mò của họ, nhưng Rose lại cảm thấy lúng túng và giục tôi đi nhanh hơn. Tất cả những con hẻm nhỏ tối tăm và ngoằn ngoèo đều dẫn ra biển. Chúng tôi cảm nhận được sự bao la và mênh mông của biển cả qua những khe hẻm mờ sương đang hé mở tầm nhìn về phía trước. Ngay trước một trong những khe sáng ấy, dưới một vòm cổng cong cong, một bà lão đang đứng bất động; bà ăn mặc giống hệt những người phụ nữ vùng Pays de Caux: một chiếc áo đen với những nếp gấp dày ôm lấy vòng eo, chiếc tạp dừa màu nâu và chiếc mũ trắng phẳng phiu ép sát vào vương trán. Một cuộc đời cằn cỗi đáng thương, với những đường nét trên khuôn mặt như được tạc khắc một cách thô ráp từ gỗ! Bà trông giống như một nốt lặng lạc lõng giữa khung cảnh hoàn mỹ vẹn toàn. Tôi cất tiếng trầm trồ để ánh mắt của Roseline bé nhỏ cũng có thể sẻ chia điều đó; rồi chúng tôi bước qua vòm cổng.

Giờ đây chúng tôi đã đặt chân lên bãi biển; cơn gió quất vào tà áo và đánh phần phật chiếc mũ rộng vành của tôi, khiến nó bay lất phất quanh mặt. Để tận hưởng biển cả một cách gần gũi hơn, chúng tôi chạy ùa về phía biển giữa bầu không khí tuyệt vời, sảng khoái đến mức làm chúng tôi tưởng như nghẹt thở. Phía đằng xa, vài người đang tụ tập quanh một tòa nhà kỳ dị được trang hoàng lộng lẫy bằng cờ hoa. Đó chính là sòng bạc. Chúng tôi vội vã rẽ theo hướng ngược lại. Trên dải cát lộ ra khi triều rút, một vài cậu thiếu niên đang phá vỡ sự tĩnh lặng của không gian; nhưng các em thật cuốn hút với vẻ tươi trẻ và đầy sức sống, đôi chân thon thả, những cử động linh hoạt cùng giọng nói chưa vỡ tiếng. Trò đùa nghịch của các em nổi bật trên đường chân trời nhạt nhòa như những lời khẳng định rõ ràng giữa một không gian tĩnh lặng đến ngây ngất.

Khi chúng tôi ngồi xuống lớp sỏi đá, mặt trời trước mặt vẫn chói lọi đến lóa mắt; và tôi chợt nghĩ rằng, khi mắt tôi có thể chịu đựng được ánh hào quang ấy, thì nó cũng sẽ giống như hạnh phúc con người ta, đã ở rất gần đoạn kết...

Sự phấn khích từ bữa trưa tại dinh cơ lớn vẫn chưa vơi đi; Rose cười vang và tỏ ra thích thú trước mọi thứ. Phải chăng ngày hôm nay, qua sự tiếp xúc với những cuộc đời hạnh phúc và vô lo ấy, cuối cùng cô đã nhìn thấy trước một sự giải thoát đang đến gần khỏi cuộc đời hiện tại của chính mình? Trong tất cả những gì chúng tôi cùng nhau chứng kiến, rốt cuộc cô đã thực sự quan sát được bao nhiêu? Phải chăng bài kiểm tra mà tôi cố gắng đặt cô vào ngày hôm nay đã trở thành công cốc? Để định hướng cho những cảm xúc của cô, tôi đã phác họa ra những nét nghĩ của chính mình trước mắt cô. Tôi gạn hỏi cô. Khi ấy, tôi có cảm giác rằng, khi hướng tâm tư về phía Rose, tôi nhìn thấy cô giống như cách chúng ta nhìn ngắm hình bóng mình phản chiếu dưới mặt nước, với những sắc thái mơ hồ hơn và những đường nét kém phần rõ rệt. Thỉnh thoảng, cô thiếu nữ chỉ thốt lên một từ thể hiện sự hài lòng của bản thân, một suy nghĩ xuất phát từ chính cô; và đối với tôi, điều đó tựa như một tia nắng nhỏ đang chiếu rọi trực tiếp lên mặt nước và lên cả hình bóng ẩn khuất sau những tán lá cây...

Phải chăng điều này có nghĩa là chúng ta chỉ nhìn thấy ở đây một tấm gương phản chiếu thuần túy, một tâm hồn hoàn toàn trống rỗng, nơi những mảnh vụn từ các tâm hồn khác tự nhiên bám vào? Nếu vào khoảnh khắc này, tôi thấy cô vay mượn ánh sáng và nhựa sống từ mình, thì đó có phải là lý do để cho rằng cô chẳng hề sở hữu chút nhựa sống hay ánh dương nào bên trong? Không, ngàn lần không! Quả thực, tôi là người sinh thành ra đời sống đích thực của cô ấy và có thể nói, cô ấy phải đi qua tâm hồn tôi trước khi chạm đến tâm hồn mình. Song, dẫu chúng ta đồng điệu về tư tưởng, chúng ta vẫn là hai bản thể riêng biệt, hai tính cách vô cùng khác nhau. Vấn đề không chỉ nằm ở việc một sinh linh gắn kết với một sinh linh khác, mà còn là sự thức tỉnh và tự vấn của một tâm hồn, là một quá trình phát triển muộn màng nhưng đột ngột. Rose không hề muốn sao chép tôi. Một cách thành khẩn và chăm chỉ, cô đang đánh vần và bập bẹ với tôi một thứ ngôn ngữ tựa như ngôn ngữ mới, nhờ đó mà chẳng mấy chốc cô cũng sẽ có thể tự mình bộc lộ cảm xúc và giãi bày tâm sự. Có những khoảnh khắc cô dường như thấu hiểu tôi một cách trọn vẹn, thấu hiểu đến tận những tầng sâu thẳm nhất trong tâm hồn tôi; và đôi khi tôi cất lời hỏi cô:

– Ngày trước, cô thiếu nữ thấu hiểu tôi sâu sắc đến nhường này đã ở đâu? Cô ấy từng làm gì? Cô ấy đã sống ở nơi nào?...

Nhưng rốt cuộc, tất cả chúng ta đang ở đâu trước khoảnh khắc soi thấu chính mình? Và một con người chưa từng trải qua bất kỳ sự ảnh hưởng hay tiếp xúc nào, chưa từng nhìn thấy hay cảm nhận bất cứ điều gì, sẽ là một sinh thể như thế nào? Mọi ấn tượng, dù là về con người hay sự vật, đều đến với chúng ta từ thế giới bên ngoài, nhưng chúng len lỏi vào ta từng chút một, nhẹ nhàng đến mức chẳng có nổi một ngày nào trong đời có thể được gọi là ngày thức tỉnh. Thế nhưng, ngày ấy vẫn hiện hữu trong tất cả chúng ta, bị xé nhỏ thành những phút giây quyết định và chóng vánh rải đều suốt cuộc đời. Thử tưởng tượng trong một khoảnh khắc rằng chúng ta có thể thu gom tất cả chúng lại, ráp chúng lại với nhau và đặt tất cả vào tay một sinh linh – kẻ mà chỉ với một cử chỉ, sẽ vung vãi tất cả chúng ra xung quanh chúng ta. Chẳng phải sự biến đổi trong tính cách, trong suy nghĩ, trong cảm xúc của chúng ta sẽ vô cùng kỳ diệu hay sao? Chẳng phải chúng ta sẽ hiện lên như thể đang bị "thao túng" bởi chính con người ấy – kẻ rốt cuộc cũng chỉ là công cụ cho một phản ứng tự nhiên của toàn bộ những năng lực tiềm ẩn trong ta hay sao?

Tràn ngập trong những suy nghĩ đó, tôi quay sang nói với Roseline:

– Em yêu, một khi cuộc đời em đã bừng cháy những cảm xúc và tiếng nói biểu đạt, chị sẽ chẳng thể nào phân biệt được nó nữa, bởi nó đã hòa quyện vào làm một với chị rồi... Chẳng mấy chốc nữa chị sẽ rời đi; và tất cả những gì chị có thể mang theo về em chỉ là vẻ đẹp của em, nỗi bất hạnh của em và sự dịu dàng trong trái tim em.

Đôi mắt to tròn, ngây thơ của cô ngước lên nhìn tôi, cất lời hỏi:

– Thế vẫn chưa đủ sao?

Và, gần như cảm thấy hổ thẹn vì những hoài nghi của chính mình, tôi lập tức bồi thêm:

– Em sẽ đến nơi có chị; dù chuyện gì xảy ra đi nữa, hãy tin rằng chị sẽ không bao giờ bỏ rơi em.

Với một cử chỉ bất chợt, cô choàng tay ôm lấy tôi; và khi ánh mắt chúng tôi chạm vào nhau, một lớp sương mù giống hệt nhau cùng dâng lên trong đáy mắt. Phải chăng cuối cùng cô ấy cũng sắp sửa cùng tôi bước vào những tầng sâu thẳm nhất của tâm hồn?

Trái tim tôi đang rực cháy ngọn lửa của niềm cảm xúc mới mẻ và hằng mong ước ấy; và tôi cảm thấy hai giọt nước mắt trong suốt, hai giọt nước mắt của niềm hạnh phúc tột cùng, đang từ từ lăn theo đường cong gò má. Bản năng cảm xúc của Rose đã bị chai sạn đi trong một thời gian dài bởi cuộc sống nhọc nhằn; cô vẫn chưa biết cách khóc vì hạnh phúc; và trong cơn hoảng hốt, cô co người lại, siết chặt hai bàn tay đan vào nhau trước ngực, như thể sợ rằng trái tim mình sẽ vỡ tung vì những nhịp đập hân hoan.

Tôi áp môi lên hàng mi dài óng ánh sắc vàng, hứng lấy những giọt nước mắt thân thương, rụt rè vẫn còn ngập ngừng chưa biết nên trôi về đâu; và sau lớp màn bủa vây của những nụ hôn, chúng tuôn trào mà chẳng chút sợ hãi hay thẹn thùng.