Chiến đấu cơ luôn là khí tài thu hút sự quan tâm lớn nhất của cộng đồng quân sự, trong khi các dòng máy bay hỗ trợ thường có phần khiêm tốn hơn. Ngay khi cộng đồng quân sự đang sôi nổi thảo luận về động cơ của dòng máy bay chiến đấu thế hệ mới, Không quân Trung Quốc lại tiếp nhận một "đại tướng" mới, đó chính là máy bay cảnh báo sớm KJ-500.

Máy bay cảnh báo sớm KJ-500 đã hoàn tất toàn bộ các bài kiểm tra đánh giá tại Viện Thử nghiệm bay, hiện đang được Công ty Hàng không Thiểm Tây phụ trách sản xuất hàng loạt. Lễ bàn giao lô KJ-500 đầu tiên dự kiến sẽ được tổ chức tại một căn cứ không quân. Với tư cách là chuyên gia hàng đầu của Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC), Lâm Bằng cũng được mời tham dự buổi lễ này.

Đối với Không quân Trung Quốc, tầm quan trọng của KJ-500 là không cần bàn cãi. Đây là dòng máy bay cảnh báo sớm nội địa hóa hoàn toàn; từ hệ thống radar cảnh báo sớm cho đến khung thân máy bay đều do Trung Quốc tự sản xuất, tỷ lệ nội địa hóa đạt gần như tuyệt đối.

Việc biên chế KJ-500 đã giải quyết được tình trạng thiếu hụt số lượng của dòng KJ-2000, đồng thời khắc phục những hạn chế về hiệu suất radar của dòng KJ-200. Cần biết rằng, tổng số lượng KJ-2000 được sản xuất chỉ vỏn vẹn bốn chiếc, nguyên nhân là do dòng này sử dụng máy bay vận tải Il-76 làm khung thân cơ sở. Vì đây không phải là sản phẩm nội địa nên việc sản xuất bị hạn chế nghiêm ngặt. Trong khi đó, dòng KJ-200 lại sử dụng hệ thống radar cảnh báo sớm dạng "cân bằng" tương tự như E-2 Hawkeye, hiệu suất thực tế khá hạn chế. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và chế tạo KJ-500 đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các cấp lãnh đạo.

KJ-500 được trang bị hệ thống radar mảng pha kỹ thuật số thế hệ mới, tiên tiến hơn một thế hệ so với radar mảng pha trên KJ-2000. Radar mảng pha kỹ thuật số sử dụng các linh kiện thu phát kỹ thuật số thay thế cho các linh kiện tương tự truyền thống. Công nghệ này không chỉ giúp giảm trọng lượng và thể tích hệ thống, giảm thiểu hao tổn năng lượng, mà còn tăng cường công suất bức xạ anten và độ nhạy thu tín hiệu, giúp hiệu suất tổng thể của radar cảnh báo sớm tăng lên đáng kể.

Tuy nhiên, do hạn chế về khung thân cơ sở, KJ-500 vẫn tồn tại những điểm yếu về thời gian bay tuần tra và bán kính tác chiến so với các dòng máy bay cảnh báo sớm tiên tiến trên thế giới. Các dòng E-3 và E-8 của Mỹ đều sử dụng máy bay thương mại Boeing 707 làm khung thân, nhờ đó hành trình bay vượt xa KJ-2000. Tương tự, dòng E-767 của Nhật Bản sử dụng máy bay thân rộng Boeing 767 làm nền tảng, cho phép tầm bay vượt quá 10.000 km và thời gian bay liên tục lên đến hơn mười giờ.

Ngược lại, KJ-2000 sử dụng máy bay vận tải hạng nặng Il-76, nên tầm bay và thời gian bay liên tục đều thấp hơn đáng kể so với các dòng sử dụng khung thân máy bay thương mại như E-3 hay E-8. KJ-500 sử dụng máy bay vận tải Y-9 làm khung thân, tầm bay còn khiêm tốn hơn nữa.

Nền tảng lý tưởng nhất cho máy bay cảnh báo sớm chắc chắn là máy bay thân rộng C929. Tuy nhiên, vì C929 vẫn đang trong quá trình thiết kế và phát triển, nên thế hệ máy bay cảnh báo sớm mới của Trung Quốc vẫn cần thêm vài năm nữa để hoàn thiện. Trong khoảng thời gian này, KJ-500 cần đảm nhận trọng trách thay thế. Rốt cuộc, con số bốn chiếc KJ-2000 và vài chiếc KJ-200 là quá ít ỏi. Cần biết rằng Mỹ sở hữu hơn 60 chiếc E-3, hàng chục chiếc E-8 cùng số lượng lớn E-2 Hawkeye. Nga cũng sở hữu hơn hai mươi chiếc A-50. Trong ba cường quốc quân sự lớn, số lượng máy bay cảnh báo sớm của Trung Quốc vẫn là ít nhất và đang trong tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Tại một căn cứ không quân, khung cảnh hôm nay khác hẳn thường ngày với sự xuất hiện của hai chiếc Y-9 mang trên lưng "chiếc nấm" khổng lồ. Hai chiếc máy bay này chính là những chiếc KJ-500 chuẩn bị được bàn giao cho không quân. Những chiếc xe bus Coaster chở các vị lãnh đạo tiến vào khu vực lễ đài. Các vị lãnh đạo bước xuống xe, ai nấy đều tinh thần phấn chấn, gương mặt rạng rỡ. Hôm nay là ngày trọng đại khi KJ-500 chính thức được biên chế.

KJ-500 là dòng máy bay cảnh báo sớm tiên tiến mà không quân đã mong đợi suốt nhiều năm. Nó sử dụng hệ thống radar mảng pha kỹ thuật số thế hệ mới, một sáng chế tiên phong trên thế giới. Xét về cơ chế radar, dòng này đã vượt xa E-3 và E-8 của Mỹ hai thế hệ. Có thể khẳng định rằng, trong lĩnh vực radar cảnh báo sớm, Trung Quốc đã thực hiện cú lội ngược dòng ngoạn mục trước Mỹ. Lâm Bằng cũng bước xuống từ xe bus, vừa nhìn thấy hai chiếc KJ-500 hoàn toàn mới, trong lòng anh không khỏi dâng trào niềm tự hào.

KJ-500 là dòng máy bay cảnh báo sớm (AEW&C) thực sự tiên tiến, đại diện cho xu thế phát triển của các hệ thống cảnh báo tương lai. Người Mỹ hiện tại chắc hẳn đang rất lo ngại, bởi khả năng dò tìm các mục tiêu tàng hình trên không của KJ-500 là cực kỳ mạnh mẽ; nó có thể phát hiện các chiến đấu cơ tàng hình như F-22 ở khoảng cách hơn 200 km.

Trong khi đó, các hệ thống radar truyền thống như radar quét cơ học dạng đĩa xoay trên máy bay E-3 phải mất tới 30 giây để xác định quỹ đạo mục tiêu, chưa kể thời gian tiêu tốn cho việc phân biệt địch ta. Điều này khiến khoảng cách giữa máy bay cảnh báo sớm và các chiến đấu cơ tàng hình như F-22 bị thu hẹp xuống dưới 50 km, đẩy máy bay cảnh báo sớm vào tình thế dễ dàng bị đối phương tiêu diệt.

KJ-500 gần như được thiết kế chuyên biệt để khắc chế F-22 và F-35. Nhờ hệ thống radar mảng pha kỹ thuật số tiên tiến, nó có thể phát hiện đối phương từ cự ly 200 km. Hơn nữa, KJ-500 còn sở hữu một tính năng ưu việt: sử dụng radar mảng pha ở mũi máy bay để hỗ trợ khóa mục tiêu cho các chiến đấu cơ tàng hình của phe ta. Khi đó, KJ-500 chỉ cần truyền dữ liệu mục tiêu trực tiếp vào hệ thống điều khiển hỏa lực của các chiến đấu cơ tàng hình đang tắt radar như J-8 hoặc J-20, giúp chúng có thể phóng tên lửa tấn công đối phương mà không cần phải kích hoạt radar của chính mình.

Đây chính là điểm ưu việt của KJ-500. Tất nhiên, nền tảng khung thân hiện tại vẫn chưa phải là tối ưu nhất. Trong tương lai, việc nghiên cứu phát triển thế hệ máy bay cảnh báo sớm cỡ lớn mới dựa trên nền tảng máy bay thương mại C929 sẽ giúp lấp đầy khiếm khuyết này.

Đến lúc đó, từ khoảng cách dò tìm của radar, độ chính xác cho đến khả năng phát hiện mục tiêu tàng hình và hiệu năng của nền tảng khung thân đều sẽ vượt qua các dòng máy bay cảnh báo sớm của Mỹ. Tất nhiên, Mỹ cũng sẽ có kế hoạch phát triển radar mảng pha của riêng họ, khi đó chúng ta sẽ xem ai chiếm ưu thế hơn.

Hiện tại, khoảng cách dò tìm của máy bay cảnh báo sớm E-8 quả thực xa hơn cả KJ-2000 và KJ-500. Điều này là do kích thước ăng-ten radar của nó lớn hơn, cho phép phát hiện các mục tiêu bay cỡ lớn ở khoảng cách lên tới 600 km, trong khi KJ-2000 và KJ-500 chỉ đạt hơn 500 km.

Phần "mũi to" đặc trưng của KJ-500 đã thu hút sự chú ý của các vị lãnh đạo. Một vị lãnh đạo quân đội hào hứng nhận xét: "Máy bay cảnh báo sớm KJ-500 của chúng ta thật đẹp, đặc biệt là cái mũi to ở phần đầu, trông rất độc đáo!"

Tổng công trình sư của dự án KJ-500, ông Âu Dương Thiếu Hoa, vội vàng giải thích: "Thưa lãnh đạo, đây là một tính năng độc nhất của KJ-500. Phần mũi máy bay được trang bị radar điều khiển hỏa lực mảng pha chủ động, có thể hỗ trợ các chiến đấu cơ của chúng ta khóa mục tiêu đối phương."

Các vị lãnh đạo nghe xong đều tỏ ra rất hài lòng. Một vị lãnh đạo không quân cười nói: "Tính năng này rất tốt. Đúng rồi, mọi người còn có kiến nghị gì không, cứ mạnh dạn đề xuất để Tổng công trình sư Âu Dương tiếp tục cải tiến trong tương lai!"

Lâm Bằng suy nghĩ một lát rồi lên tiếng: "Thưa các vị lãnh đạo, tôi cho rằng KJ-500 đã dẫn đầu thế giới về tính năng radar. Tuy nhiên, do hạn chế về nền tảng khung thân, ngoài tốc độ bay chậm là vấn đề tạm thời chưa thể giải quyết, thì tôi nghĩ thời gian bay tuần tra có thể cải thiện bằng cách tăng khả năng tiếp nhiên liệu trên không. Việc lắp đặt thêm cần tiếp dầu và hệ thống tiếp nhiên liệu cho KJ-500 không phải là việc khó, điều này sẽ giải quyết được một vấn đề lớn. Khi máy bay vận tải Y-30 được đưa vào sản xuất hàng loạt và số lượng máy bay thương mại C929 tăng lên, chúng ta sẽ có đủ năng lực tiếp nhiên liệu trên không, giúp KJ-500 gia tăng đáng kể thời gian bay tuần tra, từ đó khắc phục triệt để nhược điểm về tầm hoạt động."

Các vị lãnh đạo nghe xong đều đồng loạt tán thưởng. Tổng công trình sư Âu Dương cũng cười nói: "Kiến nghị của Tổng công trình sư Lâm rất xác đáng, tôi hoàn toàn đồng ý! Hiện tại chúng ta chưa trang bị khả năng tiếp dầu cho KJ-500 là do số lượng máy bay tiếp dầu còn hạn chế. Trong tương lai, nếu bổ sung được năng lực này, KJ-500 chắc chắn sẽ còn hữu dụng hơn cả KJ-2000, đồng thời cung cấp sự hỗ trợ đắc lực cho các nhiệm vụ tấn công tầm xa."

Lâm Bằng tiếp lời: "Các dòng máy bay vận tải chiến thuật hạng trăm tấn của chúng ta cũng là nền tảng tiếp dầu trên không rất tốt. Tương lai khi đưa vào sản xuất, chúng sẽ trở thành những 'người bạn đồng hành' tiếp dầu hoàn hảo cho KJ-500."

Mọi người vây quanh chiếc KJ-500, trò chuyện vui vẻ, không khí vô cùng phấn khởi.

Chẳng mấy chốc đã đến thời điểm bắt đầu nghi thức bàn giao chính thức. Đầu tiên là phần phát biểu của các vị lãnh đạo.

Người lên tiếng đầu tiên là vị lãnh đạo cấp cao nhất của quân đội.

Vị lãnh đạo cấp cao bước lên bục phát biểu, giọng nói dõng dạc và đầy uy lực: "Các đồng chí, hôm nay chúng ta tập trung tại đây để cùng chứng kiến thời khắc lịch sử khi hai chiếc máy bay cảnh báo sớm KJ-500 đầu tiên chính thức bàn giao cho căn cứ không quân, gia nhập vào biên chế của lực lượng không quân nhân dân! Đây là một cột mốc vĩ đại mà chúng ta đã mong chờ suốt nhiều năm qua. KJ-500 đại diện cho hướng phát triển công nghệ cảnh báo sớm tiên tiến nhất thế giới hiện nay, với việc ứng dụng hệ thống radar cảnh báo sớm quét mảng pha kỹ thuật số hiện đại nhất. Xét về tổng thể, hiệu năng của nó vượt xa dòng KJ-2000."

"KJ-500 đã giải quyết triệt để vấn đề phụ thuộc vào nền tảng máy bay nhập khẩu của dòng KJ-2000, đồng thời dẫn đầu một thế hệ về công nghệ radar. Đây chính là nhân tố nhân đôi sức mạnh chiến đấu cho không quân và hải quân chúng ta trong các cuộc chiến tranh tương lai! Trong quá trình nghiên cứu và chế tạo, đội ngũ kỹ sư từ Viện 38 và Tập đoàn Thiểm Phi đã thể hiện năng lực xuất sắc, đóng góp to lớn cho sự ra đời của dòng máy bay này. Thay mặt quân đội, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các đồng chí!"

Tiếng vỗ tay vang lên như sấm rền ngay khi vị lãnh đạo vừa dứt lời. Đặc biệt là các thành viên trong đội ngũ nghiên cứu phát triển KJ-500, họ không giấu nổi sự xúc động đến rơi lệ. Tuy vẻ ngoài của KJ-500 trông có vẻ đơn giản khi chỉ là lắp thêm một "chiếc nấm" lớn trên thân máy bay vận tải Y-9, nhưng thực tế quá trình này vô cùng phức tạp. Đây là dòng máy bay cảnh báo sớm kỹ thuật số mà ngay cả các quốc gia phương Tây cũng chưa từng thực hiện.

Rất nhiều kỹ thuật then chốt cần phải đột phá, vậy mà đội ngũ nghiên cứu đã hoàn thành nhiệm vụ gian khổ này chỉ trong vòng bốn năm ngắn ngủi. Có thể nói, đây là một kỳ tích trong lịch sử hàng không Trung Quốc nói riêng và thế giới nói chung.

Sau khi tiếng vỗ tay lắng xuống, vị lãnh đạo tiếp tục nói lớn: "Tuy nhiên, chúng ta không được phép thỏa mãn với hiện tại. Thế giới ngày nay đang ở trong môi trường đầy biến động, các đối thủ cạnh tranh cũng đang bắt đầu nghiên cứu thế hệ máy bay cảnh báo sớm mới. Dù radar của KJ-500 đã đạt trình độ tiên tiến thế giới, nhưng nền tảng máy bay Y-9 vẫn còn những hạn chế nhất định như tốc độ chậm, thời gian bay liên tục ngắn và tầm hoạt động còn hạn chế."

"Hãy nhìn sang các dòng máy bay cảnh báo sớm của nước ngoài như E-3, E-8 hay E-767, tất cả đều sử dụng nền tảng máy bay chở khách cỡ lớn. Nhờ đó, tầm bay của chúng lên tới hơn mười nghìn km, thời gian bay liên tục kéo dài hơn mười giờ, bán kính hoạt động rộng và còn có khả năng tiếp nhiên liệu trên không. Do đó, chúng ta không thể dừng lại ở KJ-500. Chúng ta cần phát triển các dòng máy bay cảnh báo sớm tiên tiến hơn với nền tảng tốt hơn. Tôi tin rằng thế hệ máy bay cảnh báo sớm mới của chúng ta sẽ sớm xuất hiện trong tương lai không xa!"

Những lời kỳ vọng của vị lãnh đạo về thế hệ máy bay mới đã khơi dậy sự đồng lòng của tất cả mọi người. Tiếng vỗ tay lại vang lên như sấm, ánh mắt ai nấy đều tràn đầy sự mong đợi.

Tiếp theo là phần phát biểu của lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Hàng không, lãnh đạo Tập đoàn Thiểm Phi và Tổng công trình sư của dự án KJ-500 - Âu Dương Thiếu Hoa. Những lời chia sẻ của họ đã khiến những người có mặt vô cùng xúc động, những tràng pháo tay liên tiếp vang lên, tạo nên một bầu không khí vô cùng sôi nổi và long trọng.

Nghi thức bàn giao nhanh chóng bắt đầu. Lãnh đạo và tổng công trình sư của Tập đoàn Thiểm Phi cùng đại diện không quân đã ký kết các văn bản, chính thức hoàn tất thủ tục bàn giao. Hai chiếc KJ-500 này từ nay chính thức gia nhập biên chế quân đội.

Tiếp đó là thời khắc trình diễn bay lần đầu tiên của hai chiếc KJ-500, mọi người đều ngước mắt trông đợi. Hai tổ bay cùng các nhân viên vận hành hệ thống cảnh báo sớm của căn cứ không quân lần lượt bước lên máy bay, thời khắc đầy phấn khích đã đến.

Hai chiếc máy bay lần lượt khởi động, tám động cơ cánh quạt WJ-6 đồng loạt quay, tạo nên âm thanh vô cùng mạnh mẽ. Chúng nối đuôi nhau tiến ra đường băng và bắt đầu tăng tốc cất cánh. Mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía những chiếc KJ-500 trên đường băng.

Cả hai chiếc máy bay đều cất cánh rất ổn định, cho thấy đội ngũ nghiên cứu đã thành công mỹ mãn trong việc thiết kế khí động học tổng thể. Mặc dù việc lắp thêm "chiếc nấm" lớn lên thân Y-9 gây ảnh hưởng rất lớn đến đặc tính khí động học, nhưng máy bay vẫn duy trì trạng thái bay vô cùng vững chãi.

Chứng kiến hai chiếc KJ-500 vút lên bầu trời xanh, những người có mặt đều đồng loạt vỗ tay hoan hô.

Lúc này, các thành viên tổ bay và nhân viên vận hành trên máy bay bắt đầu làm việc. Đây không chỉ là một chuyến bay trình diễn, mà còn là một cuộc huấn luyện tuần tra thực chiến. Radar trên cả hai chiếc máy bay đều được kích hoạt. Trong bán kính hàng trăm km, mọi mục tiêu trên không và mặt đất, kể cả các phương tiện giao thông, đều không thể thoát khỏi "đôi mắt ưng" sắc bén của KJ-500. Thậm chí, những chú chim bay trong phạm vi vài chục km cũng hiện lên rõ nét trên màn hình điều khiển.

Những dữ liệu từ máy bay cảnh báo sớm KJ-500 liên tục được truyền tải theo thời gian thực về trung tâm chỉ huy và kiểm soát mặt đất. Tính năng tiên tiến vượt trội của hệ thống khiến tất cả mọi người có mặt đều vô cùng phấn khích.

Nhóm lãnh đạo cùng các chuyên gia cũng đã tiến vào sảnh chỉ huy, tập trung quan sát tình trạng hoạt động của hai chiếc KJ-500 trên không trung.

Chẳng mấy chốc, hơn một giờ trôi qua, hai chiếc KJ-500 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bay biểu diễn đầu tiên sau khi biên chế, bắt đầu lộ trình quay trở về căn cứ.

Khi hai chiếc phi cơ lần lượt hạ cánh an toàn xuống đường băng, nghi thức bàn giao cũng chính thức khép lại. Có thể nói, hôm nay là một ngày trọng đại đối với Không quân Trung Quốc. Với việc đưa vào vận hành dòng máy bay cảnh báo sớm KJ-500, năng lực tác chiến của Không quân Trung Quốc sẽ được nâng lên một tầm cao mới.