Mùa thu năm nay, Lư Tiểu Long mang theo chỉ tiêu tuyển dụng của cục đường sắt trở về huyện nơi cậu từng cắm đội để chuyển hộ khẩu và làm thủ tục. Chỉ tiêu tuyển dụng này là do người cha đang làm phó bí thư địa ủy ở một địa khu lân cận đã chạy chọt giúp cậu. Khi đến thị trấn huyện lỵ, trong lòng cậu ít nhiều có cảm giác trở về chốn cũ. Trong gần hai năm cắm đội ở Lưu Bảo, cậu đã đến huyện lỵ không dưới mấy lần, nào là đi chợ phiên, mua đồ cho đội và cho điểm thanh niên trí thức, thỉnh thoảng lại ghé qua văn phòng thanh niên trí thức huyện. Thôn Lưu Bảo cách huyện lỵ chưa đầy mười dặm, đứng ở trạm xe khách ngoài huyện lỵ, phóng tầm mắt ra xa là có thể nhìn thấy một mảng núi non của thôn Lưu Bảo. Nhìn qua bầu không khí màu vàng nâu của mùa thu, trong lòng Lư Tiểu Long dâng lên một cảm xúc khó tả. Hơi thở của mảng núi này vẫn rất đỗi thân quen, cậu hít sâu một hơi, như muốn hút trọn mùi hương của thôn Lưu Bảo vào tận đáy lòng. Cậu nhìn tiểu huyện lỵ vừa quê mùa vừa náo nhiệt, việc đầu tiên cậu cần làm là giải quyết công việc ở huyện.

Vì hoàn toàn không rành thủ tục tuyển dụng, cậu tìm đến văn phòng huyện ủy trước. Trưởng phòng họ Thượng, là một cán bộ trung niên rất có tinh thần, nghe nói trước kia từng là giáo viên văn trường tiểu học nông thôn. Vừa gặp mặt, ông ta đã nở nụ cười niềm nở đến bảy phần. Chủ nhiệm Thượng từng gặp Lư Tiểu Long trước đây, cũng từng đánh giá cao những việc làm của Lư Tiểu Long ở thôn Lưu Bảo. Về phần tại sao hồi đó lại không thể bảo vệ Lư Tiểu Long, ông ta xòe tay ra, cười giải thích: "Hồi đó có tài liệu từ Bắc Kinh gửi xuống, chúng ta cũng không nắm rõ tình hình, quan hệ giữa các cậu với đại đội và công xã lại hơi căng thẳng một chút, cho nên mới để cậu chịu thiệt thòi, nhưng mà, coi như là rèn luyện đi." Biết lần này Lư Tiểu Long trở về để làm thủ tục tuyển dụng chuyển hộ khẩu, ông ta thể hiện sự nhiệt tình không thể chối từ, lập tức cầm điện thoại gọi cho chủ nhiệm ủy ban kế hoạch huyện, đoạn bảo Lư Tiểu Long: "Cậu cứ qua đó làm là được, không có vấn đề gì đâu." Cất điện thoại, ông ta lại niềm nở rót nước trà cho Lư Tiểu Long, ý muốn giữ cậu lại trò chuyện một lát. Một bao thuốc lá Trung Hoa chuyên dùng để tiếp đãi khách quý cũng được lấy ra từ ngăn kéo, đưa đến tay Lư Tiểu Long. Lư Tiểu Long châm thuốc, ngồi đó trò chuyện. Chưa nói được mấy câu, Chủ nhiệm Thượng đã nhắc đến bố của Lư Tiểu Long, ông ta nói: "Bố cậu suýt chút nữa đã đến địa khu chúng ta làm phó bí thư địa ủy rồi. Bây giờ địa khu của bác ấy và địa khu chúng ta sát liền nhau, quản lý mười mấy huyện. Hồi mùa hè năm nay đi tỉnh họp hội nghị nông nghiệp, tôi còn gặp bố cậu nữa. Tôi có nhắc với bác ấy việc cậu cắm đội ở huyện chúng ta, bố cậu là một cán bộ lão thành rất có năng lực, rất có năng lực."

Trong cuộc trò chuyện với Chủ nhiệm Thượng có khuôn mặt hồng hào, Lư Tiểu Long cảm nhận rõ rệt rằng, với tư cách là con trai của Lư Thiết Hán, cậu đã nhận được sự tôn trọng như thế nào tại văn phòng huyện ủy. Điều này vừa khiến cậu cảm thấy không thoải mái, không phục, lại vừa mang đến cho cậu một cảm giác vô cùng dễ chịu, ấm áp. Kể từ lúc này, cậu biết rằng thủ tục tuyển dụng khi trở về huyện lần này sẽ không hề rắc rối như cậu đã tưởng tượng trước. Khuôn mặt tròn dài của Chủ nhiệm Thượng nở đầy nụ cười, đôi mắt sáng ngời khiến người ta liên tưởng đến hai chữ "phong lưu", mái tóc thưa thớt phủ mỏng trên đỉnh đầu, vầng trán cao lộ rõ vẻ đầy đặn. Ông ta hết lời ca ngợi những việc làm của Lư Tiểu Long ở thôn Lưu Bảo vài năm trước, cười nói tiễn Lư Tiểu Long ra khỏi văn phòng huyện ủy, rồi tiễn ra tận sân nhỏ, chỉ vào một tòa viện cách đó không xa và nói: "Ủy ban kế hoạch huyện ở trong cái viện đó." Lư Tiểu Long vừa định bày tỏ lòng biết ơn và cáo biệt, Chủ nhiệm Thượng lại vươn bàn tay mập mạp ấm áp đặt lên vai và lưng Lư Tiểu Long, nói: "Đi thôi, tôi đưa cậu qua đó." Khoảnh khắc này, Lư Tiểu Long có cảm giác thoải mái như được ngồi kiệu, thân hình ấm áp của Chủ nhiệm Thượng sưởi ấm cho cậu giống như một con gà mái đang ấp trứng. Có lẽ do thói quen vệ sinh hay giặt giũ quần áo thường xuyên, quần áo của Chủ nhiệm Thượng tỏa ra mùi xà phòng khá nồng. Dưới mái tóc hoa râm thưa thớt, phần da thịt ở cổ đã chùng xuống, một nốt ruồi đen lớn sừng sững trên cổ ông ta.

Ủy ban kế hoạch huyện cũng là một chiếc cổng vòm hình mặt trăng, bên trong là một dãy nhà gạch xanh nằm xen kẽ giữa bận rộn và thong thả. Có hai ba cán bộ đang bận rộn, cũng có hai ba cán bộ đang trò chuyện phiếm, bình nước nóng đang rót nước vào chén trà, hơi nước bốc lên từ chén trà, khói thuốc lá phả ra từ miệng mỗi người, làn khói lững lờ lan tỏa trong không gian chung. Chủ nhiệm ủy ban kế hoạch họ Kế, đây là một đề tài mà hễ ai nhắc đến là lại cười ha hả. Khác với Chủ nhiệm Thượng, ông ta gầy đến mức nổi cả gân xanh trên cổ, khuôn mặt sạm vàng khắc đầy những nếp nhăn như thung lũng, nhưng mái tóc lại rất rậm rạp, đôi mắt cũng sáng ngời có thần, ngón tay kẹp điếu thuốc bị khói huân thành màu vàng cháy. Nhìn thấy Chủ nhiệm Thượng bước vào, ông ta liền đứng dậy niềm nở đón chào. Chủ nhiệm Thượng giới thiệu Lư Tiểu Long với Chủ nhiệm Kế, Chủ nhiệm Kế vươn bàn tay giống như móng gà ra bắt tay Lư Tiểu Long, đôi bàn tay vừa ẩm vừa nóng ấy cầm vào vô cùng khó chịu. Chủ nhiệm Kế cũng vô cùng niềm nở với Lư Tiểu Long, Chủ nhiệm Thượng còn rất hóm hỉnh nói với ông ta: "Lư Tiểu Long đây chính là một nhân tài của huyện chúng ta đấy, mấy năm trước đã chịu chút oan ức, vừa rồi tôi còn nói với cậu ấy rằng, nếu không đi, chúng tôi giữ lại huyện sẽ sắp xếp thật chu đáo." Chủ nhiệm Kế nói: "Cứ để cậu ấy đến ủy ban kế hoạch là được, làm phó chủ nhiệm trước, hai năm nữa sức khỏe tôi không kham nổi nữa thì cậu ấy lên làm chủ nhiệm." Chủ nhiệm Thượng ngồi đó ngực ưỡn bụng ngấn, nói: "Muốn giữ lại thật ấy chứ, thì chưa chắc đã xếp chỗ cậu ở chỗ anh đâu. Lý tưởng nhất là đặt ở văn phòng huyện ủy tôi đây làm phó chủ nhiệm, lại kiêm thêm chức bí thư công xã ở dưới cơ sở nữa, rèn luyện cả cấp cơ sở lẫn cấp trên luôn."

Lư Tiểu Long lại có cảm giác đang ngồi kiệu dưới ánh mặt trời, chiếc kiệu bị phơi nắng ấm áp, bản thân cậu mềm xốp và giòn rụm như chiếc bánh mì trong lò nướng. Chủ nhiệm Kế chớp chớp đôi mắt sáng ngời, nói: "Đến lúc nào cậu quay lại Lưu Bảo, nhất định phải ghé huyện thăm nhé, đến lúc đó nhớ mời cả bố cậu đến tham quan." Chủ nhiệm Thượng cười xua tay, nói: "Bố cậu ấy suýt chút nữa là đến địa khu chúng ta rồi đấy."

Chủ nhiệm Kế gật đầu nói: "Tôi biết, địa khu chúng ta nhỏ, địa khu bố cậu ấy đến thì lớn." Ba người bàn tới bàn lui, lúc này mới nhắc đến thủ tục mà Lư Tiểu Long cần làm. Cậu lấy chỉ tiêu tuyển dụng mang theo bên mình cùng một loạt giấy tờ báo cáo liên quan ra. Chủ nhiệm Kế gọi một nhân viên nam mặt chữ điền tới, dặn dò: "Tiểu Đồng, cậu mang đi làm những cái này đi, cần đóng dấu gì thì đóng dấu nấy." Tiêu Đồng nhận lấy chiếc phong bì giấy da bò lớn trong tay Lư Tiểu Long rồi mang đi giải quyết. Chẳng mấy chốc, Tiểu Đồng đã mang một chồng giấy tờ báo cáo cùng chiếc phong bì giấy da bò đưa vào tay Lư Tiểu Long, nói: "Dấu của ủy ban kế hoạch đều đã đóng cho cậu rồi, cậu lại qua văn phòng thanh niên trí thức huyện rút hồ sơ ra là có thể đến công xã chuyển hộ khẩu rồi." Lư Tiểu Long hỏi: "Việc ở đây xong hết rồi chứ?" Tiểu Đồng đáp: "Xong rồi."

Cậu ta lật từng tờ giấy tờ báo cáo đã được đóng dấu cho Lư Tiểu Long xem, cuối cùng chồng chúng lại với nhau, nhét vào chiếc phong bì giấy da bò, dặn dò: "Đừng để làm mất nhé, ở trong này hết đấy." Lư Tiểu Long ở lại trò chuyện với mấy người thêm một lát, Chủ nhiệm Thượng và Chủ nhiệm Kế vừa nói vừa cười tiễn cậu ra khỏi tiểu viện của ủy ban kế hoạch.

Lư Tiểu Long vẫy tay chào tạm biệt hai vị chủ nhiệm béo gầy, đi qua một đoạn đường gạch kẹp giữa hai bức tường gạch, bước vào một cánh cổng viện cũ kỹ. Ngạch cửa cao gần đến đầu gối, cánh cửa gỗ đen đã mục nát tỏa ra mùi ẩm mốc của mấy chục năm trời, đập vào mắt là một bức bình phong rách chắn ngang.

Vòng qua bức bình phong, một cội cây già tối sẫm giữa sân phủ bóng râm dày đặc lên toàn bộ khoảng sân. Những căn nhà bốn phía đều đã rất cũ kỹ, góc tường chất đống mấy cái giéo rách và một chiếc bàn hỏng lệch méo. Cậu quan sát xung quanh bốn phía, xác nhận đây chính là văn phòng thanh niên trí thức trước kia. Cậu nhớ văn phòng thanh niên trí thức trước đây chính là dãy nhà quay về phía bên trái đó, một cửa ra vào một cửa sổ, cửa đang mở, bên trong tối thui như không có ai. Cậu vừa định mở miệng hỏi thăm thì nghe thấy bên trong thực ra có tiếng người nói chuyện. Cậu bước lên bậc thềm trước phòng, vịn lấy khung cửa gỗ mục nát thò đầu vào trong, hỏi: "Đây có phải văn phòng thanh niên trí thức không?" Bên trong có tiếng người đáp: "Phải, cậu có việc gì thế?" Trong căn phòng u ám, trên bàn làm việc có một cán bộ đang cắm cúi viết chữ, bên cạnh còn ngồi ba bốn nam nữ mờ ảo. Cậu nghe thấy mấy nam nữ này đang lầm bầm cầu xin điều gì đó, nghe giọng điệu thì biết cũng là thanh niên trí thức Bắc Kinh.

Lư Tiểu Long lại bước qua một ngạch cửa cao đến nửa cẳng chân, bước vào căn phòng tối tăm ẩm ướt. Vị cán bộ đang viết chữ ngẩng khuôn mặt chữ điền đang đeo một cặp kính gọng đen lên hỏi Lư Tiểu Long: "Cậu có việc gì?" Lư Tiểu Long bước lên phía trước vài bước, đứng sau lưng mấy thanh niên trí thức Bắc Kinh và nói: "Tôi làm thủ tục tuyển dụng." Mấy thanh niên trí thức lập tức quay đầu lại nhìn cậu, trong đó có một nam thanh niên trí thức sở hữu khuôn mặt nhỏ nhắn trắng trẻo, một nữ thanh niên trí thức có khuôn mặt bầu bĩnh đầy đặn. Vị cán bộ kia cúi đầu lạnh lùng nói: "Tìm ủy ban kế hoạch đi." Lư Tiểu Long nói: "Tôi tìm ủy ban kế hoạch rồi." Vị cán bộ kia nói: "Cậu tìm ủy ban kế hoạch là được, ở đây không quản." Lư Tiểu Long nói: "Thủ tục ở ủy ban kế hoạch tôi làm xong hết rồi, Chủ nhiệm Kế bảo tôi đến đây lấy hồ sơ." Lúc này đối phương mới ra điều kiện trọng thị ngẩng đầu lên nhìn Lư Tiểu Long, mấy thanh niên trí thức kia cũng đều ngẩng đầu lên nhìn Lư Tiểu Long lần nữa. Lư Tiểu Long đứng trong bóng tối cảm nhận được một chút hiệu ứng kịch tính.

Cậu đưa chiếc phong bì giấy da bò ra, đối phương nhận lấy phong bì rồi hỏi: "Cậu ở thôn nào?" Lư Tiểu Long đáp: "Lưu Bảo." Đối phương lại hỏi: "Cậu tên là gì?" Lư Tiểu Long đáp: "Lư Tiểu Long." Vị cán bộ kia còn chưa rút tài liệu trong phong bì ra, đã kinh ngạc ngẩng phắt mặt lên. Mấy thanh niên trí thức kia cũng đều đứng bật dậy. Ánh mắt vừa rồi của họ nhìn Lư Tiểu Long hãy còn đố kỵ và đầy thù địch, giờ đây liền biến thành một vẻ nịnh nót chực chờ.

Vị cán bộ kia chỉnh lại gọng kính, đứng dậy nói: "Cậu chính là Lư Tiểu Long đấy à, nào nào nào, ngồi xuống, ngồi xuống đi." Vừa nói, ông ta vừa với tay qua bàn làm việc. Lư Tiểu Long bắt tay với ông ta một cái, đối phương kéo cậu ngồi xuống chiếc ghế đẩu trước bàn làm việc. Ban nãy chiếc ghế đẩu này vốn do nam thanh niên trí thức mặt trắng trẻo kia ngồi, giờ thì ba bốn thanh niên trí thức đều đứng bên cạnh bàn nhìn hai người bọn họ đối thoại mặt đối mặt. Vị cán bộ kia nói: "Tôi họ Kim, cậu cứ gọi tôi là lão Kim được rồi, tôi được điều đến đây phụ trách văn phòng thanh niên trí thức từ năm ngoái."

Lư Tiểu Long cười lịch sự, hèn chi cậu không quen biết, cậu tiện miệng hỏi một câu: "Chủ nhiệm Hạ trước đây đâu rồi?" Chủ nhiệm Kim lập tức xua tay, tỏ vẻ khinh bỉ nói: "Đừng nhắc đến hắn ta nữa, bị kết án tù rồi." Lư Tiểu Long hỏi: "Vấn đề gì thế?" Chủ nhiệm Kim chỉnh lại gọng kính, có vẻ như câu hỏi này khó trả lời, đoạn xua tay nói: "Phạm tội lưu manh, bức hại nữ thanh niên trí thức."

Lư Tiểu Long lập tức hiểu ra. Để xoa dịu bầu không khí có phần gượng gạo này, đồng thời cũng để kéo gần khoảng cách với Chủ nhiệm Kim, cậu cười gượng gạo, nói: "Thật không thể ngờ tới, nhìn vẻ ngoài của ông ta cứ tưởng rất thật thà cơ đấy." Chủ nhiệm Kim đập bàn một cái nói: "Cho nên nhìn người không thể chỉ nhìn bề ngoài." Ông ta nói với Lư Tiểu Long: "Sao cậu đi tận hơn hai năm mà không về thôn thế?" Lư Tiểu Long đáp: "Họ chỉnhốn tôi, chịu không nổi nên tôi chuồn chứ sao." Chủ nhiệm Kim lắc đầu, nói: "Ây da, mấy kẻ đó đúng là không có năng lực chút nào, mà nghĩ lại thì, nhân vật lớn vốn lắm gian truân mà! Lần này cậu tuyển dụng đi đâu thế?" Lư Tiểu Long đáp: "Cục đường sắt."

Chủ nhiệm Kim rút tài liệu trong phong bì lớn ra sột soạt lật xem một lượt, rồi gấp lại nhét ngược vào phong bì, nói: "Đã thế này rồi, cũng không giữ cậu lại được nữa, đành phải để cậu đi thôi." Ông ta hỏi: "Cậu đi thẳng đến ủy ban kế hoạch huyện à?" Lư Tiểu Long thật thà đáp: "Tôi không biết thủ tục tuyển dụng, nên tìm Chủ nhiệm Thượng ở văn phòng huyện ủy trước, chính ông ấy dẫn tôi đến tìm Chủ nhiệm Kế ở ủy ban kế hoạch." Chủ nhiệm Kim liên tục gật đầu. Lư Tiểu Long cảm nhận được sự tôn trọng mà câu trả lời của mình mang lại cho Chủ nhiệm Kim, cùng với phản ứng phức tạp hơn nhiều so với sự ganh tị từ mấy thanh niên trí thức ở bên cạnh. Cậu cảm thấy bất an trước thứ đặc quyền này, bèn quay đầu thân thiện hỏi mấy thanh niên trí thức kia: "Các cậu ở thôn nào vậy?" Họ đáp: "Chúng tôi không ở cùng một thôn, mỗi người có việc riêng của mình." Lư Tiểu Long chỉ vào chiếc ghế đẩu bên cạnh nói: "Các cậu cũng ngồi đi." Họ vẫn đứng đó đáp: "Cậu cứ nói chuyện với Chủ nhiệm Kim trước đi." Họ đứng dựa lưng vào bức tường trong bóng tối. Lư Tiểu Long đối mặt với Chủ nhiệm Kim ở mảnh sáng mờ ảo duy nhất hắt vào từ khung cửa sổ, trong lòng cậu ngày càng cảm thấy bất an. Chủ nhiệm Kim rõ ràng đã quên mất mấy thanh niên trí thức xung quanh, như thể phát hiện ra một đề tài khiến mình phấn khích giữa sự lạnh lẽo, bắt đầu tuôn ra một tràng hứng thú trò chuyện. Ông ta nói: "Bố cậu có phải sắp đến địa khu chúng ta làm phó bí thư địa ủy không?" Lư Tiểu Long cảm nhận được ánh mắt của mấy người đồng cảnh ngộ bên cạnh, lúng túng đáp: "Không có. Nghe Chủ nhiệm Thượng nói, ban trước là định đến." Chủ nhiệm Kim bừng tỉnh vỗ đầu mình một cái, nói: "Ồ, tôi biết rồi, là đi đến địa khu khác rồi, tôi biết, tôi biết chứ." Lại hỏi: "Năm đó cậu rời Lưu Bảo thì chạy đi đâu thế?" Lư Tiểu Long đáp: "Đi lang thang."

Chủ nhiệm Kim dùng tay chải tóc, tinh thần phấn chấn cười lớn ha hả, một mùi thuốc lá và tỏi nồng nặc xộc tới.

Lư Tiểu Long kiên nhẫn chịu đựng cuộc trò chuyện khó tránh khỏi này, thế nhưng Chủ nhiệm Kim càng nói lại càng thấy chưa đủ. Nhận ra sự chờ đợi của Lư Tiểu Long, ông ta bèn đứng dậy, dùng chìa khóa mở chiếc tủ đựng tài liệu bốn cánh kêu cóp kén ở đằng sau ra, lục lọi tìm kiếm bên trong một hồi, rút ra một chiếc túi đựng hồ sơ bằng giấy da bò, xem xét rồi nói: "Lư Tiểu Long thôn Lưu Bảo, chính là nó đây rồi." Ông ta rút mấy tờ bảng biểu và tài liệu in chì từ bên trong ra, lật xem từng trang, nói: "Hồ sơ của cậu đều ở trong này cả đấy, thực ra cũng chẳng có gì mấy." Ông ta vừa cười vừa nhìn Lư Tiểu Long, nói: "Cậu không muốn xem thử à?" Lư Tiểu Long lắc đầu, cậu biết quy củ này, theo lý mà nói hồ sơ đều không cho phép cá nhân mang theo bên mình. Chủ nhiệm Kim vừa nhét đống bảng biểu tài liệu ấy trở lại túi hồ sơ vừa nói: "Cũng chỉ thế thôi mà." Ông ta xé một mảnh giấy trắng, bôi keo dán, niêm phong thật kín túi hồ sơ lại, dán xong xuôi thì cầm con dấu của văn phòng thanh niên trí thức huyện đóng mấy dấu lên đường niêm phong, rồi đưa cho Lư Tiểu Long: "Thủ tục ở huyện của cậu coi như làm xong rồi, sau đó cậu đến công xã rút hộ khẩu ra, rồi lại đến trạm lương thực làm luôn quan hệ lương dầu nữa là được." Lư Tiểu Long cầm túi hồ sơ đứng dậy, để khỏa lấp sự bất an của mình, cậu nhiệt tình chào tạm biệt mấy thanh niên trí thức kia, nói: "Tôi đi trước đây." Mấy người nhìn theo với ánh mắt chực chờ: "Tạm biệt." Chủ nhiệm Kim vòng qua bàn làm việc bước tới, đỡ lấy bả vai Lư Tiểu Long nói: "Tôi tiễn cậu một đoạn."

Hai người còn chưa bước ra khỏi cửa, nữ thanh niên trí thức mặt chữ điền nọ đã lấy hết can đảm gọi giật lại một tiếng: "Lư Tiểu Long!" Lư Tiểu Long quay đầu lại, đối phương hỏi: "Chỉ tiêu này của anh làm thế nào mà có được vậy? Cục đường sắt còn nhận người nữa không?" Lư Tiểu Long cười ngượng ngùng, đáp: "Tôi cũng không biết nữa, không phải tôi muốn xin là được đâu." Chủ nhiệm Kim vừa dùng tay đẩy Lư Tiểu Long bước ra ngoài, vừa quay đầu nói với mấy thanh niên trí thức kia: "Các cậu có hỏi cậu ta thì cậu ta cũng không biết đâu." Ông ta cùng Lư Tiểu Long bước qua bậc cửa cao, ra khỏi cái sân râm mát có cây cổ thụ. Chủ nhiệm Kim ra vẻ vô cùng thân thiết nói với Lư Tiểu Long: "Cái người họ Hạ hồi trước ấy, cậu có biết hắn ta đã đùa giỡn bao nhiêu nữ thanh niên trí thức không?" Lư Tiểu Long đợi ông ta nói tiếp, Chủ nhiệm Kim nhìn xung quanh không thấy ai, liền giơ tay ra hiệu số một trước, rồi lại giơ tay ra hiệu số tám, nói: "Mười tám người, trong đó có hai người bị định tính là hiếp dâm, cho nên đã bị kết án tử hình." Lư Tiểu Long giật mình hoảng hốt, vị Chủ nhiệm Hạ lùn tịt, khuôn mặt sạm vàng ốm yếu giống như một nhân viên công sở cẩn trọng dè dặt ngày trước ở văn phòng thanh niên trí thức, không ngờ lại gan tày trời đến thế. Trong sự mơ hồ, cậu hồi tưởng lại một khoảnh khắc: có lần cậu đến văn phòng thanh niên trí thức, cũng chính căn phòng tối thui này, cậu đã nhìn thấy cánh tay trắng muốt của một nữ thanh niên trí thức trượt khỏi tay Chủ nhiệm Hạ nhanh như con cá chạch. Đó là một khoảnh khắc vô cùng vội vã, chính khoảnh khắc ấy giờ đây đã chú giải cho một chuyện khó tin.

Chủ nhiệm Kim đặt tay lên vai cậu nói một tràng dài đầy thân thiết, hy vọng sau khi Lư Tiểu Long đến cục đường sắt làm việc thì hãy gửi thư cho ông ta để giữ liên lạc.

Đã bước ra khỏi đại viện của ủy ban cách mạng huyện, bên ngoài chính là con phố tấp nập của huyện lỵ, Lư Tiểu Long dừng chân chào tạm biệt Chủ nhiệm Kim, nói: "Tôi phải vội vã đi công xã đây." Chủ nhiệm Kim ngẩng khuôn mặt chữ điền đen sạm và nói: "Cậu có qua thôn Lưu Bảo xem xét không đấy?" Lư Tiểu Long đáp: "Tôi muốn qua xem thử." Chủ nhiệm Kim gật đầu, nói: "Nên qua xem một chuyến, rốt cuộc cũng đã làm việc ở đó hai năm trời, có tình cảm mà." Lư Tiểu Long nói: "Chủ nhiệm Kim, anh quay lại đi, bọn họ còn đang đợi anh kìa." Chủ nhiệm Kim vừa vẫy tay chào tạm biệt cậu, vừa nói: "Mấy chuyện của bọn họ tìm tôi cũng vô ích." Lư Tiểu Long nhét chiếc phong bì giấy da bò và túi hồ sơ vào chiếc túi đeo chéo, quay đầu lại nhìn thấy Chủ nhiệm Kim vẫn đang vẫy tay với cậu ở cửa lớn ủy ban cách mạng huyện, cậu cũng giơ tay vẫy lại rồi cất bước đi về phía trước.

Đúng dịp huyện có chợ phiên, hai bên con phố không lấy gì làm rộng bày kín các sạp hàng: hàng bán táo, bán hồng, bán chổi, bán khoai lang nướng, bán canh lòng cừu, bán ớt, bán tỏi. Ớt được treo đỏ rực thành từng chùm, tỏi được kết thành từng bím dài vắt ngang, canh lòng cừu sôi sùng sục trong chiếc chảo gang lớn, một bàn tay mập mạp cầm chiếc vá sắt lớn khuấy vòng tròn trên mặt nồi canh, những người uống canh cừu bẻ từng miếng bánh hấp lạnh, bánh ngô lạnh thành từng mảnh nhỏ ngâm vào canh cừu, vừa ăn vừa húp sì sụp. Lư Tiểu Long vừa đi xuyên qua khu chợ phiên ấm áp, vừa cảm thấy phấn chấn vì việc hôm nay diễn ra vô cùng suôn sẻ. Hôm nay, lần đầu tiên cậu lĩnh hội được một danh từ đang thịnh hành trong xã hội: "đi cửa sau". Cậu nhận ra "đi cửa sau" là một việc khiến người ta vô cùng thoải mái, cậu lại một lần nữa cảm giác bản thân giống như đang ngồi trong một chiếc kiệu ấm áp.

Vừa bước ra khỏi con phố náo nhiệt này, cậu liền nghe thấy tiếng bước chân đuổi theo từ phía sau, tiếp theo là một tiếng gọi thở hổn hển: "Lư Tiểu Long." Cậu quay người lại, nhìn thấy nữ thanh niên trí thức mặt chữ điền nọ đang chạy tới với khuôn mặt đỏ bừng. Cô ta đứng khựng lại trước mặt Lư Tiểu Long, rất ngại ngùng nói: "Lư Tiểu Long, tôi ở thôn Vương, tôi tên là Lý Huệ Thù." Vì thở dốc và lúng túng nên nhất thời cô ta không nói nên lời. Lư Tiểu Long cười ngượng ngùng, chờ cô ta cất lời. Cuối cùng cô ta cũng thở hắt ra được một hơi, quay đầu nhìn lại rồi nói với Lư Tiểu Long: "Lư Tiểu Long, tôi muốn cầu anh giúp tôi một việc, bất kể là công việc gì, tôi cũng đồng ý đi." Cô ta nói với vẻ vô cùng khẩn thiết, Lư Tiểu Long chỉ biết cười trừ đầy gượng gạo. Lý Huệ Thù lại nói: "Anh đi Lưu Bảo, để tôi đi cùng nhé." Lư Tiểu Long vội vàng lắc đầu, đáp: "Không cần đâu." Lý Huệ Thù giải thích: "Tôi đạp xe mà, có thể đèo anh đi được, bây giờ tôi đi dắt xe đây." Lư Tiểu Long nói: "Thật sự không cần đâu. Dọc đường đi Lưu Bảo, hết lên dốc lại xuống dốc, đạp xe cũng không tiện." Lý Huệ Thù nhìn Lư Tiểu Long, nhất thời không biết nên nói gì thêm cho phải. Lư Tiểu Long nghĩ đến vị Chủ nhiệm Hạ đã bị kết án tử hình, cậu cười vừa đồng cảm vừa bất đắc dĩ, nói: "Cô để lại cho tôi một địa chỉ đi, sau này nếu tôi có cách, sẽ liên lạc với cô." Đối phương lập tức lấy cây bút máy từ chiếc cặp sách trên vai ra, lại lôi ra một cuốn sổ tay nhỏ, xé giấy viết địa chỉ và họ tên rồi nhét vào tay Lư Tiểu Long.

Dưới ánh mắt chực chờ của đối phương, Lư Tiểu Long cố gắng tỏ ra trang trọng nhất có thể, gấp trang giấy đó lại cất đi rồi nhét vào trong túi áo. Cậu đi nhờ một chuyến xe ngựa dọc đường, chiếc xe ngựa lúc lắc lộc cộc vượt qua những đoạn lên dốc xuống dốc. Lư Tiểu Long ngắm nhìn những mảnh đất đã thu hoạch xong hoa màu mùa thu hai bên đường, dùng con mắt sành sỏi ước lượng mùa màng năm nay, rồi trò chuyện phiếm với người đánh xe là một người nông dân tráng niên mặt đỏ tía tai, đến giữa trưa thì tới công xã.

Oan gia ngõ hẹp, cựu phó bí thư công xã Lưu Nhân Hâm đã được thăng chức thành bí thư công xã, đang chắp tay sau lưng quát mắng người ta trong sân. Y mặc một bộ đồ Trung Sơn màu đen nhạt, để tóc ngôi lệch, vừa quát mắng người ta vừa lùi bước tại chỗ. Gương mặt chuột kết hợp với dáng người lùn tít của y vẫn mang lại cho người ta cảm giác tham lam và quỷ quyệt. Y liếc mắt cái là nhận ra Lư Tiểu Long ngay, trong mắt lóe lên vẻ kinh ngạc, lập tức nở nụ cười gượng gạo. Ba năm không gặp, gò má y trông lại càng cao hơn. Lư Tiểu Long liền thuật lại ngắn gọn mục đích chuyến đi, vẻ mặt căng thẳng của Lưu Nhân Hâm lập tức dãn ra, nụ cười trên mặt y tự nhiên hơn hẳn. Biết Lư Tiểu Long đã đóng dấu ở ủy ban kế hoạch huyện và lấy hồ sơ ở văn phòng thanh niên trí thức huyện rồi, y liền vung tay ra vẻ rất có khí phái, nói: "Những việc còn lại đều là của công xã chúng ta cả, để tôi sắp xếp cho." Y quát lớn một tiếng, một cô gái từ phòng điện thoại gần cửa chạy ra. Lưu Nhân Hâm phất cổ tay đầy uy quyền, nói: "Đi gọi người quản lý con dấu tới đây cho tôi." Cô gái vặn vẹo thân hình đầy đặn chạy ra khỏi sân. Lưu Nhân Hâm lại quát mắng bốn năm người đang đứng trước mặt mình: "Các người suốt ngày chỉ biết quậy phá, quay về thì tự kiểm điểm lại cho đàng hoàng, ngày mai lại đến tìm tôi." Bốn năm người đàn ông kẻ cao người thấp, kẻ béo người gầy, người đứng đầu mặc chiếc áo dài xanh, đứng thẳng tắp ở đó, mái tóc cạo trọc lốc trông như cái nắp bồn cầu, xung quanh trắng hếu, chỏm đầu thì đen sì, vừa chớp mắt vừa ấp úng giải thích điều gì đó, hình như là chuyện liên quan đến hợp tác xã cung tiêu, đoạn dẫn theo một đám người bước ra khỏi sân.

Lưu Nhân Hâm vẫn muốn chắp tay sau lưng nói chuyện với Lư Tiểu Long, có điều xem chừng đã không còn ra vẻ khí phái nổi nữa. Y vừa đá văng mấy viên đá dưới chân, vừa ra điều thân thiết nói với Lư Tiểu Long: "Sớm đã muốn tìm cậu rồi, bảo cậu sớm quay lại Lưu Bảo. Đại đội và công xã mấy năm nay đã điều chỉnh ban lãnh đạo mấy lần, tôi vẫn luôn muốn sắp xếp cho cậu đấy." Lư Tiểu Long không đến mức hay quên như vậy, cậu mang theo nụ cười lúc có lúc không để ứng phó với lời nói dối này, thế nhưng Lưu Nhân Hâm lại có vẻ ngày càng thản nhiên, y nói: "Năm đó chỉnhốn vụ '5.16', tôi đã phải chịu áp lực rất lớn đấy, tôi cứ khăng khăng nói là cậu thể hiện rất tốt trong hai năm đến Lưu Bảo, cấp trên ép buộc tôi, gây sức áp lực cho tôi, vì chuyện của cậu mà tôi đã phải chịu không ít lời phê bình." Lúc này, một thanh niên gầy cao vội vã chạy vào đại viện công xã. Lưu Nhân Hâm lập tức lấy lại sức sống, vươn một tay về phía Lư Tiểu Long nói: "Đưa thủ tục đây nào." Lư Tiểu Long lấy chiếc phong bì giấy da bò từ trong túi đeo chéo ra, Lưu Nhân Hâm nhận lấy rồi đưa cho thanh niên kia, dặn dò: "Cần đóng dấu gì thì đóng dấu nấy, cần làm thủ tục gì thì làm thủ tục đó, cho gọn gàng vào." Người thanh niên gật đầu bước vào căn phòng bên cạnh.

Lưu Nhân Hâm tiếp tục vừa nhón chân vừa nói chuyện với Lư Tiểu Long, y nói: "Năm nay Chủ nhiệm Thượng ở văn phòng huyện ủy lúc gặp tôi còn hỏi thăm tình hình của cậu đấy." Lư Tiểu Long đáp: "Sáng nay tôi gặp Chủ nhiệm Thượng ở huyện ủy rồi." Lưu Nhân Hâm liền nói ngay: "Cuối năm ngoái, có tin đồn bố cậu sắp đến địa khu chúng ta làm phó bí thư, lúc nghe thấy thế tôi vui mừng khôn tả, cứ nghĩ như thế thì có lẽ cậu có thể cùng bố cậu đến đây rồi, nhân tiện ghé Lưu Bảo thăm thú." Lư Tiểu Long lại mang theo nụ cười lúc có lúc không lắng nghe tất cả những điều này, ngửi thấy một thứ mùi ngửi như hang chuột từ chỗ Lưu Nhân Hâm phả sang từng chút một. Cậu quay đầu nhìn cái căn phòng tối tăm từng giam giữ mình ở góc sân, căn phòng tối đang mở cửa, bên trong tối thui. Cậu hỏi: "Căn phòng đó bây giờ dùng để làm gì thế?" Lưu Nhân Hâm nhìn về phía đó, cười lấy lòng đáp: "Vẫn bỏ trống đấy chứ." Lư Tiểu Long bước qua đó, Lưu Nhân Hâm đành phải đi theo, nói: "Đây cũng là một nơi có ý nghĩa kỷ niệm đối với cậu đấy."

Hai người đứng ở cửa, bên trong rất tối, ánh sáng lọt vào cửa hang đã bị bóng lưng của hai người che khuất hơn một nửa. Một thứ mùi ẩm mốc ngột ngạt tỏa ra từ bên trong, tựa như đang đối mặt với một bãi rác ẩm ướt. Cậu chắp tay sau lưng bước vào trong, mặt nền trong phòng thấp hơn bên ngoài, bước một chân vào là lập tức nhận ra đây quả thực là một nơi giam người tuyệt vời. Đợi đôi mắt đã quen với bóng tối, cậu nhìn thấy những bức tường bốn phía vẫn trát đất vàng, trống hoác, góc tường trải một ít rơm lúa mì, phía trên còn có một tấm rèm cửa bằng vải rách, trông giống như mới đây vẫn còn từng nhốt người.

Cậu bước ra khỏi căn nhà tối, người thanh niên nọ cầm một chồng tài liệu được rút ra từ chiếc phong bì của Lư Tiểu Long bước ra khỏi phòng làm việc, nói: "Bí thư Lưu, làm xong hết rồi." Lưu Nhân Hâm nói: "Kiểm tra kỹ lại xem có thiếu sót gì không." Người thanh niên lật xem từng trang một, nói: "Đủ cả rồi." Lưu Nhân Hâm chỉ vào Lư Tiểu Long, nói: "Để Tiểu Long tự kiểm tra lại lần nữa đi." Lư Tiểu Long nhận lấy xem lại một lượt, lại xem tờ hộ khẩu đã được chuyển đi của mình, kiểm tra đi kiểm tra lại cho đến khi hoàn tất, rồi cất hết đống tài liệu này vào trong chiếc phong bì giấy da bò, nhét vào túi đeo chéo. Lưu Nhân Hâm vừa liếc mắt là nhìn thấy túi hồ sơ trong chiếc túi đeo chéo, cười nói: "Cả hồ sơ cũng mang đi luôn cơ à?" Lư Tiểu Long gật đầu. Lưu Nhân Hâm lại nói: "Chưa ăn cơm đúng không? Ăn cơm ở đây đi đã." Nói rồi, y hô lớn: "Lão Thôi." Lão Thôi lo việc nấu nướng của công xã mặc bộ đồ đen gầy đày bước ra, dáng đi giống như đang đi cà kheo, di chuyển có chút cứng nhắc, vừa đi vừa lau tay lên chiếc tạp dề bám đầy muội đen. Lưu Nhân Hâm nói: "Làm thêm hai món nữa, thiết đãi khách quý." Lư Tiểu Long vội nói: "Tôi ăn rồi." Lưu Nhân Hâm tỏ vẻ không tin đánh giá Lư Tiểu Long, Lư Tiểu Long nói: "Tôi ăn thật rồi mà."

Lưu Nhân Hâm gật đầu, nói: "Thế cậu không quay lại Lưu Bảo xem sao à?" Lư Tiểu Long đáp: "Quay về xem thử vậy." Lưu Nhân Hâm nói: "Cũng được, thế tôi không tiễn cậu nữa nhé, chiều nay tôi còn có một cuộc họp ở đây."

Bước ra khỏi cửa lớn công xã, cứ đi dọc theo con đường dốc thoai thoải, đi một đoạn khá xa rồi quay đầu lại, Lưu Nhân Hâm vẫn đang đứng ở cửa lớn công xã, vẫy tay từ trên cao nhìn xuống. Lư Tiểu Long đi thêm một đoạn nữa, nhìn thấy trạm xá công xã, chợt nhớ lại cái năm bị chỉnhốn đó, tối hôm đó là cảnh tượng được thả ra từ đại viện công xã mò mẫm đi bộ về thôn, chính là đã gặp Lỗ Kế Võ Mẫn và Giả Nhược Hi ngay trước cửa trạm xá.

Cậu lại quay đầu nhìn ra sau, Lưu Nhân Hâm đã biến mất từ lúc nào, bèn nheo mắt suy nghĩ một lúc, rồi rẽ vào trạm xá. Sân trong khá ngăn nắp, trước sau có mấy gian nhà, trong một căn phòng hình như đang họp, Lư Tiểu Long lén đi lướt qua cửa sổ nhìn vào trong. Bên trong giống như học sinh tiểu học đang nghe giảng vậy, có một số phụ nữ nông thôn ngồi đó, trên bục giảng ngồi hai người, ai nấy đều trông có vẻ quen quen. Chắc là cậu vừa ló đầu ra là đã bị chú ý rồi, hai người ngồi trên bục giảng nhìn ra ngoài cửa sổ bàn tán xì xầm với nhau, rồi có một người bước ra. Lư Tiểu Long nhìn kỹ, hóa ra chính là Giả Nhược Hi.

Vừa nhìn thấy Lư Tiểu Long, biểu cảm của Giả Nhược Hi vô cùng phức tạp. Cô ta béo lên trông thấy so với trước kia, khuôn mặt nhỏ nhắn xinh xắn ngày trước giờ đã trở nên vô cùng phì nhiêu, phần hông phình to ra như đang buộc một bao bột mì. Lư Tiểu Long nhớ lại việc Đường Bắc Sinh từng kể cho cậu nghe chuyện Giả Nhược Hi từng bị Lưu Nhân Hâm làm cho sảy thai hai lần. Giả Nhược Hi cười gượng gạo, bước tới hỏi: "Sao cậu lại về đây thế? Có phải tới chuyển hộ khẩu không?"

Lư Tiểu Long gật đầu đáp: "Đúng vậy." Giả Nhược Hi hỏi: "Đi đâu thế?" Lư Tiểu Long đáp: "Đến cục đường sắt." Giả Nhược Hi hỏi: "Làm xong hết cả rồi à?" Lư Tiểu Long đáp: "Xong hết rồi." Trên mặt Giả Nhược Hi lộ ra vẻ cảm thán nửa như ngưỡng mộ mà lại chẳng phải ngưỡng mộ, nói: "Lỗ Kế Mẫn cũng đang ở trong phòng đấy." Lư Tiểu Long hỏi: "Các cậu đang làm gì thế?" Giả Nhược Hi đáp: "Chúng tôi đang họp triển khai công tác kế hoạch hóa gia đình cho các chủ nhiệm hội phụ nữ các đại đội lớn." Lư Tiểu Long hỏi: "Hai người các cậu bây giờ vẫn ở trạm xá à?" Giả Nhược Hi đáp: "Tôi ở trạm xá, Lỗ Kế Mẫn bây giờ là chủ nhiệm hội phụ nữ công xã rồi." Giả Nhược Hi vẫn mang biểu cảm phức tạp nhìn Lư Tiểu Long, mang theo vẻ tội lỗi nói: "Cái năm chỉnhốn cậu, tôi..." Lư Tiểu Long nói: "Đừng nhắc đến chuyện quá khứ nữa." Giả Nhược Hi như tìm kiếm sự cứu rỗi ngoái đầu nhìn lại phía sau, từ trong phòng truyền ra giọng nói khá to của Lỗ Kế Mẫn: "Mọi người dùng não ghi nhớ trước đã, lát nữa tôi sẽ ra đề kiểm tra mọi người."

Cửa mở, Lỗ Kế Mẫn bước ra, khuôn mặt vẫn đen đúa như thế, đôi mắt vẫn đen thẳm như thế. Điểm thay đổi giống hệt Giả Nhược Hi là cô ta cũng béo lên rất nhiều, vóc dáng vốn dĩ không cao, nay béo lên trông vô cùng nổi bật. Khi cô ta bước tới, trong sự gượng gạo là sự chuẩn bị đầy niềm nở. Trò chuyện vài câu, Lư Tiểu Long hỏi: "Dự định sau này thế nào?" Giả Nhược Hi đáp: "Tôi vẫn chưa nghĩ kỹ, cậu đi mà hỏi Lỗ Kế Mẫn ấy."

Lỗ Kế Mẫn nói: "Bố tôi mất rồi." Lư Tiểu Long gật đầu. Cha của cô ta, Lỗ Tương Lĩnh là một nhà văn nổi tiếng. Lỗ Kế Mẫn lại nói: "Em gái thứ ba của tôi cắm đội ở Thiểm Tây, đã làm thủ tục quay về Bắc Kinh theo diện giải quyết khó khăn cho người nhà để chăm sóc mẹ tôi." Lư Tiểu Long lại gật đầu. Lỗ Kế Mẫn nói: "Bây giờ tôi muốn đi học đại học công nông binh, nhưng năm nay lại không đi được." Lư Tiểu Long hỏi: "Lỗ Mẫn Mẫn đâu?" Lỗ Kế Mẫn đáp: "Vẫn ở trong thôn, được gửi ở nhà Lai Vượng." Lư Tiểu Long nhíu mày, Lỗ Kế Mẫn giải thích: "Trong nhà vốn định làm thủ tục bệnh lui cho em ấy về, nhưng mẹ tôi sức khỏe không tốt, Lỗ Mẫn Mẫn lại bị bệnh thần kinh, không có ai chăm sóc." Nói câu này, trong mắt Lỗ Kế Mẫn thoáng qua vẻ bất an, Lư Tiểu Long không nói gì thêm. Giả Nhược Hi hỏi: "Cậu ăn cơm chưa?" Lư Tiểu Long gật đầu, Giả Nhược Hi lại hỏi: "Còn quay lại Lưu Bảo xem xét không?"

Lư Tiểu Long đáp: "Tôi đi ngay đây."

Hai người dường như không còn lời nào để nói thêm, Giả Nhược Hi nhìn Lỗ Kế Mẫn, Lỗ Kế Mẫn nhìn Giả Nhược Hi, rồi cả hai người cùng nhìn Lư Tiểu Long. Lư Tiểu Long nói: "Thôi nhé, tôi vào thôn đây." Hai người tiễn cậu ra tận cửa lớn trạm xá, nhìn về phía cửa lớn đại viện công xã, thấy không có ai, bèn tiễn ra thêm một đoạn nữa rồi mới lưu luyến chia tay.

Đi ngang qua quán ăn nhỏ ở trấn, Lư Tiểu Long lấy tiền mua hai chiếc bánh, vừa đi vừa ăn dọc theo con đường lớn dưới chân núi. Mảnh đất vàng óng và sườn núi vàng óng bày biện một cách ôn hòa dưới ánh nắng mặt trời, từng cụm thôn làng cao thấp nhấp nhô, những căn hang động, nhà gạch mộc, nhà gạch ngói nằm lười biếng. Con đường đất nhấp nhô lúc cao lúc thấp, những hàng cây nhỏ hai bên đường cũng được phủ một lớp bụi vàng rộm. Đi mãi đi mãi, mặt đất càng lúc càng rộng mở, từ đằng xa đã nhìn thấy bức tường thành của thôn Lưu Bảo. Đó là bức tường đất vừa cao vừa dày được đắp nện bằng tay từ mấy trăm năm trước, trên đỉnh tường đã mọc đầy cỏ dại và cây cối nhỏ. Trên những thửa ruộng bậc thang trên núi, có người đang dắt bò cày ruộng, lật lên từng đường sóng đất, chôn vùi cả gốc ngô cao nửa thước xuống dưới lòng đất. Có người dắt bò dẫm lên chiếc bừa để bừa ruộng, đó là công việc đòi hỏi phải giữ được thăng bằng, chiếc bừa rộng chừng hai mét, chi chít những đinh sắt, người đứng bên trên phải đổi chân qua lại sang hai bên để kiểm soát lực ép cho đồng đều, một tay cầm dây cương, một tay vung roi. Một lượt bừa qua đi, phần đất đã cày liền phẳng lì, chốc lát sau lại ném những gốc ngô được bừa ra sang ven ruộng. Đây là lúc đang chuẩn bị tranh thủ gieo trồng lúa mì mùa đông. Một người nông dân đang cày ruộng ở sườn dốc vịn lấy cái cày, phóng tầm mắt đánh giá Lư Tiểu Long với vẻ mặt nghi hoặc. Lư Tiểu Long nhận ra đây là người nông dân ở đội một thôn Lưu Bảo, bèn vẫy tay với anh ta, đối phương cũng nhận ra cậu, cười hiền hậu. Lư Tiểu Long từng làm đội trưởng sản xuất của họ, cậu liền cất giọng hô lớn: "Về đấy à?" Lư Tiểu Long lớn tiếng đáp: "Về rồi ạ!" Đối phương lại hỏi: "Có phải đến công xã chuyển hộ khẩu không?" Lư Tiểu Long đáp: "Vâng." Đối phương nói: "Rảnh thì qua nhà chơi nhé." Lư Tiểu Long đáp: "Vâng ạ."

Đi dọc con đường, bãi đất trống đầu thôn đang phơi những bắp ngô vàng óng, nam nữ đang bận rộn làm việc. Lư Tiểu Long biết, phần lớn bắp ngô hễ thu hoạch xong là được chia cho các hộ gia đình, đây là số còn lại do đội giữ lại làm thức ăn chăn nuôi và hạt giống. Những bắp ngô vàng óng ả được phơi đầy một bãi, phơi khô rồi sẽ dùng cối đá để xay, xay cho rụng hạt rồi sẽ cho vào bao tải cân lên nhập kho. Cậu bước ra bãi đất, những người nông dân sớm đã dừng công cụ trong tay, đứng từ xa ngắm nhìn cậu. Người trong thôn rất quan tâm đến bất kỳ người ngoài nào đến đây, thân thích của bất kỳ hộ nào tới thành phố đều sẽ lan truyền khắp toàn thôn ngay lập tức. Có người nhận ra Lư Tiểu Long trước, vui mừng hô lên, rồi tất cả mọi người đều nhận ra cậu, nở nụ cười tươi tắn. Lư Tiểu Long nhảy ba bước gộp làm hai qua ruộng hoa màu bên đường, đi tới bãi đất. Mọi người đều vô cùng niềm nở với cậu, hỏi han đủ điều. Lư Tiểu Long kể rõ mục đích trở về lần này, lúc này mới hỏi thăm tình hình đội sản xuất trong ba năm qua, mọi người người một câu ta một lời kể lại. Không biết là do Lư Tiểu Long rời đi quá lâu, hay là vì cậu sắp đi ngay, sự niềm nở của mọi người bỗng mang theo một chút khách sáo xa cách, tựa như cậu là một cán bộ từ cấp trên xuống kiểm tra công việc vậy. Ánh nắng vàng rực rỡ chiếu rọi xuống bãi đất, những bắp ngô tỏa ra hương thơm ngào ngạt, xung quanh bãi đất là những đống rơm lúa mì mới chất từ mùa hè. Lư Tiểu Long bước qua, vỗ vào từng đống rơm lúa mì, đống rơm được chất rất chắc chắn. Cậu lại bốc những bắp ngô lên bóp thử, độ ẩm vẫn còn, phơi khô chắc phải mất thêm mấy ngày nữa, cậu dùng xẻng gỗ lật qua lật lại mấy bắp ngô, mọi người đều cười rộ lên, nói: "Lại về đây làm đội trưởng cho chúng tôi đi!" Lư Tiểu Long cũng cười theo, lại có người nói: "Về lần này thì phải làm đại đội trưởng rồi." Mọi người cười nói rôm rả một góc.

Lư Tiểu Long tiện tay lấy ra hai bao thuốc lá Hải Hà từ chiếc túi đeo chéo, nhìn quanh bãi đất rồi nói: "Tiếc quá ở đây không được hút thuốc." Mấy người đàn ông đều nói: "Không sao đâu, chúng ta ra hướng gió hạ hút." Nói rồi, tất cả đều xoa tay dẫm lên những bắp ngô đi ra ngoài bãi đất, ngồi xổm xuống cạnh rãnh đất.

Lư Tiểu Long phát một lượt thuốc lá, cùng ngồi xuống hút với mọi người. Nhìn những hang động của thôn Lưu Bảo xếp lớp cao thấp dưới sườn núi đối diện, Lư Tiểu Long nghĩ, lần rời khỏi Lưu Bảo này có lẽ sẽ rất khó có dịp quay lại nữa, trong lòng ít nhiều dâng lên một nỗi lưu luyến đối với ngôi làng nhỏ quê mùa này. Cho dù là một con chó từng nằm ngủ ở đây hai năm, thì có lẽ cũng sẽ không quên nơi này. Hút thuốc xong, chuyện cần trò chuyện cũng đã trò chuyện gần hết, Lư Tiểu Long phát hiện ra bản thân và những người nông dân đã không còn sự nhiệt tình trò chuyện nào khác nữa, cậu đang rất sốt sắng muốn rời khỏi vùng nông thôn này. Sự nghiệp của cậu không còn ở Lưu Bảo nữa, trở về đây chỉ là để nói lời tạm biệt.

Thanh niên trí thức trong thôn đều đã đi hết, người duy nhất cậu cần phải ghé qua thăm chính là Lỗ Mẫn Mẫn. Cậu vỗ vỗ bụi đất trên mông, chào tạm biệt mọi người, nói là muốn đi thăm Lỗ Mẫn Mẫn. Mọi người bảo cậu: "Ở nhà Lai Vượng." Cậu gật đầu nói: "Tôi biết rồi." Cậu bám sát bức tường thành để vào trong thôn. Trong thôn vẫn y nguyên như cũ, thỉnh thoảng lại gặp một hai người quen, tất cả đều dừng lại nắm tay chào hỏi cậu, cậu lại lấy thuốc lá ra giải thích từng người một lý do mình về thôn. Người nông dân đối với việc cậu trở về vốn dĩ rất thân tình, sự thân tình ấy cũng rất đỗi bình thường, giống như việc gặp được người đi làm ở thành phố quay về thôn vậy, ngược lại nụ cười được mang ra từ một điếu thuốc lá lại có phần ân cần hơn, điều này khiến cậu ít nhiều cảm thấy có chút thất vọng. Nghĩ rằng dẫu sao đây cũng là nơi bản thân từng làm việc hai năm trời, sau này lại rất khó có cơ hội quay lại, cậu đi dạo một vòng quanh thôn.

Xưởng xay xát máy, xưởng ép dầu vẫn đang kêu kèn kẹt ầm ĩ, tỏa ra thứ mùi thơm của bột mì, mùi thơm của bột ngô và mùi ẩm nóng của dầu hạt bông. Xưởng nuôi heo dĩ nhiên sớm đã đóng cửa, xưởng đậu hũ cũng chẳng còn khói lửa từ lâu, chỉ có căn nhà đất làm đậu hũ là vẫn còn đó, chuồng heo bên cạnh cũng vẫn còn. Đẩy cánh cửa gỗ rách ra, bên trong tối thui, mượn ánh sáng lọt vào để quan sát, chiếc cối xay ngày ấy vẫn đứng sừng sững giữa gian nhà, cái bếp lò đã chẳng còn nồi nữa vẫn lủi thủi đen sì ở góc tường. Ba năm trôi qua, một chút mùi vị của đậu hũ cũng chẳng còn sót lại, nghe nói cụ già họ Đinh làm đậu hũ đã qua đời vào năm ngoái. Cậu ngẩn ngơ kéo cửa bước ra, tiếng động do cánh cửa gỗ nhỏ va đập vang lên khiến cậu liên tưởng đến việc bản thân đang nói lời từ biệt điều gì đó. Ở đây cũng có một cái sân phơi, cũng đang phơi những bắp ngô, cậu cũng chào hỏi cười đùa với những người đang làm việc một lúc, nhưng đã chẳng còn sự nhiệt tình để ngồi xuống trò chuyện nữa, nhóm người này cũng đều dùng nụ cười vừa thân thiết vừa có chút xa cách để tiễn bước cậu rời đi. Xuống dốc, liền nhìn thấy chuồng chăn nuôi ngày trước của đội sản xuất, từ xa đã nhìn thấy bác chăn nuôi họ Điền đang di chuyển quanh cửa chuồng. Bác Điền nhận ra một lúc, nghi hoặc cất lời chào hỏi. Lư Tiểu Long bước tới đưa cho một điếu thuốc, vừa trò chuyện vừa cười nói vài câu, rồi cúi đầu chui vào trong chuồng. Trâu ngựa đều đã ra ngoài làm việc hết rồi, bên trong chỉ còn lại một con ngựa đang nhai cỏ, bác Điền bước vào nói: "Con này vừa đi chợ phiên về tháo cước xong đấy." Chuồng chăn nuôi khá sâu, chiếc sạp lớn ngày trước vẫn còn ở đó, trước kia hễ thắp một ngọn đèn dầu lên là nơi họp toàn thể xã viên của đội sản xuất. Lư Tiểu Long nhớ lại cảnh tượng bản thân khoanh chân ngồi trên sạp, đối mặt với một mảng khuôn mặt đen sì để họp năm xưa. Cậu vỗ vỗ chiếc vạc nước bên cửa, vươn tay thọc vào thử, nước trong vạc đã đầy ắp, cậu vốc một vớp nước rửa khuôn mặt đã bị mặt trời phơi nắng cả ngày, sảng khoái giũ giũ đầu, bước ra khỏi chuồng chăn nuôi chào tạm biệt bác Điền.

Cậu đi lên đi xuống con đường dốc, cuối cùng cũng đến căn viện nơi thanh niên trí thức từng ở. Ba gian hang động trên vách đất giờ đây đều đã bị đại đội chiếm dụng, trên cửa khóa những chiếc ổ khóa sắt rỉ sét. Bà hàng xóm thấy cậu quay về, niềm nở cất lời chào hỏi, cậu cũng chào lại, theo lệ cũ giải thích lý do vì sao mình quay về, đoạn áp mặt vào khe cửa nhìn ngó cả ba gian hang động. Bên trong tối thui, chẳng nhìn rõ thứ gì, nghe nói chiếc sạp lớn chung đã bị dỡ bỏ hết rồi, bên trong chất đầy những thứ đồ đạc lộn xộn. Căn phòng nhỏ phía bên phải từng làm bếp của thanh niên trí thức ngược lại vẫn mở toang cửa, nhìn vào bên trong thấy chất đầy chum vại vỡ và nồi niêu hỏng. Bà hàng xóm bước tới nói: "Mùa gặt lúa mì năm ngoái, ở đây từng mở bếp tập thể một lần, phát bánh hấp cho những người gặt lúa mì, sau đó vụ gặt lúa mì thì không mở lại nữa." Lư Tiểu Long nhìn căn phòng nhỏ giăng đầy mạng nhện rồi lùi bước ra, sau khi chào tạm biệt bà hàng xóm, cậu chạy một mạch lên một đoạn dốc đứng, đi tới trước cửa hang động nhà Lai Vượng.

Nơi này gần như là hang động nằm ở vị trí cao nhất trong thôn, mấy gian hang động được khoét sâu vào một vách đất, là nơi sinh sống của ba hộ gia đình. Trước vách đất là một khoảng đất phẳng, đặt một chiếc cối xay đá, bên dưới là một chiếc mâm cối hình tròn nằm phẳng, bên trên là cối xay đá lăn tròn quanh tâm mâm cối, trên mâm cối được rải một lớp hạt ngô vừa mới đem xay. Người đẩy cối xay không biết đã đi đâu mất, bên cạnh cối xay là một người phụ nữ đang vá giày, chính là Lỗ Mẫn Mẫn, trông vẫn với dáng vẻ mập mạp vạm vỡ ấy. Đối với sự xuất hiện của Lư Tiểu Long, cô ta dường như hoàn toàn không hay biết, vẫn tập trung cao độ vá giày của mình. Đầu tiên dùng dùi chọc một lỗ trên đế giày vải dày, luồn chiếc kim dài qua, kéo sợi dây gai dài xuyên qua rồi siết chặt sợi dây gai lại; sau đó lại cầm dùi chọc một lỗ, luồn kim trở lại, từng nắm từng nắm kéo sợi dây gai qua rồi lại siết chặt. Cả hai mặt của đế giày đều là vải trắng, đã vá được một nửa, những mũi khâu rất chi chít. Lư Tiểu Long bước đến bên cạnh cô ta, cô ta không có phản ứng gì, vẫn miệt mài vá từng mũi kim, thỉnh thoảng còn chà chiếc dùi lên tóc để chiếc dùi được bôi dầu tóc trơn tru hơn. Nhìn dáng vẻ cô ta làm việc rất tháo vát, trông giống như một người bình thường, thế nhưng nhìn phản ứng tê dại của cô ta đối với thế giới bên ngoài, liền biết sự thật không phải như vậy.

Lư Tiểu Long trầm ngâm suy nghĩ một lúc, liền đẩy cối xay quay vòng tròn quanh mâm cối. Cối xay ở phía ngoài thì to, ở phía trong thì nhỏ, như vậy vừa hay có thể quay vòng trên mâm cối, những hạt ngô trên mâm cối kêu lách cách dưới sự lăn ép của cối xay, dần dần vỡ vụn ra. Nhìn thấy trong rãnh đá quanh mâm cối có một dòng mảnh vụn ngô đã được xay nát, cậu liền biết chủ nhân muốn xay tất cả ngô thành những mảnh vụn như thế này để nấu cháo ăn.

Lỗ Mẫn Mẫn vẫn ngồi bất động vá giày, cậu đẩy vài vòng rồi vịn lấy cần đẩy đứng khựng lại, gọi lớn: "Lỗ Mẫn Mẫn, chỉ có một mình cô ở đây thôi à?" Lỗ Mẫn Mẫn chậm rãi ngước mắt lên, nhìn Lư Tiểu Long nhưng không có phản ứng gì, lại cúi đầu toàn tâm toàn ý dùng chiếc dùi chọc vào đế giày. Lư Tiểu Long lại gọi thêm tiếng nữa: "Lỗ Mẫn Mẫn, tôi là Lư Tiểu Long đây." Mãi một lúc sau Lỗ Mẫn Mẫn mới ngước mắt lên, không có biểu cảm gì đặc biệt nhìn Lư Tiểu Long. Lư Tiểu Long hỏi: "Lỗ Mẫn Mẫn, bây giờ cô sống có khỏe không?" Lỗ Mẫn Mẫn ngẩn ngơ nhìn Lư Tiểu Long một lúc, quay đầu nhìn về phía cửa hang động, nhìn một lát rồi lại quay đầu lại, trong đôi mắt ngẩn ngơ lộ ra vẻ nghi hoặc ngây dại. Lư Tiểu Long lại đẩy cối xay quay hai vòng, nhìn những hạt ngô vàng óng khẽ nhấp nhô dưới chuyển động của cối xay, tựa như chiếc máy lu đang lu qua con đường lớn.

Lúc này, từ trong hang động bưng một chiếc nong lớn đi ra là một nam thanh niên cao gầy, chính là Lai Vượng. Cậu ta ngạc nhiên thoáng chốc, rất nhanh sau đó đặt chiếc nong xuống, vui mừng bước tới nói: "Anh về đấy à?" Lư Tiểu Long vội vàng đưa thuốc lá qua, Lai Vượng vừa nhìn thấy thuốc lá Hải Hà liền thốt lên một câu: "Hà, Hải Hà xịn." Cậu ta vui mừng ngậm lên miệng, phì phèo hút một cách sảng khoái. Cậu ta kéo một chiếc ghế đẩu nhỏ mời Lư Tiểu Long ngồi xuống, còn bản thân thì ngồi xổm sang một bên, nhìn Lỗ Mẫn Mẫn vẫn đang mải miết vá giày, giải thích với Lư Tiểu Long: "Sau khi anh to xác các anh đi rồi, thì giao Lỗ Mẫn Mẫn lại cho tôi. Không có ai quản lý cô ấy cả, tôi đành để cô ấy ở lại nhà tôi luôn." Cậu ta tỏ ra có chút lúng túng bứt rứt, giống như kẻ cướp được con gái người ta khi chạm mặt cha cô ấy vậy. Lư Tiểu Long cười bình thản, nói: "Cô ấy dạo này khá hơn chút nào chưa?" Lai Vượng lắc đầu, đáp: "Cô ấy vẫn vậy thôi, không khá lên mà cũng chẳng tệ đi, không nhận ra người, cũng chẳng nói năng gì. Thế nhưng, anh ra hiệu bảo cô ấy làm việc gì thì cô ấy sẽ làm theo việc đó. Bảo cô ấy vá giày, cô ấy sẽ ngồi đây từ sáng đến tối miệt mài vá từng mũi kim như thế đấy."

Nói đoạn, Lai Vượng lại đứng dậy đi ngược vào trong hang động, một lúc sau cậu ta bưng một chiếc giần sàng ra, nói: "Anh xem này." Lư Tiểu Long nhìn vào, bên trong đã đặt sẵn chừng mười mấy đôi đế giày đã được vá xong xuôi, lớn nhỏ đủ cả, không đôi nào giống đôi nào. Lư Tiểu Long hỏi: "Vá nhiều thế này để làm gì?" Lai Vượng đáp: "Mang ra chợ phiên đổi đồ chứ làm gì." Cậu ta đặt chiếc giần sàng xuống, lại ngồi xuống trò chuyện với Lư Tiểu Long. Trò chuyện một hồi, nhìn lên đỉnh núi đã chẳng còn ánh mặt trời, bãi đất ven sông phía xa cũng đã chìm vào hoàng hôn, Lai Vượng nói: "Nấu cơm ăn thôi, ăn xong thì ở lại nhà tôi một đêm." Cậu ta chạy vào trong hang động nhóm lửa nấu cơm, tiếng bát đĩa xoong nồi khua khoắng lanh canh bận rộn. Lư Tiểu Long đứng dậy lại đẩy cối xay, đẩy mấy vòng lại quét những hạt ngô to thô vào giữa mâm cối, quét những mảnh vụn bên dưới vào bốn rãnh đá bằng chiếc chổi nhỏ, rồi lại san đều những hạt to thô tụ lại ở trung tâm để tiếp tục xay. Lai Vượng bận rộn cả trong lẫn ngoài nhà, hét lớn với Lư Tiểu Long: "Anh cứ để đấy đi, lát nữa tôi đẩy cho." Lư Tiểu Long nói: "Tôi đẩy đi, sau này muốn đẩy chắc cũng chẳng còn cơ hội nữa đâu."

Hạt ngô đã được xay thành mảnh vụn, Lư Tiểu Long quét những mảnh vụn trên mâm cối vào bốn rãnh đá, lại cầm chiếc nong tới, quét vòng tròn những mảnh vụn ngô trong rãnh đá từ một cái miệng xả vào trong nong, cuối cùng lại quét sạch bột ngô trên mâm cối thêm một lần nữa, phủi phủi chiếc chổi nhỏ rồi đặt lên nong. Công việc nhà nông này xem như đã hoàn tất. Lai Vượng đã chuẩn bị xong xuôi bữa cơm, là mì sợi tự kéo, múc ra mấy bát lớn bưng ra ngoài, đặt một chiếc bàn vuông nhỏ cạnh cối xay, mời Lư Tiểu Long ngồi xuống, lại vỗ vỗ vào lưng Lỗ Mẫn Mẫn. Lỗ Mẫn Mẫn dừng công việc trong tay lại, ngước mắt ngẩn ngơ nhìn Lai Vượng. Lai Vượng lấy chiếc đế giày, dùi và kim trong tay cô ta ra, nhét một đôi đũa vào tay cô ta, rồi vỗ vai vừa dìu vừa đẩy cô ta đứng dậy, đi đến bên chiếc bàn vuông nhỏ ngồi xuống, sau đó đặt một bát mì lớn vào tay cô ta, bản thân cậu ta cũng bưng một bát lên, nói với Lư Tiểu Long: "Ăn đi anh." Cậu ta đẩy một bát nhỏ ớt thái nhỏ, một bát nhỏ muối và một bát nhỏ giấm đến trước mặt Lư Tiểu Long, nói: "Anh thích ăn gì thì cứ nêm vào." Lư Tiểu Long nhìn bát mì trắng lớn này là biết Lai Vượng hôm nay đã thiết đãi nồng hậu rồi. Cậu cũng thực sự đói bụng nên không khách khí nữa, bưng bát mì lớn lên, cho gia vị vào trộn đều, ăn một cách ngon lành. Lỗ Mẫn Mẫn ăn một cách từ tốn thong thả, ánh mắt ngẩn ngơ nhìn chằm chằm vào chiếc bàn, tựa như đang hồi tưởng lại chuyện cũ. Lai Vượng nói với Lư Tiểu Long: "Anh cứ ăn của anh đi, cô ấy ăn chậm lắm."

Ăn hết một tô mì lớn đầy ụ, Lư Tiểu Long cảm thấy đã no căng mười phần, không còn làm lụng trong thôn nữa, sức ăn sớm đã không được như trước. Lai Vượng vươn tay định lấy bát múc thêm cho anh, Lư Tiểu Long liền xua tay, nói: "No rồi." Lai Vượng nói: "Vậy làm thêm bát nước canh mì nhé." Lư Tiểu Long nói: "Để tôi tự làm, cậu chiếu cố Lỗ Mẫn Mẫn đi." Anh bưng bát bước vào hang đá, bếp lò nằm ở đầu giường đất, anh dỡ nắp nồi, cầm vá sắt múc nửa bát nước canh mì, rồi lại đậy nắp nồi lại. Liếc mắt nhìn một cái, bên trong hang đá nghèo xác nghèo xơ, ngoài chiếc giường đất ra, sát vách tường kê một chiếc bàn dài màu tím, hai chiếc ghế đẩu, tận sâu trong hang đá đặt mấy cái vại, Lư Tiểu Long biết có vại đựng nước, có vại đựng gạo, trên tường hang đá treo vài chuỗi ớt, vài bím tỏi. Trên giường đất đặt hai chiếc chăn, có một chiếc nhìn vào là biết ngay là chăn của người thành phố như Lỗ Mẫn Mẫn. Lư Tiểu Long hiểu ra, bưng bát bước ra khỏi hang đá, ngồi xuống cạnh chiếc bàn vuông nhỏ, uống nước canh mì nóng hổi.

Lai Vượng cũng đứng dậy múc một bát nước canh mì, sang ngồi cùng uống. Lư Tiểu Long hỏi: "Cậu ăn xong chưa?" Lai Vượng nói: "Thế mà lại chưa ăn xong chắc?" Trước hang đá càng lúc càng tối, ngôi làng phía dưới cũng tối đen, bãi bồi sông ở đằng xa cũng chìm vào bóng tối, Lai Vượng nói: "Hôm nay cậu cứ ngủ lại chỗ tôi một đêm đi, sáng mai tôi tiễn cậu vào huyện thành." Lư Tiểu Long lắc đầu, cậu muốn đi gấp về huyện thành trong đêm. Lai Vượng nói: "Vội cái gì, khó khăn lắm mới về lại một chuyến." Lư Tiểu Long nói: "Sáng mai tôi đã phải rời khỏi huyện thành rồi, việc lo tuyển dụng công nhân không đợi một ngày nào cả." Lai Vượng lại bưng chiếc bát không quay vào hang đá múc thêm nước canh mì. Lư Tiểu Long lại nghĩ nếu bắt mình ở lại hang đá nữa, cậu sẽ lo lắng hang đá sạt lở, thật khó tưởng tượng trong hai năm về nông thôn cắm đội mà mình có thể ngày này qua ngày khác ngủ trong hang đá, cái hang đá nặng nề chết chóc này một khi sạt xuống, chẳng phải sẽ đè chết người ta sao. Hai năm ở Lưu Bảo, toàn bộ thanh niên tri thức đều bị bọ chét cắn khắp người nổi đầy vết sưng to, cậu liếc nhìn cổ tay thô ráp của Lỗ Mẫn Mẫn và phần cổ chân ló ra dưới ống quần, ban nãy trời còn sáng, đã thấy khắp nơi là những nốt mẩn đỏ sưng tấy do gãi, xem ra, Lỗ Mẫn Mẫn đến nay vẫn chưa thích nghi được với "thủy thổ" bọ chét này.

Lai Vượng bưng chiếc bát lớn đi ra, nói: "Hôm nay cậu định đi gấp về huyện thành thật đấy à?" Lư Tiểu Long nói: "Chứ sao nữa, không thì lỡ mất ngày tháng tuyển dụng công nhân mất." Lai Vượng nói: "Vậy để tôi mượn chiếc xe đạp tiễn cậu." Lư Tiểu Long nói: "Không cần đâu, đường này lên dốc xuống dốc cũng không dễ đi." Lai Vượng nói: "Không sao, đoạn xuống dốc với đường bằng tôi đèo cậu, đoạn lên dốc cậu xuống đi, chúng ta dắt xe mà đi." Lư Tiểu Long còn định từ chối, Lai Vượng nói: "Cứ quyết định vậy đi, tôi đi mượn xe." Cậu ta uống cạn nước canh mì, mang theo đầy đầu hơi mồ hôi chạy ù xuống ngôi làng phía dưới. Hai hộ gia đình xung quanh đều là đàn ông góa vợ, lúc này mới trời tối mịt đi từ bên ngoài về, nhận ra Lư Tiểu Long, sau khi chào hỏi xong, đều hỏi: "Không ở lại trong thôn nữa à?" Lư Tiểu Long nói: "Không ở nữa, sau này có dịp đến rồi ở sau." Đang lúc nói chuyện thì Lai Vượng đã đẩy xe đạp đi lên, thấy Lỗ Mẫn Mẫn đã ăn xong cơm, liền múc cho cô một bát nước canh mì, đợi cô uống xong nước canh mì, thu bát vào nhà, rồi vỗ vỗ sống lưng Lỗ Mẫn Mẫn, dìu cô đứng dậy. Lỗ Mẫn Mẫn ngoan ngoãn đi theo cậu ta, lê từng bước chân đi vào hang đá, Lư Tiểu Long cũng đi theo vào. Lai Vượng châm đèn dầu, Lư Tiểu Long hỏi: "Trong thôn chẳng phải đã sớm kéo điện rồi cơ mà?" Lai Vượng nói: "Đó là do năm đó cậu kéo về đấy, hai năm nay chẳng biết nợ khoản phí gì mà người ta lại cắt của chúng ta rồi." Lai Vượng dìu Lỗ Mẫn Mẫn ngồi xuống giường đất, nhét chiếc đế giày chưa khâu xong cùng cái dũi, kim chỉ vào tay cô, Lỗ Mẫn Mẫn lại bắt đầu dùng dũi chọc vào đế giày.

Lai Vượng hỏi Lư Tiểu Long: "Cậu còn ngồi thêm lúc nữa chứ?" Lư Tiểu Long nói: "Không ngồi nữa." Lai Vượng nói: "Vậy chúng ta đi thôi."

Lai Vượng lên xe, Lư Tiểu Long nhảy lên yên sau, một mạch xuống dốc ra khỏi thôn, cứ thế lên dốc xuống dốc đạp xe hướng về huyện thành. Gặp hai con dốc lớn, hai người liền xuống dốc đi bộ, đi mãi đi mãi, vầng trăng đã lững lững treo trên đỉnh đầu. Hai người lại lên xe, cứ thế lao vun vút xuống dốc, chẳng mấy chốc đã đến bến xe khách đường dài ngoài huyện thành. Lư Tiểu Long nói: "Cậu về đi, tôi vào thành đây." Lai Vượng giữ xe, lau mồ hôi trên trán, nói: "Sau này cậu có thời gian thì lại vào thôn chơi nhé." Lư Tiểu Long ngẩng đầu nhìn từ xa dãy núi hướng Lưu Bảo ẩn hiện dưới ánh trăng một màu đen sẫm, trong lòng dâng lên một thứ cảm xúc khá phức tạp, cậu nói: "Có thời gian nhất định tôi sẽ quay lại, Lỗ Mẫn Mẫn đành nhờ cậu chăm sóc cho cẩn thận nhé." Lai Vượng gật đầu nói: "Cậu cứ yên tâm."

Chiếc xe đạp kêu lọc cọc đi khuất dần, Lư Tiểu Long đứng đó dõi theo, Lai Vượng từ đằng xa lại vẫy vẫy tay về phía này, rồi rẽ khỏi đường lớn đi vào đường nhỏ, bóng dáng khuất sau một mảng gò đất. Lư Tiểu Long ngước nhìn dãy núi hướng thôn Lưu Bảo, nơi đó ngay cả một chút ánh đèn le lói cũng không có, chỉ có ký ức là đang nhắc nhở bản thân từng sống ở đó hai năm trời. Cậu quay người bước về phía huyện thành, dự định đến nhà khách huyện ủy ngủ lại một đêm, hừng sáng là đến trạm lương thực huyện làm xong quan hệ lương thực, rồi lập tức rời khỏi nơi này.