Bình minh bị cơn gió bắc lạnh buốt cào thành từng vòng xoáy màu xanh, từ trên núi thốc xuống tường bảo của thôn Lưu Bọc dưới chân núi, ngôi làng ở vùng Thái Hành Sơn tỉnh Sơn Tây này liền hơi xốc lại tinh thần, tỉnh dậy từ trong giấc ngủ mộng mị. Nói là tỉnh, nhưng lại chưa hoàn toàn tỉnh, ngôi làng vẫn chìm trong sắc xám mờ ảo, lạnh lẽo và tĩnh mịch. Lư Tiểu Long dẫn theo nhóm thanh niên trí thức từ sáng sớm đã gánh giỏ, cầm cuốc xẻng và xà beng lên núi sửa ruộng bậc thang. Hai tháng trước, họ từ Bắc Kinh xuất phát với dự định đến các vùng nông thôn Thiểm Tây để cắm đội, khi đi bộ đến đây, phát hiện ngôi làng nghèo khó này rất cần họ, thế là liền thay đổi kế hoạch ban đầu, bám rễ lại ở Lưu Bọc.

Hôm nay, đến lượt Lỗ Mẫn Mẫn và Lỗ Kế Mẫn ở nhà nấu cơm. Tập thể thanh niên trí thức ba mươi người, mỗi ngày cắt cử hai người trực nhật, đây xấp xỉ là công việc vừa gian khổ vừa vinh quang nhất trong tập thể này, đặc biệt là mấy ngày nay, nơi làm việc cách thôn bảy tám dặm đường núi, người làm việc thì sớm đi tối về, giữa chừng không quay lại, hoàn toàn trông cậy vào những người trực nhật nấu xong hai bữa cơm sáng chiều, mang lên trên núi.

Đã đến thôn rồi, bất cứ việc gì cũng phải cắn răng mà làm, chỉ cần cắn răng một cái, thì việc gì cũng có thể làm xong.

Khi Lỗ Mẫn Mẫn và chị gái Lỗ Kế Mẫn mỗi người gánh một đôi thùng nước ra giếng múc nước, cơn gió núi lạnh buốt thổi qua sắc như dao, con đường đất cao thấp nhấp nhô trong thôn Lưu Bọc bị đông cứng đến cứng ngắc, hai chiếc thùng nước lắc lư trên móc sắt trước và sau đòn gánh, phát ra tiếng kêu cót két do kim loại ma sát với nhau. Đến con đường chính trong thôn lại càng có vẻ trống trải, những ngôi nhà đất nung hai bên đường co ro xếp hàng ở đó. Xa hơn chút nữa, chính là từng cái hang đất, quay về đủ các hướng đông tây nam bắc bày ra gương mặt chân chất mà lại nghèo khổ của chúng.

Ngôi làng vẫn chưa hoàn toàn tỉnh giấc, cửa gỗ của từng cái hang đất vẫn đang đóng, có một hai người nông dân dậy sớm mặc áo bông đen, mơ màng đút tay vào tay áo từ khe cửa hang bước ra, ngẩng đầu nhìn trời, hắt xì một cái, ho hai tiếng, khạc một bãi đờm, rồi quay người đi vào trong hang, chốc lát sau, bưng chiếc bô sắt đi ra, bước đi lững thững đi vào nhà vệ sinh được quây bằng tường đất hoặc hàng rào thân cây ngô cách cửa nhà không xa. Tiếp theo, liền nhìn thấy hai ba người nông dân dậy sớm đút tay vào tay áo ôm chặt lấy chiếc áo bông đen của mình, cúi đầu gánh thùng nước lững thững bước ra khỏi sân nhà, như thể vẫn chưa tỉnh ngủ, từng bước leo dốc. Chiếc đòn gánh dùng đã bao nhiêu năm bị mài cho nhẵn nhụi sáng bóng, không cần tay vịn, như mọc liền trên vai, vững vàng gánh hai chiếc thùng không ở hai đầu, đung đưa trên con đường làng mờ ảo.

Chiếc quần bông đen của họ rất rộng, cổ chân buộc thật chặt, có người đội mũ, có người không đội mũ, đều không nhanh không chậm bước đi trong cơn gió lạnh cắt da cắt thịt để ra giếng gánh nước. Quy tắc bất thành văn ở đây là: Ra đến đường là bắt đầu xếp hàng, không ai vượt ai, cũng không ai tranh ai.

Lỗ Mẫn Mẫn và Lỗ Kế Mẫn lại không tuân theo quy tắc này, hai cô đeo găng tay bông, tì tay vào đòn gánh rảo bước lên dốc. Vì đi nhanh, hai chiếc thùng không trước sau lắc lư rất dữ dội, hai đầu đòn gánh được nối với móc sắt bằng xích sắt, hai tay các cô nắm chặt lấy đoạn xích nối ở trước và sau, lúc này mới giữ cho thùng không bớt tròng trành đôi chút, sau đó, có phần vội vã vượt qua những người nông dân đang đi phía trước. Thấy là các cô vượt lên bên cạnh mình, những người nông dân không hề lấy làm lạ, họ đều biết tình hình nhà bếp của thanh niên trí thức, thỉnh thoảng có người cất tiếng chào hỏi các cô đầy độ lượng: "Hôm nay đến lượt hai đứa tụi cháu nấu cơm à?"

Một chàng trai tên là Lai Vượng, người khá cao và khỏe mạnh, mặc một chiếc áo bông mỏng, đút tay vào tay áo gánh một đôi thùng không đi phía trước, nhìn thấy Lỗ Mẫn Mẫn gánh đòn gánh chăm chú rảo bước lên dốc, liền quay cái mặt chữ quốc dài đã bị gió thổi đỏ và thô ráp lại, nói một cách rất chân chất: "Hôm nay đi đứng cẩn thận đấy, đừng để guồng quay nước đánh phải." Lỗ Mẫn Mẫn mỉm cười, mặt đỏ bừng lên. Có một lần ở giếng dùng guồng quay để múc nước, lúc thả thùng không xuống, cô sơ ý bị tay quay đánh vào tay, đau đến mức ngã quỵ xuống đất, chính Lai Vượng đã đỡ cô đứng dậy, lại còn giúp cô múc nước lên. Lai Vượng ân cần hỏi: "Hôm nay có cần anh giúp múc nước không?" Lỗ Mẫn Mẫn nói: "Thôi để em tự luyện tập thêm." Lai Vượng rõ ràng đã biết trước câu trả lời này, liền tránh sang một bên nhường đường, để hai chị em vượt lên trước.

Cái giếng nằm ở một nơi không cao không thấp trong thôn, bệ giếng được xây bằng những phiến đá xanh, miệng giếng tròn vo, sâu thẳm không thấy đáy, sợi thừng thô quấn trên guồng quay ở bệ giếng to bằng cả vòng tay ôm. Giếng sâu tới mấy chục trượng, múc một thùng nước, đàn ông bình thường cũng phải mất chừng thời gian hút hết một điếu thuốc, còn nếu là phụ nữ thì khó mà nói trước được. Hai chị em đặt thùng nước xuống, tựa đòn gánh vào bức tường đất bên cạnh, buông thùng sắt xuống kêu loảng xoảng rồi buộc vào dây thừng của guồng quay, đầu dây thừng là một đoạn xích sắt thô, trên đầu xích sắt là một chùm vòng sắt lớn được lồng vào nhau rất kỳ lạ, các cô làm theo phương pháp người nông dân đã dạy, luồn qua luồn lại, thế là thùng sắt đã được buộc chặt vào đó. Sau đó, thả thùng xuống miệng giếng, quay guồng để thả dây thừng xuống, nhìn thấy dây thừng trên guồng quay từng vòng từng vòng theo đúng thứ tự đều đặn đi xuống dưới, Lỗ Mẫn Mẫn lại cả gan buông tay quay ra, hai tay ôm lấy guồng quay, guồng quay liền quay nhanh hơn một chút, lực ma sát từ hai tay ôm lấy sẽ kiểm soát tốc độ quay.

Kỹ thuật này cũng phải luyện tập nhiều lần một cách táo bạo thì mới nắm vững được. Giả sử không kiểm soát được, guồng quay sẽ càng quay càng nhanh, cuối cùng sẽ quay tít mù lên, không những thùng sẽ rơi thẳng xuống đáy giếng bị hỏng, mà dây thừng của guồng quay cũng có thể bị đứt, khi đó thì sẽ thành một sự cố lớn về việc lấy nước sinh hoạt cho cả thôn. Nhìn chằm chằm guồng quay càng lúc càng quay nhanh, đoạn dây thừng thả xuống ngày càng nhiều, trọng lượng ngày càng lớn, cô càng dùng sức hai tay ôm chặt lấy guồng quay, tăng cường lực ma sát, dây thừng từng vòng từng vòng, từng lớp từng lớp đi xuống dưới, cuối cùng hai tay ôm không xuể nữa, đành vội vàng dùng tay nắm lấy tay quay, kiên nhẫn từng vòng từng vòng quay mấy chục trượng dây thừng cuối cùng xuống. Cách độ sâu mười mấy trượng, rất khó nghe thấy tiếng chuông xích kéo thùng nước chìm xuống nước, phần lớn phải dựa vào cảm giác của tay trên tay quay, nâng lên một chút, hạ xuống một chút, lặp đi lặp lại mấy lần, quay lên cảm thấy trọng lượng đã đủ, biết thùng nước đã đầy, liền dùng hai tay nắm lấy tay quay, bước chân cung tiễn, dùng toàn bộ sức lực từng vòng từng vòng quay, kéo thùng nước ngược lên trên.

Lỗ Mẫn Mẫn nhìn sợi dây thừng dày hơn cả ngón tay cái từng vòng từng vòng quấn lên guồng quay tròn vo, quấn đầy một lớp, lại từng vòng từng vòng quấn ngược lại lớp thứ hai, cô nhớ đến hồi nhỏ giúp người lớn cuộn len. Lúc đầu cô còn múc rất có sức, đợi múc được mấy chục vòng rồi, thì đã thở hồng hộc. Lúc này, Lỗ Kế Mẫn liền đối mặt nắm lấy tay quay, giúp cô cùng quay, thùng nước lập tức thấy nhẹ đi, quay cũng nhanh hơn. Cứ thế lại quay thêm mấy chục vòng nữa, cả hai người đều đã hết sức, nhìn sợi dây thừng trên guồng quay chỉ còn lại lớp cuối cùng mấy chục vòng, hai người liền luân phiên nhau chậm rãi quay. Lai Vượng đã sớm đến bên giếng, xếp thùng của mình ở phía sau, đòn gánh cũng tựa vào tường, mỉm cười đút tay vào tay áo đứng nhìn họ, anh biết những người thanh niên trí thức này không một ai muốn từ bỏ cơ hội rèn luyện.

Cuối cùng, thùng nước cũng từ từ được kéo lên khỏi miệng giếng, hai người lại dồn hết sức lực cuối cùng, thùng nước khua nước óng ánh trồi lên khỏi mặt giếng, Lai Vượng tiện tay giúp họ xách thùng nước lên bệ giếng, hai chị em liền lấy ba chiếc thùng không kia tới, đổ một thùng nước đầu tiên vào một chiếc thùng không, rồi lại thả chiếc thùng không vừa dùng xong chìm xuống miệng giếng một lần nữa. Lỗ Mẫn Mẫn bảo Lỗ Kế Mẫn tránh ra, một mình tập thả thùng nước xuống, cô lại lặp lại quá trình lúc nãy, trước tiên quay để thả xuống vài vòng, từ từ dùng hai tay ôm lấy guồng quay, thả dây thừng xuống với tốc độ nhanh hơn một chút. Guồng quay quay càng lúc càng nhanh, Lỗ Mẫn Mẫn cảm thấy mặt mình nóng ran mồ hôi đầm đìa, đằng sau ngoài Lai Vượng đang mỉm cười ra, lại có thêm mấy người nông dân đặt thùng không xuống chờ đợi. Tâm trí hơi lơ đễnh một thoáng, guồng quay mất đi sự kiểm soát trong tay, quay tít mù lên. Lúc này muốn ra tay bắt lấy tay quay thì đã không kịp nữa rồi, bởi vì chiếc tay quay đang quay với tốc độ chóng mặt hoàn toàn có thể đánh gãy tay người. Đúng vào khoảnh khắc ấy, Lai Vượng lao tới, vươn hai tay ôm chặt lấy guồng quay, tốc độ quay của guồng lập tức chậm lại, Lai Vượng lại nhanh chóng buông một tay ra nắm lấy tay quay, lúc này, dây thừng trên guồng quay đã gần như thả hết, chỉ còn lại mấy vòng cuối cùng. Lỗ Mẫn Mẫn căng thẳng đỏ bừng cả mặt, nhìn thấy lòng bàn tay của Lai Vượng bị mài rách, kẽ ngón tay rỉ ra máu tươi, cô lập tức đón lấy tay quay nói: "Để em làm cho, anh mau xem lại tay đi." Lai Vượng lúc này mới buông tay, nhìn thấy máu trên tay mình, lại nhìn thấy máu dính trên chiếc tay quay sắt lạnh đã đông lại thành một lớp băng mỏng.

Lỗ Mẫn Mẫn thả thùng nước chìm xuống nước, múc lên thả xuống mấy lần để thử cho đầy nước, sau đó từng vòng từng vòng kéo lên trên, đồng thời cười ngượng ngùng, áy náy nhìn Lai Vượng. Lai Vượng tiện tay bứt một chiếc lá ngô khô vàng từ hàng rào bên cạnh, nhẹ nhàng ấn lên lau máu trên tay. Lỗ Mẫn Mẫn nói: "Thế này mất vệ sinh lắm." Sau đó bảo Lỗ Kế Mẫn: "Chị hai, trong túi em có khăn tay, chị lấy ra đưa cho anh ấy." Lỗ Mẫn Mẫn tì tay vào tay quay đứng vững, Lỗ Kế Mẫn đi tới lục trong túi quần cô ra một chiếc khăn tay màu trắng được gấp vuông vức, đưa cho Lai Vượng. Lai Vượng lắc đầu nói: "Khăn tay sạch thế này, đừng làm hỏng đi." Anh ấn vào vết thương trên tay, mồm thổi thổi rồi nói: "Không sao đâu, qua một hai ngày là khỏi thôi." Lỗ Mẫn Mẫn nói: "Anh dùng đi." Lai Vượng vẫn lắc đầu, Lỗ Mẫn Mẫn quay mấy vòng nước, bảo Lỗ Kế Mẫn: "Chị hai, chị ra giúp em quay mấy vòng đi." Lỗ Kế Mẫn nắm lấy tay quay ở phía đối diện, Lỗ Mẫn Mẫn rút chiếc khăn tay từ trong tay cô ấy ra, bảo Lai Vượng: "Đưa tay đây nào." Lai Vượng nhìn mấy người đàn ông đang nháy mắt ra hiệu với mình xung quanh, ngượng ngùng nhe răng cười, mặt càng đỏ hơn, đưa tay ra. Lỗ Mẫn Mẫn dùng khăn tay nhẹ nhàng ấn lau vết thương ở kẽ ngón tay, sau đó mở khăn tay ra, gấp thành dải dài rộng chừng một tấc, dùng làm băng gạc, quấn quanh lòng bàn tay để buộc vết thương lại, cô nói: "Lát nữa anh qua chỗ chúng em nhé, bôi cho ít thuốc." Lai Vượng tinh nghịch nháy mắt với mấy người đàn ông xung quanh, ngượng ngùng gật đầu với Lỗ Mẫn Mẫn.

Lỗ Mẫn Mẫn nhận lấy tay quay, cố gắng tự mình kéo thùng nước thứ hai lên, đổ vào chiếc thùng không thứ hai. Thùng thứ ba và thùng thứ tư thì do Lỗ Kế Mẫn kéo. Sống ở ngôi làng núi này, người thanh niên trí thức nào cũng muốn rèn luyện cho mình đầy đủ mọi kỹ năng lao động.

Khi thùng nước thứ tư được kéo lên, hai chị em liền tháo thùng xuống, mỗi người gánh một gánh nước. Bảy tám người nông dân đang chờ cạnh bệ giếng lần lượt nhường đường, các cô có phần hơi lóng ngóng gánh nước, nhún nhảy đòn gánh từng nhịp đi ngược trở về.

Dãy núi này chạy theo hướng đông tây, thôn Lưu Bọc tựa lưng vào chân núi, hơn một nửa là hang đất, chưa đầy một nửa là nhà trệt, họ ở đầu phía tây của thôn, từ giếng nước đến nơi đóng quân cách nhau chừng hơn một dặm đường, đường lúc bằng lúc dốc, lên dốc xuống dốc, ngoằn ngoèo vòng vèo. Đi mãi đi mãi, người trên đường ngày càng đông hơn, trời cũng sáng hơn, trước nhà sau nhà, trong sân ngoài sân đều có người chào hỏi họ, những ngôi nhà ở trong làng cao thấp không đều, họ không dám ngẩng đầu quá cao để đáp lại từng lời chào, mà chỉ cẩn thận nhìn con đường dưới chân, hớ hênh một chút là nước sẽ bị bắn ra ngoài. Đến một đoạn đường xuống dốc khá rộng, hai chị em dùng tay trước tay sau nắm chặt lấy đoạn xích đòn gánh, cẩn thận bước đi theo hình chữ "chi" từ từ đi xuống, mỗi khi nước bắn ra một chút, lòng họ lại đau xót không thôi. Gánh đầy một gánh nước về nhà là tâm nguyện lớn nhất của họ lúc này. Phía trước có một chiếc xe bò đi tới, họ lập tức ngoan ngoãn tránh sang một bên, nhường đòn gánh để chiếc xe lớn đi qua, người đánh xe là một ông lão thấp người đội mũ nỉ, để râu con kiến, lộ ra hàm răng trắng hơn cả mặt cười với họ một tiếng, chiếc xe lớn lộc cộc lăn bánh trên con đường dốc nhấp nhô rồi đi khuất. Họ giơ tay vén tóc, lau mồ hôi trên trán, rồi lại toàn tâm toàn ý bước đi theo hình chữ "chi" suốt dọc đường xuống dốc. Lại rẽ ngoặt, đi qua một hai đoạn lên dốc xuống dốc, trước mặt liền xuất hiện một thử thách nhỏ.

Đây là một con mương đất không rộng nhưng rất sâu, bên trên bắc một phiến đá hẹp, coi như là cầu. Thường ngày tay không đi thì chẳng thấy gì, bây giờ gánh hai thùng nước đi qua thì không chắc chắn lắm. Hai chị em đặt gánh nước xuống, thở hổn hển, người nhìn tôi, tôi nhìn người, dùng ánh mắt hỏi nhau, hôm nay có dám gánh qua không? Lỗ Kế Mẫn nói: "Hay là dùng cách an toàn đi." Vừa nói, cô vừa gác đòn gánh lên một cây du cụt, xách một thùng nước đi qua cầu đá, rồi lại quay lại xách thùng nước thứ hai, cẩn thận đi qua cầu đá, sau đó quay lại lấy đòn gánh, quay đầu đợi Lỗ Mẫn Mẫn. Lỗ Mẫn Mẫn suy nghĩ một lúc, hạ quyết tâm, lại gánh gánh nước lên, Lỗ Kế Mẫn đứng ở bên kia mương nói: "Mẫn Mẫn, đừng mạo hiểm." Lỗ Mẫn Mẫn không nói gì, mắt nhìn thẳng về phía trước cứ thế đi tới, cô biết mình không thể nhìn xuống đáy mương quá nhiều, con mương ấy rất sâu rất tối, ngoằn ngoèo kéo dài đến bãi sông phía dưới, hóa thành một hòn hẻm núi, một làn sương mù vẩn vơ trong hẻm núi, giống như một hang ổ ma quỷ có ý đồ xấu xa, cô gần như nhắm tịt mắt lại mà đi qua cầu đá. Lỗ Kế Mẫn đánh giá cô một cái, có chút thẫn thờ gánh đòn gánh đi theo phía sau.

Hai người lại đi qua một đoạn đường đất, lại lên một đoạn dốc đứng, liền đến cái sân nơi họ ở: Tường sân bằng đất cao ngang ngực, một cánh cửa sân bằng hàng rào quay về hướng Đông. Bước vào sân, đập vào mắt là một vách đất cao mấy trượng, được khoét ba cái hang đất quay về hướng Đông. Hang đất giống như một đường hầm hình vòm, rộng chừng một trượng, cao hơn một trượng, sâu hai ba trượng, được xây mặt tiền bằng gạch, một phần ba chiều rộng là cửa, hai phần ba chiều rộng là cửa sổ. Nơi này trước kia là từ đường của thôn Lưu Bọc, sau này trở thành trụ sở đại đội của đại đội Lưu Bọc, sau khi thanh niên trí thức đến, liền phân ba cái hang này cho họ, hai hang ở hai mươi nam sinh, một hang ở mười nữ sinh. Hai bên hang đất mỗi bên có một dãy nhà đất nung quay hướng nam bắc, ở vài hộ nông dân. Căn phòng nhỏ bên tay phải dựa lưng vào hang đất, bây giờ đã trở thành nhà bếp của thanh niên trí thức. Hai chị em chào hỏi hai bà bác đang cho gà ăn trong sân xong, liền đẩy cửa bếp mang nước vào.

Nhiệm vụ trước mắt là nhanh chóng nấu xong bữa cơm sáng để mang lên núi.

Trên chiếc bếp lò lớn đang đặt một cái nồi gang to, ngọn lửa than phía dưới bị đè lại, chỉ lộ ra một lỗ lửa đỏ nhỏ, Lỗ Mẫn Mẫn đem hai gánh nước đổ từng thùng từng thùng vào vạc nước, Lỗ Kế Mẫn cầm chiếc gậy chọc lò hình thanh thép chọc cho lửa than ở miệng lò bùng lên, lại chọc vào mắt lò phía dưới mấy nhát, để tro bếp đã cháy hết lọt xuống dưới, làm cho lửa bếp bùng cháy mạnh hơn, sau đó, dùng bát gạt phẳng từng bát theo định mức lương lương thực múc bột ngô ra, cho nước vào cái chậu sành nhào lên. Lỗ Mẫn Mẫn liền dùng bát múc kê theo tiêu chuẩn kế hoạch cho vào nồi lớn, gác vỉ sắt lên nồi gang, trải tấm vải lót đã nhúng ướt lên, hai chị em cùng lúc xắn tay áo, dùng một chiếc cốc men nhỏ đong từng cốc bột ngô đã nhào, nặn thành những chiếc bánh ngô kích thước bằng nhau, đặt lên vung lồng hấp, ba mươi chiếc bánh ngô được xếp ngay ngắn đầy ắp lồng hấp, trong chậu sành vẫn còn sót lại một ít bột ngô vụn, liền quét sạch vào bát, đồng thời đậy nắp lồng hấp bằng gang nặng trịch lên. Lửa bếp bùng lên hừng hực liếm đáy nồi, chẳng mấy chốc, bốn xung quanh lồng hấp đã bốc hơi nghi ngút, họ dùng chiếc khăn ướt quấn quanh mép nắp lồng một vòng để tăng tính kín khít, hơi nước bốc lên càng thẳng và mạnh hơn. Hai chị em tiếp theo vớt củ cải muối từ vạc dưa muối ra, rửa sạch bằng nước, thái thành sợi nhỏ, đặt vào một cái chậu sành. Vừa đợi lửa, họ vừa nhẹ nhàng hắt nước bẩn rửa tay rửa rau vào trong lò bếp, tro bếp trong lò khi lạnh khi nóng, bốc lên làn khói xám, dần dần bị dập tắt bởi nước, sau đó xách vào một chiếc giỏ lớn, dùng xẻng xúc sạch tro bếp trong lò, đổ tro ra con mương đất bên ngoài. Lại tranh thủ quét dọn sân một chút, mấy bà thím chưa đi làm đồng liền cười cản lại: "Ngày nào cũng quét, có bẩn lắm đâu, để đấy tụi bác quét là được, các cháu bận việc của các cháu đi." Hai người mỉm cười, theo lệ thường quét sạch sẽ cả cái sân, sau đó mở cửa ba cái hang đất ra.

Bên trong hang đất tối om, ban đêm thắp đèn dầu, ban ngày thì chỉ đành nhờ vào ánh sáng tự nhiên, họ nhanh chóng dọn dẹp sơ qua ba cái hang đất. Hai phần ba chiều rộng của hang đất là chiếc giường sưởi lớn thông từ cửa sổ đến tận đáy hang, đây là chiếc giường đất đặc không thể đốt lửa sưởi ấm, bên trên trải chiếu cỏ, trên chiếu cỏ trải đệm của mỗi người thanh niên trí thức, trên đệm đặt chăn của mỗi người. Theo quy định của tập thể thanh niên trí thức, buổi sáng thức dậy, mỗi người bắt buộc phải gấp chăn của mình vuông vức ngay ngắn, gối đặt thật gọn gàng trên chăn, đệm kéo thật phẳng phiu, đệm của mười người nối liền nhau, drap trải giường đủ màu sắc, đến mép giường đều được gấp thành một đường thẳng tắp, hai chị em chẳng qua chỉ là kiểm tra lại, chỉnh sửa một chút những chỗ chưa ngay ngắn. Một phần ba chiều rộng của hang đất là lối đi nối liền với cửa, nửa trong của lối đi chất đống rương hòm của mọi người, nửa ngoài kê sát tường hai chiếc bàn dài cũ kỹ hẹp, bên trên có đèn dầu, sách vở, hộp bút cùng một số vật dụng vụn vặt, sát cửa ra vào là chậu rửa mặt xếp chồng lên nhau, một sợi dây thép căng từ cửa kéo thẳng đến tận đáy hang đất, bên trên treo khăn mặt cùng tất và khăn tay đã giặt sạch. Trên bức tường hai bên hang đất, dán bản đồ thế giới và bản đồ Trung Quốc.

Lỗ Mẫn Mẫn dọn dẹp xong hang của nữ thanh niên trí thức sát nhà bếp, liền sang hang của nam thanh niên trí thức ở giữa. Vị trí nằm của Lư Tiểu Long sát cửa ra vào, nhìn thấy chiếc khăn gối trên gối của anh hơi lệch một chút, cô quỳ lên chỉnh lại cho phẳng phiu, lúc xuống đất lại kéo phẳng lại chiếc đệm và drap trải giường bị chính mình làm nhăn nhúc. Hang đất tuy nói là ấm đông mát hè, nhưng giữa mùa đông mà không đốt một chút lửa nào, vẫn trông vô cùng lạnh lẽo, khi cô dùng tay vuốt phẳng đệm và drap giường của Lư Tiểu Long, có thể cảm nhận được cái lạnh ẩm ướt của chúng. Nhìn thấy đệm của Lư Tiểu Long thấp hơn chiếc đệm bên cạnh, cô bóc lên so sánh với chiếc đệm bên cạnh, đệm của anh mỏng hơn rất nhiều, đệm ở vị trí thứ hai gần như dày gấp đôi nó. Cô suy nghĩ một chút, lại ấn vào đệm của mấy người khác, đều dày hơn của Lư Tiểu Long. Cô vuốt phẳng lại những dấu vết để lại khi lật động những chiếc drap giường đó, quay lại trước chỗ nằm của Lư Tiểu Long, chìm vào sự tơ tưởng trong khoảnh khắc. Cô biết Lư Tiểu Long là con mẹ kế, cũng biết cuộc sống của anh từ nhỏ không có nhiều người quan tâm, bây giờ, chiếc đệm mỏng manh này, cầm trong tay có vẻ hơi đáng thương của anh đã khiến cô sinh ra rất nhiều suy nghĩ.

Lỗ Kế Mẫn không biết từ lúc nào đã bước vào, cô ấy rõ ràng vừa dọn dẹp xong căn phòng nam thanh niên trí thức bên cạnh. Lỗ Mẫn Mẫn thấy cô ấy vào, liền buông chiếc đệm trong tay xuống. Quay đầu lại lần nữa, phát hiện Lỗ Kế Mẫn vẫn đang nhìn mình, cô liền dời ánh mắt, nhìn cửa sổ bên cạnh chỗ nằm của Lư Tiểu Long, cửa sổ dán giấy cửa sổ, bị những ô gỗ nhỏ vuông vức ngăn cách giống như bàn cờ, nhìn thấy một chỗ giấy cửa sổ kêu xèo xèo, cô dùng mu bàn tay thử một chút, luồng gió lạnh thấu xương lùa qua, liền quay đầu nói với Lỗ Kế Mẫn: "Chỗ này lọt gió, đợi lát nữa đưa cơm về, chúng ta dán nó lại." Lỗ Kế Mẫn liếc cô một cái không nói gì, hai người ra khỏi hang đất, đóng cửa lại, Lỗ Mẫn Mẫn đứng trước cửa nhìn lại lần nữa, nói: "Ngoài cửa nên treo một chiếc rèm cửa dày." Lỗ Kế Mẫn nhìn hai cái hang đất còn lại, nói: "Đều không treo mà, chỗ này quay hướng Đông, không sao đâu."

Bánh ngô chắc đã chín rồi, họ quay trở lại nhà bếp, bên trong hơi nước mịt mù. Lỗ Mẫn Mẫn cao hơn một chút, liền dồn sức, dùng hai tay nhấc bổng chiếc lồng sắt lên, dịch sang một bên, hơi nước mang theo hương thơm của bánh ngô hấp và cháo kê nấu phả thẳng vào mặt, ba mươi chiếc bánh ngô vàng óng ánh chen chúc ngay ngắn trên lồng hấp sắt. Thêm một chút nước lạnh dọc theo thành nồi vào trong nồi, hơi nước bốc lên bỗng yếu hẳn đi, Lỗ Mẫn Mẫn dùng hai tay nắm lấy sợi dây nhỏ hai bên lồng hấp, nhấc bổng lồng bánh đến cái bàn lớn ở phía sau. Cháo kê loãng phía dưới cũng đã nhừ gần xong, họ dùng một ít bột ngô ướt còn thừa lại lúc hấp bánh hòa loãng với nước, đổ vào cháo kê, đậy nắp nồi lại, để nó sôi thêm lát nữa. Hai người lại nhấc từng chiếc bánh ngô trên lồng hấp dịch chuyển đi, tránh để bị dính vào vải lót, sau đó, lấy một chiếc thùng nước đã lau khô, lót một lớp đệm bông mỏng đã chuẩn bị từ trước, lại lót thêm một lớp vải lót khô, rồi xếp từng chiếc bánh ngô vào trong thùng, phải xếp cho ngay ngắn, chắc chắn, không được bóp nát, bên trên dùng đệm bông và vải lót che kín lại, rồi úp một chiếc bát lên. Họ lại lau khô bên trong hai chiếc thùng nước, lót đệm bông mỏng, nhét thêm hai chiếc thùng nhỏ hơn vào bên trong, rồi dùng chiếc gáo lớn múc cháo kê vào hai chiếc thùng nhỏ hơn, tiếp theo đậy nắp gỗ tròn đã làm sẵn từ trước, rồi bọc đệm bông lại. Hai người lại cùng ra tay, nhấc chiếc nồi gang lớn đã múc cạn lên bếp bên cạnh, đặt một chiếc nồi gang nhỏ hơn một chút lên bếp, bên trong cho thêm một thìa dầu hạt bông màu đen. Dầu vừa nóng, họ liền ném mấy quả ớt đỏ đã thái nhỏ vào, mùi thơm cay nồng xộc vào khiến Lỗ Mẫn Mẫn che mũi liên tục, cô nhấc nồi xuống, cho dợi củ cải muối vừa thái lúc nãy vào nồi, trộn đều trong dầu ớt, rồi cho nó vào một cái chậu sành, đặt chậu sành vào một chiếc thùng nước trống khác, đậy nắp gỗ lên, lại đặt ba mươi chiếc bát, ba mươi đôi đũa lên trên, sợ trên đường xóc nảy, lại dùng mấy miếng vải nhét chặt chúng lại. Cuối cùng, bên trên lại đậy kín mít một tấm vải lót đã gấp gọn, lớp này là để che bụi bẩn.

Bốn chiếc thùng, hai đôi đòn gánh đều đã chuẩn bị xong, đang định xuất phát thì miệng lò kêu lên một tiếng, Lai Vượng dựa vào cửa, cửa phòng khá thấp, anh hơi cúi đầu, trong tay cầm một chiếc khăn tay màu trắng vừa giặt sạch giơ lên nói với Lỗ Mẫn Mẫn: "Khăn tay anh giặt rồi đấy, nếu em thấy không sạch thì tự giặt lại nhé." Lỗ Mẫn Mẫn lập tức nhớ ra, nói: "Lại đây, tôi bôi thuốc cho anh." Lỗ Kế Mẫn có phần sốt ruột nhìn chiếc đồng hồ báo thức trên bệ cửa sổ nhà bếp, nói: "Nhanh lên, tranh thủ thời gian vào." Lai Vượng giưa tay ra nói: "Em xem này, khỏi rồi, không cần bôi thuốc nữa." Kẽ ngón tay cái hướng về phía ngón trỏ của anh da thịt lật toác ra, máu không chảy nữa, nhưng vết thương trông vẫn khá nặng, Lỗ Mẫn Mẫn nói: "Không bôi thuốc sao được?" Vừa nói, cô vừa chạy về hang đất nơi mình ở, lấy một lọ thuốc đỏ, mở nắp lọ, dùng một chiếc tăm bông chấm thuốc đỏ cẩn thận bôi cho Lai Vượng. Lai Vượng giơ tay bất động, hai người đứng bên ngoài nhà bếp, mặt trời mọc phía đông chiếu xiên xiên sang, ánh mắt cả hai đều dán chặt vào chiếc tăm bông, khoảnh khắc ấy, Lỗ Mẫn Mẫn cảm thấy ánh nắng trước mắt vô cùng rực rỡ, cô cũng cảm nhận được Lỗ Kế Mẫn đang đứng trong căn bếp tối tăm nhìn ra ngoài này.

Hai chị em gánh đòn gánh lên núi, Lỗ Kế Mẫn gánh hai thùng cháo kê, Lỗ Mẫn Mẫn gánh bánh ngô, dưa muối cùng bát đũa, việc này còn khó hơn gánh nước nhiều, con đường núi dài bảy tám dặm toàn là đường lên dốc, phải cắn răng kiên trì mới đi nổi. Người trong làng lần lượt chào hỏi thân thiết với hai chị em, một nửa ruộng đất của ngôi làng núi này nằm ở bãi sông dưới chân núi, một nửa ruộng đất nằm trên núi, cuộc sống thưa thớt tẻ nhạt, quanh năm ăn không no cũng không chết đói. Dân làng hễ đến mùa đông là chưa bao giờ nghỉ ngơi không làm việc, thanh niên trí thức đến rồi thì hừng hực khí thế, muốn đại khai triển xây dựng cơ bản đất nông nghiệp mùa đông, đắp bờ ruộng, xây đê, sửa ruộng bậc thang, cán bộ đại đội và đội sản xuất cũng theo đó mà ủng hộ, phái một ít xã viên cùng lên núi làm với họ. Người trong làng vừa khâm phục vừa kiêng dè sự nhiệt tình này của thanh niên trí thức, thanh niên trí thức làm thế này sẽ cướp mất điểm công của họ. Những học sinh này vừa đến thôn là đã làm việc hưởng thù lao ngang bằng với xã viên, ra đồng lao động được ghi điểm công, một ngày làm việc điểm công cao nhất là mười điểm, cuối năm hoàn toàn dựa vào điểm công trong năm để chia lương thực, chia hoa hồng.

Lỗ Mẫn Mẫn không hề hay biết gì về những mối quan hệ xã hội tinh vi này, thế giới trong mắt cô ít nhiều có phần giống như bức tranh thẳng đuột, mặt trời được đặt đúng giờ trên bầu trời, mặt trăng theo quy tắc khuyết tròn, suốt dọc đường từ Bắc Kinh vừa đi vừa ngồi xe đến đây, bản thân đang đi theo một đám đông, đi theo Lư Tiểu Long, cô rất ít khi nói chuyện, nhưng lại có thể hiểu được lời nói của tất cả mọi người, khi ruộng đồng, cây cối và thôn làng hai bên đường lướt qua hàng trăm dặm, cô cảm thấy bản thân mình trở nên rắn rỏi hơn, cũng trở nên thầm lặng hơn. Cô nhớ đến câu chuyện giữa cô và Lư Tiểu Long, nước sông Cát An luôn chảy trước mắt, thành phố nhỏ Cát An cũng luôn bồng bềnh trước mắt giống như một con thuyền lớn, Bạch Lộ Châu trên sông Cát An thường mang theo một vệt xanh ngắt nổi bật trong ký ức, cô và Lư Tiểu Long ngồi trên bãi cát, nhìn dòng nước sông lấp lánh dưới ánh chiều tà, có chiếc tàu thủy chạy qua, kéo theo làn khói và cả những con sóng, sông Cát An đã để lại cho cô ký ức của mùa hè. Lại một mùa hè ở sông Cát An, tàu thuyền va đập vào nhau, giáo mác đâm chéo vào nhau, trước mắt là một mảnh vàng óng, chia cuộc đời cô thành hai nửa trước sau. Ở thôn Lưu Bọc, cô vẫn có cảm giác giống như lúc trường chinh từ Bắc Kinh đến đây, luôn luôn đi không ngừng nghỉ, bây giờ chính là đang đi lên núi.

Cuối cùng họ cũng ra khỏi thôn, bước lên con đường lên núi. Ở đây có mấy hang đất, ở hai người chăn cừu của đội sản xuất và hai đàn cừu. Một người chăn cừu là ông lão mặt méo gầy, mọi người gọi là ông Thuận, còn một người chăn cừu nữa là người đàn ông góa vợ trung niên, khuôn mặt dài vàng vọt, đôi mắt sáng như đuốc, mọi người gọi là Nhị Thành, hai người đang đút tay vào tay áo cầm roi cừu mở cửa hang nhốt cừu ra, mỗi người hô hào bầy cừu của mình ra ngoài, nhìn thấy hai chị em gánh đòn gánh đi lên con đường dốc ngược, liền chào hỏi: "Hôm nay hai đứa tụi cháu mang cơm à?" Lỗ Kế Mẫn vừa thở hổn hển vừa không đủ sức lực đáp lại một tiếng chào. Ông Thuận trùm kín chiếc áo bông vải xanh rách rưới, ngoảnh đầu nhìn bầy cừu đang ồn ào xông ra khỏi hang, lại quay đầu lại với giọng khàn đục cười cợt trêu chọc: "Con bé này cao người thế, con bé này khỏe đấy." Lỗ Mẫn Mẫn và Lỗ Kế Mẫn đều mỉm cười lịch sự, họ đi dọc theo con đường lên dốc đã lên đến độ cao ngang bằng với ông Thuận. Ông Thuận lại mở đôi mắt híp đục ngầu, run rẩy chòm râu trắng, cười hì hì nhìn Lỗ Mẫn Mẫn nói: "Con bé này trông như một thằng con trai, khỏe hơn chị nó nhiều." Hai chị em miễn cưỡng mỉm cười, họ đang thở hổn hển dữ dội, từng bước từng bước gắng sức nhích lên. Khi họ đi theo con đường dốc được vài bước, người chăn cừu tên Nhị Thành ở phía sau nói với ông Thuận: "Con bé kia đầu bị thương rồi, hơi ngốc." Ông Thuận tai nghễnh ngãng, gân cổ lên hỏi: "Cậu nói gì cơ?" Chắc là Nhị Thành lại ghé vào tai ông ấy nói lại một lần nữa, ông Thuận gật gật đầu. Lỗ Kế Mẫn quay đầu nhìn Lỗ Mẫn Mẫn một cái, Lỗ Mẫn Mẫn dường như không có phản ứng gì, tiếp tục từng bước từng bước dẫm lên con đường dốc ghập ghềnh đi lên.

Chẳng mấy chốc, nghe thấy tiếng phì phì ở phía sau đuổi tới, dừng bước quay đầu nhìn lại, hóa ra là bầy cừu ồ ạt xông lên, đoạn đường này không rộng, hai bên là vách đá dựng đứng, hai chị em thở hổn hển nép sát vào lề đường đứng lại. Bầy cừu kêu meo meo, ào ạt trào qua chân họ như dòng nước đục ngầu, dấy lên một đám bụi bặm và mùi hôi của cừu, ông Thuận kẹp roi cừu dưới nách gật đầu với họ, rồi đi theo bầy cừu cuồn cuộn đi lên trên. Hai chị em đợi gió lạnh thổi bay bụi bặm đi, lại cắn răng gánh đòn gánh từng bước nhích lên trên.

Đoạn dốc này gọi là Thập Bát Cuộn (Mười tám khúc cua), dốc ngoằn ngoèo vòng vèo, dài chừng ba bốn dặm, ruộng đất trên núi của thôn Lưu Bọc phần lớn đều phải đi qua con đường này để lên xuống, cày bừa mùa xuân gánh phân lên núi, gặt hái mùa hè gánh lúa xuống núi, đây là kỹ năng mà người trong làng đã luyện tập bao nhiêu năm nay. Thanh niên trí thức ngày đầu tiên đến thôn, tay không trèo lên núi xem một bọc, đã làm cho hơn một nửa số người mệt mỏi ngả nghiêng, bây giờ, họ cắn chặt răng từng bước từng bước leo lên trên. Dốc đứng, họ chỉ có thể xoay ngang đòn gánh sang hai bên, nếu không thùng nước phía trước sẽ va vào vách dốc. Họ cúi đầu tìm chỗ đặt chân trên con đường lồi lõm từng bước một, hai tay nắm chặt lấy đoạn xích đòn gánh ở hai bên, từng bước lắc lư đi lên. Có đôi khi, hai điểm đặt chân cách nhau khá xa, chân trước dù có dùng sức thế nào cũng có lúc không thể nhấc toàn bộ trọng lượng cơ thể và gánh nặng lên được, muốn chia một bước thành hai bước đi, mà khoảng giữa lại không có điểm đặt chân thích hợp, lúc này, họ chỉ đành ngả người về phía trước hết mức có thể, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể lên chân trước, giống như bước lên một bậc thang rất cao, dồn hết toàn bộ sức lực đạp mạnh một cái, mới miễn cưỡng lên được, thùng nước lắc lư dữ dội, không cẩn thận va vào vách dốc, họ phải lập tức giữ vững bản thân và đòn gánh, để tránh việc cả người lẫn thùng lăn xuống núi.

Gặp những khúc cua thoai thoải hơn một chút, họ lại đặt đòn gánh xuống, thở hồng hộc một lúc, mồ hôi tuôn như mưa từ trên đầu chảy xuống, mồ hôi trên cổ sớm đã ướt đẫm, mồ hôi trên người cũng đã làm ướt sũng đồ lót từ lâu, người vừa đứng định hình lại, cơn gió núi trên người liền thổi vào làm lạnh buốt cả người. Họ sớm biết lên núi sẽ nóng, không dám đội mũ bông, cũng không dám đeo găng tay bông, chỉ đeo đôi găng tay len mỏng. Nhìn ngôi làng ngày càng xa dần phía dưới, họ biết mình đã leo lên một độ cao đáng kể, điều hòa lại nhịp thở, không dám nghỉ ngơi nhiều, lại dồn sức gánh đòn gánh tiếp tục lên dốc.

Đoạn leo núi này thể hiện rõ nhất câu tục ngữ lao động ở nông thôn: "Không sợ chậm, chỉ sợ dừng." Dừng lại nhiều quá, thì cả buổi sáng cũng không leo lên nổi núi, hễ gặp đoạn dốc thoai thoải hơn một chút, họ lại cắn răng từng bước từng bước không ngừng nghỉ đi lên. Có lúc cảm thấy chân sắp bị chuột rút, liền dừng lại run run bắp chân, không dám dừng lại, tiếp tục bước về phía trước. Mười tám khúc cua cứ thế lần lượt đi qua, đến mấy khúc cua cuối cùng, mỗi bước chân của họ đều là dùng hết sức lực dồn nén để vượt qua. Quần áo ướt sũng hoàn toàn, trong đầu chẳng còn suy nghĩ gì nữa, chỉ có một ý nghĩ duy nhất, chính là bước tiếp một bước, cố chịu đựng thêm một bước là bớt đi một bước. Đến cuối cùng, cũng không đếm xem còn mấy khúc cua nữa, không ngẩng đầu trông xem khoảng cách còn cao bao nhiêu nữa, giống như kéo đòn gánh leo lên trên, đầu óc mơ màng đi lên, cứ như thể toàn bộ nội dung của cuộc sống chính là việc leo dốc không có điểm dừng này.

Cuối cùng, mười tám khúc cua cũng leo xong, họ lảo đảo đi những bước cuối cùng, giống như giãy giụa thoát ra từ vực sâu tử thần, đặt chân lên mặt đất bằng phẳng hơn một chút, hai bàn chân chạm đất vững chắc rồi, trái tim đập thình thịch dữ dội, hai chân lập tức mềm nhũn như sợi mì, gió thổi qua, đòn gánh lắc lư, người dường như muốn ngã quỵ xuống. Họ đặt đòn gánh xuống, mãi một lúc lâu sau nhịp thở mới đều đặn trở lại, trước mắt là một khoảng quang đãng, từng lớp ruộng bậc thang lững lờ nằm giữa núi non. Nhìn lên trên, là một con đường dốc thoai thoải, từ xa dường như vẫn còn bóng dáng của một lá cờ đỏ, cách chỗ Lư Tiểu Long và những người khác làm việc không xa lắm. Gió núi thổi qua, mồ hôi đầm đìa trên đầu còn nhiều hơn cả hơi nước bốc lên từ lồng bánh ngô. Ở đây có thể nhìn thấy rõ toàn cảnh Lưu Bọc, thôn Lưu Bọc dưới chân núi kéo dài ngoằn ngoèo dưới chân núi, một vòng tường bảo chỉ bao quanh một khoảng đất rất nhỏ dưới chân núi, nghe nói đó là bức tường bảo có từ mấy trăm năm trước. Từ thôn Lưu Bọc đi lên núi, là những thửa ruộng bậc thang ủ rũ. Nhìn xuống từ thôn Lưu Bọc, trên bãi sông rộng lớn trải những mảnh đất phẳng phiu, những mảnh đất này cũng từng lớp từng lớp xếp thành bậc thang đi xuống, chỉ có điều diện tích mỗi mảnh lớn hơn ruộng bậc thang trên núi rất nhiều. Nhìn xuống phía xa, liền nhìn thấy một lòng sông khô cạn, nơi đó lững lờ làn sương mù được chiếu sáng bởi ánh mặt trời.

Lỗ Kế Mẫn nói với Lỗ Mẫn Mẫn: "Chị thấy Lai Vượng đối xử với em rất tốt đấy." Lỗ Mẫn Mẫn nhìn xuống dưới núi không nói một lời, cô cảm thấy đôi mắt mình đang mơ hồ phát ra một vầng sáng, Lỗ Kế Mẫn cứ đứng ở rìa vầng sáng ấy lờ mờ nói chuyện với mình. Lỗ Kế Mẫn lại nói: "Lai Vượng rất tốt đấy." Lỗ Mẫn Mẫn vẫn không có phản ứng gì. Lỗ Kế Mẫn nhìn cô một cái, nói: "Lai Vượng thực sự rất được đấy." Lỗ Mẫn Mẫn vén mái tóc trước trán, lau mồ hôi trên mặt, nói: "Chúng ta phải đi thôi." Hai người lại gánh đòn gánh lên, đầu gối và bắp chân hầu như đều cứng đờ tê dại, may là đoạn đường dốc này đã phẳng hơn rất nhiều, họ cứ thế một mạch không ngừng nghỉ gánh đến đích. Một lá cờ đỏ cắm trên sườn dốc, mấy chục thanh niên trí thức cùng vài người nông dân đang vung cuốc xẻng làm việc, hàng chục đôi gánh sọt chứa đất qua lại tấp nập, họ đang bịt lại chỗ vỡ của một thửa ruộng bậc thang bị nước núi cuốn trôi.

Nhìn thấy cơm đến rồi, một tiếng hò reo vang lên, Lư Tiểu Long vung tay một cái, nam thanh niên trí thức cao lêu khêu kia liền lớn tiếng thông báo: "Nghỉ ngơi thôi, ăn cơm thôi." Mọi người lần lượt vứt bỏ dụng cụ vỗ tay ùa lên. Lỗ Mẫn Mẫn trước tiên phát bánh ngô từng người một vào tay mọi người, có người nhận lấy bóp bóp, cắn một miếng, nói: "Vẫn còn ấm đấy." Lỗ Mẫn Mẫn vừa phát vừa cảm thấy có chút phấn khích và vui vẻ. Tiếp theo, Lỗ Kế Mẫn đưa từng chiếc bát lớn vào tay Lỗ Mẫn Mẫn, Lỗ Mẫn Mẫn dùng một chiếc muôi lớn múc từng bát cháo kê, đưa vào những bàn tay đang chìa ra, có người húp một ngụm sát mép bát, liền lại kêu lên: "Cháo kê cũng vẫn còn ấm đấy." Hai chị em lại đặt một chậu sành dưa muối vào giữa đám đông, mấy chục đôi đũa liền đồng loạt vui vẻ chìa ra. Lỗ Mẫn Mẫn và Lỗ Kế Mẫn cũng mỗi người múc một bát cháo kê, cầm một chiếc bánh ngô, kẹp thêm hai miếng dưa muối, ngồi sang một bên ăn. Mấy người nông dân cũng đều tự mang theo bánh ngô trong ngực, lúc này lấy ra mỗi người tự ăn phần của mình, khi thanh niên trí thức bớt ra mấy chiếc bát, múc cháo kê mang qua cho họ, họ liền lần lượt lắc tay từ chối, sau đó không khách khí cho lắm vươn tay bốc mấy sợi dưa muối từ chậu dưa ra, ăn kèm với lương khô của chính mình.

Bữa cơm rất nhanh đã ăn xong, Lỗ Mẫn Mẫn bắt đầu thu dọn bát đũa, quang gánh, những thanh niên trí thức đã ăn no đều bắt đầu cười nói rôm rả. Lư Tiểu Long và một nữ sinh chải hai bím tóc nhỏ đang ngồi trên đòn gánh nói chuyện, cô gái này chính là Giả Nhược Hi, con gái của Giả Thành - vị bộ trưởng đã qua đời của Bộ Lâm nghiệp và Nông nghiệp mà Lư Thiết Hán từng ở, cùng Lư Tiểu Long đến nông thôn cắm đội. Lỗ Kế Mẫn ngồi xổm trước mặt Lư Tiểu Long, nói: "Giấy dán cửa sổ cạnh chỗ nằm của cậu hơi lọt gió đấy." Lư Tiểu Long nói: "Thế à? Tớ không thấy gì." Lỗ Kế Mẫn nói: "Lát nữa về, tụi tớ dán lại cho cậu." Lư Tiểu Long nói: "Dán hay không cũng thế cả thôi, lọt chút gió cho không khí trong lành."

Thanh niên trí thức nhân lúc nghỉ ngơi sau bữa ăn liền đùa giỡn vui đùa. Đường Bắc Sinh - người từng là một trong những người khởi xướng Hồng vệ binh trường Trung học Bắc Thanh cùng với Lư Tiểu Long đứng lên, ưỡn cái vóc dáng không cao lắm, giương cái khuôn mặt có những nếp nhăn nằm ngang trên trán, mặt hơi rỗ trông khá già dặn của mình nói: "Tớ gánh ba trăm cân không thành vấn đề." Có người ở bên cạnh phụ họa chọc ghẹo: "Cậu cũng đừng có khoác lác gánh ba trăm cân, cậu gánh hai người đi." Đường Bắc Sinh lấy tới hai chiếc sọt, một chiếc đòn gánh, nói: "Tớ gánh hai người đấy, đứa nào lên nào?"

Một nam sinh cấp hai thấp người lập tức nhảy tót vào trong sọt, nói: "Tớ tính là một." Mọi người lập tức hùa nhau trêu chọc: "Không cần nó đâu, tìm hai đứa nặng cân vào." Cậu nam sinh cấp hai kia nhảy từ trong sọt ra, "Đại gia" cao hơn tất cả mọi người bị mọi người hùa nhau đẩy vào trong sọt, Đường Bắc Sinh la lên: "Lại một đứa nữa." Mọi người nhìn sang trái ngó sang phải, ánh mắt có người rơi vào người Lỗ Mẫn Mẫn, la lên: "Để Lỗ Mẫn Mẫn lên đi." Đám đông liền cùng nhau hò hét: "Lỗ Mẫn Mẫn, lên đi!" Có một nữ sinh cấp hai lanh lợi lập tức lao tới kéo tay Lỗ Mẫn Mẫn, nói: "Cậu lên đè nặng trọng lượng đi." Lỗ Mẫn Mẫn cụp mắt nhặt đòn gánh lên, dường như hoàn toàn không hiểu mọi người đang nói gì. Lại có một nữ sinh tiến lên kéo Lỗ Mẫn Mẫn, Lỗ Mẫn Mẫn mặt không biểu cảm giãy tay ra, gánh đòn gánh lên, dùng móc xích để móc thùng nước, mọi người vẫn đang hò reo trêu chọc: "Lỗ Mẫn Mẫn lên đi, đè sập Đường Bắc Sinh luôn."

Lư Tiểu Long liếc nhìn Lỗ Mẫn Mẫn đang im lặng giãy ra, nói một câu: "Mọi người đừng bắt nạt Lỗ Mẫn Mẫn." Hai nữ sinh lúc này mới buông tay ra. Lỗ Mẫn Mẫn gánh đòn gánh lên, không ngoảnh đầu lại, cứ thế bước đi. Đối diện với dòng sông đang lững lờ sương mù và rực rỡ ánh nắng dưới chân núi, khóe mắt cô trào ra những giọt nước mắt.