Mùa xuân năm 1973 đến trong cái lạnh cắt da cắt thịt. Lư Tiểu Long và Thẩm Lệ đi dạo trong Cung Hoà Viên vốn thưa thớt người qua lại. Hôm nay là sinh nhật Thẩm Lệ, trời âm u, hai người đi dạo mà chẳng có chút hứng thú nào. Lư Tiểu Long cảm thấy mùa xuân trước mắt không lạnh không ấm, khiến tâm trạng vô cùng nặng nề. Cậu nhìn mặt hồ Côn Minh vẫn chưa tan băng, trong lòng dâng lên nỗi buồn bực khó tả. Hai người đi dọc theo bờ Đông Hồ thanh vắng về hướng nam, dần dần đến cầu Thập Thất Khổng. Đứng trên cầu tựa vào lan can đá, thổi gió lạnh, ngắm nhìn mặt hồ đóng băng xám xịt, họ tìm kiếm chủ đề để trò chuyện.

Trở về Bắc Kinh tính ra đã hơn một năm tròn, chẳng có bất kỳ đại cách mạng nào để Lư Tiểu Long tham gia, trên báo chí lại xuất hiện những âm thanh củng cố thành quả Đại Cách mạng Văn hóa, cậu đã trở thành một kẻ ăn không ngồi rỗi. Bắc Kinh trong mắt cậu đã trở thành một thành phố vô ảnh vô tung, tất cả mọi người đều được sắp xếp vào ô vuông của riêng họ, cậu giống như một dấu câu thừa thãi, chẳng có nơi chốn để đi. Ổ chính trị từng sôi nổi một dạo vào mùa đông năm ngoái nay sớm đã tan thành mây khói, ai nấy đều đang chấp nhận sự thật đã rồi, mọi lời bàn tán cao ngạo đều trở thành xa xỉ. Quần chúng quanh cậu ngày càng ít đi, thậm chí có thể dùng từ "thưa thớt như sao buổi sớm" để hình dung. Lư Tiểu Long phát hiện ra mình đã trở thành một con ruồi không đầu, bắt đầu cảm nhận được nỗi thống khổ chán chường đến cùng cực. Hiện tại, cậu chỉ có thể sống qua ngày nhờ tiền bố gửi hàng tháng, đôi khi thậm chí còn phải nhận sự bố thí của Thẩm Lệ. Sau khi mất đi sự nghiệp, cậu có chút hoảng loạn giống như một con chuột vô gia cư, thế nhưng, cậu lại không muốn thừa nhận sự hoảng loạn của mình, vẫn luôn tin rằng bản thân có thể tìm ra những việc làm vang dội giữa chốn bình thường. Cậu nói: "Một năm nay trôi qua nhanh thật."

Thẩm Lệ quay đầu nhìn cậu, nói: "Ừ, trôi qua nhanh hơn từng năm." Lư Tiểu Long hỏi: "Trước đây cậu có thấy thời gian trôi chậm không?"

Thẩm Lệ nói: "Hai năm đầu của Cách mạng Văn hóa là năm 66, 67, tớ thấy trôi qua rất chậm." Lư Tiểu Long gợi nhớ lại chuyện cũ từ mấy năm trước, tâm trí có chút hoảng hốt. Bầu không khí trò chuyện thế này có chút tựa như năm dài tháng rộng, cậu liền xốc lại tinh thần nói: "Tớ không hối hận về bất kỳ năm nào cả."

Thẩm Lệ hỏi: "Còn hai năm nay thì sao?" Lư Tiểu Long nói: "Năm 71 tớ lang thang một năm, làm điều tra xã hội. Năm 72 tớ thu mình ở Bắc Kinh chẳng làm nên trò trống gì, nhưng tớ đọc không ít sách." Thẩm Lệ nói: "Nhưng sau đó, cậu cũng đọc không nổi nữa."

Lư Tiểu Long cảm thấy câu nói này chạm đúng chỗ đau của mình, hơi tức giận một chút, cậu nói: "Đạo lý văn võ là một co một giãn." Thẩm Lệ quay người lại, nghiêng tựa vào lan can đá trắng, đối diện thẳng với Lư Tiểu Long nói: "Đừng cứ lênh đênh thế này nữa, mau nghĩ cách sắp xếp cho bản thân đi." Lư Tiểu Long nói: "Sắp xếp cái gì?" Thẩm Lệ nói: "Thanh niên trí thức chẳng phải đều về thành phố rồi sao? Cậu cũng nghĩ cách về thành phố, tìm một công việc rồi tính sau." Lư Tiểu Long nói: "Tớ không thích người khác giục mình." Thẩm Lệ nói: "Không phải giục cậu, là khuyên cậu, con người ta thực tế một chút vẫn hơn." Lư Tiểu Long nói: "Từ trước đến nay tớ vẫn luôn là một người rất thực tế." Thẩm Lệ liếc cậu một cái, thở dài, nói: "Vậy bây giờ cậu càng nên thực tế hơn một chút." Giọng Lư Tiểu Long cao lên, nói: "Tớ thực tế, chỉ là cách thực tế không giống với một số người."

Thẩm Lệ cười bất đắc dĩ, nói: "Cậu đừng yếu đuối như thế, nghe không nổi bất kỳ câu nói nào." Lư Tiểu Long xua tay nói: "Cậu không thể bắt tớ thực tế giống như vị Thẩm Hạ của các cậu được." Thẩm Lệ nói: "Sao cậu lại ăn nói kiểu đó? Thẩm Hạ thực tế như vậy cũng chẳng có gì là không tốt." Lư Tiểu Long kích động nói: "Tớ vĩnh viễn không bao giờ thực tế kiểu đó đâu, quá tầm thường." Thẩm Lệ rủ mi mắt, tự giễu cười nhẹ một tiếng, nói: "Cậu không đáng phải kích động thế này, tớ đây là vì nghĩ cho cậu. Hôm nay là ngày mừng sinh nhật tớ, cậu không nên ra vẻ bề trên với tớ như thế." Lư Tiểu Long nhìn Thẩm Lệ nghẹn lời một lúc, lát sau, cậu dịu giọng nói: "Bây giờ tâm trạng tớ hơi yếu đuối, cho nên phản ứng với lời nói vừa rồi của cậu có hơi quá khích." Thẩm Lệ vuốt lại mái tóc, nói: "Quá khích một chút thì tớ không sao, nhưng cậu không thể ngày nào cũng thế này được." Lư Tiểu Long nói: "Tớ ngày nào thế này hồi nào?" Thẩm Lệ lại sợ kích thích đối phương, cố gắng uyển chuyển nói: "Bây giờ cậu thường xuyên như vậy, bản thân cậu không thấy thế thôi." Lư Tiểu Long trầm mặc, một lát sau, cậu nói: "Tớ hiểu ý cậu, chỉ là tớ không muốn sống qua ngày bằng cách ăn chực nằm chờ." Thẩm Lệ nói: "Cái này tớ biết, nhưng cậu cũng phải thực tế một chút, xã hội hiện tại đã không còn cần cậu tung hoành nữa rồi." Lư Tiểu Long nheo mắt nhìn hành lang dài của Vạn Thọ Sơn ở đằng xa, nói: "Cũng chưa chắc." Thẩm Lệ nói: "Không bàn đề tài này nữa."

Hồ Côn Minh đầu xuân phần lớn vẫn còn đóng băng, có một số nơi nước xanh dập dờn, chẳng qua là do dòng chảy, áp sát vào bờ vẫn là từng mảng băng lớn bao phủ, những tảng băng cào ra những vết nứt sâu hoắm, phác họa nên những hình học kỳ lạ, hơi lạnh từng đợt phả tới, nhắc nhở du khách rằng mùa xuân chỉ mới bắt đầu trên danh nghĩa, mùa đông vẫn đang thống trị vạn vật. Hai người đi dọc theo cầu Thập Thất Khổng tiến về phía trước, một cây cầu vòm rất thoai thoải giống như chiếc cầu vồng đưa họ đến hòn đảo nhỏ giữa hồ. Trong sự bao vây của giá rét, hòn đảo trông vô cùng tiêu điều, những ngôi nhà lớn nhỏ, những con đường bậc thang ngoằn ngoèo, bị họ bước qua một cách tản mác. Lư Tiểu Long hết sức cố gắng thể hiện sự hứng thú tham quan, nhìn đông ngó tây, chốc chốc lại đưa ra vài lời bình luận: "Nói đây là miếu Long Vương, mà cũng chẳng nhìn ra quy mô miếu Long Vương ở đâu." Thẩm Lệ cũng có trách nhiệm cùng duy trì bầu không khí tốt đẹp, cô mang gương mặt tươi tắn hơn nhìn từng khoảng sân nhỏ, lặp lại vài đánh giá về kiến trúc từng nghe được khi cùng bố đến đây trước kia. Lư Tiểu Long ra vẻ vui mừng nói: "Cậu đây là học thuộc lòng từ bản đồ du lịch ra à?" Thẩm Lệ cười nhạt, nói: "Đây là nghe từ bố tớ đấy chứ." Lư Tiểu Long tiện miệng hỏi: "Cậu cùng bố đến đây từ bao giờ thế?" Thẩm Lệ nói: "Mấy năm trước đã đến rồi, chính là năm đầu tiên cậu xuống nông thôn."

Lư Tiểu Long nói: "Đi từ cổng công viên đến đây cũng chẳng gần đâu, chân bố cậu lại không tốt, đi xa thế cơ à." Thẩm Lệ nói: "Bọn tớ đi thuyền tới, đỗ thuyền ở bờ đảo, rồi lên đây đi dạo một vòng." Lư Tiểu Long nghi ngờ nhìn Thẩm Lệ, nói: "Thế ai đỡ bố cậu lên đảo thế?" Thẩm Lệ nói: "Tớ chứ ai." Lư Tiểu Long lại hỏi: "Ai trông thuyền vậy?" Thẩm Lệ chợt đỏ mặt, trước mắt hiện lên cảnh tượng chèo thuyền mùa xuân năm đó, cô chần chừ một chút rồi nói: "Thẩm Hạ." Sắc mặt Lư Tiểu Long tối sầm lại, hứng thú tham quan vừa mới miễn cưỡng gượng dậy lại bị phá hoại.

Khi tâm trạng không tốt, hòn đảo tiêu điều lại càng trở nên nhạt nhẽo vô vị. Cả hai người đều đang cố gắng duy trì một bầu không khí hãy còn thân thiết, nhưng trên thực tế, khi họ dạo quanh những bậc thang lúc lên lúc xuống, họ đã nhận ra chuyến tham quan hôm nay đã thất bại rồi.

Họ dừng chân ở ven đảo, bên kia hồ chính là Phật Hương Các của Vạn Thọ Sơn được bao bọc bởi tùng bách. Lư Tiểu Long nhìn một lát, nói: "Cung Hòa Viên là một nơi vô cùng tầm thường nhàm chán." Thẩm Lệ quay đầu liếc cậu một cái, không nói gì. Lư Tiểu Long lại vung tay chỉ một cái, nói: "Đào ra một cái hồ, đắp lên một quả núi, dựng mấy cái lầu đình, cổ đại Trung Quốc chỉ biết giở cái chiêu này, rồi thì, cho Từ Hi Thái Hậu ngồi kiệu đi một vòng ở trong đó, đem hết số bạc dùng để xây dựng hải quân ném sạch ở đây rồi." Thẩm Lệ vẫn im lặng không nói một lời.

Lư Tiểu Long quay đầu nhìn con đường bậc thang đá có lan can đá trắng bảo vệ ven bờ dốc đứng kéo dài đến tận mặt nước, cậu nói: "Các cậu lên bờ từ chỗ này phải không?" Thẩm Lệ liếc nhìn con đường bậc thang đá, nói: "Chắc là vậy." Lư Tiểu Long mang tâm trạng đầy khó chịu nghĩ đến cảnh tượng Thẩm Hạ đỡ từng người trong gia đình ba người lên bờ như thế nào, nhưng cậu không nói gì thêm, hướng về mặt hồ rộng lớn, nhặt chủ đề khác nói: "Tớ thực sự muốn tìm một công việc, còn phải về Lưu Bảo trước, hộ khẩu của tớ vẫn ở đó, muốn rời khỏi nông thôn để ra thành phố, vào nhà xưởng, còn phải thông qua sự giới thiệu và phê chuẩn của đại đội công xã, điều này làm khó tớ khá nhiều, cậu biết mối quan hệ của tớ với chỗ đó rồi đấy, họ tuyệt đối sẽ không đối xử tử tế với tớ đâu, giới thiệu ai chứ tuyệt đối không giới thiệu tớ, thả ai đi chứ tuyệt đối không thả tớ đi." Thẩm Lệ nói: "Bố cậu chẳng phải đã đến Sơn Tây rồi sao? Cậu không nhờ ông ấy giúp một tay à?" Lư Tiểu Long nói: "Tớ là kẻ không muốn đi cửa sau của bố nhất." Thẩm Lệ không nói gì nữa, Lư Tiểu Long nhìn Thẩm Lệ một cái, nói: "Cậu đừng dùng ánh mắt này nhìn tớ." Thẩm Lệ cười ngượng ngùng, nói: "Ánh mắt gì cơ?" Lư Tiểu Long nói: "Ánh mắt thương hại." Thẩm Lệ nói: "Sao cậu lại nhạy cảm thế?" Lư Tiểu Long nói: "Tớ không hề nhạy cảm." Thẩm Lệ nói: "Cậu làm thế này khiến tớ nơm nớp lo sợ, nói năng cũng không dám, nhìn cậu cũng không dám, cậu không nên yếu đuối như vậy." Lư Tiểu Long nói: "Tớ chẳng hề yếu đuối chút nào." Thẩm Lệ thở dài, nói: "Chúng ta về thôi, thế này khó chịu quá."

Lư Tiểu Long cố chấp đứng im không nhúc nhích, nói: "Muốn đi thì cậu đi đi, tớ muốn đứng đây một mình một lát." Thẩm Lệ nhìn Lư Tiểu Long, cậu mặc chiếc áo bông ngắn, bên ngoài khoác một chiếc áo Trung Sơn màu xanh xám đã giặt đến phai màu, cổ áo xộc xệch nhàu nát. Cô vươn tay vuốt phẳng cổ áo, nói: "Đi thôi, cậu đứng đây một mình làm gì? Cậu không nên hở một tí là không vui." Lư Tiểu Long bày ra dáng vẻ cố chấp phù hợp với thời tiết lạnh giá, nói: "Tớ không giận, tớ chỉ muốn ở một mình suy nghĩ cho kỹ một số chuyện." Thẩm Lệ lại vươn tay chỉnh lại cổ áo cho Lư Tiểu Long, nói: "Nếu cậu không đi, tớ đi đấy nhé." Lư Tiểu Long nói: "Vốn dĩ cậu đã muốn đi rồi còn gì."

Thẩm Lệ nói: "Sao cậu lại ăn nói kiểu đó? Thật khiến người ta chịu không nổi." Lư Tiểu Long chợt quay phắt mặt lại, lớn tiếng quát Thẩm Lệ: "Tớ sớm biết là cậu chịu không nổi rồi, cậu mau chóng tránh xa ra đi, cậu đừng có làm nghĩa vụ ở chỗ tớ nữa, cậu cứ dứt khoát rời đi đi, chẳng cần phải cảm thấy bất an gì sảng đâu." Thẩm Lệ tức giận đến biến sắc mặt, cô rủ mi mắt nhẫn nhịn một lúc, nói: "Tớ chẳng có gì bất an sảng cả, tớ chỉ không muốn nhìn thấy cậu thế này thôi." Lư Tiểu Long nói: "Cậu không muốn nhìn, thì cút đi cho xa vào." Thẩm Lệ nhìn những đường gân xanh nổi lên trên vầng trán trắng trẻo nhô ra của Lư Tiểu Long, thương hại mà lại bất lực thở dài, nói: "Vậy cậu ở lại một mình đi, tớ đi đây." Cô siết chặt chiếc áo khoác dạ, hai tay đút vào túi áo khoác rồi bỏ đi. Lư Tiểu Long nhìn bóng lưng vội vã rời đi của Thẩm Lệ, có chút mất kiểm soát mà hét lên: "Cậu đi đi, cậu đi đi, mau đi đi." Thẩm Lệ quay đầu nhìn cậu với ánh mắt thương hại, rảo bước đi về phía cầu Thập Thất Khổng.

Lư Tiểu Long thấy Thẩm Lệ vội vã đi qua chiếc cầu Thập Thất Khổng hình vòm, rẽ sang một bên, dọc theo bờ hồ đi về phía bắc hướng ra cổng lớn. Cậu đứng ở góc độ này, Thẩm Lệ chỉ cần quay đầu là có thể nhìn thấy, thế là cậu dùng khóe mắt liếc nhìn Thẩm Lệ, hễ Thẩm Lệ nhìn về phía cậu, cậu liền quay đầu đi, làm ra vẻ nhìn thẳng về phía trước. Thế nhưng, Thẩm Lệ rốt cuộc không hề ngoảnh đầu lại, biến mất trong các lầu các đình viện theo hướng cổng lớn Cung Hòa Viên. Cậu bỗng chốc cảm thấy cô đơn nhàm chán, cơn giận cũng xìu xuống, đảo Long Vương giống như món đồ chơi thô kệch do khối gỗ xếp hình của trẻ con dựng ở đây, bầu không khí hoang vắng lơ lửng khắp bốn phía, gió thổi từ mặt hồ tới, mang theo hơi lạnh và mùi tanh của băng. Cậu thở dài với chính mình, vỗ vỗ lan the đá trắng lạnh ngắt bên đảo, ngoài việc tay bị đau ra, thì chẳng có ý nghĩa nào khác. Bản thân giống như một con vật chi chít vết thương lang thang trên đảo hoang, cuối cùng chỉ có thể chán ngán rời khỏi hòn đảo nhỏ, đi dọc theo độ cong của cầu Thập Thất Khổng càng lúc càng cao, rồi lại đi dọc theo độ cong của cầu Thập Thất Khổng càng lúc càng thấp, cuối cùng đến bên bờ hồ.

Cậu quay lưng về phía cổng công viên tiếp tục bước về phía trước, thỉnh thoảng gặp một hai vị khách du lịch, một lão già đội mũ tròn nhỏ chắp tay sau lưng ngâm nga điệu hát nhỏ lộc cộc đi tới trước, ngoảnh đầu lại, một cặp mắt tròn xoe trân trân nhìn chằm chằm vào cậu, cậu cảm thấy bản thân dường như không có tư cách đi dạo một mình vậy, liền rảo bước nhanh hơn. Đi được một đoạn rất xa, rẽ một cái là tới bờ nam hồ Côn Minh, lại ngoằn ngoèo vòng qua một vòng lớn, tới bờ tây hồ Côn Minh, đây chính là cái gọi là "Đê Tô", mô phỏng theo Đê Tô mà xây dựng, hết cây cầu đá nhỏ này đến tiểu đình khác. Một bên Đê Tô bảo vệ hồ Côn Minh, bên kia có một khoảng mặt hồ chẳng có mấy khách du lịch, nơi này hoang vắng hơn, ven hồ mọc từng lùm sậy khô và cỏ dại, rừng cây nhỏ bao phủ lấy đất ven hồ lúc thưa lúc dày. Đi dọc theo Đê Tô mãi về phía trước, từ xa là có thể đi tới Thạch Phưởng nổi tiếng của Cung Hòa Viên.

Cậu không muốn đi con đường lớn thênh thang này, liền lệch về phía tây, đi đến chốn hoang vắng ven hồ được lót bởi cỏ dại và cây sậy. Dãy Tây Sơn phía xa dưới bầu trời âm u trông hơi giống trán của một ông cụ, đường chân trời bị nó chiếm dụng, cũng lộ ra một vẻ thê lương. Đất dưới chân khô và cứng, gặp chỗ xốp thì phồng lên như bột mì đất vàng, từng đợt gió lạnh thổi tới từ rừng cây nhỏ, đất vàng tựa bụi phấn nhẹ nhàng di chuyển trên mặt đất, rảo bước nhanh là có thể tránh được nó, rồi sau đó nhìn nó lao vào hồ mọc đầy cỏ sậy, cuối cùng chần chừ rơi xuống, tan biến vào mặt hồ phủ đầy lớp băng. Cậu một mình dạo chơi thong thả, giống như chú chuột đồng nhỏ không có tâm trạng kiếm ăn nhìn đông ngó tây, tìm một cây liễu mọc ngang bên hồ rồi ngồi xuống. Cây liễu mọc ngang một đoạn sát mặt hồ, rồi lại uốn cong hướng lên trên, cậu ngồi ở phần gốc nằm ngang nhìn từng lùm sậy khô vàng dưới chân đang giải thích lịch sử từ mùa thu năm ngoái cho đến nay. Cậu lơ đễnh bứt từng cọng sậy, những cọng sậy bị kẹp giữa lớp băng lần lượt bị bẻ gãy, nghĩ đến công việc người dân trong thôn dùng rơm lúa mì dệt mũ rơm, cậu liền nổi lên chút hứng thú lơ đễnh. Cậu bứt thêm nhiều sậy hơn, nắn nứt và chẻ đôi cây sậy, trở thành những dải sậy dẹt lép, cậu ngồi đó đan lát. Mặt trời nhô đầu ra khỏi lớp mây mù, chiếu sáng rực rỡ như một bóng đèn, cậu giống như kẻ cô độc lang thang trên đảo hoang, vô cùng tập trung tiến hành công việc của mình. Khi nheo mắt đánh giá tác phẩm trong tay, cậu phát hiện ra mình đã đan thành một chiếc mũ rơm thô ráp không có viền thu gọn, mép rìu vẫn còn chìa ra những cọng sậy. Cậu cầm trong tay ngắm nghía, đội lên đầu, rồi lại lật ngược lại nâng trong tay, giống như một chiếc giỏ tạm thời đựng hoa quả. Cậu cười khổ một tiếng, đứng dậy đá lớp đất vàng mịn như bột, để lại trận thế gió cuộn đất vàng sau lưng, thong thả bước về phía trước.

Cậu lại đi theo con đường cũ quay về bờ đông hồ Côn Minh, tiến lên phía trước nữa, là sắp sửa đi ra khỏi cổng lớn. Cậu đến cửa hàng nhỏ bên đường mua một chiếc bánh mì, nhét vội vào bụng, lại nhìn thấy có bán hoa giấy, màu đỏ, màu hồng, thân hoa bằng dây kẽm quấn giấy xanh. Cậu ngẫm nghĩ một lúc, mua vài bông, cắm lên mũ rơm, lại ngắm nghía một hồi, cảm thấy đây là món quà sinh nhật vô cùng độc đáo để tặng Thẩm Lệ, thế là cậu tự giễu cười một tiếng, tha thứ cho sự quá khích về cảm xúc của mình ban sáng.

Ra khỏi công viên, lên xe đạp đi về nhà Thẩm Lệ, để chiếc mũ rơm không bị biến dạng, dọc đường một tay giữ ghi đông, một tay ấp chiếc mũ rơm trước ngực, dọc đường thỉnh thoảng có người quét mắt nhìn tư thế đạp xe kỳ lạ của cậu, thế nhưng cậu lại càng đạp càng hăng. Cậu phải bảo vệ cho thật tốt món quà do chính tay mình tỉ mỉ làm ra, cậu cảm thấy vô cùng mãn nguyện vì bản thân có thể dứt ra khỏi sự hẹp hòi hiếu thắng. Đã hơn một giờ rưỡi trưa, nghĩ chắc là người nhà Thẩm Lệ đã ăn cơm trưa rồi, bước vào nhà cô với vẻ đầy hứng khởi thế này, nhất định sẽ khiến Thẩm Lệ cảm thấy thú vị. Còn việc bố mẹ Thẩm Lệ đối xử với cậu là vồn vã hay lạnh nhạt, thì điều đó hoàn toàn không quan trọng, dạo này cậu đến không nhiều lắm, sự khách sáo giữa đôi bên vẫn luôn được duy trì, cậu vĩnh viễn sẽ không bao giờ làm một kẻ khiến người ta chán ghét.

Dựa vào kỹ năng đạp xe xuất sắc, cậu thuận buồm xuôi gió hộ tống món quà của mình đi vào Tây Viên. Dừng xe lại, cậu lại hất đầu một cái, để khuôn mặt mình phảng ph thấy nụ cười tràn đầy sức sống, sau đó hừng hực khí thế bước lên bậc thềm, mấy bước đi này toát lên sự dũng cảm và lòng dạ của một đại trượng phu, cậu lại một lần nữa cảm thấy hài lòng về bản thân. Đẩy cửa phòng ra, bước vào phòng khách, chính giữa phòng khách bày một chiếc bàn tròn, sáu bảy người đang nâng ly chúc tụng. Người nhìn thấy Lư Tiểu Long đầu tiên là Thẩm Lệ, cô ngồi quay mặt ra cửa, tiếp theo, bố mẹ Thẩm Lệ đều quay phắt mặt lại, Thẩm Hạ ngồi cạnh Thẩm Lệ, bên cạnh Thẩm Hạ còn ngồi mấy nam nữ mà Lư Tiểu Long không quen biết, nhìn là biết ngay là họ hàng nhà Thẩm Lệ. Thẩm Lệ hơi lúng túng đứng dậy, chào Lư Tiểu Long: "Cậu ăn cơm chưa?" Lúc này Thẩm Hạo mới nhớ ra lễ tiết đáng lẽ phải có, ngoảnh đầu nhìn Lư Tiểu Long hỏi: "Cậu ăn chưa? Chưa ăn thì nhập tiệc cùng đi." Vẻ mặt của ông mang theo sự không tự nhiên vốn chẳng mấy tự nguyện. Nhìn bàn tiệc thịnh soạn rực rỡ này, Lư Tiểu Long cảm thấy sự lạnh lẽo của kẻ ngoài cuộc. Vốn dĩ cậu nâng chiếc mũ rơm với vẻ đầy hứng khởi như hòa thượng nâng bình bát vàng, giờ thì buông thõng tay xuống, chiếc mũ rơm dán sát vào đùi.

Thẩm Lệ đi vòng qua bàn ăn vừa lau miệng vừa bước tới, cô hỏi: "Cậu rốt cuộc đã ăn chưa đấy?" Lư Tiểu Long nói: "Ăn rồi."

Thẩm Lệ nói: "Vậy uống chút canh nhé." Lư Tiểu Long nói: "Không cần đâu." Nghe thấy một bàn người phía sau lưng Thẩm Lệ đang bàn tán về sinh nhật ngày hôm nay của Thẩm Lệ, vẫn đang bàn luận về câu chuyện thanh mai trúc mã thuở nhỏ giữa Thẩm Hạ và Thẩm Lệ. Thẩm Lệ ngoảnh đầu nhìn một cái, nói với Lư Tiểu Long: "Bố mẹ Thẩm Hạ hôm nay cũng đến đấy." Lư Tiểu Long liếc qua bả vai Thẩm Lệ nhìn bàn tiệc cát tường như ý kia, một lần nữa cảm thấy nơi đó rực rỡ ánh sáng, Thẩm Lệ nói: "Đến phòng đàn của tớ ngồi một lát đi, tớ ăn cơm xong sẽ lên." Lư Tiểu Long cảm nhận được sự nghèo túng bần hàn của mình, cậu nói: "Các cậu ăn cơm đi, tớ đi trước đây." Thẩm Lệ lo lắng nhìn cậu, ánh mắt rơi xuống chiếc mũ rơm được đan qua loa trong tay Lư Tiểu Long, nhìn thấy những bông hoa giấy cắm trên đó, cô dường như chợt hiểu ra ngay, vươn tay nói: "Đây là quà sinh nhật cậu tặng tớ à?" Lư Tiểu Long cầm trong tay ngắm nghía, lúc này mới phát hiện ra đây là một món đồ đan lát thô ráp tầm thường nhường nào, những dải sậy đan xen lởm chởm, khắp nơi là những lỗ hổng hình tam giác, hình thang, hai bông hoa giấy kia cũng trông chẳng ra thể thống gì. Cậu lắc đầu, nói: "Tớ đan mò chơi ấy mà." Thẩm Lệ còn muốn nói gì với cậu nữa, bên kia Thẩm Hạo lớn tiếng nói: "Lệ Lệ, mau mời Tiểu Long vào chỗ đi, nó ăn chưa thế?" Thẩm Lệ quay đầu nhìn bàn ăn, nói với Lư Tiểu Long: "Cậu ở lại một lát đi." Lư Tiểu Long cười nhẹ một tiếng, nói: "Thôi khỏi, tớ đi đây." Nói đoạn, hơi cất cao giọng lên nói: "Thẩm lão, cháu đi đây." Sau đó nghe thấy tiếng từ biệt sang sảng thoải mái của Thẩm Hạo, Thẩm Lệ tiễn ra ngoài cửa, cậu trèo lên xe, tiện tay bóp dẹp chiếc mũ rơm trong tay, lại nhìn Thẩm Lệ một cái, đạp xe rời đi.

Cậu đạp xe không mục đích trên đường phố, vô duyên vô cớ thế nào lại đi theo con đường vừa nãy đến trước cổng trường trung học Bắc Thanh. Vài người đạp xe từ trong khuôn viên trường đi ra, hình như là giáo viên quen thuộc, trong đó có một nam giáo viên đầu tóc bù xù, khuôn mặt đen dài chính là giáo viên hóa học từng dạy cậu trước kia, cậu lập tức cúi gằm đầu rẽ một cái lướt qua trước mặt họ, con đường hỗn tạp ngược chiều ùn ùn trôi qua, cậu vô thức đạp xe theo hướng Cung Hòa Viên, ngoảnh đầu nhìn lại mấy người giáo viên kia, đang vừa đạp xe vừa nói chuyện ở phía sau cách đó không xa.

Cậu lập tức tăng tốc, bên tai một trận gió thổi rít, khoảng cách chắc chắn đã bị kéo giãn, con đường hỗn tạp cũng nhanh chóng lướt qua, trước mắt lại là tấm biển lớn của Cung Hòa Viên. Qua khỏi tấm biển, một khúc cua hình vòng cung, là lại tới cổng lớn Cung Hòa Viên. Lúc này cậu dường như chẳng có nơi chốn nào để đi, cứ như có thù với Cung Hòa Viên vậy, lại phải đến đây giày vò một phen. Gửi xe xong, mua vé, cậu cầm chiếc mũ rơm rách rưới thô ráp đâm đau cả tay bước qua bậc cửa cao của Cung Hòa Viên lần thứ hai. Cậu vẫn đi dọc theo con đường lớn ở bờ đông hồ Côn Minh, đi chẳng mấy bước, thì đã đến Tri Sơn Đình, một cái đình lớn giống như bán đảo nhỏ vươn ra giữa mặt hồ, khi học sinh trung học đi dã ngoại mùa xuân thường đến đây, nơi đây thường chật ních học sinh ăn bánh mì, hồi đó, từng đám học sinh hò hét gọi nhau, ồn ào náo nhiệt cả một vùng, thế nhưng bây giờ, nơi đây lạnh lẽo quạnh hiu. Trong đình một mảnh tối tăm, bên ngoài thì là mặt hồ đóng băng trắng xóa ánh sáng ảm đạm, phía trước bên phải là Phật Hương Các của Vạn Thọ Sơn cứng nhắc, chính diện ở đằng xa là Đê Tô mờ ảo, ánh nắng chiếu rọi ảm đạm xuống, lay động thứ ánh sáng tựa khói tựa sương, phía trước bên bên trái chính là đảo Long Vương, cầu Thập Thất Khổng nối liền nó với bờ hồ bên này. Nhìn thấy từng mảng băng dày màu trắng tách rời khỏi bờ hồ, lại cảm thấy hơi lạnh thấu xương ở nơi này.

Cậu ngồi xuống chiếc ghế dài bằng gỗ đỏ nối liền các gian đình, giật đứt từng nhát chiếc mũ rơm trong tay, hai bông hoa giấy bị xé nát trước tiên, vứt tung tóe ra ngoài, những nan sậy bị tháo rời liền lả tả bay ra khỏi đình, ngọn gió lúc thưa lúc mau thổi chúng, trôi dạt lộn xộn bên bờ hồ. Nghĩ đến cảnh tượng mình ôm ngực coi chiếc mũ rơm như món quà sinh nhật suốt dọc đường, cậu cười lạnh một tiếng, mỉa mai chính mình, sau đó, trong tâm trạng vô cùng tiêu điều hoang đường mà nghĩ: Liệu Thẩm Lệ có đột nhiên xuất hiện ở Cung Hòa Viên dùng ánh mắt nhìn khắp bốn phương để tìm cậu, cho đến khi phát hiện ra cậu, liền vừa vui mừng vừa lo lắng chạy tới hay không. Ngay sau đó cậu lại cười lạnh một tiếng, lại một lần nữa mỉa mai chính mình. Thẩm Lệ sẽ không đến tìm cậu, Thẩm Lệ cũng không ngờ rằng cậu sẽ lại đến Cung Hòa Viên, Thẩm Lệ đang cùng người nhà Thẩm Hạ ăn cơm sinh nhật không dứt, ăn cơm xong, còn sẽ uống trà trò chuyện không dứt. Sau đó, Thẩm Lệ và Thẩm Hạ còn sẽ đến phòng đàn, người thì chơi piano, người thì kéo violin, thổi kéo đàn hát không dứt. Sau đó, bố mẹ hai nhà còn sẽ trò chuyện không dứt về chuyện thanh mai trúc mã thuở nhỏ của Thẩm Lệ và Thẩm Hạ, cứ trò chuyện thế là đến giờ ăn tối, hai nhà sẽ cùng xuống bếp, cùng nấu nướng, rồi lại cùng nhau vui vẻ nâng ly cụng chén. Sau đó, Thẩm Lệ sẽ tiễn gia đình ba người Thẩm Hạ đến cổng Tây Viên, thân thiết vẫy tay từ biệt họ. Sau đó, Thẩm Lệ sẽ một mình thong thả đi dạo ở Tây Viên, trở về nhà, cô ấy có lẽ sẽ nhớ đến Lư Tiểu Long cậu, thần sắc trở nên u sầu một chút. Sau đó, cô ấy liền lên lầu ngồi vào phòng mình suy nghĩ chuyện, suy nghĩ cụ thể chuyện gì, thì cậu không biết nữa.

Thứ khiến cậu cảm thấy tỉnh táo lúc này, chính là đôi chân lạnh ngắt. Cơ hồ nhìn đôi giày vải trên chân, chỗ ngón chân cái đã rách một lỗ to. Cậu động đậy ngón chân, nhìn thấy ngón chân cái chọc thủng cả tất cũng lộ ra cái lỗ rách. Hôm nay khi đi dạo trong Cung Hòa Viên, Thẩm Lệ đã nhìn đôi giày vải của cậu, nói: "Cậu nên đổi một đôi giày đi." Lư Tiểu Long cười hềnh hệch nói: "Giày rách một chút không sao cả, từ trước đến nay toàn đi đến hỏng hẳn tớ mới đổi." Đây là phong cách từng khiến cậu kiêu hãnh bao năm qua, cậu chính là dùng khí phái cách mạng không chịu gò bó tiểu tiết ấy để giành được uy tín của mình trong lòng bạn bè cùng trang lứa, thế nhưng, lúc này cậu ít nhiều cảm thấy để lộ cái lỗ rách to thế này có chút khó coi. Cậu tựa vào cột gỗ, hai chân duỗi thẳng chồng lên nhau trên chiếc ghế dài, trong tâm trạng không biết đi về đâu, lại nhớ đến những bức thư viết cho Thẩm Lệ từng bức một khi cậu lang thang ở nông thôn. Biết đâu Thẩm Lệ sẽ đoán được cậu lại quay về Cung Hòa Viên, có lẽ sau bữa trưa sẽ chạy lại tìm cậu. Dù biết khả năng này rất nhỏ, cậu vẫn không kìm được ngoảnh đầu nhìn về phía hướng cổng lớn, trên con đường lạnh lẽo quạnh hiu, chỉ có lác đác vài vị khách du lịch chẳng có mục đích, hầu hết đều là những người ngoại tỉnh với gương mặt xa lạ. Cậu phát ra tiếng cười lạnh, tự mỉa mai bản thân, thế nhưng vừa ngẩng mắt lên, cậu lại kích động, bóng dáng vội vã kia rõ ràng là Thẩm Lệ, cậu lập tức đứng dậy, rảo bước đi ra khỏi Tri Sơn Đình, phơi bày bản thân ở nơi sáng sủa bên bờ, rồi quay người chờ đợi Thẩm Lệ phát hiện ra mình. Tiếng bước chân lại vội vã lướt qua từ sau lưng, cậu ngoảnh đầu lại, nhìn thấy một người phụ nữ mặc chiếc áo khoác dạ gần giống Thẩm Lệ đang lao đi như chạy tang, mái tóc bù xù phờ phạc hoàn toàn không giống Thẩm Lệ, thế nhưng, cậu vẫn muốn loại trừ khả năng một phần trăm ấy, liền rảo bước đuổi theo từ phía sau. Khi đuổi kịp người phụ nữ đó, cậu làm bộ vô tình ngoảnh đầu nhìn một cái, kết quả lại là một gương mặt xấu xí dãi gió dầm sương. Cậu rẽ một hướng đi xuống bờ hồ, làm bộ thử dặm lớp băng, sau khi để người phụ nữ đó đi qua, lại thong thả leo lên bờ, quay về Tri Sơn Đình tiếp tục mài giũa thời gian.

Mặt trời ngả về tây, người cũng sắp lạnh cóng, cậu vẫn không kìm được ảo tưởng như mơ: Thẩm Lệ sẽ đột nhiên xuất hiện ở Cung Hòa Viên, sẽ nhìn thấy cậu ngồi đây thà chết không khuất phục, sẽ dỗ dành lôi kéo cậu rời đi. Cậu ngày càng cảm thấy đây là suy nghĩ hão huyền, thế nhưng, cậu vẫn cứ chờ đợi. Cậu tưởng tượng Thẩm Lệ có khả năng sẽ đến chỗ ở của cậu tìm cậu, tìm không thấy thì có lẽ sẽ nghĩ đến Cung Hòa Viên, cô ấy sẽ lại đến Cung Hòa Viên tìm cậu, cậu dưới sự khuyên can của cô ấy mà rời đi, đó mới là một cái kết trọn vẹn. Mặt trời càng ngả về tây hơn nữa, sắp sửa chạm sát vào Tây Sơn, công viên càng thêm quạnh hiu cuối cùng đã chôn vùi ảo tưởng lố bịch của cậu, cậu sì sụp cái mũi đang chảy nước dòng dòng, bước xuống Tri Sơn Đình, bắt đầu rút lui trong thất bại. Trò hão huyền suốt buổi chiều hoang đường đến cực điểm, cậu lại sa lầy trong đó không thể dứt ra được, con người ta có đôi khi sẽ cứ mặc kệ ra sao thì ra mà hồ đồ một trận, chẳng ai có thể lúc nào cũng tỉnh táo mãi được.

Ngược chiều đi tới một người thong thả tản bộ, một thân áo bông xanh, đầu đinh, rất giống người bạn học Đường Bắc Sinh cùng đi cắm trại ở Lưu Bảo với mình. Cậu tê dại cười một tiếng, ảo giác hôm nay của mình quá nhiều, suốt buổi chiều liên tiếp nhìn thấy mấy người phụ nữ giống Thẩm Lệ, bây giờ, lại nhìn một người đàn ông thành bạn học cũ. Cứ mông lung ngơ ngác bước lại gần như thế, cậu giật mình thon thót, đối phương quá giống Đường Bắc Sinh: vóc người không cao, khuôn mặt dài tròn chi chít mụn tuổi trẻ, đối phương cũng kinh ngạc nhìn cậu. Chính biểu cảm kinh ngạc của đôi bên đã xác nhận với cậu đây quả nhiên là Đường Bắc Sinh, đối phương cũng đồng thời nhận ra cậu, và gọi tên cậu, hai người nắm chặt lấy tay nhau, vừa thân thiết vừa cảm thán.

Từ cuối thu năm 70 khi Lư Tiểu Long rời thôn Lưu Bảo lang thang đến nay, đã hơn hai năm trôi qua, hôm nay gặp lại ở đây, quả thực có chút trăm mối ngổn ngang. Lư Tiểu Long hỏi: "Cậu về Bắc Kinh từ bao giờ thế?" Đường Bắc Sinh nói: "Tớ về tháng trước." Lư Tiểu Long hỏi: "Cậu rời Lưu Bảo bao lâu rồi?" Đường Bắc Sinh nói: "Mấy tháng liền rồi, trước tiên đi Tứ Xuyên thăm một người chú của tớ, ở trọ đó một thời gian, rồi mới về Bắc Kinh." Lư Tiểu Long hỏi: "Trong thôn còn ai nữa không?" Đường Bắc Sinh đáp: "Đi khoảng một nửa rồi, số người còn lại hình như cũng đang chuẩn bị đi, có lẽ mấy tháng nay lại đi thêm không ít." Lư Tiểu Long hỏi: "Cái Gậy còn đó không?" Đường Bắc Sinh nói: "Lúc tớ đi thì vẫn còn." Lư Tiểu Long hỏi: "Những người khác thì sao? Lỗ Mẫn Mẫn bây giờ ai quản thế?" Đường Bắc Sinh nói: "Lúc tớ đi thì gửi gắm cho cái Gậy rồi." "Lỗ Kế Võ Mẫn và Giả Nhược Hi thế nào rồi?" Lư Tiểu Long hỏi. Đường Bắc Sinh nói: "Không biết. Nghe nói hai người họ muốn học đại học công nông binh, hình như cũng không đi nổi. Giả Nhược Hi bị Lưu Nhân Hâm làm cho sảy thai hai lần, khiến mấy thôn xung quanh ai cũng biết." Dừng một lát, Đường Bắc Sinh nói tiếp: "Tớ vừa đến Bắc Kinh là muốn tìm cậu, sao hôm nay cậu lại một mình chạy đến Cung Hòa Viên thế này?" Lư Tiểu Long nói: "Buồn bực thôi. Còn cậu?" Đường Bắc Sinh nói: "Tớ cũng thế. Trưa nay đến đơn vị của bố tớ tìm văn phòng giải quyết chính sách, vấp phải một cục tức." Bố của Đường Bắc Sinh vốn là cục trưởng, năm đầu tiên của Cách mạng Văn hóa đã bị đấu tố đến chết rồi. Lư Tiểu Long lại hỏi: "Cậu phiền muộn, sao lại chạy đến đây?" Đường Bắc Sinh nói: "Cơ quan của bố bọn tớ ở ngay ngoài cửa hậu Cung Hòa Viên."

Hai người cứ đứng đó trò chuyện một lúc, Đường Bắc Sinh nói: "Chúng ta tìm chỗ ăn gì đi." Ngay bên cạnh là một nhà hàng trong công viên, hai người đi vào, trong nhà hàng trống hoác không một bóng người ăn cơm, chút ánh sáng sót lại của chập tối từ cửa sổ chiếu vào, hơn chục chiếc bàn ăn bóng loáng dầu mỡ đều đờ đẫn cứng ngắc bất động. Phục vụ là một cô nàng béo buộc tạp dề trắng, nghe nói hai người muốn ăn cơm, cô ta lớn tiếng nói: "Chỉ còn bánh nướng thôi." Đường Bắc Sinh hỏi: "Còn món gì nữa?"

Cô nàng béo đút hai tay vào chiếc túi ở giữa chiếc tạp dề trắng, nói: "Món ăn đều nguội cả rồi." "Nguội hay không nguội không sao cả." Đường Bắc Sinh nói. Từ chiếc chậu lớn múc một đĩa thịt xào đậu dẹt, lại múc một đĩa thịt xào cải trắng, gọi hai chai rượu vang, bốn chiếc bánh nướng, hai người liền bày trận địa bắt đầu ăn. Cô nàng béo vừa quét nhà vừa nói: "Hai người ăn nhanh lên đấy, mười phút nữa là chúng tôi tan làm rồi." Hai người quét sạch như cuốn phong hai đĩa thức ăn giải quyết xong một chai rượu, lại mua một phần cá xông khói, dùng giấy gói lại, xách theo cùng bốn chiếc bánh nướng và chai rượu vang uống dở bước ra khỏi nhà hàng. Lư Tiểu Long nhìn mặt trời đang lặn xuống, nói: "Chúng ta có nên đi ra ngoài không? Sắp đóng cửa công viên rồi đấy." Đường Bắc Sinh nói: "Không sao đâu, chúng ta đi sâu vào trong, dạo một vòng đã, không được thì tớ dẫn cậu ra ngoài, chỗ này tớ quen lắm, có mấy chỗ hở, cứ nhảy một cái là ra ngoài ngay."

Hai người đi dọc theo con đường một mình Lư Tiểu Long đi hồi trưa vòng quanh nửa hồ rồi tới Đê Tô. Mặt trời đã lặn xuống rồi, bầu trời bắt đầu tối sầm lại, Đường Bắc Sinh nói: "Chúng ta tìm chỗ nào tránh gió, ăn nốt chỗ còn lại đi." Dưới một vòm cầu nhỏ khô ráo không có nước, mọc đầy cỏ dại khô vàng, lác đác mấy hòn đá xanh lớn. Đường Bắc Sinh nói: "Chúng ta xuống dưới đó." Hai người bước qua những hòn đá cao thấp chạy xuống dưới vòm cầu. Chỗ này quả nhiên tránh gió, hai người dẫm nát đống cỏ khô cao ngang người rồi ép phẳng xuống, lót dưới mông, đặt chai rượu vang, bốn chiếc bánh nướng, một gói cá xông khói lên phiến đá. Đường Bắc Sinh lại đập nứt nút chai rượu, đưa cho Lư Tiểu Long nói: "Chúng ta cứ tu luôn bằng chai đi." Lư Tiểu Long đôi mắt say lờ đờ lắc đầu, nói: "Từ trước đến nay tớ không uống rượu, vừa rồi cùng cậu uống một chai rượu vang, đã hơi say say lneb lú rồi." Đường Bắc Sinh nói: "Không sao, say rồi, chúng ta lăn quay ra đống cỏ này ngủ một đêm luôn. Cậu còn nhớ cái đêm trước ngày cậu rời Lưu Bảo, bọn tớ mở đại hội bí mật ở trong thung lũng núi không?" Lư Tiểu Long nói: "Đương nhiên nhớ chứ." Đường Bắc Sinh nói: "Thật không ngờ, hai năm chớp mắt cái là qua." Đường Bắc Sinh bày gói cá xông khói ra, hai người bẻ đôi chiếc bánh nướng, kẹp cá xông khói vừa ăn vừa uống rượu vang. Bánh nướng, cá xông khói ăn xong, rượu vẫn còn thừa nửa chai, trời đã tối hẳn, mặt hồ, hàng sậy ngoài vòm cầu đều mờ ảo, chỉ nhìn thấy đôi mắt của đối phương lấp lánh trong bóng tối. Cả hai người đều hơi chếnh choáng say, nhưng vẫn người một ngụm ta một ngụm tu trực tiếp từ miệng chai. Đường Bắc Sinh vừa uống vừa nói: "Mượn hơi men, chúng ta ở đây qua đêm cũng chống chọi được."

Cứ uống cứ trò chuyện như thế, Lư Tiểu Long cảm thấy hơi men giống như đám cỏ khô hai bên đang cuồn cuộn bốc lên trên, rất nhiều chuyện cũ đều xoay vòng trước mắt: Đầu tiên là phát động thành lập Hồng vệ binh năm 66, sau đó là lên núi xuống nông thôn, cuối cùng là bị chỉnh đốn tan rã, mỗi người tìm một ngõ thoát đi cửa sau về thành phố kiếm cơm qua ngày. Đường Bắc Sinh ực một ngụm rượu vang, nói: "Đợt này tớ mà không ra nổi, là chuyên nhờ người mua từ Bắc Kinh mấy hộp thuốc tiêm vitamin B12, mang tặng cho vị bí thư công xã mới điều đến, lúc ấy mới coi như được đóng dấu cho đấy." Lư Tiểu Long hỏi: "Lưu Nhân Hâm bây giờ làm gì rồi?" Đường Bắc Sinh nói: "Vẫn là phó bí thư công xã, phái thực quyền." Đường Bắc Sinh lại ực một ngụm rượu, đặt chai rượu vang lên phiến đá, nói: "Thế hệ chúng ta đích thị là làm pháo hôi rồi. Tớ ngủ cái giường đất lạnh ngắt ở nông thôn mấy năm, mắc bệnh viêm khớp dạng thấp, thanh niên trí thức ở Lưu Bảo chúng ta có mấy người đều bị viêm khớp dạng thấp cả, bây giờ nghĩ lại đúng là đồ ngốc." Lư Tiểu Long giật lấy chai rượu ngửa cổ tu một ngụm, quệt miệng nói: "Đừng nói lời hối hận nữa." Đường Bắc Sinh nói: "Đây không phải lời hối hận, là lời tức giận." Lư Tiểu Long nói: "Cũng đừng nói lời tức giận." Đường Bắc Sinh giật lấy chai rượu, ngửa cổ uống cạn ngụm rượu cuối cùng, ném phịch chai rượu xuống nói: "Đến cái nước này rồi, cậu vẫn còn nén rắm không dám xì." Lư Tiểu Long nói: "Tớ chẳng có gì mà không dám." Đường Bắc Sinh nói: "Tớ nói câu này không có ý phủ nhận cậu, cậu đừng có nhạy cảm thế." Lư Tiểu Long nói: "Tớ nhạy cảm chỗ nào?" Đường Bắc Sinh say khướt lắc lư cái đầu, nhìn Lư Tiểu Long nói: "Cậu tổ chức mọi người đi bộ đến nông thôn, dẫn dắt mọi người làm, đương nhiên cậu không muốn phủ nhận chính mình. Đã đến cái bước này rồi, không cần thiết phải nhạy cảm thế." Lư Tiểu Long nói: "Nhạy cảm với chả nhạy cảm, các cậu cứ nói tớ nhạy cảm, các cậu mới là nhạy cảm ấy." Đường Bắc Sinh nói: "'Các cậu' là ai? Cậu uống say rồi à?"

Lư Tiểu Long nói: "'Các cậu' chính là khốn nạn." Đường Bắc Sinh lắc lư vươn tay túm lấy bả vai Lư Tiểu Long, nấc lên một tiếng rượu, cúi đầu nói: "Cậu chửi tớ là khốn nạn, tớ nói chúng ta đều là khốn nạn cả. Cậu cũng là đồ khốn nạn."

Lư Tiểu Long gạt tay cậu ta ra, Đường Bắc Sinh dùng tay bên kia túm lấy bả vai Lư Tiểu Long, đồng thời dán mặt lên cánh tay mình lắc lư, tiếp tục lẩm bẩm nói: "Cậu phải thừa nhận đi, cậu cũng là đồ khốn nạn." Lư Tiểu Long lại gạt tay đối phương ra, nói: "Tớ không thừa nhận tớ là đồ khốn nạn." Lần này dùng sức hơi lớn, cú đấm đã đập trúng cằm Đường Bắc Sinh. Đường Bắc Sinh nheo mắt lắc lư trái phải, lại buông tay ra một cái túm lấy cổ áo Lư Tiểu Long, nói: "Cậu phải dám buông bỏ cái tôi xuống, thừa nhận chúng ta đều là đồ khốn nạn."

Lư Tiểu Long lại đi gạt tay đối phương, Đường Bắc Sinh lại vươn thêm một tay nữa, hai tay nắm chặt lấy cổ áo cậu, đồng thời vùi mặt vào hai cánh tay mình lắc lư. Lư Tiểu Long dùng sức đẩy một cái, Đường Bắc Sinh ngã ngửa ra đất, đầu đập một cái rất kêu xuống phiến đá, nghe thấy cậu ta rên lên một tiếng "á", chật vật gượng dậy, sờ sờ sau gáy nói: "Cậu làm vỡ đầu tớ rồi, chảy máu rồi." Nói đoạn, cậu ta quẹt phắt một nắm chất dịch ẩm ướt lên mặt Lư Tiểu Long, nói: "Cậu xem đi, đây có phải máu không?" Lư Tiểu Long trong cơn say mờ mịt cũng ngửi thấy mùi máu tanh, điều này ít nhiều khiến cậu tỉnh táo hơn một chút, cậu giữ tay Đường Bắc Sinh lại nói: "Hai đứa mình đừng quậy nữa." Đường Bắc Sinh vẫn lắc lư muốn túm lấy Lư Tiểu Long, miệng không chịu buông tha nói: "Cậu phải có dũng khí thừa nhận chúng ta là đồ khốn nạn." Lư Tiểu Long nói: "Tớ không thừa nhận." Đường Bắc Sinh nói: "Không thừa nhận, thì không được!" Lư Tiểu Long nói: "Đầu cậu vỡ rồi kìa, đừng quậy nữa." Đường Bắc Sinh chồm lên trước, đè Lư Tiểu Long ngã nhào xuống đám cỏ khô tua tủa, lật người đè lên người Lư Tiểu Long, tiếp tục nói: "Chúng ta chính là đồ khốn nạn."

Đúng lúc này, trên cầu truyền đến tiếng quát thét: "Ai ở dưới đấy hả? Ra đây!" Tiếp theo, hai luồng ánh đèn pin từ hai đầu vòm cầu rọi xuống. Hai người ít nhiều cũng tỉnh táo lại một chút, Lư Tiểu Long dùng sức đẩy Đường Bắc Sinh, Đường Bắc Sinh cũng buông tay, hai người giãy giụa đứng dậy. Thấy ánh đèn pin rọi lung tung chạy tới đầu cầu, từ sườn dốc bờ hồ bên kia chạy xuống. Hai người dùng tay che ánh sáng chói lóa, nói: "Các người đang làm cái gì thế?" Mấy người đó rõ ràng là người tuần tra công viên, nói: "Các người đang làm cái gì đấy?" Đường Bắc Sinh nói: "Sao các người lại rọi đèn vào mặt người khác? Đây là lăng mạ người ta." Nghe thấy đối phương cười lạnh một tiếng, nói: "Lăng mạ người ta? Công viên đã đóng cửa từ lâu rồi, các người trốn ở đây, là muốn phá hoại đấy phỏng." Vừa nói, ánh đèn pin vừa quét qua quét lại trên mặt hai người. Đường Bắc Sinh đại khái là đã tỉnh rượu, cậu ta vươn tay nhặt một nạm sỏi ném về phía trước, sỏi đá đập vào mặt, người và đèn pin, một cây đèn pin đã bị đập tắt. Bốn kẻ tuần đêm đều mang theo gậy gộc, lập tức bị kích động tức giận, ép sát lại gần. Lư Tiểu Long chộp lấy chai rượu, Đường Bắc Sinh lại nhặt thêm hai cục đá dưới đất, bốn gã cầm gậy gộc vây kín hai người vào giữa. Đường Bắc Sinh gào lên giơ đá lên, một cây gậy gỗ dày đánh trúng cổ tay cậu ta, Đường Bắc Sinh hét lên một tiếng, hòn đá rơi xuống đất, cánh tay thõng xuống như chiếc roi da. Lư Tiểu Long điên cuồng giơ chai rượu vung về phía đối phương, chai rượu đập vỡ nát trên vòm cầu đỉnh đầu, nghe thấy đối phương có người kêu lên "á", mảnh thủy tinh vụn văng tung tóe lên mặt người nọ, tiếp theo, gậy gộc của bốn người hung hăng nện xuống hai con người tay không tấc sắt, cho đến khi đánh họ đầu rơi máu chảy, bẻ quặt hai tay đẩy ra khỏi vòm cầu.

Trong đêm tối, đi dọc theo Đê Tô về phía trước, cơn gió lạnh mang theo mùi vị của hồ băng thổi tới, Lư Tiểu Long hoàn toàn tỉnh táo lại, nhưng cậu đã khó lòng trốn tránh cục diện chật vật này. Họ bị áp giải đến đồn công an công viên, lần lượt bị còng tay quặt ra sau lưng vào cột gỗ tròn.

Qua một lúc lâu, có một cảnh sát trực ban đi tới, là một cảnh sát lớn tuổi có hàng lông mày mọc giống như bàn chải lông đen, ông ta dưới sự bao vây của sáu bảy đội viên phòng vệ trị an tay cầm gậy gộc đã tiến hành thẩm vấn Lư Tiểu Long và Đường Bắc Sinh. Hỏi bọn họ là làm nghề gì? Hai người đáp là thanh niên trí thức lên núi xuống nông thôn. Viên cảnh sát lớn tuổi lập tức ra vẻ thấu tình đạt lý. Lại hỏi hai người cắm trại ở đâu? Họ lại nói thành thật. Vừa nghe cắm trại ở vùng núi tỉnh ngoài xa xôi như thế, vẻ mặt của viên cảnh sát lớn tuổi lại dịu lại đôi chút. Hỏi bọn họ trước khi cắm trại là học sinh trường nào? Hai người ngẫm nghĩ rồi đáp: "Là trường trung học Bắc Thanh." Trường trung học Bắc Thanh cách Cung Hòa Viên không xa, viên cảnh sát lớn tuổi rõ ràng lại thả lỏng vẻ mặt hơn chút nữa. Lại hỏi hai người tên gì? Đường Bắc Sinh khai trước một cái tên giả, Lư Tiểu Long ngẫm nghĩ, cũng khai một cái tên giả. Viên cảnh sát lớn tuổi ghi chép xong, dặn dò: "Còng bọn chúng lại một đêm. Sáng mai liên lạc với trường trung học Bắc Thanh xem sao, nếu là người của họ, thì bảo họ dẫn về, nếu là giả mạo, thì đưa bọn chúng đến phân cục." Mọi người đều tản đi hết, hai người tiếp tục bị còng quặt tay sau lưng ở hành lanh sân viện, nửa đêm về sáng trời càng lúc càng lạnh, hai người chỉ có thể dùng hai tay vòng ra sau ôm lấy cột gỗ, nhón gót chân, thực sự buồn ngủ quá mức thì cúi gẩm đầu tựa lưng vào cột gỗ chợp mắt một cái, sơ sẩy tỉnh dậy, hai tay đã tê dại hoàn toàn vì lạnh và còng số 8. Đường Bắc Sinh nói: "Cảm giác này khó chịu quá. Năm đó cậu bị Lưu Nhân Hâm treo ngược ở công xã, có phải còn khó chịu hơn không?"

Lư Tiểu Long nói: "Đúng thế." Đường Bắc Sinh lại nói: "Cậu vẫn không thừa nhận chúng ta là pháo hôi, là đồ khốn nạn à?" Lư Tiểu Long không nói gì.

Cố lết cho đến trời sáng, trong sân viện bắt đầu có người ra ra vào vào, ai nấy đều quét ánh mắt nửa tò mò nửa thờ ơ nhìn lướt qua họ. Đường Bắc Sinh phát hiện ra vết thương và vết máu trên mặt Lư Tiểu Long, nói: "Trên mặt cậu có máu của cậu, cũng có máu của tớ." Lư Tiểu Long cũng nhìn thấy dáng vẻ đầu rơi máu chảy thê thảm của Đường Bắc Sinh, hai người cố gắng áp sát vào cột gỗ để cánh tay bị còng đỡ đau hơn một chút.

Đường Bắc Sinh nói: "Cảm giác lúc này đúng là mặc người ta xâu xé." Trời càng sáng hơn, nghe thấy tiếng một đám người nói chuyện, bước vào cổng viện, viên cảnh sát lớn tuổi thẩm vấn tối qua một tay chống nương một tay nhấc lên, chỉ vào Lư Tiểu Long và Đường Bắc Sinh bị còng vào cột hỏi: "Đây có phải học sinh trường các cô cậu không?" Lư Tiểu Long ngẩng đầu nhìn lên, mấy giáo viên trường trung học Bắc Thanh bước vào, trong đó có Mina. Mina nhìn thấy dáng vẻ đầu rơi máu chảy của Lư Tiểu Long và Đường Bắc Sinh, vô cùng kinh ngạc. Cô bước đến trước mặt Lư Tiểu Long, không dám tin nói: "Sao lại là em?" Sau đó, quay đầu nói với viên cảnh sát lớn tuổi kia: "Bọn họ vốn là học sinh trường chúng tôi, sau đó đi ngoại tỉnh cắm trại, đứa này tên Lư Tiểu Long, đứa kia tên Đường Bắc Sinh." Viên cảnh sát lớn tuổi và mấy đội viên phòng vệ xung quanh vừa nghe thấy tên Lư Tiểu Long, đều trợn tròn mắt, nói: "Đây chính là Lư Tiểu Long đấy à? Ngưỡng mộ đại danh đã lâu." Lư Tiểu Long nhắm mắt lại, nghe thấy viên cảnh sát lớn tuổi nói: "Hai đứa nó tối qua khai tên giả." Lại nghe thấy tiếng Mina nói giúp xin tha. Tiếp theo, có người bước lên tháo còng tay cho họ. Khi Lư Tiểu Long và Đường Bắc Sinh cùng mấy giáo viên trường trung học Bắc Thanh đi ra ngoài, viên cảnh sát lớn tuổi bước tới vỗ vai Lư Tiểu Long, nói: "Cậu chính là Lư Tiểu Long đấy à, sao lại rơi đến bước đường này cơ chứ?" Lư Tiểu Long nhắm mắt lại, chẳng nói gì cả.

Họ ra khỏi Cung Hòa Viên, Mina nói vài câu an ủi với mấy giáo viên rồi đi trước. Đường Bắc Sinh lại lưu địa chỉ liên lạc với Lư Tiểu Long, rồi cũng chia tay. Lư Tiểu Long dắt xe đi được mấy bước, nhìn thấy bên đường có một vòi nước máy, cậu dừng xe, vốc nước máy rửa sạch vết máu trên mặt, lôi khăn tay nhẹ nhàng lau khô mặt, lại một lần nữa cảm nhận được cơn đau nhức từ những vết thương trên mặt, sau đó, mông lung đạp xe trên con đường hỗn tạp. Cổng trường trung học Bắc Thanh đã qua đi, cổng Tây Viên cũng đã tới, đương nhiên cậu sẽ không bước vào đó nữa. Rẽ một hướng đi vào cửa tây công viên Nhật Nguyệt Đàn, đạp xe đến đài phun nước giữa công viên, cậu chống chân xe sang một bên, ngẩn ngơ ngồi xuống bên đài phun nước.

Gần bảy năm trước, học sinh trường trung học Bắc Thanh đã từng bắt đầu Cách mạng Văn hóa ở đây, một giáo viên tên Giả Côn đã bị đánh chết, một giáo viên tên Mina sau đó đã được cậu kéo lên từ đài phun nước.

Đài phun nước mùa đông không có nước, khô khốc, hình như mấy năm nay đã được tu sửa lại, trông có vẻ mới mẻ hơn so với bảy năm trước. Trong công viên lạnh lẽo, chẳng có mấy khách du lịch, cậu nheo mắt, nghĩ đến những tai ương trớ trêu của mình, cảm thấy xã hội này đã không còn cần đến cậu nữa, cậu thở dài, dắt xe rời đi.

Cũng vào buổi sáng hôm đó, trong một cái sân quạnh quoả ở Giang Tây, một ông cụ lùn tịt 68 tuổi đã thức dậy từ sáng sớm, ông chính là Đặng Tiêu Bình - người từng bị quy chụp thành "phần tử đi theo con đường tư bản lớn thứ hai" trong Cách mạng Văn hóa. Mùa thu năm 1969, ông bị lưu đày đến đây lao động cải tạo, hơn ba năm trôi qua, hôm nay ông sẽ quay về Bắc Kinh theo thông báo của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Dậy từ sáng sớm, phát hiện lò sưởi lấy sưởi đã lạnh ngắt, còn cách giờ xuất phát một hai tiếng nữa, ông quyết định nhóm lửa thêm một lần, sưởi ấm cho cả nhà.

Ba năm nay, việc chặt củi, đập than, nhóm lò vào mùa đông đã trở thành một trong những việc nhà mà ông bao thầu. Ông nhìn người vợ đứng bên cạnh và người con trai tật nguyền ngồi trên xe lăn cùng người con gái đứng bên cạnh, lại nhìn đống hành lý đã đóng gói xong xuôi khắp nhà, bắt đầu nhóm lửa một cách có trật tự. Hốt sạch tro lò, rải mấy tầng xỉ than dưới đáy lò, vo tròn giấy vụn ném vào buồng lò, châm lửa xong, lại đặt lên trên mấy tầng củi mỏng, đợi củi mỏng cháy rồi, lại đặt củi thanh to hơn, đợi lửa cháy bùng lên rừng rực, thì đổ vào một hót những viên than nhỏ đều đặn. Sau khi khói đặc bay qua, than đã bén lửa, lại đổ tiếp một hót những viên than to hơn, dùng móc sắt trải đều các viên than trong lửa, đậy nắp lò lại, nhìn khói cuồn cuộn ngoài cửa sổ. Qua một lát nữa, khói đặc đã tan, lửa lò đã cháy đỏ rực, ông xoa xoa hai tay, mãn nguyện ngắm nhìn thành quả thao tác của mình, cùng người nhà chờ đợi lên đường. Ông chợt nhìn thấy chiếc rèm cửa đang treo, liền hỏi: "Cái này là chúng ta mang từ Bắc Kinh đến phải không?" Người vợ gật đầu nói: "Phải." Ông chỉ vào nó rồi nói: "Chúng ta tháo nó xuống mang đi."

Cùng thời điểm Lư Tiểu Long dắt xe rời khỏi công viên Nhật Nguyệt Đàn, gia đình Đặng Tiêu Bình đã lên chuyến tàu hỏa khởi hành đi Bắc Kinh.