Tuy nhiên, chừng nào Pericles còn là người lãnh đạo nhân dân, thì tình hình đất nước vẫn tương đối ổn thỏa; nhưng khi ông qua đời, mọi thứ đã đổi thay theo chiều hướng tồi tệ đi rất nhiều. Đó là lần đầu tiên người dân bầu lên một nhà lãnh đạo không có chút tiếng tăm nào trong giới thượng lưu, trong khi cho đến lúc đó, những người lãnh đạo nền dân chủ vẫn luôn là những nhân vật thuộc tầng lớp này. Vị lãnh đạo đầu tiên của nhân dân, thủa ban đầu, chính là Solon, và người thứ hai là Pisistratus, cả hai đều là những người có dòng dõi và địa vị. Sau khi lật đổ các bạo chúa, Cleisthenes, một thành viên gia tộc Alcmeonidae, đã xuất hiện; và sau khi trục xuất phe phái của Isagoras, ông không còn đối thủ nào sánh kịp. Tiếp sau đó, Xanthippus là người lãnh đạo nhân dân, còn Miltiades thuộc tầng lớp thượng lưu. Rồi đến Themistocles và Aristides, và sau họ là Ephialtes với tư cách là lãnh đạo của nhân dân, cùng Cimon con trai của Miltiades đại diện cho tầng lớp giàu có. Pericles nối tiếp với vai trò lãnh đạo nhân dân, còn Thucydides, người có họ hàng thông gia với Cimon, lãnh đạo phe đối lập. Sau cái chết của Pericles, Nicias, người sau này đã tử trận tại Sicily, xuất hiện làm thủ lĩnh của phe quý tộc, và Cleon con trai của Cleaenetus làm đại diện cho nhân dân. Nhân vật sau này xem ra, hơn bất cứ ai khác, chính là nguyên nhân làm lung lay nền dân chủ bởi những hành động liều lĩnh của ông ta; và ông ta cũng là kẻ đầu tiên dùng những lời hô hào thô tục cùng những lời lăng mạ cay độc trên bục diễn thuyết Bema, lại còn diễn thuyết trước nhân dân với chiếc áo choàng xắn ngắn lên người, trong khi tất cả các vị tiền nhiệm đều ăn nói đoan trang và có mực thước. Kế vị họ là Theramenes con trai của Hagnon với tư cách là thủ lĩnh của một phe, và Cleophon người thợ làm đàn lia đại diện cho nhân dân.

Chính Cleophon là người đầu tiên chuẩn y khoản trợ cấp hai obol cho các buổi biểu diễn kịch, và khoản tiền này tiếp tục được phát trong một thời gian; nhưng sau đó Callicrates xứ Paeania đã hất cẳng ông ta bằng cách hứa hẹn sẽ cộng thêm một đồng obol thứ ba vào khoản tiền đó. Cả hai người này sau đó đều bị kết án tử hình; bởi vì người dân, dẫu có bị lừa dối trong chốc lát, thì cuối cùng nhìn chung vẫnâm thầm că ghét những kẻ đã xui giúc họ làm những việc đê hèn. Sau Cleophon, vai trò lãnh đạo quần chúng lần lượt rơi vào tay những kẻ thích khoác lác nhất và hùa theo thị hiếu của số đông nhiều nhất, với ánh mắt chỉ dán chặt vào những lợi ích trước mắt. Các chính khách xuất sắc nhất tại Athens, sau thời kỳ của các bậc tiền bối, dường như là Nicias, Thucydides và Theramenes. Về phần Nicias và Thucydides, hầu như ai cũng đồng thuận rằng họ không chỉ là những người có dòng dõi và phẩm hạnh, mà còn là những chính khách thực thụ, và họ đã chèo chống đất nước với tình thương như đối với con cái. Về công lao của Theramenes, ý kiến vẫn còn chia rẽ, bởi vì thời vận lúc bấy giờ khiến cho các vấn đề công cộng rơi vào cảnh vô cùng sóng gió. Thế nhưng những ai đưa ra nhận định một cách cẩn trọng đều nhận thấy ông không hề lật đổ mọi thể chế hiến pháp như lời vu cáo của những kẻ chỉ trích, mà trái lại, ông ủng hộ mọi hình thức miễn là chúng không vi phạm luật pháp; qua đó cho thấy ông có khả năng, như bất kỳ công dân tốt nào phải thế, sống dưới mọi hình thức hiến pháp, đồng thời cương quyết từ chối dung túng cho sự bất hợp pháp và luôn là kẻ thù không đội trời chung của nó.