Tôi sẽ chẳng coi trọng kẻ nào làm nghề viết lách mà lại không hiểu điều này: rằng một câu chuyện kể dù hay ho đến đâu, nếu đặt ngay sát sau lời cảm thán đầy hào hứng dành cho chú Toby của tôi, thì khi đến tay độc giả, nó sẽ trở nên nhạt nhẽo và vô vị. Chính vì vậy, tôi kết thúc chương này ngay lập tức, dẫu cho câu chuyện của tôi vẫn còn đang dang dở.

Những người cầm bút như tôi có chung một nguyên tắc với giới họa sĩ. Khi việc sao chép chính xác làm cho bức tranh của chúng tôi bớt đi phần ấn tượng, chúng tôi thà chọn cái xấu nhỏ hơn, vì cho rằng việc phạm vào sự thật vẫn còn dễ tha thứ hơn là phạm vào cái đẹp. Tất nhiên, điều này phải được hiểu một cách chừng mực (cum grano salis); nhưng dù thế nào đi nữa – vì phép so sánh này chủ yếu để cho lời cảm thán kia được lắng xuống, chứ chẳng vì mục đích nào khác – thì việc độc giả có tán đồng với nó về khía cạnh nào khác hay không cũng chẳng phải chuyện quan trọng.

Vào cuối năm thứ ba, chú Toby thấy rằng các tham số và bán tham số của thiết diện hình nón làm vết thương của chú nhức nhối thêm, nên chú bực mình bỏ dở việc nghiên cứu về đường đạn, rồi chuyển hẳn sang phần thực hành công sự; niềm vui từ việc này, giống như một chiếc lò xo bị nén chặt, đã quay trở lại với chú với sức mạnh gấp bội.

Cũng trong năm đó, chú Toby bắt đầu phá bỏ thói quen giữ gìn áo sơ mi sạch sẽ hằng ngày; chú để mặc cho người thợ cạo đi về mà không buồn cạo râu; và gần như chẳng dành thời gian cho bác sĩ phẫu thuật băng bó vết thương. Chú chẳng còn bận tâm đến nó nữa, đến mức cứ bảy lần thay băng thì chú chẳng buồn hỏi lấy một lần xem vết thương tiến triển ra sao. Thế rồi, ôi chao! Đột nhiên, nhanh như chớp, chú bắt đầu thở dài thườn thượt vì muốn bình phục; chú than phiền với cha tôi, tỏ ra mất kiên nhẫn với bác sĩ phẫu thuật. Một buổi sáng nọ, nghe tiếng bước chân ông ta trên cầu thang, chú đóng sách lại, đẩy văng các dụng cụ sang bên để chất vấn ông ta về việc chữa trị kéo dài, điều mà chú cho rằng chắc chắn đã phải hoàn tất từ lâu rồi. Chú thao thao bất tuyệt về những nỗi khổ sở mình phải chịu đựng, về những nỗi buồn đau trong suốt bốn năm trời bị giam cầm trong u uất; rồi nói thêm rằng, nếu không có những ánh mắt đầy cảm thông và sự khích lệ tình anh em từ người anh trai tuyệt vời nhất thế gian này, hẳn chú đã sớm gục ngã trước những bất hạnh của mình. Cha tôi đứng đó. Những lời tâm huyết của chú Toby khiến mắt ông đẫm lệ; điều đó thật bất ngờ, bởi chú Toby vốn không phải người khéo ăn khéo nói, vì vậy tác động của những lời ấy càng mạnh mẽ hơn. Vị bác sĩ phẫu thuật kinh ngạc; không phải vì không có căn cứ cho sự thiếu kiên nhẫn ấy, hay thậm chí là những dấu hiệu nặng nề hơn, mà bởi vì sự thay đổi này thật quá bất ngờ. Trong suốt bốn năm chăm sóc, ông chưa bao giờ thấy chú Toby có thái độ như thế; chưa bao giờ chú thốt ra một lời cáu bẳn hay bất mãn nào; chú luôn kiên nhẫn, luôn phục tùng tuyệt đối.

Đôi khi, việc nhẫn nhịn khiến ta mất đi quyền được than vãn, nhưng cũng thường làm tăng sức nặng của tiếng nói lên gấp bội. Vị bác sĩ phẫu thuật vô cùng sửng sốt, và càng kinh ngạc hơn khi nghe chú Toby tiếp tục dứt khoát yêu cầu ông phải chữa lành vết thương ngay lập tức, hoặc không thì phải cho gọi Ngài Ronjat, bác sĩ phẫu thuật của nhà vua, đến thực hiện thay ông.

Ham muốn sống và khỏe mạnh là bản tính của con người; tình yêu tự do và sự giải thoát cũng là một đam mê song hành với nó. Chú Toby của tôi cũng như bao người khác, bất kỳ lý do nào trong hai điều trên cũng đủ để giải thích cho khao khát mãnh liệt được khỏe lại và bước ra ngoài trời của chú. Nhưng tôi đã nói với bạn rồi đấy, không có gì trong gia đình chúng tôi diễn ra theo cách thông thường cả. Và từ cách thức cũng như thời điểm mà khao khát cháy bỏng này bộc lộ, độc giả tinh ý sẽ nghi ngờ rằng trong đầu chú Toby còn có nguyên nhân hay ý đồ nào khác. Đúng là như vậy, và chương tiếp theo sẽ là nơi làm rõ nguyên nhân cùng ý đồ ấy là gì. Tôi thừa nhận, khi việc đó xong xuôi, đã đến lúc quay lại bên lò sưởi trong phòng khách, nơi chúng ta đã để chú Toby lại khi chú đang nói dở câu của mình.