“Và cô đang làm gì ở đây, thưa cô gái trẻ,” ông vừa nói, vừa ngước nhìn lên khuôn mặt nàng, “một mình lang thang ở chốn đồng không hiu quạnh này?”

“Tôi thích những chuyến đi dạo dài,” Ann Veronica đáp, nhìn xuống ông.

“Đi dạo một mình ư?”

“Đó mới là điều đáng nói. Tôi suy ngẫm về đủ thứ chuyện trên đời.”

“Những vấn đề nan giải à?”

“Có lúc là những vấn đề khá hóc búa.”

“Cô thật may mắn khi được sống trong một thời đại mà mình có thể làm như vậy. Chẳng hạn như mẹ cô, bà ấy không thể có đặc ân đó. Bà ấy buộc phải suy nghĩ ngay tại nhà—dưới sự soi mói của người đời.”

Nàng đăm đăm nhìn xuống ông đầy vẻ suy ngẫm, còn ông thì để lộ rõ sự ngưỡng mộ đối với phong thái trẻ trung, phóng khoáng của nàng trên nét mặt.

“Tôi đoán là mọi thứ đã đổi thay rồi phải không?” nàng cất lời.

“Chưa từng có thời kỳ nào mang tính bước ngoặt đến thế.”

Nàng tự hỏi thay đổi để hướng về đâu. Ông Ramage cũng chẳng biết. “Sự biến đổi ấy tự nó đã là đủ với tôi rồi,” ông đáp, với một vẻ thâm trầm đầy vẻ châm biếm.

“Tôi phải thú nhận rằng,” ông nói tiếp, “thế hệ Phụ nữ Mới và Thiếu nữ Mới khiến tôi vô cùng tò mò. Tôi là một trong số những kẻ có hứng thú với phái đẹp, còn hơn cả bất cứ thứ gì khác trên đời. Tôi chẳng hề giấu giếm điều đó. Và sự thay đổi ấy, sự thay đổi trong quan điểm! Cách mà mọi thứ tẻ nhạt, õng ẹo thuở xưa bị vứt bỏ thật là kinh ngạc. Cả cái thói cũ—cái thói quen thu mình lại như con ốc sên mỗi khi có ai chạm vào nữa. Nếu cô sống cách đây hai mươi năm, cô sẽ bị gọi là một ‘Thiếu nữ Đúng Mực’, và nhiệm vụ tối thượng trong đời cô là không được biết, chưa từng nghe nói, và chẳng bao giờ được hiểu biết điều gì cả.”

“Vẫn còn khối điều,” Ann Veronica mỉm cười đáp, “mà người ta vẫn chưa hiểu hết.”

“Hoàn toàn chính xác. Nhưng vai trò của cô khi ấy sẽ là đi đây đi đó và thốt lên câu ‘Xin lỗi ông’ bằng một giọng đầy vẻ quở trách đối với những thứ mà trong thâm tâm cô hiểu rất rõ và chẳng thấy có gì là sai trái cả. Cái mác ‘Thiếu nữ Đúng Mực’ đáng sợ ấy! Giờ thì cô ta biến mất rồi. Lạc mất, bị đánh cắp, hay đi lang thang đâu mất tăm rồi, cô Thiếu nữ Đúng Mực ạ!... Tôi chỉ mong chúng ta không bao giờ phải tìm lại cô ta nữa.”

Ông hân hoan ca tụng sự giải phóng này. “Hồi thời con cừu non ấy còn quanh quẩn đâu đây, bất kỳ người đàn ông nào có khí phách đều bị coi là một con sói nguy hiểm. Chúng tôi mang xiềng xích vô hình và cả những chiếc tròng mắt ngựa vô hình. Giờ đây, cô và tôi có thể đứng trò chuyện thong thả bên chiếc cổng này, và cứ việc Honi soit qui mal y pense [điều xấu hổ thuộc về kẻ nghĩ xấu]. Sự thay đổi ấy đã mang lại cho đàn ông một điều tuyệt vời chưa từng có trước đây,” ông nói. “Những người bạn khác giới. Và tôi đang dần tin rằng những người bạn tuyệt vời nhất cũng như xinh đẹp nhất mà một người đàn ông có được chính là những người bạn gái.”

Ông dừng lại, rồi sau một cái nhìn dò xét nàng, tiếp tục nói:

“Tôi thà trò chuyện với một cô gái thực sự thông minh còn hơn là với bất kỳ gã đàn ông nào đang sống trên đời.”

“Tôi cho rằng chúng tôi ĐÃ tự do hơn trước đây phải không?” Ann Veronica nói, giữ cho câu hỏi mang tính chung chung.

“Ồ, không còn nghi ngờ gì nữa! Kể từ khi các cô gái thời thập niên tám mươi phá bỏ rào cản và vút bay trên những chiếc xe đạp—những năm tháng tuổi trẻ của tôi bắt đầu từ chính buổi bình minh ấy—đó đã là một chuỗi sự nới lỏng đầy đắc thắng.”

“Sự nới lỏng, có lẽ vậy. Nhưng liệu chúng tôi có thực sự tự do hơn không?”

“Ừm?”

“Ý tôi là chúng tôi vẫn bị buộc bởi những sợi dây dài, nhưng rốt cuộc thì vẫn cứ bị trói buộc. Phụ nữ chẳng hề tự do hơn là bao—nếu xét trên thực tế.”

Ông Ramage phản bác.

“Người ta có thể chạy nhảy đây đó,” Ann Veronica nói.

“Đúng vậy.”

“Nhưng với điều kiện là không được làm gì cả.”

“Làm gì cơ?”

“Ồ!—bất cứ điều gì.”

Ông nhìn nàng đầy vẻ vấn nạn với một nụ cười nhạt.

“Xem ra suy cho cùng thì mọi chuyện vẫn xoay quanh việc kiếm kế sinh nhai,” Ann Veronica nói, đôi má hơi ửng đỏ. “Chừng nào một người con gái chưa thể tự lập ra đi như một người con trai để kiếm lấy thu nhập độc lập cho riêng mình, thì cô ấy vẫn bị ràng buộc bởi một sợi dây. Đó có thể là một sợi dây dài, dài đến mức có thể quấn lấy đủ mọi hạng người; nhưng nó vẫn ở đó! Nếu kẻ trả lương giật dây, cô ấy buộc phải quay về nhà. Đó là điều tôi muốn nói.”

Ông Ramage thừa nhận sức nặng trong lý lẽ ấy. Ông tỏ ra khá ấn tượng trước phép ẩn dụ về sợi dây của Ann Veronica, thực ra là nàng học được từ Hetty Widgett. “Cô KHÔNG muốn được độc lập hay sao?” ông đột ngột hỏi. “Ý tôi là ĐỘC LẬP thực sự ấy. Tự lập bằng đôi chân của mình. Mọi chuyện không hề vui vẻ như vẻ bề ngoài đâu.”

“Ai mà chẳng muốn được độc lập,” Ann Veronica nói. “Ai cũng thế. Dù là nam hay nữ.”

“Còn cô thì sao?”

“Tất nhiên rồi!”

“Tôi tự hỏi tại sao?”

“Chẳng có tại sao cả. Chỉ là để cảm nhận được rằng—mình thuộc về chính mình.”

“Chẳng có ai làm được điều đó cả,” Ramage nói, rồi chìm vào im lặng một thoáng.

“Nhưng một cậu con trai—một cậu con trai bước ra thế giới và chẳng mấy chốc đã tự đứng vững trên đôi chân của mình. Cậu ta tự mua quần áo cho mình, tự chọn bạn mà chơi, tự tạo lập con đường sống cho riêng mình.”

“Cô cũng muốn làm được như vậy chứ?”

“Chính xác là thế.”

“Cô có muốn làm con trai không?”

“Tôi tự hỏi điều đó đấy! Dù sao thì chuyện đó cũng là bất khả thi.”

Ramage ngẫm nghĩ. “Sao cô không làm thế?”

“À, điều đó có lẽ sẽ gây ra một trận lôi đình đấy.”

“Tôi hiểu—” Ramage thông cảm nói.

“Và hơn thế nữa,” Ann Veronica nói, gạt phắt khía cạnh đó đi, “tôi có thể làm gì cơ chứ? Một chàng trai bước ra đời để theo đuổi một nghề mưu sinh hay một ngành nghề chuyên môn. Nhưng—đó là một trong những điều tôi vừa mới suy nghĩ. Giả sử—giả sử một cô gái thực sự muốn bắt đầu cuộc đời, tự mình bước chân vào đời—” Nàng thẳng thắn nhìn thẳng vào mắt ông. “Cô ấy nên làm gì đây?”

“Giả sử cô—”

“Vâng, giả sử tôi—”

Ông cảm nhận được rằng mình đang được xin lờikhuyên. Ông trở nên cởi mở và thân mật hơn một chút. “Tôi tự hỏi cô có thể làm gì nhỉ?” ông nói. “Tôi nghĩ rằng CÔ có thể làm đủ mọi thứ trên đời....”

“Cô nên làm gì đây?” Ông bắt đầu đem vốn hiểu biết về sự đời của mình ra để bày tỏ với nàng, một cách ngắt quãng, đầy ẩn ý và đậm đà phong vị từng trải của nghệ thuật sống “savoir faire”. Ông đưa ra một cái nhìn lạc quan về những cơ hội của nàng. Ann Veronica trầm ngâm lắng nghe, mắt hướng xuống thảm cỏ, và thỉnh thoảng nàng lại đặt câu hỏi hoặc ngẩng lên để thảo luận về một vấn đề nào đó. Trong khi đó, vừa trò chuyện, ông vừa săm soi khuôn mặt nàng, lướt ánh nhìn qua dáng vẻ tự nhiên, duyên dáng của nàng bên khung cửa, và suy nghĩ miên man về nàng. Trong thâm tâm, ông mô tả nàng là một thiếu nữ tuyệt vời. Rõ ràng là nàng muốn rời khỏi nhà, rằng nàng đang nóng lòng muốn rời khỏi nhà. Tại sao chứ? Trong khi bề nổi tâm trí ông đang bận rộn cảnh báo nàng đừng sa vào cảnh khốn cùng vô vọng của nghề dạy học bị trả lương bèo bọt, và giải thích quan điểm của ông rằng đối với những phụ nữ có tinh thần chủ động, cũng giống như nam giới, thế giới kinh doanh mang lại những cơ hội tốt nhất, thì những ngóc ngách sâu thẳm trong bộ óc ông lại đang bận rộn giải mã câu hỏi “Tại sao?” ấy.

Ý nghĩ đầu tiên của một kẻ từng trải sự đời là giải thích sự bứt rứt của nàng bằng một bóng hồng nào đó, một mối tình bí mật, cấm kỵ hay bất khả thi. Nhưng ông đã gạt phỏm ý nghĩ đó đi bởi vì khi ấy nàng sẽ đi hỏi người yêu chứ không phải hỏi ông những chuyện này. Vậy thì sự bồn chồn chính là vấn đề, một sự bồn chồn đơn thuần: cuộc sống gia đình khiến cô chán ngán. Ông hoàn toàn có thể hiểu được việc con gái của ông Stanley cảm thấy chán chường và bị kìm kẹp. Nhưng liệu có phải chỉ có thế không? Những nghi ngờ mơ hồ, vô định hình về một điều gì đó mãnh liệt hơn cứ quẩn quanh trong đầu ông. Phải chăng cô thiếu nữ này đang nóng lòng muốn trải nghiệm đời sống? Phải chăng cô là người ưa phiêu lưu mạo hiểm? Là một kẻ từng trải, ông không cho rằng vẻ điềm tĩnh của một thiếu nữ chỉ đơn thuần là một lớp mặt nạ. Ẩn sâu đằng sau đó luôn là một cuộc sống nồng nhiệt, dẫu cho nó có đang ngủ quên đi chăng nữa. Nếu đó không phải là một mối tình thực tế cụ thể nào, thì rất có thể đó vẫn là một người tình chưa thành hình, hay có lẽ còn chưa được ngờ tới....

Ông chỉ lệch đi một chút ít so với sự thật khi nói rằng niềm đam mê lớn nhất trong đời ông chính là phụ nữ. Thứ thu hút tâm trí ông không hẳn là phụ nữ nói chung mà là Phái Đẹp. Ông mang lối tư duy theo kiểu La Tinh; ông đã biết yêu từ năm lên mười ba tuổi, và cho đến tận bây giờ—ông vẫn tự hào về điều đó—ông vẫn có khả năng chìm đắm trong tình yêu. Người vợ đau yếu cùng khối tài sản của bà chỉ là một sợi chỉ mỏng manh giữ lấy cuộc đời ông; xâu chuỗi trên mối quan hệ cố định ấy là một loạt những trải nghiệm nữ tính đan xen, đầy náo động, cuốn hút, thú vị và đáng nhớ. Mỗi cuộc tình đều khác biệt với những mối tình còn lại, mỗi người mang một phẩm chất hoàn toàn của riêng mình, một sự tươi mới đặc trưng, một vẻ đẹp đặc trưng. Ông không thể hiểu nổi làm thế nào mà đàn ông có thể sống mà phớt lờ đi mối quan tâm vượt trội này, cuộc thám hiểm kỳ diệu này nhằm khám phá nhân cách và khả năng làm chiều lòng người, những chuyến viễn chinh phức tạp, đầy mê hoặc bắt đầu từ sự hứng thú và vươn tới sự thân mật tối cao, nồng cháy nhất. Toàn bộ phần đời còn lại của ông đều phải nhường bước cho cuộc theo đuổi này; ông sống vì nó, làm việc vì nó, và luôn giữ gìn phong độ vì nó.

Thế nên, trong khi trò chuyện với cô gái trẻ về công việc và sự tự do này, đôi mắt hơi lồi của ông vẫn đang quan sát tư thế cân đối, duyên dáng của đôi chân và thân hình nàng vắt ngang qua khung cửa, những đường nét thanh tú ở cằm và cổ nàng. Khuôn mặt trang nghiêm xinh đẹp cùng làn da ấm áp, trong trẻo của nàng đã sớm khơi gợi sự tò mò của ông khi ông đi lại trong Công viên Morningside, và giờ đây, thật bất ngờ, ông lại được ở gần nàng, trò chuyện một cách tự do và thân mật. Ông nhận thấy nàng đang có tâm trạng muốn giãi bày, và ông đã vận dụng ngần ấy kỹ năng tích lũy qua năm tháng để tận dụng lợi thế đó.

Nàng cảm thấy hài lòng và có chút hãnh diện trước sự quan tâm và cảm thông của ông. Nàng trở nên hăng hái muốn giải thích về bản thân, muốn thể hiện mình dưới một góc độ thật chuẩn xác. Ông đang rõ ràng dốc sức vì nàng, và nàng thấy mình hoàn toàn có ý định chứng minh sự quan tâm của ông là có giá trị.

Có lẽ nàng đã phần nào chủ ý thể hiện mình là một con người tài năng nhưng đang bị kìm hãm một cách bất công. Nàng thậm chí còn bóng gió nhắc đến sự vô lý của người cha mình.

“Tôi tự hỏi,” Ramage nói, “rằng tại sao lại không có thêm nhiều cô gái suy nghĩ giống như cô và muốn vươn mình ra thế giới.”

Và rồi ông suy đoán. “Tôi tự hỏi liệu cô có làm thế không?”

“Hãy để tôi nói điều này,” ông tiếp lời. “Nếu có khi nào cô làm thế và tôi có thể giúp gì được cho cô, bằng lời khuyên, sự thăm dò hay lời giới thiệu—Cô thấy đấy, tôi không hề tin vào sự bất tài của phụ nữ, nhưng tôi nhận ra rằng có một thứ gọi là sự thiếu kinh nghiệm ở phụ nữ. Là một phái, các cô có phần thiếu được huấn luyện—trong công việc vụn vặt của xã hội. Tôi sẽ coi—xin lỗi nếu tôi có hơi vồ vập—như một loại bằng chứng cho tình bạn. Tôi không thể tưởng tượng được điều gì trong đời thú vị hơn là được giúp đỡ cô, bởi vì tôi biết giúp đỡ cô là một việc vô cùng xứng đáng. Có một điều gì đó ở cô, một chút hương vị của Nghị lực, tôi cho là vậy, khiến người ta cảm thấy—những điều tốt lành và thành công sẽ mỉm cười với cô....”

Và trong khi ông trò chuyện và quan sát nàng, nàng lên tiếng đáp lời, còn đằng sau vẻ chăm chú lắng nghe ấy, nàng vẫn đang quan sát và suy ngẫm về ông. Nàng thích sự hăng hái, nhiệt tình trong phong thái của ông.

Tâm trí ông có vẻ vô cùng phong phú; sự hiểu biết của ông về thực tế chi tiết xuất hiện đúng vào lúc tâm trí nàng thiếu thốn trang bị nhất. Xuyên suốt những gì ông nói toát lên một phẩm chất khiến nàng vô cùng dễ chịu—phẩm chất của một người đàn ông tin rằng mọi việc đều có thể thực hiện được, rằng người ta không cần phải đợi thế giới đẩy mình đi rồi mới chịu nhúc nhích. So với cha nàng, ông Manning và những người đàn ông ở các vị trí “cố định” nói chung mà nàng từng biết, Ramage, qua chính cách thể hiện của ông, mang lại một ấn tượng tuyệt vời về sự tự do, quyền lực, và những cuộc phiêu lưu đầy quả quyết, bền bỉ....

Nàng đặc biệt bị mê hoặc bởi triết lý về tình bạn của ông. Quả thực rất tuyệt vời khi được trò chuyện với một người đàn ông theo cách này—một người nhìn nhận rõ con người phụ nữ ở nàng và không hề đối xử với nàng như một đứa trẻ. Nàng nghiêng về ý nghĩ rằng có lẽ đối với một cô gái, điều ngược lại trong phương pháp của ông mới chính là chân lý; một người đàn ông lớn tuổi, một người đã vượt qua tầm với của mọi thứ “vớ vẩn”, có lẽ lại là kiểu bạn thú vị nhất mà người ta có thể gặp gỡ. Nhưng có lẽ trong sự dè dặt đó, nàng đã tiến xa hơn một chút so với mặt trái trong quan điểm của ông....

Họ hợp ý nhau đến kỳ lạ. Họ trò chuyện suốt phần lớn thời gian của một tiếng đồng hồ, và cuối cùng cùng nhau đi bộ đến ngã ba giao giữa đường cái lớn và đường mòn cưỡi ngựa. Ở đó, sau những lời cam kết về tình bạn và sự giúp đỡ gần như nồng nhiệt, ông trèo lên yên hơi vụng về và phóng đi với một nhịp độ tao nhã, trưng ra dáng vẻ bảnh bao nhất, khoe khéo đôi ủng cưỡi ngựa, mỉm cười và chào từ biệt, trong khi Ann Veronica quay hướng bắc để đi về phía Micklechesil. Tại đó, trong một tiệm bán trà và đồ ngọt nhỏ, nàng đã mua và chậm rãi, lơ đễnh thưởng thức thứ dinh dưỡng nghèo nàn vốn dĩ rất quen thuộc với phái nữ trong những dịp như thế.