Vos quoque, o terrena animalia.

Quả thật, hỡi những con người, những sinh linh chốn trần thế, các ngươi vẫn luôn mơ tưởng về cội nguồn của mình, dẫu chỉ bằng một chút tưởng tượng mong manh; và dẫu chưa tường tận hay trọn vẹn, nhưng bằng một thứ tư duy phảng phất, các ngươi vẫn hướng từ đằng xa tới cái đích thực sự của hạnh phúc. Do đó, bản năng tự nhiên dẫn dắt các ngươi đến với điều thiện đích thực ấy, nhưng muôn vàn lầm lạc lại kéo các ngươi chệch hướng. Giờ hãy suy ngẫm xem, qua những thứ mà con người tưởng rằng nhờ đó họ có được hạnh phúc, liệu họ có thể đạt tới cái đích mà tự nhiên sai khiến hay không. Bởi nếu tiền tài, danh vọng, hay những thứ vừa kể trên mang lại cho con người một sự thỏa mãn mà không chút thiếu thốn hay có vẻ thiếu thốn, quả thực ta sẽ thừa nhận rằng họ được ban cho hạnh phúc nhờ những gì họ đã đạt được. Nhưng nếu những thứ ấy không thể thực hiện được điều chúng hứa hẹn, và vẫn còn đó sự thiếu thốn trăm bề, chẳng phải điều đó cho thấy rõ ràng rằng cái vẻ ngoài giả tạo của hạnh phúc vốn đã bị vạch trần và phơi bày qua chính những thứ ấy sao? Trước hết, chính bản thân ngươi, người từng sở hữu vô số của cải cách đây không lâu, ta muốn hỏi rằng, giữa lúc ngập tràn trong nhung lụa ấy, có bao giờ tâm can ngươi phải bứt rứt hay ưu phiền vì bất kỳ bất công hay nỗi muộn phiền nào bủa vây từ tứ phía chăng?

“Quả thật,” ta đáp, “tôi không tài nào nhớ nổi có lúc nào tâm trí mình được thảnh thơi mà không hoài hoang mang vì một chuyện gì đó.”

“Và chẳng phải,” bà nói, “đó là vì ngươi thiếu mất thứ mà ngươi không muốn thiếu, hoặc ngược lại, ngươi lại có thứ mà ngươi chẳng hề muốn có hay sao?”

“Đúng là như vậy,” ta đáp.

“Thế thì ngươi khao khát sự hiện diện của điều này và sự vắng mặt của điều kia chứ?”

“Ta xin thừa nhận,” ta đáp.

“Quả thế,” bà nói, “vậy chẳng hóa ra vẫn có điều mà ai nấy đều khao khát đó sao?”

“Phải, vẫn có điều phải khao khát,” ta đáp.

“Thế thì,” bà nói, “kẻ còn thiếu thốn hay cần đến bất cứ thứ gì thì chưa thể hoàn toàn tự túc cho bản thân đúng không?”

“Không thể,” ta đáp.

“Còn ngươi,” bà nói, “giữa chốn của cải dồi dào, chẳng phải ngươi vẫn phải chịu cái cảnh thiếu thốn sự tự túc đó sao?”

“Còn gì phải bàn cãi nữa,” ta đáp.

“Vậy thì của cải chẳng thể khiến con người thoát cảnh nghèo túng, cũng chẳng thể giúp họ tự lập; thế mà hóa ra đó lại là điều chúng từng hứa hẹn. Hơn nữa, ta tin rằng điều này rất đáng để suy ngẫm: bản chất của tiền bạc vốn dĩ là thứ có thể bị tước đoạt khỏi tay những kẻ sở hữu nó, dẫu họ có muốn hay không?”

“Ta thừa nhận điều đó,” ta đáp.

“Sao ngươi lại không thừa nhận chứ,” bà nói, “khi mà ngày ngày kẻ mạnh vẫn cướp đoạt nó từ tay kẻ yếu, dẫu kẻ yếu có muôn vàn chống đối? Bởi nếu không vì thế, thì những lời than van hay kiện tụng từ đâu mà ra, ngoài việc người ta đòi lại số tiền đã bị cướp mất bằng vũ lực hoặc mưu mẹo, và luôn luôn bất chấp ý nguyện của kẻ sở hữu?”

“Quả đúng là như vậy,” ta đáp.

“Thế nên,” bà nói, “con người lại phải cất công tìm kiếm sự giúp đỡ bên ngoài để bảo vệ tiền tài của mình hay sao?”

“Nào ai có thể chối cãi?” ta đáp.

“Quả chuẩn xác,” bà nói; “và hắn đã chẳng cần đến sự giúp đỡ nào nếu như hắn không có số tiền có thể bị mất đi?”

“Đó là điều hiển nhiên,” ta đáp.

“Thành ra sự việc lại xoay chiều ngược lại,” bà nói. “Thay vì mang lại sự đủ đầy như người ta tưởng, của cải lại khiến con người ta càng phải cậy nhờ đến sự trợ giúp bên ngoài! Bằng cách nào hay theo lẽ nào,” bà nói, “mà sự giàu sang có thể xua tan nỗi túng thiếu? Những kẻ giàu có, liệu họ có thể không biết đói hay khát? Những kẻ giàu sang ấy, liệu họ có cảm thấy lạnh buốt thấu xương vào mùa đông? Nhưng ngươi sẽ lại cãi rằng kẻ giàu có dư dả để dập tắt cơn đói, làm dịu cơn khát, và xua đi cái lạnh. Bằng cách ấy, sự túng thiếu có thể được xoa dịu nhờ của cải; nhưng quả thực, túng thiếu chẳng thể nào bị loại bỏ hoàn toàn. Bởi dẫu cho cái sự đói khát cứ mãi háu ăn và chực chờ này được khỏa lấp bằng của cải, và dẫu nó đòi hỏi bất cứ thứ gì đi nữa, thì vẫn còn đó một nỗi thiếu thốn khác có thể được khỏa lấp. Ta xin phép không bàn đến việc thiên nhiên vốn chỉ cần một chút ít là đủ; nhưng quả thực, đối với sự tham lam thì bao nhiêu cũng chẳng bao giờ là đủ. Bởi một khi của cải không thể xóa bỏ hoàn toàn sự túng thiếu, mà trái lại còn sinh ra túng thiếu, thì hà cớ gì các ngươi lại tin rằng của cải có thể mang lại cho mình sự đủ đầy?”