Một hôm, khi tôi và Ginger đang đứng một mình trong bóng râm, chúng tôi chuyện trò rất nhiều; nó muốn biết tường tận về thời gian tôi được nuôi dưỡng và huấn luyện ra sao, và tôi đã kể cho nó nghe.
– Chà, – nó nói, – nếu tôi được nuôi dạy như cậu thì chắc hẳn tôi cũng đã có tính tình điềm đạm được như cậu, nhưng giờ thì tôi chẳng tin mình sẽ được như vậy đâu.
– Sao lại thế? – tôi hỏi.
– Bởi vì mọi chuyện đối với tôi hoàn toàn khác biệt, – nó đáp. – Chưa từng có ai, dù là ngựa hay người, đối xử tử tế với tôi, hay khiến tôi muốn làm họ hài lòng; vì trước hết, tôi đã bị tách khỏi mẹ ngay khi vừa cai sữa và bị nhốt chung với lũ ngựa non khác; chẳng ai quan tâm đến tôi, và tôi cũng chẳng bận tâm đến ai. Chẳng có người chủ nào tử tế như chủ của cậu để chăm sóc tôi, trò chuyện với tôi và mang cho tôi những món ngon để ăn. Người canh giữ chúng tôi chưa từng thốt ra một lời dịu dàng nào với tôi trong suốt cuộc đời. Ý tôi không phải là hắn ngược đãi tôi, mà là hắn chẳng mờm mó gì đến chúng tôi ngoài việc bảo đảm chúng tôi có đủ thức ăn và chỗ trú ẩn qua mùa đông. Có một lối mòn chạy qua đồng cỏ của chúng tôi, và thường thì những đứa con trai lớn đi qua hay ném đá để bắt chúng tôi phải phi nước đại. Tôi chưa từng bị đánh trúng, nhưng có một chú ngựa non tuấn tú đã bị rách mặt một vết sâu, và tôi nghĩ vết sẹo đó sẽ theo nó suốt đời. Chúng tôi mặc kệ bọn chúng, nhưng dĩ nhiên điều đó khiến chúng tôi trở nên hung hăng hơn, và chúng tôi đinh ninh rằng loài người chính là kẻ thù của mình. Chúng tôi đã có những khoảng thời gian rất vui vẻ trên những cánh đồng cỏ tự do, phi nước đại tới lui và rượt đuổi nhau vòng quanh cánh đồng; rồi đứng yên dưới bóng râm của những tán cây. Thế nhưng, khi đến giai đoạn huấn luyện, đó là khoảng thời gian tồi tệ đối với tôi; vài kẻ tới để bắt tôi, và khi cuối cùng chúng giữ tôi vào một góc đồng cỏ, kẻ thì túm lấy chỏm lông trán của tôi, kẻ thì nắm chặt mũi tôi đến mức tôi chẳng tài nào thở nổi; rồi một kẻ khác bóp lấy hàm dưới của tôi bằng bàn tay thô ráp và cạy miệng tôi ra, thế là chúng dùng vũ lực đeo dây dâu và nhét thanh sắt vào miệng tôi; rồi kẻ thì lôi tôi đi bằng dây dắt, kẻ thì quất roi phía sau, và đó là trải nghiệm đầu tiên của tôi về sự tử tế của con người; tất cả chỉ là bạo lực. Chúng chẳng cho tôi một cơ hội nào để hiểu xem chúng muốn gì. Tôi vốn là giống ngựa thuần chủng, tràn đầy sinh khí và chắc chắn là rất bất kham, tôi dám cá rằng mình đã gây ra không ít phiền toái cho chúng, nhưng quả thật thật khủng khiếp khi bị giam cầm trong chuồng ngày này qua ngày khác thay vì được tự do, và tôi đã tàn lụi, héo mòn trong cơn khát khao được tháo cũi sổ lồng. Bản thân cậu cũng biết đấy, mọi chuyện đã đủ tồi tệ ngay cả khi cậu có một người chủ tử tế và được dỗ dành đủ điều, đằng này chẳng có lấy một chút gì như thế đối với tôi.
– Có một người — người chủ cũ, ông Ryder — mà tôi nghĩ có thể sớm thuần hóa được tôi, và có thể sai khiến tôi làm bất cứ điều gì; nhưng ông đã giao lại toàn bộ phần việc khó khăn của nghề cho con trai mình và một tay thợ lão luyện khác, và ông chỉ thỉnh thoảng ghé qua để giám sát. Con trai ông là một kẻ cao lớn, vạm vỡ và táo tợn; họ gọi hắn là Samson, và hắn thường khoác lác rằng chưa từng tìm thấy con ngựa nào có thể quật ngã được hắn. Ở hắn không hề có sự dịu dàng như cha mình, mà chỉ có sự lạnh lùng, một giọng nói lạnh lùng, một ánh mắt lạnh lùng, một bàn tay lạnh lùng; và ngay từ đầu tôi đã cảm nhận được rằng điều hắn muốn là mài mòn mọi sức sống trong tôi, để biến tôi thành một cỗ máy ngựa ngoan ngoãn, hèn mọn và phục tùng. "Cỗ máy ngựa"! Vâng, đó là tất cả những gì hắn nghĩ tới, – và Ginger dậm mạnh chân như thể chính ý nghĩ về hắn cũng đủ khiến nó nổi giận. Rồi nó tiếp tục:
– Nếu tôi không làm đúng y những gì hắn muốn, hắn sẽ nổi giận và bắt tôi chạy vòng quanh với chiếc dây cương dài trên bãi tập cho đến khi tôi kiệt sức. Tôi nghĩ hắn uống rượu khá nhiều, và tôi dám chắc rằng hắn càng uống nhiều thì tôi càng gặp rác rối lớn bấy nhiêu. Có một ngày, hắn bắt tôi làm việc cật lực bằng mọi cách có thể, và khi tôi nằm xuống, tôi vừa mệt mỏi, khổ sở lại vừa tức giận; mọi thứ dường như quá đỗi bất công. Sáng hôm sau, hắn đến tìm tôi từ sớm và lại bắt tôi chạy vòng quanh trong một thời gian dài. Tôi vừa mới được nghỉ ngơi chưa đầy một tiếng đồng hồ thì hắn lại đến mang theo yên cương, dây cương và một loại hàm thiết mới. Tôi không tài nào nhớ rõ mọi chuyện diễn ra thế nào nữa; hắn vừa mới leo lên lưng tôi trên bãi tập thì một hành động nào đó của tôi đã làm hắn chướng mắt, và hắn giật mạnh dây cương đau điếng. Chiếc hàm thiết mới gây đau đớn vô cùng, và tôi chồm ngực đứng thẳng lên một cách bất ngờ, điều đó càng làm hắn nổi giận hơn và hắn bắt đầu quất roi vào tôi. Tôi cảm thấy toàn bộ tinh thần của mình chống lại hắn, và tôi bắt đầu lồng lộn, chồm đấm và dựng đứng người lên như chưa từng có trước đó, và chúng tôi đã có một trận chiến thực sự; trong suốt một thời gian dài, hắn vẫn bám chặt trên yên ngựa và trừng phạt tôi không thương tiếc bằng roi da và cựa giày, nhưng máu trong người tôi đã sôi lên sùng sục và tôi chẳng màng đến bất cứ điều gì hắn có thể làm miễn là hất được hắn xuống. Cuối cùng, sau một cuộc giằng co khủng khiếp, tôi đã hất ngã ngửa hắn xuống đất. Tôi nghe thấy tiếng hắn ngã bịch xuống thảm cỏ, và chẳng thèm ngoảnh đầu lại, tôi phi nước đại một mạch đến đầu kia của bãi cỏ; ở đó tôi quay đầu lại và thấy kẻ hành hạ mình đang chậm chạp đứng dậy khỏi mặt đất rồi đi về phía chuồng ngựa. Tôi đứng dưới gốc cây sồi và quan sát, nhưng chẳng có ai đến bắt tôi cả. Thời gian trôi đi, trời nắng gắt; lũ ruồi vo ve xung quanh rồi bám lấy sườn tôi — nơi rớm máu vì những vết cắm của cựa giày. Tôi cảm thấy đói bụng, vì tôi đã chẳng được ăn gì từ sáng sớm, nhưng trên cánh đồng cỏ đó chẳng có đủ cỏ cho một con ngỗng sống nổi. Tôi muốn nằm xuống nghỉ ngơi, nhưng với chiếc yên được siết chặt trên lưng thì chẳng thể nào dễ chịu nổi, và cũng chẳng có lấy một giọt nước để uống. Buổi chiều trôi qua và mặt trời dần hạ thấp. Tôi thấy những chú ngựa non khác được dắt vào chuồng, và tôi biết chúng đang có một bữa ăn ngon lành.
– Cuối cùng, khi mặt trời vừa lặn, tôi thấy người chủ cũ bước ra với một cái sàng trên tay. Ông là một cụ ông vô cùng phong độ với mái tóc bạc phơ, nhưng chính giọng nói mới là thứ giúp tôi nhận ra ông giữa hàng ngàn người. Giọng ông không cao, cũng chẳng trầm, mà đầy đặn, rành mạch và nhân hậu, và khi ông ra lệnh thì giọng điệu vô cùng kiên quyết và dứt khoát đến mức ai nấy, cả ngựa lẫn người, đều hiểu rằng ông mong đợi lệnh của mình phải được tuân theo. Ông chậm rãi bước đến, thỉnh thoảng lại xóc xóc đống yến mạch trong sàng, vừa nói với tôi những lời vui vẻ và dịu dàng: "Lại đây nào, cô bé, lại đây nào; lại đây, lại đây." Tôi đứng yên cho ông tiến lại gần; ông đưa yến mạch cho tôi, và tôi bắt đầu ăn mà không chút sợ hãi; giọng nói của ông đã xua tan mọi nỗi sợ trong tôi. Ông đứng bên cạnh, vỗ về và vuốt ve tôi suốt lúc tôi ăn, và khi thấy những vệt máu đóng cục trên sườn tôi, ông có vẻ vô cùng bực bội. "Tội nghiệp cô bé! thật là một chuyện tồi tệ, một chuyện tồi tệ quá;" rồi ông nhẹ nhàng cầm dây dắt tôi về chuồng; ngay tại cửa chuồng là Samson đang đứng. Tôi cụp tai lại và nhe răng định táp hắn. "Lùi lại," người chủ nói, "và tránh xa nó ra; mày đã gây ra một việc tồi tệ cho con ngựa cái này rồi đấy." Hắn lầm bầm vài câu gì đó về một con vật hung ác. "Nghe đây," người cha nói, "một kẻ tính tình tồi tệ sẽ chẳng bao giờ thuần hóa được một con ngựa ngoan ngoãn. Mày vẫn chưa học hết nghề đâu, Samson." Rồi ông dắt tôi vào ô chuồng của mình, tự tay tháo yên và dây cương ra rồi buộc tôi lại; sau đó ông gọi lấy một xô nước ấm và một miếng bọt biển, cởi áo khoác ngoài ra, và trong lúc người quản lý chuồng giữ xô nước, ông đã dùng bọt biển rửa sạch sườn tôi một lúc lâu, nhẹ nhàng đến mức tôi chắc chắn rằng ông biết rõ sườn tôi đang đau đớn và bầm dập nhường nào. "Thôi nào! con yêu của ta," ông nói, "đứng yên nào, đứng yên nào." Chính giọng nói ấy đã xoa dịu tôi, và việc tắm rửa mang lại cảm giác vô cùng dễ chịu. Lớp da ở khóe miệng tôi bị rách tả tơi đến mức tôi chẳng thể ăn nổi cỏ khô, mấy cọng cỏ cứ đâm vào làm tôi đau rát. Ông quan sát kỹ lưỡng, lắc đầu và bảo người làm đi lấy một cháo cám thật ngon rồi trộn thêm bột vào. Mới ngon làm sao bát cháo ấy! vừa mềm mại lại vừa làm dịu đi vết thương trong miệng tôi. Ông đứng bên cạnh suốt quãng thời gian tôi ăn, vừa vuốt ve tôi vừa trò chuyện với người làm. "Nếu một sinh vật đầy khí chất thế này," ông nói, "mà không thể thuần hóa bằng sự tử tế, thì nó sẽ chẳng bao giờ còn hữu dụng cho việc gì nữa."
Z– Sau đó, ông thường xuyên đến thăm tôi, và khi miệng tôi đã lành lặn, người huấn luyện viên còn lại tên là Job tiếp nhận việc huấn luyện tôi; anh ấy là người điềm đạm và thấu đáo, và chẳng mấy chốc tôi đã hiểu được những gì anh ấy muốn.
