Lúc bấy giờ, tôi đã sống ở chốn hạnh phúc này được ba năm, nhưng những đổi thay buồn bã sắp sửa giáng xuống gia đình chúng tôi. Thỉnh thoảng, chúng tôi nghe tin bà chủ đang lâm bệnh. Bác sĩ thường xuyên đến nhà, còn ông chủ thì trông có vẻ đăm chiêu và lo lắng. Rồi chúng tôi nghe tin bà phải rời khỏi nhà ngay lập tức để đến một xứ sở ấm áp trong hai hoặc ba năm. Tin tức ấy dội vào cả nhà như tiếng chuông báo tử. Ai nấy đều đau buồn; nhưng ông chủ lập tức bắt đầu sắp xếp để giải tán gia đình và rời khỏi nước Anh. Chúng tôi thường nghe bàn tán về chuyện ấy ở chuồng ngựa; thực ra, chẳng còn chuyện nào khác được đem ra nói nữa.

John lặng lẽ và buồn rầu làm công việc của mình, còn Joe thì hầu như chẳng buồn huýt sáo. Khung cảnh cứ tấp nập người qua kẻ lại; Ginger và tôi làm việc luôn tay.

Những người đầu tiên trong đoàn rời đi là cô tiểu thư Jessie và Flora cùng với cô gia sư. Họ đến để chào tạm biệt chúng tôi. Họ ôm chầm lấy tội nghiệp Merrylegs như một người bạn cũ, mà quả thực chú đúng là như vậy. Sau đó, chúng tôi được biết những sắp xếp dành cho mình. Ông chủ đã bán Ginger và tôi cho người bạn cũ của ông là Bá tước W——, vì ông nghĩ chúng tôi sẽ có một chốn lui tới tốt đẹp ở đó. Còn Merrylegs, ông tặng cho vị mục sư đang cần một con ngựa nhỏ cho bà Blomefield, nhưng với điều kiện chú không bao giờ được phép đem bán, và khi đã quá già không còn làm việc được nữa, chú sẽ được bắn một phát đnng và đem chôn.

Joe được nhận vào làm nhiệm vụ chăm sóc Merrylegs và phụ giúp trong nhà, thế nên tôi nghĩ rằng Merrylegs có một số phận may mắn. John nhận được lời mời về vài nơi làm việc tốt, nhưng anh nói sẽ chờ thêm một thời gian và quan sát xung quanh.

Buổi tối trước ngày họ lên đường, ông chủ ra chuồng ngựa để dặn dò vài điều và vỗ về những con ngựa lần cuối. Trông ông rất chán nản; tôi nhận ra điều đó qua giọng nói của ông. Tôi tin rằng loài ngựa chúng tôi có thể nhận biết qua giọng nói nhiều hơn điều mà nhiều người có thể hiểu.

“John, anh đã quyết định sẽ làm gì chưa?” ông nói. “Ta thấy anh vẫn chưa nhận lời bất kỳ lời đề nghị nào trong số đó.”

“Thưa ông, chưa ạ; tôi đã tự quyết định rằng nếu có thể tìm được một vị trí với một tay chuyên thuần hóa ngựa non và huấn luyện ngựa hạng nhất nào đó, thì đó sẽ là điều phù hợp với tôi. Rất nhiều con vật non bị hoảng sợ và hư hỏng bởi những phương pháp đối xử sai lầm, điều đó vốn dĩ không cần thiết nếu có một người đúng mực dìu dắt chúng. Tôi luôn hợp với loài ngựa, và nếu có thể giúp vài con trong số chúng có một khởi đầu suôn sẻ, tôi sẽ cảm thấy như mình đang làm được chút ít việc thiện. Ông nghĩ sao về điều này, thưa ông?”

“Ta chẳng biết một ai ở bất cứ đâu,” ông chủ nói, “mà ta lại thấy thích hợp với việc đó như chính anh. Anh hiểu loài ngựa, và bằng cách nào đó chúng cũng hiểu anh, rồi theo thời gian anh có thể tự lập nghiệp; ta nghĩ anh không thể làm gì tốt hơn thế. Nếu có bất kỳ cách nào ta có thể giúp anh, hãy viết thư cho ta. Ta sẽ nói chuyện với người đại diện của ta ở London và gửi gắm lý lịch của anh cho ông ta.”

Ông chủ trao cho John tên và địa chỉ, rồi ông cảm ơn anh vì quãng thời gian dài phục vụ tận tụy; nhưng chừng đó là quá sức chịu đựng đối với John. “Xin ông đừng nói thế, tôi không chịu nổi đâu; ông và bà chủ kính yêu đã làm cho tôi quá nhiều điều mà tôi chẳng bao giờ có thể báo đáp hết. Nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ quên ông đâu, thưa ông, và xin Chúa phù hộ, biết đâu có ngày chúng tôi lại được thấy bà chủ trở lại khỏe mạnh như xưa; chúng ta phải giữ vững hy vọng, thưa ông.” Ông chủ bắt tay John, nhưng ông không nói gì, và cả hai cùng rời khỏi chuồng ngựa.

Ngày buồn bã cuối cùng đã đến; người đầy tớ nam và hành lý cồng kềnh đã đi từ ngày hôm trước, và giờ chỉ còn lại ông chủ, bà chủ cùng người hầu gái của bà. Ginger và tôi kéo xe ra trước cửa lớn lần cuối cùng. Những người hầu đem ra nệm, thảm và nhiều thứ khác; và khi mọi thứ đã được sắp xếp ổn thỏa, ông chủ bước xuống các bậc thềm, bồng bà chủ trên tay (tôi đứng ở phía giáp với ngôi nhà và có thể nhìn thấy mọi việc diễn ra); ông đặt bà cẩn thận vào xe ngựa, trong khi những người hầu trong nhà đứng quây quần xung quanh và khóc nức nở.

“Tạm biệt tất cả một lần nữa,” ông nói; “chúng ta sẽ không quên bất kỳ ai trong số các bạn,” rồi ông bước lên xe. “Đi thôi, John.”

Joe nhảy lên xe, và chúng tôi thong thả cày qua công viên rồi qua ngôi làng, nơi người ta đứng bên ngưỡng cửa để nhìn một lần cuối và cất lời: “Xin Chúa phù hộ cho họ.”

Khi chúng tôi đến nhà ga xe lửa, hình như bà chủ đã tự đi bộ từ xe ngựa sang phòng đợi. Tôi nghe bà nói bằng giọng ngọt ngào quen thuộc: “Tạm biệt John. Xin Chúa phù hộ cho anh.” Tôi cảm thấy dây cương giật nhẹ, nhưng John không đáp lại; có lẽ anh không thể thốt nên lời. Ngay khi Joe dỡ đồ đạc ra khỏi xe, John liền gọi cậu đứng canh mấy con ngựa, còn anh bước lên sân ga. Tội nghiệp Joe! Cậu đứng sát ngay đầu chúng tôi để che đi giọt nước mắt. Chẳng mấy chốc, đoàn tàu xình xịch chạy vào ga; rồi chỉ hai hoặc ba phút sau, những cánh cửa đóng sầm lại, người trưởng tàu thổi còi, và đoàn tàu lướt đi, bỏ lại phía sau chỉ toàn những đám mây khói trắng cùng những tâm hồn nặng trĩu u sầu.

Khi tàu đã khuất hẳn tầm mắt, John quay trở lại.

“Chúng ta sẽ chẳng bao giờ được gặp lại bà nữa,” anh nói—“không bao giờ.” Anh cầm lấy dây cương, leo lên ghế đánh xe, cùng Joe thong thả lái xe trở về nhà; nhưng đó đâu còn là nhà của chúng tôi nữa.