Tôi được bán cho một tay buôn ngô kiêm thợ làm bánh mà Jerry có quen biết, và hắn nghĩ rằng ở chỗ người này tôi sẽ được ăn uống đầy đủ và làm việc phải lẽ. Về điểm đầu tiên thì hắn đã đoán hoàn toàn đúng, và nếu chủ nhân của tôi lúc nào cũng có mặt ở cửa tiệm thì tôi nghĩ mình đã không phải chịu cảnh quá tải; nhưng ở đó có một tên quản lý luôn luôn hối thúc và bắt ép mọi người, và thường thì khi xe tôi đã chất đầy hàng, hắn vẫn ra lệnh chất thêm những thứ khác lên. Người đánh xe của tôi, tên là Jakes, thường bảo rằng như thế là quá sức tôi, nhưng tên quản lý kia luôn gạt đi. Hắn bảo chẳng việc gì phải chạy hai chuyến khi một chuyến là đủ, và hắn thích đẩy nhanh công việc hơn.

Jakes, cũng giống như những người đánh xe khác, lúc nào cũng kéo dây cương đỉnh lên, khiến tôi không thể kéo xe một cách dễ dàng, và đến khi tôi ở đó được ba hoặc bốn tháng, tôi nhận ra công việc đang tàn phá sức lực của mình rất nhiều.

Một hôm, tôi bị chất hàng nhiều hơn thường lệ, và một đoạn đường phải đi là dốc ngược. Tôi dốc hết sức lực nhưng không sao tiến lên được, và cứ phải dừng lại liên tục. Điều này khiến người đánh xe không mấy bằng lòng, và hắn quất roi vào tôi không thương tiếc. "Đi đi, cái đồ lười biếng kia," hắn nói, "nếu không tao cho mày biết tay."

Tôi lại lầm lũi kéo cỗ xe nặng nhọc và rướn người đi được dạo ngắn; ngọn roi lại quất xuống, và tôi lại oằn mình tiến về phía trước. Cơn đau từ chiếc roi da lớn thật buốt giá, nhưng tâm hồn tôi còn tổn thương ngang ngửa với đôi sườn tội nghiệp của mình. Phải chịu đòn roi và lăng mạ khi đang cố gắng hết sức mình là điều quá ư cay đắng, khiến tôi nhụt cả chí khí. Lần thứ ba hắn đang quất tôi tơi bời thì một vị tiểu thư nhanh nhẹn bước đến gần, cô nói bằng một giọng ngọt ngào và đầy khẩn khoản:

"Ôi! Xin anh đừng đánh con ngựa tốt của anh nữa; tôi chắc chắn nó đang cố gắng hết sức rồi, và con đường này lại rất dốc; tôi tin là nó đang làm tất cả những gì có thể."

"Nếu việc cố gắng hết sức mà không kéo được đống hàng này lên thì nó phải làm nhiều hơn thế, chỉ vậy thôi thưa cô," Jakes đáp.

"Nhưng chẳng phải đây là một cỗ xe rất nặng sao?" cô hỏi.

"Đúng vậy, đúng vậy, quá nặng ấy chứ," hắn nói; "nhưng đó không phải lỗi của tôi; tên quản lý vừa đến lúc chúng tôi chuẩn bị xuất phát, và bắt phải chất thêm ba trăm pa-vơ hàng nữa cho đỡ rắc rối, và tôi phải ráng kéo nó đi cho tròn việc thôi."

Hắn lại giơ roi lên, thì vị tiểu thư liền cất lời:

"Xin hãy dừng tay; tôi nghĩ mình có thể giúp anh nếu anh chịu để tôi thử."

Người đàn ông bật cười.

"Anh thấy đấy," cô nói, "anh không cho nó một cơ hội công bằng; nó không thể dùng hết sức lực khi đầu cứ bị kéo giật về phía sau bởi cái dây cương đỉnh đó; nếu anh tháo nó ra, tôi chắc chắn nó sẽ kéo tốt hơn—hãy thử xem," cô dịu dàng thuyết phục, "tôi sẽ rất vui nếu anh làm thế."

"Thôi được, thôi được," Jakes cười ngắn ngủi nói, "chiều lòng một vị tiểu thư thì có gì đâu, dĩ nhiên rồi. Cô muốn hạ nó xuống đến mức nào, thưa cô?"

"Hạ xuống hẳn, cứ để nó tự do hoàn toàn đi."

Dây cương được tháo ra, và ngay lập tức tôi hạ gục đầu xuống sát tận đầu gối. Thật là một sự dễ chịu biết bao! Rồi tôi ngẩng lên cúi xuống mấy lần để xua đi cái sự cứng đơ đau nhức ở cổ.

"Tội nghiệp con! Đó chính là điều mày đang cần," cô vừa nói vừa âu yếm vỗ về và vuốt ve tôi bằng bàn tay dịu dàng của mình; "và giờ nếu anh nói những lời tử tế với nó và dẫn nó đi, tôi tin là nó sẽ làm tốt hơn."

Jakes cầm lấy dây cương. "Đi nào, Blackie." Tôi cúi đầu xuống, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể tì vào chiếc ách; tôi chẳng tiếc sức lực nào; cỗ xe bắt đầu chuyển động, và tôi kéo nó băng băng lên dốc, rồi mới dừng lại để lấy hơi.

Vị tiểu thư đã đi dọc theo lối đi dành cho người đi bộ, và giờ bước băng qua lòng đường. Cô vuốt ve và vỗ về cổ tôi, cái cảm giác được cưng nựng mà đã lâu lắm rồi tôi không hề được trải qua.

"Anh thấy đấy, nó hoàn toàn sẵn lòng khi anh cho nó cơ hội; tôi chắc chắn nó là một sinh vật có tính khí tốt, và tôi dám cá nó từng có một quá khứ huy hoàng hơn. Anh sẽ không tròng lại sợi dây cương đó nữa chứ?" bởi vì hắn đang định thịch nó lên theo kiểu cũ.

"Vâng, thưa cô, tôi không thể phủ nhận rằng việc để nó được tự do cái đầu đã giúp nó leo lên dốc dễ dàng hơn, và tôi sẽ ghi nhớ điều này cho lần sau, xin cảm ơn cô; nhưng nếu nó cứ đi mà không có dây cương đỉnh thì tôi sẽ thành trò cười cho tất cả những kẻ đánh xe mất; anh thấy đấy, đó là thói quen chung rồi."

"Chẳng phải tốt hơn sao," cô nói, "khi dẫn đầu một thói quen tốt còn hơn là hùa theo một thói quen xấu? Rất nhiều quý ông giờ đây không còn dùng dây cương đỉnh nữa; những con ngựa kéo xe của chúng tôi đã không đeo chúng trong suốt mười lăm năm qua, và làm việc với ít sự mệt mỏi hơn nhiều so với những con bị trói buộc; hơn nữa," cô nói thêm với giọng rất nghiêm trang, "chúng ta không có quyền hành hạ bất kỳ tạo vật nào của Chúa mà không có lý do thực sự chính đáng; chúng ta gọi chúng là những con vật câm lặng, và đúng là như vậy, vì chúng không thể nói cho chúng ta biết chúng cảm thấy thế nào, nhưng chúng không hề bớt đau đớn chỉ vì chúng không biết nói. Nhưng tôi không thể giữ chân anh nữa; tôi cảm ơn anh vì đã thử phương pháp của tôi với con ngựa tốt của anh, và tôi chắc chắn anh sẽ thấy nó hiệu quả hơn nhiều so với roi da. Chào anh," và với một cái vỗ nhẹ nhàng nữa lên cổ tôi, cô nhẹ bước qua đường, và tôi không còn gặp lại cô ấy nữa.

"Đó mới là một quý cô đích thực, ta dám cá là thế," Jakes tự lẩm bẩm một mình; "cô ấy nói năng lịch sự cứ như thể ta là một quý ông vậy, và ta sẽ thử cách của cô ấy, ít nhất là khi lên dốc;" và tôi phải công nhận với hắn rằng hắn đã nới lỏng dây cương của tôi ra mấy nấc, và từ đó về sau, cứ mỗi khi lên dốc là hắn lại để cho tôi được tự do cái đầu; nhưng những chuyến xe nặng nhọc thì vẫn tiếp diễn. Thức ăn ngon và thời gian nghỉ ngơi hợp lý sẽ duy trì được sức lực của một con ngựa khi phải làm việc cật lực, nhưng không con ngựa nào có thể chống chịu nổi việc bị chất quá tải; và tôi đã bị suy kiệt trầm trọng vì nguyên nhân này đến mức một con ngựa trẻ hơn đã được mua về để thay thế chỗ của tôi. Tôi cũng có thể kể ra đây những gì tôi phải chịu đựng vào thời điểm đó từ một nguyên nhân khác. Tôi từng nghe những con ngựa bàn tán về chuyện này, nhưng bản thân chưa bao giờ nếm trải cái tai họa ấy; đó là một cái chuồng ngựa tối tăm ẩm thấp; chỉ có đúng một cái cửa sổ rất nhỏ ở phía tận cùng, và hậu quả là các dãy chuồng gần như tối thui.

Bên cạnh tác động làm suy sụp tinh thần mà nó gây ra, điều này còn làm suy yếu thị lực của tôi đi rất nhiều, và khi tôi bất ngờ bị dắt từ bóng tối ra ngoài ánh sáng ban ngày chói lọi, mắt tôi đau buốt vô cùng. Đã mấy lần tôi vấp phải thềm cửa, và hầu như chẳng nhìn thấy đường đi lối lại ra sao.

Tôi tin rằng, nếu mình cứ ở lại đó thêm một thời gian dài nữa, tôi chắc chắn sẽ bị mù lòa, và đó sẽ là một tai họa lớn, bởi vì tôi từng nghe người ta nói rằng một con ngựa mù hẳn còn dễ điều khiển hơn là con có thị lực kém, vì điều đó thường khiến chúng trở nên vô cùng nhát gan. Dù sao thì tôi cũng thoát được mà không bị tổn thương vĩnh viễn nào cho thị lực, và được bán cho một chủ xe khách lớn.