Giờ thì tôi phải kể đôi điều về Reuben Smith, người được giao quản lý chuồng ngựa khi York đi Luân Đôn. Không ai hiểu rõ công việc của mình hơn anh ta, và khi tỉnh táo, khó mà tìm được một người nào trung thành hay đáng giá hơn thế. Anh rất dịu dàng và cực kỳ khéo léo trong việc chăm sóc ngựa, có thể chữa bệnh cho chúng suôn sẻ chẳng kém gì thợ mỏm, bởi anh từng sống hai năm với một bác sĩ thú y. Anh là một tay nánh xe cừ khôi; anh có thể điều khiển xe bốn ngựa hoặc xe ngựa đôi một cách dễ dàng như xe một đôi bình thường. Anh là một người đàn ông khôi ngô, học thức, và có phong thái vô cùng dễ mến. Tôi tin là ai nấy đều quý mến anh; chắc chắn là lũ ngựa thì có rồi. Điều duy nhất khiến người ta ngạc nhiên là tại sao anh chỉ ở vị trí phụ tá chứ không phải là người đánh xe trưởng như York; thế nhưng anh lại có một khuyết điểm chí mạng, đó là thói nghiện rượu. Anh không giống như một số kẻ ngày nào cũng chìm trong hơi men; anh thường giữ mình rất đàng hoàng trong suốt nhiều tuần hay nhiều tháng liền, để rồi sau đó lại chứng nào tật nấy, nổi cơn "cuồng ẩm" theo cách gọi của York, biến bản thân thành nỗi ô nhục, thành cơn ác mộng cho người vợ tội nghiệp, và là mối phiền toái cho bất cứ ai phải giao du với anh. Dù vậy, anh lại quá hữu dụng nên đã có hai, ba lần York đứng ra che đậy mọi chuyện, giấu nhẹm không để bá tước hay biết; nhưng có một đêm, khi Reuben phải đánh xe chở một nhóm khách từ dạ hội về nhà, anh say mèm đến mức chẳng thể cầm nổi cương, khiến một quý ông trong đoàn phải leo lên ghế điều khiển để đưa các quý cô về nhà. Tất nhiên, chuyện này chẳng thể giấu giếm được nữa, và Reuben lập tức bị sa thải; người vợ nghèo cùng mấy đứa con nhỏ đành phải dọn khỏi ngôi nhà xinh xắn cạnh cổng công viên để đi đến bất cứ nơi nào có thể dung thân. Cụ Max đã kể cho tôi nghe tất cả những chuyện này, bởi nó xảy ra từ khá lâu rồi; thế nhưng chẳng lâu trước khi Ginger và tôi đến, Smith đã được nhận trở lại làm việc. York đã thay mặt anh nài xin bá tước — một người vốn có tấm lòng vô cùng nhân hậu — và anh chàng kia đã hứa chắc như đinh đóng cột rằng sẽ không bao giờ chạm đến một giọt rượu nào nữa chừng nào còn sống ở đây. Anh đã giữ lời hứa tốt đến mức York nghĩ rằng có thể hoàn toàn tin tưởng giao phó vị trí của mình trong thời gian vắng mặt, hơn nữa anh lại vừa khéo léo vừa trung thực nên chẳng có ai tỏ ra phù hợp hơn thế.
Bấy giờ đang là đầu tháng Tư, và gia đình bá tước dự kiến sẽ trở về vào một lúc nào đó trong tháng Năm. Chiếc xe brougham nhẹ sắp được tân trang lại, và vì Đại tá Blantyre buộc phải trở về trung đoàn của mình nên người ta đã sắp xếp để Smith lái xe đưa ông ra thị trấn rồi cưỡi ngựa quay về; vì mục đích này nên anh đã mang theo yên ngựa, và tôi được chọn cho chuyến đi ấy. Tại nhà ga, ngài đại tá đã đặt một ít tiền vào tay Smith và chào tạm biệt, dặn rằng: “Hãy chăm sóc cô chủ nhỏ của chúng ta cho tốt, Reuben, và đừng để con Black Auster bị vắt kiệt sức bởi bất kỳ cậu công tử choai choai ngẫu hứng nào muốn cưỡi nó — hãy giữ nó cho phu nhân.”
Chúng tôi để chiếc xe lại xưởng đóng xe, rồi Smith cưỡi tôi đến quán White Lion, dặn người giữ chuồng cho tôi ăn uống thật tốt và chuẩn bị sẵn sàng cho anh vào lúc bốn giờ. Một chiếc đinh ở móng trước của tôi đã bị lỏng trên đường đi, nhưng người giữ chuồng mãi đến gần bốn giờ mới phát hiện ra điều đó. Smith mãi đến năm giờ mới bước vào sân, rồi anh bảo rằng sẽ không rời đi trước sáu giờ vì vừa gặp lại vài người bạn cũ. Người giữ chuồng bấy giờ mới kể cho anh nghe về chiếc đinh móng, và hỏi xem có cần kiểm tra lại chiếc móng đó không.
“Không,” Smith đáp, “cứ để thế đi, chừng nào về đến nhà thì tính.”
Anh ta nói với giọng rất lớn tiếng và có vẻ bất cần, khiến tôi thấy thật khác lạ so với một con người vốn thường ngày vô cùng cẩn trọng với những chiếc đinh lỏng trên móng của chúng tôi. Anh không xuất hiện lúc sáu giờ, cũng chẳng phải bảy hay tám giờ, và phải đến gần chín giờ tối anh mới gọi tôi, khi ấy cất lên bằng một giọng khàn đặc, đầy vẻ cục cằn. Trông anh có vẻ tâm trạng vô cùng tồi tệ, và liên tục mắng mỏ người giữ chuồng, dẫu tôi chẳng thể hiểu nổi vì lý do gì.
Người chủ quán đứng ở cửa và nói: “Hãy cẩn thận đấy, ông Smith!” nhưng anh ta liền giận dữ đáp lại bằng một tiếng chửi thề; và gần như ngay khi vừa rời khỏi thị trấn, anh ta đã bắt đầu thúc ngựa phi nước đại, liên tục quất cho tôi những roi đau điếng dẫu tôi đang chạy với tốc độ tối đa. Trăng vẫn chưa mọc, và trời tối như mực. Đường xá đầy đá dăm vì vừa mới được tu sửa; lao vun vút qua những đoạn đường ấy với tốc độ này, chiếc móng của tôi càng lỏng thêm, và khi chúng tôi đến gần trạm thu phí thì nó đã văng ra mất.
Nếu Smith còn tỉnh táo, hẳn anh ta đã nhận ra có điều gì đó bất ổn trong nhịp bước của tôi, nhưng anh ta đã quá say để mà hay biết.
Phía bên kia trạm thu phí là một đoạn đường dài vừa được rải một lớp đá mới — những hòn đá to và sắc nhọn, thứ mà không một con ngựa nào có thể phi nước đại qua mà không gặp hiểm nguy. Trên con đường ấy, với chiếc móng đã bị mất một chiếc, tôi bị ép phải phi nước đại hết tốc lực, trong khi người nài của tôi vẫn liên tục quất roi vào thân thể tôi, miệng thét gạt những lời nguyền rủa điên cuồng giục tôi chạy nhanh hơn nữa. Đương nhiên là chiếc chân không móng của tôi phải chịu đựng sự hành hạ tột cùng; phần móng guốc đã bị bẻ gãy và nứt toác đến tận thịt non, còn bên trong thì bị cắt rách tơi tả bởi sự sắc bén của những hòn đá.
Tình cảnh này không thể cứ tiếp diễn mãi; chẳng có con ngựa nào có thể trụ vững được trong những hoàn cảnh như thế, nỗi đau đớn là quá lớn. Tôi khựng lại, rồi ngã quỵ xuống với một lực mạnh trên cả hai đầu gối. Smith bị văng ra khỏi lưng tôi bởi cú ngã đó, và ngắm chừng với tốc độ chạy lúc bấy giờ, chắc chắn anh ta đã ngã xuống với một lực cực mạnh. Tôi nhanh chóng chồm dậy và khập khiễng lê bước sang lề đường, nơi không có đá dăm. Vầng trăng vừa nhô lên khỏi hàng rào, và dưới ánh trăng ấy, tôi có thể nhìn thấy Smith đang nằm cách tôi vài thước về phía trước. Anh ta không đứng dậy; anh chỉ cố gắng một chút để nhoài người lên, rồi vang lên một tiếng rên nặng nhọc. Tôi cũng muốn rên rỉ biết bao, bởi tôi đang phải chịu đựng nỗi đau đớn dữ dội ở cả bàn chân lẫn hai đầu gối; nhưng loài ngựa vốn quen chịu đựng đớn đau trong im lặng. Tôi không phát ra một tiếng động nào, chỉ đứng đó và lắng tai nghe. Thêm một tiếng rên nặng nhọc nữa từ Smith; nhưng dẫu bấy giờ anh ta đang nằm ngửa dưới ánh trăng vằng vặc, tôi chẳng thấy thêm cử động nào khác. Tôi chẳng thể làm gì cho anh ta hay cho chính mình, nhưng ôi! tôi mới khao khát làm sao tiếng cộp cộp của móng ngựa, tiếng bánh xe hay tiếng bước chân người đến nhường nào! Con đường này vốn ít người qua lại, và vào thời điểm muộn thế này trong đêm, chúng tôi có thể phải nằm lại đây suốt mấy tiếng đồng hồ trước khi có người đến cứu giúp. Tôi đứng đó, vừa canh chừng vừa lắng nghe. Đó là một đêm tháng Tư tĩnh lặng và dịu ngọt; chẳng có âm thanh nào ngoài dăm nốt nhạc trầm bổng của một chú chim họa mi, và chẳng có gì chuyển động ngoài những đám mây trắng lững lờ trôi gần vầng trăng cùng một con cú nâu lướt qua hàng rào. Nó khiến tôi nhớ đến những đêm hè thuở nào, khi tôi thường nằm bên cạnh mẹ mình trên bãi cỏ xanh mướt dễ chịu ở nông trại của bác Farmer Grey.
