Một hôm, khi xe của chúng tôi cùng nhiều chiếc khác đang đậu bên ngoài một công viên có ban nhạc đang biểu diễn, một chiếc xe ngựa cũ kỹ, xập xệ liền tiến đến đỗ bên cạnh xe chúng tôi. Con ngựa là một con ngựa tía già cằn cỗi, bộ lông xơ xác, gầy giơ xương, hai đầu gối khụy xuống và hai chân trước rất run rẩy. Tôi đang ăn một ít cỏ khô thì gió thổi một nhúm cỏ nhỏ bay về phía đó, tội nghiệp con vật bèn vươn chiếc cổ dài gầy gò ra nhặt lấy, rồi quay đầu tìm kiếm thêm xung quanh. Trong đôi mắt đờ đẫn ấy ánh lên một vẻ tuyệt vọng đến mức tôi không thể không chú ý, và rồi, khi tôi đang tự hỏi mình đã từng gặp con ngựa này ở đâu, nó nhìn thẳng vào tôi và cất tiếng: “Black Beauty, có phải anh đó không?”

Đó chính là Ginger! Nhưng sao mà tơi tả đến thế! Chiếc cổ từng cong vút kiêu kỳ nay đã thẳng đuột, xơ xác và hõm vào; đôi chân thon thả ngày nào cùng phần khớp cổ chân thanh tú giờ đã sưng phồng; các khớp xương biến dạng vì lao động quá sức; khuôn mặt từng tràn đầy sinh khí và sức sống nay hằn học nỗi thống khổ, và qua nhịp thở phập phồng cùng những cơn ho liên tục, tôi có thể nhận ra hơi thở của con bé tồi tệ đến nhường nào.

Những người đánh xe của chúng tôi đang đứng tụ tập cách đó một quãng ngắn, thế nên tôi bèn rướn người sang một hai bước để chúng tôi có thể trò chuyện đôi chút trong yên lặng. Câu chuyện mà con bé kể lại thật đượm buồn.

Sau một năm được thả rông đồng cỏ ở Earlshall, nó được cho là đã đủ sức khỏe để làm việc trở lại và được bán cho một quý ông. Trong một thời gian ngắn, mọi chuyện trôi qua khá suôn sẻ, nhưng sau một chuyến phi nước đại dài hơn bình thường, chứng thương cũ lại tái phát, và sau khi được nghỉ ngơi cùng sự chữa trị của bác sĩ thú y, nó lại bị đem bán. Cứ thế, nó qua tay nhiều chủ nhân khác nhau, nhưng tình cảnh ngày một tồi tệ hơn.

“Và rồi cuối cùng,” nó kể, “tôi bị mua bởi một kẻ sở hữu rất nhiều xe ngựa và ngựa kéo, chuyên cho thuê lại. Anh trông có vẻ sung túc, và tôi mừng vì điều đó, nhưng tôi không thể nào kể hết cuộc đời mình đã trải qua những gì. Khi họ phát hiện ra điểm yếu của tôi, họ bảo tôi không đáng giá với số tiền họ bỏ ra, rằng tôi phải bị đẩy vào làm việc cho những chiếc xe tồi tàn và cứ thế vắt kiệt sức lực; bọn chúng đối xử với tôi như vậy đấy, quất roi và bắt làm việc mà chưa từng mảy may nghĩ đến những gì tôi phải chịu đựng—họ đã trả tiền mua tôi, và họ bảo phải bắt tôi làm việc để thu hồi vốn. Gã thuê tôi bây giờ mỗi ngày phải nộp một khoản tiền lớn cho chủ xe, thế nên gã cũng phải vắt kiệt sức từ tôi; cứ thế lặp đi lặp lại suốt cả tuần chẳng có lấy một ngày Chủ Nhật nghỉ ngơi.”

Tôi bảo: “Trước kia cậu vốn đâu có chịu nhún nhường nếu bị đối xử tệ bạc.”

“Phải!” con bé đáp, “Tôi từng thế, nhưng chẳng ích gì; con người mới là kẻ mạnh, và nếu họ tàn nhẫn vô cảm, chúng ta chẳng thể làm gì khác ngoài việc cắn răng chịu đựng—chịu đựng hết lần này đến lần khác cho đến tận cùng. Tôi ước gì cái kết ấy mau đến, tôi ước gì mình đã chết. Tôi từng nhìn thấy những con ngựa chết, và tôi chắc rằng chúng không còn phải chịu đau đớn nữa; tôi mong sao mình có thể ngã gục mà chết ngay khi đang làm việc, chứ không phải bị tống đến lò mổ.”

Tôi vô cùng xót xa, liền áp mũi mình sát vào mũi nó, nhưng chẳng thể thốt lên lời nào để an ủi. Tôi nghĩ nó rất vui khi gặp lại tôi, bởi nó nói rằng: “Anh là người bạn duy nhất mà tôi từng có.”

Đúng lúc ấy, người đánh xe của nó tiến đến, giật mạnh dây cương lôi nó ra khỏi hàng rồi quất roi phóng đi, để lại trong tôi nỗi buồn sâu sắc.

Chẳng bao lâu sau đó, một cỗ xe chở xác một con ngựa chết đi ngang qua bãi đậu xe của chúng tôi. Cái đầu thõng xuống thành xe, chiếc lưỡi vô hồn rớm máu từ từ rỏ xuống; và đôi mắt trũng sâu! Nhưng tôi không thể nhắc đến chúng nữa, cảnh tượng ấy quá sức kinh hoàng. Đó là một con ngựa tía với chiếc cổ dài và gầy. Tôi thoáng thấy một vệt trắng chạy dọc trên trán. Tôi tin chắc đó chính là Ginger; tôi mong là vậy, bởi như thế những giông bão cuộc đời con bé đã chấm dứt. Ôi! Nếu con người nhân từ hơn, hẳn họ đã kết liễu chúng tôi trước khi chúng tôi phải chịu đựng nỗi thống khổ cùng cực nhường này.