Thực ra, Petronius đã giữ lời hứa. Quả thực, ông đã ngủ suốt cả ngày hôm sau chuyến viếng thăm Chrysothemis; nhưng đến buổi tối, ông ra lệnh khiêng mình đến đồi Palatine, nơi ông có một cuộc trò chuyện kín đáo với Nero. Hậu quả là vào ngày thứ ba, một tên bách phu trưởng, dẫn đầu vài chục lính cận vệ, đã xuất hiện trước dinh thự của Plautius.

Thời đại bấy giờ đầy rẫy sự bất trắc và kinh hoàng. Những sứ giả như thế này thường mang tin tử vong nhiều hơn. Thế nên, khi tên bách phu trưởng giập chiếc búa vào cửa nhà Aulus, và khi lính canh ở sảnh đường thông báo có binh lính ở phòng đợi, nỗi khiếp sợ dâng ngập cả ngôi nhà. Cả gia đình lập tức vây quanh vị tướng già, bởi chẳng ai nghi ngờ gì về hiểm họa đang đè nặng lên đầu ông hơn hết. Pomponia vòng tay ôm lấy cổ chồng, bám chặt lấy ông bằng tất cả sức lực, đôi môi tái ngợt mấp máy liên hồi những lời thì thầm. Lygia, với gương mặt trắng bệch như vải lanh, hôn lên tay ông; bé Aulus níu chặt lấy chiếc áo toga của ông. Từ hành lang, từ các căn phòng ở tầng dưới dành cho gia nhân và hầu cận, từ nhà tắm, từ những mái vòm của khu nhà thấp hơn, từ khắp mọi ngóc ngách trong nhà, từng đám nô lệ bắt đầu đổ xô ra, vang lên những tiếng khóc than: "Heu! heu, me miserum!" Phụ nữ bật khóc nức nở; có người tự cào cấu má, hoặc dùng khăn trùm kín đầu.

Chỉ có vị lão tướng, kẻ đã quen nhìn thẳng vào mắt tử thần trong suốt bao năm qua, vẫn giữ được sự bình tĩnh, và khuôn mặt góc cạnh tựa chim ưng của ông trở nên cứng đờ như thể tạc bằng đá. Một lúc sau, khi đã dẹp yên tiếng ồn ào và ra lệnh cho đám hầu cận lui đi, ông cất lời: "Hãy để em đi, Pomponia. Nếu số mệnh của anh đã định, chúng ta vẫn còn thời gian để từ giã."

Rồi ông nhẹ nhàng đẩy bà ra; nhưng bà đáp: "Nguyện xin Thượng đế định đoạt số phận của anh và em là một, hỡi Aulus!"

Nơi đầu gối quỵ xuống, bà bắt đầu cầu nguyện với thứ sức mạnh mà chỉ nỗi sợ hãi cho người thân yêu mới có thể ban phát.

Aulus bước ra sảnh đường, nơi tên bách phu trưởng đang đợi ông.

Đó là lão Caius Hasta, cựu thuộc cấp và là chiến hữu của ông trong các cuộc chiến ở Britain.

"Ta chào tướng quân," hắn nói. "Ta mang theo một mệnh lệnh và lời thăm hỏi của Xê-da; đây là những thẻ ngà và chiếc nhẫn dấu để chứng minh ta đến nhân danh ngài."

Aulus đáp: "Ta biết ơn Xê-da vì lời thăm hỏi, và ta sẽ tuân lệnh ngài. Chào mừng Hasta, hãy nói xem ngươi mang theo mệnh lệnh gì."

Hasta bắt đầu: "Aulus Plautius, Xê-da được tin rằng trong dinh thự của ngài đang dung chứa ái nữ của vị vua xứ Lygia — người mà khi xưa, lúc sinh thời vị thần hoàng Claudius, đã trao vào tay người La Mã làm con tin để bảo đảm rằng biên giới đế quốc sẽ không bao giờ bị người Lygia xâm phạm. Vị thần hoàng Nero vô cùng biết ơn ngài, thưa tướng quân, vì ngài đã đùm bọc nàng dưới mái nhà mình trong suốt bao nhiêu năm qua; nhưng ngài không muốn làm phiền ngài lâu hơn nữa, đồng thời xét thấy một thiếu nữ đóng vai trò con tin cần phải nằm dưới sự bảo trợ của Xê-da và viện nguyên lão, ngài ra lệnh cho ngài phải giao nàng vào tay ta."

Aulus vốn là một trang nam nhi từng trải chốn chiến trường, quá đỗi quen thuộc với kỷ luật quân ngũ nên không cho phép bản thân tỏ ra tiếc nuối trước một mệnh lệnh, cũng chẳng thốt ra những lời oán thán hay van xin vô ích. Tuy nhiên, một nếp nhăn nhỏ vì giận dữ và đau đớn bất chợt hằn lên trên trán ông. Trước cái cau mày ấy, cáclegion ở Britain từng có lúc phải run rẩy, và ngay cả trong khoảnh khắc này, nỗi sợ hãi vẫn hiện rõ trên khuôn mặt của Hasta. Thế nhưng, trước một mệnh lệnh đã ban, Aulus Plautius cảm thấy mình hoàn toàn bất lực. Ông nhìn chằm chằm vào những tấm thẻ ngà và chiếc nhẫn dấu một hồi lâu; đoạn, ngẩng mắt nhìn vị bách phu trưởng già, ông điềm tĩnh nói: "Hãy đợi ở đây, Hasta, trong sảnh đường cho đến khi con tin được trao tận tay ngươi."

Nói đoạn, ông bước sang đầu bên kia ngôi nhà, đến căn phòng lớn gọi là oecus, nơi Pomponia Græcina, Lygia và bé Aulus đang chờ đợi ông trong nỗi âu lo và hoảng sợ.

Ông nói: "Chẳng có cái chết nào đe dọa ai cả, cũng chẳng có lệnh lưu đày đến những hòn đảo xa xôi; thế nhưng sứ giả của Xê-da vẫn là điềm báo của tai họa. Vấn đề là ở con, Lygia."

Pomponia kinh ngạc thốt lên: "Về Lygia sao?"

Aulus đáp: "Đúng vậy."

Và quay sang thiếu nữ, ông bắt đầu: "Lygia ạ, con lớn lên trong nhà chúng ta như khúc ruột trên tay; ta và Pomponia yêu thương con như con đẻ. Nhưng con hãy biết điều này, con không phải là con ruột của chúng ta. Con là một con tin do tộc người của con trao cho thành Rome, và quyền bảo hộ con thuộc về Xê-da. Giờ đây, Xê-da đến đón con rời khỏi mái nhà chúng ta."

Vị tướng quân cất lời điềm tĩnh, nhưng giọng nói lại mang một âm sắc kỳ lạ, khác thường. Lygia lắng nghe từng lời ông nói, chớp chớp mắt như thể không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Gò má Pomponia tái nhợt đi. Tại khung cửa dẫn từ hành lang vào phòng oecus, những gương mặt hoảng sợ của đám nô lệ lại một lần nữa thấp thoáng hiện ra.

Aulus nói: "Ý muốn của Xê-da phải được thực hiện."

Pomponia ôm chầm lấy thiếu nữ, như muốn che chở cho nàng, thốt lên: "Aulus! Thà để con bé chết đi còn hơn."

Lygia rúc đầu vào ngực bà, nức nở lặp đi lặp lại: "Mẹ ơi, mẹ ơi!", tiếng khóc nghẹn ngào khiến nàng chẳng thể thốt thêm lời nào khác.

Trên gương mặt Aulus, sự giận dữ và nỗi đau đớn lại một lần nữa hằn lên. Ông ảm đạm nói: "Nếu ta chỉ có một mình trên cõi đời này, ta sẽ không đời nào giao nợ con bé còn sống, và họ hàng của ta hôm nay có thể dâng lễ vật lên 'Thần Jupiter Tự do'. Nhưng ta không có quyền tước đoạt mạng sống của con và đứa trẻ nhà ta — những người có lẽ sẽ được sống trong những thời khắc hạnh phúc hơn. Hôm nay ta sẽ diện kiến Xê-da và nài xin ngài thu hồi mệnh lệnh. Ngài có chịu lắng nghe ta hay không, ta chẳng thể biết chắc. Trong lúc này, hãy tạm biệt Lygia, và hãy nhớ rằng ta cùng Pomponia mãi mãi ca tụng ngày mà con đến ngồi bên mái ấm của chúng ta."

Nói rồi, ông đặt tay lên đầu nàng; nhưng dẫu ông vẫn cố gắng giữ vẻ bình thản, đến khi Lygia ngước đôi mắt ngấn lệ nhìn ông, rồi nắm lấy tay ông áp chặt lên đôi môi mình, giọng nói của ông bỗng nghẹn ngào niềm đau đớn của một người cha.

Ông nói: "Tạm biệt con, niềm vui và ánh sáng trong đôi mắt chúng ta."

Và ông bước nhanh ra sảnh đường, cốt để không bị những cảm xúc không xứng tầm của một người La Mã lẫn một vị tướng quân khuất phục.

Trong khi đó, Pomponia đưa Lygia về phòng cubiculum, bắt đầu vỗ về, an ủi và khích lệ nàng, thốt lên những lời nghe thật lạ lùng trong ngôi nhà ấy — nơi ngay bên cạnh, trong căn phòng giáp vách, đền thờ gia thần lararium vẫn còn đó, và ngọn lửa gia đình vẫn đỏ hồng trên bếp lửa nơi Aulus Plautius, trung thành với phong tục cổ xưa, vẫn dâng lễ vật lên các vị thần hộ mệnh. Giờ phút thử thách đã đến. Thuở trước, Virginius từng đâm ngập ngực con gái ruột để cứu con khỏi bàn tay Appius; xa xưa hơn nữa, Lucretia từng dùng sinh mạng để chuộc lại nỗi ô nhục của mình. Cung điện của Xê-da là một hang ổ của sự đồi bại, tội ác và điều ác. Nhưng mẹ con ta, Lygia, hiểu vì sao chúng ta không có quyền ra tay sát hại chính mình! Đúng vậy! Luật pháp mà cả hai chúng ta đang tuân theo là một thứ luật khác, cao cả hơn, thiêng liêng hơn, nhưng nó cho phép người ta tự vệ trước cái ác và nỗi nhục nhã, dẫu cho cái giá phải trả cho sự tự vệ ấy là mạng sống cùng cực hình. Kẻ nào bước ra khỏi chốn ô trược mà vẫn giữ được sự tinh tuyết, kẻ đó càng lập được công trạng lớn lao hơn. Trái đất này chính là chốn ô trược ấy; nhưng may thay, cuộc đời chỉ là một cái chớp mắt, và sự phục sinh chỉ đến từ nấm mồ; vượt qua giới hạn đó, kẻ thống trị không phải là Nero, mà là Lòng Thương Xót, nơi ngự trị không phải là đớn đau mà là hoan hỉ, nơi thay cho những giọt nước mắt là khúc ca khải hoàn.

Tiếp đó, bà bắt đầu nói về chính mình. Đúng vậy! Bà giữ được sự bình thản; nhưng lồng ngực bà chẳng thiếu những vết thương nhói buốt. Chẳng hạn như Aulus, ông giống như một lớp màng đục cản trở tầm nhìn của bà; nguồn ánh sáng ấy vẫn chưa tuôn chảy vào tâm hồn ông. Bà cũng không được phép nuôi dạy đứa con trai của mình trong Chân Lý. Do đó, khi nghĩ rằng tình cảnh này có thể kéo dài đến tận cuối đời, và rồi sẽ đến lúc họ phải đối mặt với một cuộc chia ly còn đau đớn, kinh khủng gấp trăm lần so với cuộc chia ly tạm bợ mà cả hai đang phải chịu đựng lúc bấy giờ, bà thậm chí không thể hiểu nổi làm sao mình có thể hạnh phúc nơi thiên đường nếu thiếu vắng họ. Đã bao đêm bà thức trắng để khóc thầm, đã bao đêm chìm trong kinh cầu, khẩn khoản ơn trên rủ lòng thương xót. Nhưng bà dâng những nỗi thống khổ của mình lên Thượng đế, kiên nhẫn chờ đợi và đặt trọn niềm tin. Và giờ đây, khi một đòn giáng mới quật ngã bà, khi mệnh lệnh của bạo chúa tước đi người thân yêu — người mà Aulus từng gọi là ánh sáng trong đôi mắt họ —, bà vẫn vững lòng tin tưởng, bởi bà tin rằng có một quyền năng vĩ đại hơn cả Nero và một lòng thương xót bao dung hơn cả cơn thịnh nộ của hắn.

Và bà càng siết chặt đầu thiếu nữ vào ngực mình hơn nữa. Một lát sau, Lygia quỵ xuống gối, vùi đôi mắt vào nếp áo peplus của Pomponia, cứ thế lặng thím suốt một hồi lâu; nhưng khi nàng đứng lên, gương mặt đã phảng phất nét bình an.

"Con đau lòng vì mẹ, vì cha và vì em trai con; nhưng con biết rằng việc kháng cự là vô ích, và chỉ chuốc lấy họa diệt vong cho tất cả chúng ta. Con hứa với mẹ rằng dưới mái nhà của Xê-da, con sẽ không bao giờ quên những lời mẹ dạy."

Thêm một lần nữa, nàng vòng tay ôm lấy cổ Pomponia; rồi cả hai bước ra phòng oecus, và nàng nói lời từ biệt với bé Aulus, với người thầy giáo già người Hy Lạp, với người nhũ mẫu từng chăm sóc nàng thuở nhỏ, cùng toàn bộ gia nhân. Một người trong số đó, một tên nô lệ người Lygia cao lớn vạm vỡ có tên là Ursus trong nhà — kẻ từng cùng các gia nhân khác hộ tống mẹ Lygia và nàng đến trại quân La Mã thuở trước —, giờ đây sụp xuống chân nàng, đoạn quỳ rạp trước gối Pomponia, van xin: "Hỡi phu nhân! Xin hãy cho phép con đi theo tiểu thư, để hầu hạ và bảo vệ người trong cung điện của Xê-da."

Pomponia đáp: "Ngươi không phải là tôi tớ của chúng ta, mà là của Lygia; nhưng nếu họ cho phép ngươi bước qua cánh cửa nhà Xê-da, bằng cách nào ngươi có thể bảo vệ được con bé?"

"Con không biết, thưa phu nhân; con chỉ biết rằng sắt thép trong tay con cũng dễ gãy nát như củi mục."

Khi Aulus bước đến vừa lúc nghe hết câu chuyện, không những ông không phản đối nguyện vọng của Ursus, mà còn tuyên bố rằng bản thân ông thậm chí không có quyền giữ hắn lại. Họ đang phải tiễn Lygia đi như một con tin theo đòi hỏi của Xê-da, và họ cũng buộc phải cử đi đoàn tùy tùng đi kèm, những kẻ sẽ nằm dưới quyền kiểm soát của Xê-da. Nhân đây, ông thì thầm với Pomponia rằng dưới danh nghĩa đoàn hộ tống, bà có thể gài bao nhiêu nô lệ tùy ý, bởi viên bách phu trưởng không thể từ chối tiếp nhận họ.

Điều này mang lại cho Lygia một chút niềm an ủi. Pomponia cũng khấp khởi mừng thầm vì có thể bao bọc nàng bằng những kẻ hầu người hạ do chính tay bà chọn lựa. Thế nên, bên cạnh Ursus, bà còn cắt cử theo nàng người nữ tì già chuyên chải chuốt y phục, hai thiếu nữ người Síp khéo tay uốn tóc, và hai thiếu nữ người Đức phục vụ trong nhà tắm. Sự lựa chọn của bà hoàn toàn hướng về những tín đồ của đức tin mới; bản thân Ursus cũng đã gia nhập đạo từ nhiều năm nay. Pomponia có thể đặt trọn niềm tin vào lòng trung thành của đám gia nhân ấy, đồng thời tự an ủi rằng chẳng bao lâu nữa, những hạt giống của Chân lý sẽ được gieo rắc ngay trong dinh thự của Xê-da.

Bà cũng viết vài dòng gửi gắm Lygia cho Acte — người phụ nữ được giải phóng của Nero. Quả thật, Pomponia chưa từng giáp mặt nàng trong các buổi họp của những tín đồ đức tin mới; nhưng bà nghe họ kể lại rằng Acte chưa từng từ chối giúp đỡ ai, và nàng rất chăm chỉ đọc những bức thư của Phao-lô thành Tarsus. Bà cũng hay biết rằng người thiếu nữ tự do trẻ tuổi ấy sống trong nỗi u buồn, rằng nàng khác biệt với tất cả những phụ nữ khác trong dinh cơ của Nero, và nhìn chung nàng chính là linh hồn thiện lương của cung điện.

Hasta nhận lời tự tay trao bức thư cho Acte. Nhận thấy việc con gái của một vị vua có đoàn tùy tùng riêng là điều hiển nhiên, hắn chẳng mảy may gây khó dễ khi đưa họ vào cung, thậm chí còn ngạc nhiên vì số lượng quá ít ỏi. Dẫu vậy, hắn vẫn giục giã lên đường vì sợ bị nghi ngờ là chểnh mảng trong việc thi hành mệnh lệnh.

Khoảnh khắc chia ly đã đến. Đốc mắt của Pomponia và Lygia lại ngấn lệ; Aulus một lần nữa đặt tay lên đầu nàng, và chỉ một lát sau, giữa tiếng khóc ré lên của bé Aulus — cậu nhóc vì muốn bảo vệ chị mà giơ những nắm đấm nhỏ xíu đe dọa tên bách phu trưởng —, đám lính đã áp giải Lygia đến dinh thự của Xê-da.

Vị lão tướng lập tức ra lệnh chuẩn bị kiệu; trong lúc ấy, tự giam mình cùng Pomponia trong căn phòng tranh pinacotheca giáp với phòng oecus, ông bảo vợ: "Hãy nghe anh nói đây, Pomponia. Anh sẽ diện kiến Xê-da, dẫu anh thừa phỏng đoán chuyến đi này sẽ chẳng đem lại ích gì; và dẫu lời nói của Seneca giờ đây chẳng còn trọng lượng với Nero, anh vẫn sẽ tìm gặp Seneca. Ngày nay, Sophonius, Tigellinus, Petronius hay Vatinius mới là những kẻ có sức ảnh hưởng lớn hơn. Về phần Xê-da, có lẽ chưa bao giờ ngài nghe đến tộc người Lygia; và nếu ngài đòi giao nộp Lygia — con tin của triều đình —, đó là vì có kẻ đã xúi giục ngài làm thế — thật dễ dàng để đoán ra kẻ nào đủ sức làm chuyện đó."

Bà vội vã ngước mắt nhìn ông.

"Là Petronius ư?"

"Chính là hắn."

Một khoảng lặng trôi qua; đoạn vị tướng quân tiếp lời: "Em hãy ngẫm xem, hậu quả ra sao khi dung túng cho bất kỳ kẻ nào không có lấy một chút lương tâm hay danh dự bước qua ngưỡng cửa nhà mình. Nguyền rủa thay khoảnh khắc Vinicius đặt chân vào dinh cơ chúng ta, bởi hắn đã kéo theo Petronius. Khốn cho Lygia, vì những kẻ đó đâu phải đang tìm kiếm một con tin, mà là một ái thiếp."

Giọng ông trở nên rít gắt hơn thường lệ vì nỗi uất hận bất lực và niềm thương xót vô bờ dành cho đứa con gái nuôi. Ông tự đấu tranh với chính mình một lúc lâu, và chỉ có những nắm tay siết chặt mới tố cáo sự dữ dội của cuộc chiến đang diễn ra trong tâm can.

Ông thốt lên: "Bấy lâu nay anh vẫn tôn kính các vị thần; nhưng vào giờ phút này, anh nghĩ rằng kẻ ngự trị trên cõi đời này không phải là họ, mà là một con quái vật điên cuồng, hiểm độc mang tên Nero."

Pomponia nhẹ giọng: "Aulus. Trước mặt Thượng đế, Nero chỉ là một nhúm tro tàn mục nát mà thôi."

Nhưng Aulus bắt đầu bước đi những sải chân dài trên nền khảm xà cừ của căn phòng pinacotheca. Cuộc đời ông đã lập nên bao chiến công hiển hách, nhưng chưa từng nếm trải những bi kịch lớn lao; thế nên ông chẳng quen chịu đựng chúng. Vị lão tướng đã gắn bó với Lygia sâu đậm hơn chính bản thân ông từng nhận ra, và giờ đây, ông không tài nào chấp nhận nổi ý nghĩ mình đã mất đi nàng. Hơn thế nữa, ông cảm thấy bị xúc phạm. Một bàn tay đang đè nặng lên ông — thứ quyền lực mà ông khinh bỉ, nhưng đồng thời ông cũng nhận thức rõ rằng trước uy quyền ấy, sức mạnh của ông chẳng khác nào con số không tròn trĩnh.

Nhưng khi cuối cùng đã đè nén được cơn giận đang làm rối loạn tâm trí, ông cất lời: "Anh đoán rằng Petronius không bắt con bé đi vì Xê-da, bởi hắn sẽ không đời nào làm phật ý Poppæa. Thế nên, hoặc hắn bắt con bé cho chính hắn, hoặc cho Vinicius. Hôm nay anh sẽ làm sáng tỏ chuyện này."

Và chỉ một lát sau, chiếc kiệu đã khiêng ông hướng thẳng về phía đồi Palatine. Pomponia ở lại một mình, bước đến chỗ bé Aulus — đứa trẻ vẫn chưa ngớt tiếng khóc thương chị, miệng không ngừng nguyền rủa Xê-da.