Vào buổi chiều hôm đó, Vinicius trên đường trở về nhà qua khu Forum, nhìn thấy ngay lối rẽ vào Vicus Tuscus chiếc kiệu dát vàng của Petronius đang được tám lực điền người Bithynia khiêng đi. Chàng liền ra hiệu dừng lại và bước đến bên mành kiệu.

– Chắc hẳn huynh vừa có một giấc mơ đẹp và hạnh phúc lắm! – chàng cất tiếng cười khi thấy Petronius đang thiu thiu ngủ.

– Ồ, là cậu đấy ư? – Petronius tỉnh giấc, lên tiếng. – Phải, ta thiếp đi một lát vì đã thức trắng đêm ở cung điện Palatine. Ta ra ngoài để tìm mua vài cuốn sách đọc dọc đường đi Antium. Có tin tức gì mới không?

– Huynh đang ghé các tiệm sách à? – Vinicius hỏi.

– Phải, ta không thích làm xáo trộn thư viện ở nhà nên đang lùng mua một ít sách riêng cho chuyến đi này. Có lẽ mấy tác phẩm mới của Musonius và Seneca vừa phát hành. Ta cũng đang tìm các trước tác của Persius và một ấn bản tập thơ Eclogues của Vergilius mà ta còn thiếu. Ồ, ta mới mệt mỏi làm sao! Tay đau nhức vì cứ phải lật giở các cuốn sớ và hộp đựng! Một khi đã đặt chân vào tiệm sách, tính tò mò lại nổi lên khiến ta cứ muốn ngó nghiêng khắp nơi. Ta đã ghé tiệm của Avirnus, tiệm của Atractus trên phố Argiletum, và nhà Sozii ở Vicus Sandalarius. Thề có Castor! Ta buồn ngủ quá đi mất!

– Huynh ở cung điện Palatine ra sao? Thế thì ta muốn hỏi thăm dạo này trong đó có tin gì? Hoặc thế này nhé – hãy bảo người khiêng kiệu và đám ống đựng sách về nhà trước, rồi đến tư dinh của ta. Chúng ta sẽ bàn chuyện đi Antium và vài chuyện khác nữa.

– Được đấy, – Petronius vừa nói vừa bước ra khỏi kiệu. – Hơn nữa, cậu phải biết là chúng ta sẽ khởi hành đi Antium vào ngày kia đấy.

– Sao ta lại biết được chuyện đó?

– Cậu đang sống ở thế giới nào thế? Thôi được, chính ta sẽ là người đầu tiên báo tin này cho cậu. Phải, hãy chuẩn bị sẵn sàng từ sáng ngày kia. Đậu lăng nấu dầu ô-liu không trị được, quấn khăn quanh cái cổ rụt cũng chẳng ăn thua, và Râu Đồng đang bị khàn cổ. Vì lý do đó, không thể trì hoãn thêm được nữa. Y nguyền rủa Roma cùng bầu không khí nơi đây, nguyền rủa cả những nền tảng của thế gian này; y chỉ muốn san bằng thành phố hoặc thiêu rụi nó thành tro bụi, và y đang khao khát được ra biển càng sớm càng tốt. Y bảo rằng những mùi hôi thối do gió thổi từ các con hẻm chật hẹp đang đẩy y xuống mồ. Hôm nay, người ta đã dâng những lễ vật lớn ở tất cả các đền thờ để cầu xin cho giọng nói của y phục hồi; và khốn cho Roma, đặc biệt là Viện Nguyên lão, nếu giọng nói ấy không trở lại thật nhanh!

– Thế thì chuyến đi Achaea của y sẽ phải hủy bỏ ư?

– Nhưng chẳng lẽ đó là tài năng duy nhất mà vị thần Caesar của chúng ta sở hữu hay sao? – Petronius mỉm cười hỏi. – Y sẽ xuất hiện tại các đại hội Olympic với tư cách là một nhà thơ qua bản trường ca “Thành Troy sụp đổ”; rồi làm người đánh xe ngựa, nhạc công, vận động viên – thậm chí là vũ công, và chắc chắn y sẽ giành được toàn bộ vòng nguyệt quế dành cho người chiến thắng trong mọi môn thi. Cậu có biết tại sao con khỉ gió đó lại bị khàn giọng không? Hôm qua y muốn đọ tài khiêu vũ với Paris của chúng ta, nên đã nhảy mô phỏng lại tích Leda, và trong lúc nhảy y đã đổ mồ hôi rồi bị cảm lạnh. Y ướt đẫm và trơn tuột như một con lươn vừa bắt dưới nước lên. Y đổi hết mặt nạ này đến mặt nạ khác, quay tít như con thoi, vung tay vung chân như một tên thủy thủ say rượu, khiến ta cảm thấy buồn nôn khi nhìn cái bụng phệ và đôi chân khẳng khiu ấy. Paris đã phải dạy y trong suốt hai tuần liền; nhưng cậu thử hình dung Ahenobarbus trong vai Leda hoặc trong hình hài thiên nga thần thánh xem. Đúng là một con thiên nga đấy! – chẳng thể chối cãi được đâu. Nhưng y rất muốn biểu diễn điệu múa kịch câm đó trước công chúng – trước hết là ở Antium, rồi sau đó ở Roma.

– Người ta đã tỏ ý bất bình vì việc y ca hát trước công chúng rồi; đằng này một vị hoàng đế Roma lại ra sân khấu biểu diễn vũ kịch sao? Không; ngay cả Roma cũng sẽ không dung thứ cho chuyện đó đâu!

– Bạn hiền của ta ơi, Roma có thể dung thứ cho bất cứ chuyện gì; Viện Nguyên lão sẽ thông qua một nghị quyết bày tỏ lòng biết ơn đối với “Cha của Tổ quốc”. Và đám đông vô lại sẽ vô cùng hân hoan vì hoàng đế chính là tên hề của chúng.

– Tự huynh hãy nghĩ xem, còn có thể đồi trụy hơn thế được nữa không?

Petronius nhún vai. – Cậu cứ giam mình trong nhà để trầm ngâm suy tưởng, lúc thì về Lygia, lúc thì về đám tín đồ Thiên Chúa giáo, nên có lẽ cậu chẳng biết chuyện gì đã xảy ra hai ngày trước đâu. Nero đã công khai kết hôn với Pythagoras, kẻ đóng vai cô dâu. Chuyện đó dường như đã vượt quá giới hạn của sự điên rồ rồi phải không? Thế mà cậu đoán xem chuyện gì đã xảy ra? Các vị tư tế vĩ đại được triệu đến đã đến làm lễ cưới một cách vô cùng trang trọng. Ta đã có mặt ở đó. Ta vốn là kẻ chịu đựng giỏi; thế nhưng thú thật, ta cứ nghĩ các vị thần, nếu thực sự có thần linh, hẳn phải giáng một dấu hiệu gì đó xuống chứ. Nhưng Caesar chẳng tin thần thánh nào sất, và y có lý.

– Thành ra y vừa kiêm chức đại tư tế, vừa là một vị thần, lại vừa là kẻ vô thần sao? – Vinicius nói.

– Đúng vậy, – Petronius bật cười đáp. – Ý đó chưa hề xuất hiện trong đầu ta; nhưng sự kết hợp này quả là thứ thế gian chưa từng thấy bao giờ. – Đoạn, dừng lại một lát, ông nói tiếp: – Cần phải nói thêm rằng, vị đại tư tế không tin vào thần linh này, và vị thần thường hay phỉ báng thần linh ấy, lại đang run sợ trước chính các vị thần với tư cách là một kẻ vô thần.

– Bằng chứng cho điều đó chính là những gì đã xảy ra trong đền thờ Vesta.

– Thật là một cái xã hội!

– Xã hội thế nào thì hoàng đế thế ấy. Nhưng chuyện này sẽ chẳng kéo dài lâu đâu.

Vừa trò chuyện, họ vừa bước vào dinh thự của Vinicius. Chủ nhà vui mừng gọi người dọn bữa tối, rồi quay sang Petronius nói: – Không, bạn hiền ạ, xã hội này cần phải được đổi mới.

– Chúng ta sẽ chẳng thể đổi mới nó đâu, – Petronius đáp, – ngay cả vì lý do là dưới thời Nero, con người giống như một con bướm – họ sống trong ánh hào quang của sự sủng ái, và chỉ cần một cơn gió lạnh thổi qua là tàn lụi, dẫu có muốn hay không. Thề bởi con trai của Maia! Đã không dưới một lần ta tự hỏi mình câu hỏi này: Bằng phép màu nào mà một kẻ như Lucius Saturninus lại có thể sống đến tuổi chín mươi ba, sống sót qua cả thời Tiberius, Caligula và Claudius? Thôi, không nhắc chuyện đó nữa. Cậu có cho phép ta sai người dùng kiệu của cậu đón Eunice tới không? Chẳng hiểu sao cơn buồn ngủ của ta đã bay biến đi đâu mất, và ta muốn được vui vẻ một chút. Hãy ra lệnh cho các nhạc công gảy đàn kithara đến dự tiệc đi, rồi sau đó chúng ta sẽ bàn về Antium. Cần phải tính toán kỹ lưỡng về chuyện đó, nhất là đối với cậu.

Vinicius ra lệnh đi đón Eunice, nhưng tuyên bố rằng chàng chẳng hề có ý định vắt óc suy nghĩ về chuyến lưu lại Antium.

– Hãy để cho những kẻ nào không thể sống thiếu ánh hào quang sủng ái của Caesar phải bận tâm chuyện đó. Thế giới này đâu có chấm dứt ở cung điện Palatine, nhất là đối với những ai mang trong tim và trong tâm hồn những điều khác biệt.

Chàng thốt lên câu ấy với vẻ dửng dưng nhưng đầy phấn chấn và hân hoan, khiến Petronius phải chú ý quan sát. Thế là ngắm nhìn chàng một lát, ông hỏi: – Có chuyện gì xảy ra với cậu thế? Hôm nay trông cậu hệt như hồi còn đeo chiếc huy hiệu vàng trên cổ khi xưa vậy.

– Ta đang hạnh phúc, – Vinicius đáp. – Ta cố tình mời huynh đến để nói cho huynh nghe điều đó mà.

– Chuyện gì đã xảy ra vậy?

– Một điều mà ta không bao giờ đánh đổi lấy cả Đế quốc Roma.

Nói đoạn, chàng ngồi xuống, tự tay tì lên tay ghế, chống cằm rồi hỏi: – Huynh còn nhớ hồi chúng ta đến tư dinh của Aulus Plautius, và ở đó huynh đã tận mắt nhìn thấy thiếu nữ thần thánh được huynh gọi là “ánh bình minh và mùa xuân” không? Huynh còn nhớ nàng Psyche ấy, người con gái có một không hai, xinh đẹp hơn cả các thiếu nữ và nữ thần của chúng ta không?

Petronius nhìn chàng đầy kinh ngạc, như thể muốn kiểm tra xem thần trí của cậu thanh niên có bình thường không.

– Cậu đang nói về ai thế? – cuối cùng ông cất tiếng hỏi. – Hiển nhiên là ta nhớ Lygia rồi.

– Ta là vị hôn夫 của nàng.

– Cái gì!

Nhưng Vinicius đã chồm dậy và gọi người quản gia.

– Mau bảo toàn thể gia nhân tập trung trước mặt ta ngay lập tức!

– Cậu là vị hôn phu của nàng ấy ư? – Petronius lặp lại.

Nhưng trước khi ông kịp hoàn hồn sau cơn kinh ngạc, sảnh đường atrium rộng lớn đã đông nghịt người. Những cụ già thở hồng hộc chạy vào, những tráng niên đang độ tuổi sung sức, phụ nữ, thiếu niên và các cô gái. Sảnh đường mỗi lúc một chật ních; ở các hành lang, gọi là fauces, vang lên những tiếng gọi bằng đủ thứ ngôn ngữ. Cuối cùng, tất cả đều đứng xếp thành hàng dọc theo các bức tường và giữa những hàng cột. Vinicius đứng gần chiếc bể cạn impluvium, quay sang nói với Demas, tên nô lệ được chuộc ra làm người tự do:

– Những ai đã phục vụ trong nhà ta đủ hai mươi năm, ngày mai hãy ra trước quan tòa praetor để nhận tờ giấy tự do; những ai chưa đủ thời gian sẽ được nhận ba đồng tiền vàng và khẩu phần ăn gấp đôi trong một tuần. Hãy truyền lệnh tới các nhà tù ở trang trại là ngưng việc trừng phạt, cởi xiềng xích trên chân mọi người, và cho họ ăn uống đầy đủ. Hãy biết rằng một ngày hạnh phúc đã đến với ta, và ta muốn nhà cửa ngập tràn niềm vui.

Họ đứng lặng đi trong giây lát, như thể không tin vào tai mình; rồi tất cả các bàn tay đồng loạt giơ lên và mọi miệng đều hô vang: – A-a! Thưa chủ nhân! A-a-a!

Vinicius phất tay ra hiệu cho họ lui. Dù rất muốn bày tỏ lòng biết ơn và quỳ rạp dưới chân chàng, họ vẫn vội vã rời đi, mang niềm hạnh phúc tràn ngập khắp ngôi nhà từ tầng hầm lên đến tận mái.

– Ngày mai, – Vinicius nói, – ta sẽ ra lệnh cho họ tụ họp lại một lần nữa trong khu vườn, và tùy ý vẽ những ký hiệu nào họ chọn xuống mặt đất. Lygia sẽ trả tự do cho những ai vẽ hình con cá.

Petronius, vốn là kẻ chẳng bao giờ ngạc nhiên lâu trước bất cứ điều gì và đã trở nên dửng dưng, liền hỏi: – Hình con cá á? À ha! Theo lời Chilo, đó là biểu tượng của người Thiên Chúa giáo, ta nhớ rồi. – Đoạn ông đưa tay về phía Vinicius và nói: – Hạnh phúc luôn hiện hữu ở nơi nào con người nhìn thấy nó. Chúc nữ thần Flora rải hoa dưới bước chân cậu trong suốt những năm dài. Ta chúc cậu mọi điều mà chính cậu hằng mong ước.

– Ta cảm ơn huynh, vì ta cứ nghĩ rằng huynh sẽ can ngăn ta, và như huynh thấy đấy, làm thế chỉ uổng phí thời gian mà thôi.

– Ta á? Can ngăn ư? Tuyệt đối không. Ngược lại là khác, ta bảo rằng cậu đang làm rất đúng.

– Ha, tên phản bội! – Vinicius vui mừng đáp. – Huynh quên mất những gì huynh từng nói với ta khi chúng ta rời khỏi nhà của Pomponia Græcina rồi sao?

– Không, – Petronius điềm tĩnh đáp; – nhưng ta đã thay đổi quan điểm rồi. Cậu bạn thân mến ạ, – ông nói thêm sau một lát, – ở Roma này mọi thứ đều thay đổi. Chồng đổi vợ, vợ đổi chồng; cớ sao ta lại không thể đổi quan điểm chứ? Suýt chút nữa thì Nero đã lấy Acte làm vợ rồi đấy, kẻ mà vì lợi ích của hoàng đế, người ta đã dựng lên thành hậu duệ của một dòng dõi vương giả. Nếu thế thì y đã có một người vợ hiền đức, và chúng ta có một vị Hoàng hậu Augusta đáng kính. Thề bởi Proteus và những vùng biển hoang vu của thần! Ta sẽ thay đổi quan điểm của mình bất cứ khi nào ta thấy thích hợp hoặc có lợi. Còn về phần Lygia, dòng dõi vương giả của nàng ấy còn chắc chắn hơn của Acte nhiều. Nhưng khi ở Antium, hãy cẩn thận đề phòng Poppæa, ả ta thù dai lắm đấy.

– Ta không thèm nghĩ đến chuyện đó đâu. Sẽ chẳng có một sợi tóc nào trên đầu ta phải rụng ở Antium đâu.

– Nếu cậu định làm ta kinh ngạc lần thứ hai thì cậu lầm rồi đấy; nhưng lấy đâu ra sự chắc chắn đó thế?

– Sứ đồ Phê-rô đã nói với ta như vậy.

– À, sứ đồ Phê-rô đã nói thế! Đối với chuyện đó thì không thể tranh cãi được rồi; tuy nhiên, xin phép cậu cho ta được thực hiện một vài biện pháp phòng ngừa, chí ít là để sứ đồ Phê-rô không biến thành một kẻ tiên tri dối trá; vì nhỡ vị Sứ đồ có đoán sai, thì rất có thể ngài sẽ đánh mất sự tín nhiệm của cậu, mà điều đó chắc chắn sẽ có ích cho ngài trong tương lai đấy.

– Huynh muốn làm gì thì tùy, nhưng ta tin ngài. Và nếu huynh định kích động ta chống lại ngài bằng cách nhắc đến tên ngài với giọng điệu mỉa mai, thì huynh lầm to rồi.

– Thêm một câu hỏi nữa thôi. Cậu đã gia nhập đạo Thiên Chúa chưa?

– Chưa; nhưng Phao-lô thành Tarsus sẽ cùng đi với ta để giảng giải những lời dạy của Chúa Cứu Thế, rồi sau đó ta sẽ chịu phép rửa tội; vì cái nhận định của huynh cho rằng họ là những kẻ thù của sự sống và niềm vui là không đúng sự thật.

– Thế thì càng tốt cho cậu và Lygia, – Petronius đáp; đoạn nhún vai, ông lẩm bẩm như nói một mình: – Nhưng thật đáng kinh ngạc là những kẻ đó lại có tài thu hút tín đồ đến thế, và giáo phái ấy đang lan rộng thật nhanh.

– Phải, – Vinicius đáp với sự nhiệt tình hệt như thể chàng đã chịu phép rửa tội rồi vậy; – có hàng ngàn và hàng chục ngàn tín đồ ở Roma, ở các thành phố của nước Ý, ở Hy Lạp và Châu Á. Có những tín đồ Thiên Chúa giáo nằm trong các legion và trong lực lượng cận vệ praetor; họ có mặt ngay tại cung điện của Caesar. Nô lệ và công dân, người nghèo lẫn người giàu, bình dân và quý tộc, tất cả đều tôn sủng đức tin ấy. Huynh có biết rằng gia tộc Cornelii là những tín đồ Thiên Chúa giáo, rằng Pomponia Græcina là tín đồ Thiên Chúa giáo, rằng có lẽ Octavia cũng vậy, và Acte hiện tại cũng thế không? Phải, giáo lý ấy rồi sẽ ôm trùm cả thế giới, và chỉ có nó mới đủ sức đổi mới thế giới này. Đừng có nhún vai, vì biết đâu chỉ một tháng hay một năm nữa chính huynh cũng sẽ gia nhập nó thì sao?

– Ta á? – Petronius nói. – Không, thề bởi con trai của Leto! Ta sẽ không bao giờ gia nhập đâu; cho dù toàn bộ chân lý và sự khôn ngoan của thần linh lẫn loài người có nằm gọn trong đó đi chăng nữa. Làm thế đòi hỏi phải lao nhọc, mà ta thì vốn chẳng ưa gì sự lao nhọc. Lao nhọc đòi hỏi phải sự hy sinh từ bỏ, và ta thì chẳng muốn từ bỏ bất cứ điều gì cho sất. Với bản tính của cậu, vốn nóng như lửa và nước sôi, chuyện thế này có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Còn ta ư? Ta có những viên ngọc quý, những phiến ngọc khắc hình nổi, những chiếc bình, và nàng Eunice của ta. Ta không tin vào đỉnh Olympus, nhưng ta tự bày biện nó ngay trên mặt đất cho chính mình; và ta sẽ cứ sống phơi phới cho đến khi những mũi tên của vị thần cung điện xuyên thủng trái tim ta, hoặc cho đến khi Caesar ra lệnh cho ta tự rạch tĩnh mạch. Ta quá yêu mùi hương hoa tử la lan và một chiếc ghế triclinium thoải mái. Ta thậm chí còn yêu cả các vị thần của chúng ta, xem họ như những hình tượng tu từ, và yêu cả xứ Achaea, nơi ta đang chuẩn bị lên đường cùng vị thần phì nhiêu, chân khẳng khiu, có một không hai, tựa như thần linh – vị hoàng đế vaug vục ép buộc các thời đại, Nero.

Đoạn, chính vì ý nghĩ vẩn vơ rằng mình có thể chấp nhận giáo lý của những kẻ đánh cá xứ Galilee mà ông đâm ra vui vẻ, rồi cất giọng hát nhẩm:

Ta sẽ bện thanh gươm sáng vào nhành sim,

Theo gương của Harmodius và Aristogiton.

Nhưng ông chợt ngừng lại vì người ta báo tin Eunice đã tới. Ngay sau khi nàng đến, bữa tối được dọn lên, trong tiếng đàn kithara réo rắt; Vinicius kể lại chuyến viếng thăm của Chilo, và cả việc chuyến thăm ấy đã gợi cho chàng ý tưởng đi gặp trực tiếp các vị Sứ đồ – một ý tưởng lóe lên trong đầu chàng ngay lúc họ đang đánh roi Chilo.

Nhắc đến chuyện này, Petronius, lúc bấy giờ đã bắt đầu ngấn buồn ngủ, liền đặt tay lên trán và nói: – Ý tưởng đó khá đấy, vì mục đích của nó tốt đẹp. Nhưng còn về phần Chilo, lẽ ra ta nên thưởng cho y năm đồng tiền vàng; tuy nhiên, vì cậu đã muốn đánh roi y, thì cứ đánh roi y cũng tốt, vì ai mà biết được có khi mai mốt các nguyên lão lại phải cúi đầu trước y, hệt như hôm nay họ đang cúi đầu trước tên thợ giày quý tộc Vatinius của chúng ta vậy. Chúc ngủ ngon.

Nói rồi, gỡ chiếc vòng hoa đội đầu xuống, ông cùng Eunice chuẩn bị ra về. Khi họ đã đi khuất, Vinicius bước vào thư viện và viết thư cho Lygia như sau:

– Khi đôi mắt đẹp của nàng mở ra, ta muốn bức thư này gửi đến nàng lời Chào buổi sáng! Đó là lý do ta viết lúc này, dẫu cho ngày mai ta sẽ được gặp nàng. Ngày kia Caesar sẽ đi Antium – và ta, ôi chao! buộc phải đi cùng y. Ta đã nói với nàng rồi, không tuân lệnh nghĩa là mạo hiểm với sinh mạng – mà hiện tại ta không tìm đâu ra dũng khí để chết. Nhưng nếu nàng không muốn ta đi, hãy viết chỉ một chữ thôi, ta sẽ ở lại. Petronius sẽ dùng lời lẽ để hóa giải hiểm nguy cho ta. Hôm nay, trong giờ phút hân hoan tột độ, ta đã ban thưởng cho toàn bộ nô lệ của mình; những ai đã phục vụ trong nhà từ hai mươi năm trở lên, ngày mai ta sẽ dẫn họ ra trước quan tòa praetor để trả tự do. Nàng yêu dấu của ta hẳn phải khen ngợi ta chứ, vì hành động này theo ta nghĩ sẽ rất phù hợp với tôn giáo hiền hòa của nàng; thứ hai, ta làm điều này vì chính nàng. Họ sẽ phải cảm tạ nàng vì sự tự do của mình. Ngày mai ta sẽ nói với họ điều đó, để họ biết ơn nàng và ca tụng tên tuổi nàng. Ta xin dâng hiến cuộc đời mình làm nô lệ cho hạnh phúc và cho nàng. Nguyện xin Chúa ban ơn để ta không bao giờ phải nhìn thấy sự giải thoát. Nguyền rủa Antium và chuyến đi của Ahenobarbus! Ta hạnh phúc gấp ba gấp bốn lần vì mình không khôn ngoan được như Petronius; nếu được thế, có khi ta lại bị buộc phải đi Hy Lạp mất thôi. Trong lúc này, khoảnh khắc chia ly sẽ làm ngọt ngào thêm ký ức của ta về nàng. Bất cứ khi nào có thể dứt ra được, ta sẽ nhảy lên lưng ngựa, phi nước đại trở về Roma, để được mãn nhãn ngắm nhìn nàng và thỏa tai nghe giọng nói của nàng. Khi không thể đến được, ta sẽ sai một tên nô lệ mang thư và thăm hỏi tình hình của nàng. Ta gửi lời chào đến vị nữ thần của ta, và xin ôm lấy đôi chân nàng. Đừng giận vì ta gọi nàng là nữ thần. Nếu nàng cấm, ta sẽ vâng lời, nhưng hôm nay ta không thể gọi nàng bằng gì khác được. Ta chúc mừng nàng về ngôi nhà tương lai của chúng ta bằng tất cả tâm hồn mình.