Caesar, khi trở về thành Rome, cảm thấy bực bội vì chính chuyến quay về của mình, và chỉ ít ngày sau, trong lòng hắn lại trỗi dậy khao khát được sang thăm Achaea. Hắn thậm chí còn ban hành một chiếu chỉ tuyên bố rằng chuyến đi vắng của mình sẽ ngắn ngủi và việc nước sẽ không vì thế mà bị đình trệ. Cùng với đám cận thần Augustian, trong đó có Vinicius, hắn tới điện Capitol để dâng lễ tah tạ các vị thần cho chuyến đi được hanh thông. Thế nhưng, sang đến ngày thứ hai, khi hắn ghé thăm đền thờ Vesta, một sự việc đã xảy ra làm thay đổi toàn bộ kế hoạch của hắn. Nero vốn sợ các vị thần dẫu chẳng mờ mồ tin tưởng vào họ; hắn đặc biệt khiếp sợ nữ thần Vesta bí ẩn, người đem lại cho hắn nỗi hãi hùng sâu sắc đến mức cứ hễ nhìn thấy vị thần linh cùng ngọn lửa thiêng là tóc gáy hắn lại dựng đứng vì kinh hoàng, hàm răng đánh vào nhau lập cập, toàn thân run lẩy bẩy, rồi ngã quỵ vào vòng tay của Vinicius lúc ấy đang đứng ngay sau hắn. Hắn lập tức được khiêng ra khỏi ngôi đền và đưa về cung điện Palatine. Tại đây, hắn sớm hồi tỉnh nhưng phải nằm liệt giường suốt cả ngày hôm đó. Hắn còn tuyên bố, trước sự kinh ngạc tột độ của những kẻ có mặt, rằng hắn hoãn chuyến đi vì thần linh đã thầm mách bảo hắn chớ nên vội vàng. Chỉ một giờ sau, khắp thành Rome loan tin rằng Caesar, thấu hiểu nét mặt ủ rũ của thần dân và vì tình yêu thương họ như cha đối với con, quyết định ở lại để cùng chia sẻ vận mệnh cũng như niềm vui với họ. Đám đông vô cùng hoan hỉ trước quyết định này, và chắc mẩm rằng họ sẽ không phải bỏ lỡ những màn đấu vật hay những đợt phát lúa mì miễn phí, bèn ùn ùn kéo đến trước cổng cung điện Palatine, hô vang những lời tôn vinh vị Caesar thần thánh. Trong khi đó, vị hoàng đế vừa tạm dừng ván cờ xúc xắc đang chơi vui vẻ với đám Augustian, liền cất tiếng:
– Phải, ta cần phải hoãn chuyến đi lại rồi. Ai Cập, với lời tiên tri sẽ thống trị phương Đông, chắc chắn không thể thoát khỏi tay ta; thế nên Achaea cũng sẽ chẳng mất đi đâu cả. Ta sẽ hạ lệnh đào xuyên qua eo đất Corinth; ta sẽ dựng lên ở Ai Cập những công trình vĩ đại khiến các kim tự tháp trông chẳng khác nào đồ chơi trẻ con; ta sẽ cho xây một bức tượng nhân sư lớn gấp bảy lần kẻ đang đắm mình nhìn ra vùng hoang mạc ngoài thành Memphis; nhưng ta sẽ bắt nó mang khuôn mặt của chính ta. Các thế hệ mai sau sẽ chỉ nhắc đến công trình ấy và đến ta mà thôi.
– Bằng những vần thơ của ngài, ngài đã tự dựng cho mình một tượng đài rồi, không phải lớn gấp bảy, mà là gấp ba lần bảy lần kim tự tháp Cheops ấy chứ, Petronius cất lời.
– Thế còn qua tiếng hát của ta thì sao? Nero gặng hỏi.
– Ồ! Ước gì người ta có thể tạc cho ngài một bức tượng, giống như tượng Memnon, biết cất lên giọng ca của ngài mỗi khi bình minh ló dạng! Muốn đời sau, những vùng biển cận kề Ai Cập sẽ nườm nượp tàu thuyền chở du khách từ bốn phương tụ hội về chỉ để đắm mình lắng nghe tiếng hát của ngài.
– Than ôi! Nào có mấy ai làm được điều đó? Nero thở dài.
– Nhưng ngài có thể ra lệnh tạc bằng đá bazan hình ảnh chính ngài đang ngự trên chiếc xe chiến bốn ngựa.
– Đúng vậy! Ta sẽ làm thế!
– Ngài sẽ ban một món quà tuyệt diệu cho nhân loại.
– Ở Ai Cập, ta sẽ kết hôn với Nữ thần Mặt Trăng, người giờ đây đã là góa phụ, và khi ấy ta mới thực sự trở thành một vị thần.
– Và ngài sẽ ban cho chúng tôi những vì sao làm vợ; chúng ta sẽ lập ra một chòm sao mới, gọi là chòm sao Nero. Nhưng xin ngài hãy gả Vitelius cho sông Nile, để hắn có thể sinh ra loài hà mã. Hãy ban vùng hoang mạc cho Tigellinus, hắn sẽ làm vua của loài chó rừng.
– Thế còn ta, ngươi định dành cho ta thứ gì? Vatinius hỏi.
– Nguyện thần Apis phù hộ cho ngươi! Ngươi đã tổ chức những igan trò tuyệt mỹ ở Beneventum đến mức ta chẳng nỡ chúc điều dữ cho ngươi. Hãy đóng một đôi bốt cho bức tượng nhân sư – kẻ mà đôi chân chắc hẳn phải tê cóng trong những đêm sương giá; sau đó ngươi sẽ làm dép cho các pho tượng Colossi đang đứng thành hàng trước các ngôi đền. Ai nấy rồi cũng sẽ tìm được việc làm thích hợp cho mình ở đó thối. Domitius Afer chẳng hạn, sẽ làm thủ quỹ, vì hắn vốn nổi tiếng là người liêm khiết. Ta rất vui, hỡi Caesar, khi ngài đang mơ về Ai Cập, nhưng ta cũng buồn vì ngài đã hoãn lại kế hoạch du hành.
– Mắt phàm của các ngươi chẳng nhìn thấy gì sảng cả, bởi thần linh sẽ hóa vô hình trước bất cứ ai mà họ muốn, Nero nói. Phải biết rằng khi ta ở trong đền thờ Vesta, chính ngài đã đứng cạnh ta và thì thầm vào tai ta rằng: “Hãy hoãn chuyến đi lại.” Chuyện đó xảy ra bất ngờ đến nỗi ta vô cùng hoảng hốt, dẫu cho ta phải biết ơn sự quan tâm hiển hiện mà các vị thần dành cho mình.
– Tất cả chúng thần đều hoảng hốt, Tigellinus lên tiếng, và trinh nữ Rubria đã ngất xỉu.
– Rubria ư! Nero thốt lên. Nàng mới có chiếc cổ trắng ngần làm sao!
– Nhưng nàng đã đỏ mặt khi trông thấy vị Caesar thần thánh...
– Đúng thế! Ta cũng tự mình nhận ra điều đó. Thật kỳ diệu. Trong mỗi trinh nữ Vesta đều ẩn chứa một nét thiêng liêng, và Rubria thì vô cùng xinh đẹp.
Rồi sau một thoáng trầm ngâm, hắn cất lời: – Hãy nói cho ta hay, tại sao người ta lại sợ Vesta hơn các vị thần khác cơ chứ? Điều này có nghĩa là gì? Dù ta là vị tư tế tối cao, thế mà nỗi sợ hãi vẫn trùm lấy ta ngày hôm nay. Ta chỉ nhớ là mình đã lùi lại và suýt ngã quỵ xuống đất nếu không có ai đỡ lấy. Đó là ai vậy?
– Là thần thiếp, Vinicius đáp.
– Ồ, hỡi “thần Mars dũng mãnh”! Sao ngươi lại không có mặt ở Beneventum? Người ta bảo ta rằng ngươi bị ốm, và quả thực sắc mặt ngươi đã thay đổi. Nhưng ta nghe nói Croton muốn giết ngươi cơ mà? Có thật thế không?
– Thưa thật vậy, hắn đã đánh gãy tay thần; nhưng thần đã tự vệ.
– Bằng một cánh tay bị gãy ư?
– Có một tên bárbaro đã giúp thần; hắn còn khỏe hơn cả Croton.
Nero kinh ngạc nhìn hắn: – Khỏe hơn cả Croton ư? Ngươi đang đùa đấy chứ? Croton là kẻ khỏe nhất trong số những người khỏe, thế mà giờ lại xuất hiện một tên Syphax đến từ Ethiopia nữa cơ à.
– Thưa Caesar, thần xin tâu những gì chính mắt thần đã thấy.
– Viên ngọc quý ấy đâu rồi? Chẳng lẽ hắn chưa lên làm vua xứ Nemi sao?
– Thưa Caesar, thần không dám chắc. Thần đã mất dấu hắn rồi.
– Ngươi thậm chí còn chẳng biết hắn thuộc giống dân nào sao?
– Bấy giờ tay thần bị gãy nên không thể dò la về hắn được.
– Hãy đi tìm và mang hắn về cho ta.
– Trẫm sẽ lo việc đó, Tigellinus nói.
Nhưng Nero lại tiếp tục hướng về phía Vinicius: – Ta cảm ơn ngươi vì đã đỡ lấy ta; không chừng ta đã vỡ đầu khi ngã rồi. Xưa kia ngươi là một bạn rượu tốt, nhưng những chuyến hành quân và phục vụ dưới quyền Corbulo đã làm ngươi trở nên cộc cằn ít nhiều; ta rất ít khi gặp lại ngươi.
– Thế còn thiếu nữ có vòng hông thon thả mà ngươi từng say đắm ấy ra sao rồi, hắn cất giọng hỏi sau một lát, người mà ta đã bắt từ nhà Aulus giao lại cho ngươi ấy?
Vinicius có chút bối rối, nhưng Petronius đã kịp thời giải vây cho hắn: – Thưa bệ hạ, thần xin cá cược rằng hắn đã quên bén mất rồi. Ngài có thấy vẻ bối rối của hắn không? Cứ hỏi xem từ đó đến nay hắn đã qua lại với bao nhiêu bóng hồng đi, và thần chẳng dám đảm bảo là hắn đủ sức trả lời đâu. Dòng họ Vinicius vốn là những trang nam nhi thượng võ, nhưng lại càng là những kẻ ham vui có hạng. Họ cần cả một bầy đàn cơ đấy. Xin ngài hãy trừng phạt hắn vì điều đó, thưa bệ hạ, bằng cách đừng mời hắn dự bữa tiệc mà Tigellinus hứa tổ chức để vinh danh ngài trên hồ Agrippa.
– Ta sẽ không làm thế đâu. Ta tin rằng, hỡi Tigellinus, những bay đàn giai nhân ở đó sẽ chẳng thể thiếu được.
– Liệu các nữ thần Graces có thể vắng mặt ở nơi mà thần Tình Yêu ngự trị cơ chứ? Tigellinus đáp.
– Nỗi chán chường đang hành hạ ta, Nero than thở. Ta ở lại Rome theo ý muốn của nữ thần, nhưng ta không thể nào chịu nổi thành phố này. Ta sẽ đi Antium. Ta cảm thấy ngột ngạt giữa những con phố chật hẹp này, giữa những ngôi nhà xiêu vẹo và những con hẻm tối tăm. Bầu không khí ô uế ấy thậm chí còn len lỏi cả vào dinh thự và khu vườn của ta. Ồ, giá như một trận động đất có thể xóa sổ Rome, giá như một vị thần tức giận nào đó san bằng nó xuống mặt đất! Ta sẽ cho thiên hạ thấy một thành phố – đứng đầu thế giới và là thủ đô của ta – phải được xây dựng như thế nào.
– Hỡi Caesar, Tigellinus đáp lời, ngài vừa nói rằng: “Giá như một vị thần tức giận nào đó phá hủy thành phố này” – có phải thế không?
– Đúng vậy! Thì sao nào?
– Thế chẳng phải ngài chính là một vị thần đó sao?
Nero phất tay với vẻ mặt chán ngán và cất lời: – Chúng ta hãy chờ xem màn trình diễn của ngươi trên hồ Agrippa đã. Sau đó ta sẽ đi Antium. Tất cả các ngươi đều nhỏ bé, nên chẳng thể hiểu được rằng ta cần những thứ vĩ đại nhường nào.
Đoạn, hắn nhắm mắt lại như ngầm ra hiệu rằng mình cần được nghỉ ngơi. Quả nhiên, đám Augustian bắt đầu tản đi. Petronius bước ra cùng Vinicius và bảo hắn: – Thế là ngươi được mời tham gia cuộc vui rồi đấy. Râu Đồng đã hủy chuyến đi, nhưng hắn sẽ còn điên cuồng hơn trước; hắn đã bám rễ ở cái thành phố này như trong chính ngôi nhà của mình. Cả ngươi nữa, hãy cố mà tìm lấy chút niềm vui và sự quên lãng trong những cơn điên rồ này. Thôi nào! Chúng ta đã chinh phục thế giới, và chúng ta có quyền tự thưởng cho những cuộc vui. Này Marcus, ngươi là một chàng trai khôi ngô, và ta cho rằng một phần sự yếu mềm mà ta dành cho ngươi là vì thế. Thề có nữ thần Diana xứ Ephesus! Giá như ngươi nhìn thấy hàng mày đang cau lại của mình, cùng nét mặt phảng phất dòng máu cổ xưa của những người Quirites! Những kẻ đứng cạnh ngươi trông chẳng khác nào đám nô lệ được phóng thích. Thật đấy! Nếu không vì cái tôn giáo điên rồ ấy, thì giờ này Lygia đã ở trong nhà ngươi rồi. Hãy thử chứng minh cho ta một lần nữa xem họ có phải là kẻ thù của sự sống và nhân loại hay không đi. Họ đã đối xử tốt với ngươi, thế nên ngươi có thể mang ơn họ; nhưng nếu ở vị trí của ngươi, ta sẽ căm ghét cái tôn giáo ấy đến tận xương tủy và tìm kiếm lạc thú ở bất cứ nơi nào có thể. Ta nhắc lại, ngươi là một kẻ khôi ngô, và thành Rome này đang nhung nhúc những phụ nữ đã ly hôn.
– Ta chỉ ngạc nhiên là tất cả những điều này vẫn chưa làm ngươi phải tra tấn tâm can sao?
– Ai bảo với ngươi là không? Nó đã tra tấn ta từ lâu rồi, nhưng ta đâu phải ở độ tuổi của ngươi. Hơn nữa, ta còn có những vướng bận khác mà ngươi không có. Ta yêu sách vở, còn ngươi chẳng màng gì đến chúng; ta yêu thi ca, thứ khiến ngươi phải nhức đầu; ta yêu đồ gốm, đá quý cùng muôn vàn thứ khác mà ngươi chẳng thèm liếc mắt nhìn; ta bị đau lưng, còn ngươi thì không; và cuối cùng, ta đã tìm thấy Eunice, còn ngươi chẳng tìm được thứ gì tương tự. Đối với ta, sống trong dinh thự giữa những kiệt tác là một niềm vui; còn về phần ngươi, ta chẳng bao giờ có thể đào tạo ngươi thành một kẻ có khiếu thẩm mỹ được. Ta thừa biết rằng trong cuộc đời này ta sẽ chẳng tìm thấy gì ngoài những gì ta đã có; còn chính ngươi thì vẫn mông lung hy vọng và kiếm tìm không dứt. Giờ đây, nếu cái chết viếng thăm ngươi, dẫu cho ngươi có dũng cảm và sầu muộn đến đâu đi nữa, ngươi cũng sẽ ra đi trong sự bàng hoàng vì nhận ra mình phải rời khỏi thế giới này; nhưng ta sẽ đón nhận cái chết như một tất yếu, với niềm tin chắc rằng chẳng có trái ngọt nào trên cõi đời này mà ta chưa nếm thử. Ta không vội vã, cũng chẳng chậm chạp; ta sẽ chỉ cố gắng sống vui vẻ cho đến phút cuối cùng. Trên đời này vẫn có những kẻ hoài nghi vui tính. Đối với ta, phái khắc kỷ chỉ là lũ ngốc; nhưng dẫu sao chủ nghĩa khắc kỷ cũng tôi luyện con người, trong khi đám tín đồ Cơ Đốc của ngươi lại mang sự u sầu đến cho thế giới này, chẳng khác nào những giọt mưa rây rả giữa thiên nhiên. Ngươi có biết ta vừa hay tin gì không? Rằng trong những ngày lễ hội mà Tigellinus sắp tổ chức tại hồ Agrippa, sẽ có cả những nhà thổ, và ở đó sẽ có cả những phụ nữ thuộc các danh gia vọng tộc nhất Rome. Liệu có lấy một người đủ xinh đẹp để an ủi ngươi chăng? Sẽ có cả những thiếu nữ lần đầu bước chân vào giới thượng lưu – xuất hiện dưới hình hài các nữ thần nước. Chế độ Caesar La Mã của chúng ta là thế đấy! Tiết trời đã ấm áp trở lại; cơn gió thoảng giữa trưa sẽ sưởi ấm làn nước chứ không làm mọc mụn nhọt trên những thân hình khỏa thân đâu. Còn ngươi, hỡi Narcissus, hãy nhớ lấy điều này, sẽ chẳng có mảy may một ai từ chối ngươi đâu – không một ai cả, dẫu cho nàng có là một trinh nữ Vesta đi nữa.
Vinicius bắt đầu dùng lòng bàn tay đấm vào đầu mình, tựa như một kẻ tâm trí lúc nào cũng bận rộn với một ý nghĩ duy nhất.
– Ta chắc phải may mắn lắm mới tìm được một người như thế.
– Và ai đã gây ra chuyện này cho ngươi, nếu không phải là lũ người Cơ Đốc kia? Thế nhưng những kẻ có tôn chỉ sống là một cây thập giá thì chẳng thể khác được đâu. Hãy nghe ta nói này: Hy Lạp vốn xinh đẹp và đã sáng tạo ra sự thông thái; chúng ta tạo ra sức mạnh; và theo ý ngươi thì lời dạy này có thể tạo ra cái gì? Nếu ngươi biết, hãy giải thích cho ta; vì thề có thần Pollux! ta chẳng tài nào đoán nổi.
– Có vẻ như ngươi đang sợ ta trở thành tín đồ Cơ Đốc thì phải, Vinicius nói, nhún vai.
– Ta sợ ngươi tự hủy hoại cuộc đời mình thì có. Nếu ngươi không thể làm một người Hy Lạp, thì hãy làm một người La Mã; hãy sở hữu và hưởng thụ. Những sự điên rồ của chúng ta ít nhiều đều có lý lẽ riêng, bởi trong đó ẩn chứa một dạng tư duy của chính chúng ta. Ta khinh thường Râu Đồng, bởi hắn chỉ là một tên hề Hy Lạp. Nếu hắn tự nhận mình là người La Mã, ta đã công nhận hắn có lý khi tự cho phép mình làm những chuyện điên rồ. Hãy hứa với ta rằng, nếu ngươi bắt gặp một tín đồ Cơ Đốc nào khi trở về nhà, ngươi sẽ lè lưỡi ra trêu hắn. Nếu hắn là vị lương y Glaucus, hẳn hắn cũng chẳng ngạc nhiên đâu. – Hẹn gặp lại ngươi trên hồ Agrippa.
