Bài văn này thoạt nhìn qua của Từ Ngôn là triển khai theo lời Thánh nhân, nhưng ngẫm nghĩ kỹ lại mới phát hiện ra hắn đi theo một lối đi riêng.

Hắn chỉ ra trước tiên rằng "Hình có thể tạm ước kỳ dân", "Lễ có thể tiệm hiệp kỳ dân", từ đó thuận theo tự nhiên mà nêu lên đạo trị quốc "Với việc cấm dân làm ác, chi bằng dạy dân làm thiện".

Nhìn toàn bộ bài văn, phần trên viết "Đạo chi dĩ chính", "Dân miễn nhi vô sỉ"; phần dưới viết "Đạo chi dĩ đức", "Hữu sỉ thả cách".

Tư duy rõ ràng, đâm trúng chỗ hiểm.

Nếu là đặt ở một tháng trước, Từ Ngôn chắc chắn không thể viết ra một bài văn hoàn hảo nhường này. Hắn có lẽ có rất nhiều điểm sáng, nhưng làm thế nào để dung hợp những điểm sáng ấy lại với nhau tạo thành một bài văn tuyệt đối không đơn giản chỉ nói suông là được, mà phải dựa vào luyện tập.

Chỉ có thể nói trời không phụ lòng người chăm chỉ, sự huấn luyện ma quỷ của Từ Ngôn đã phát huy tác dụng. Những học tử cùng đi thi huyện thí với hắn có lẽ kém hơn hắn ở sự chăm chỉ học chết một chỗ, nhưng trong việc luyện tập viết bài văn một cách hiệu quả rồi tổng kết nâng cao thì kém xa lắc. Dù sao Từ Ngôn cũng có đại nho đời đời Tự Sơn tiên sinh làm thầy kèm cặp riêng, nếu mà còn ngộ không ra thứ gì nữa thì quá thất bại.

Viết xong bốn bài Tứ thư, Từ Ngôn buông bút thả lỏng mấy ngón tay.

Tuy bài văn này chỉ có vỏn vẹn mấy trăm chữ, nhưng viết một mạch xong ngón tay vẫn có chút mỏi.

Khoảng chừng nghỉ ngơi một nén nhang, Từ Ngôn cảm thấy điều chỉnh đã hòm hòm, liền bắt đầu chuẩn bị thi đề Ngũ kinh.

Bản kinh của Từ Ngôn là "Kinh Thi", đề bài là Khởi viết vô y.

Đề bài xuất từ "Tần phong - Vô y".

Đề này Từ Ngôn vừa hay đã từng luyện qua, tự nhiên là thuận tay lấy dùng.

Nhấc bút chấm mực, vung bút viết nhanh, một bài văn ào ào trôi chảy liền đặt lên giấy.

Từ Ngôn đọc lại một lượt từ đầu đến cuối, ngoại trừ có mấy chữ vì quá kích động nên viết hơi phóng khoáng ra thì hắn vẫn vô cùng hài lòng.

Đề thi cuối cùng chính là thí thi.

Thí thi thời nhà Minh không phải là đề thi chính thức của khoa cử, các kỳ đại khảo như hương thí, hội thí đều không đặt nội dung này. Thế nhưng huyện thí, phủ thí thường dùng thí thi để thay thế cho một bài văn, dẫu sao việc chấm thi ở cấp địa phương đều do một mình cha mẹ quan lo liệu, nếu toàn xem văn chương thì tri phủ tri huyện sẽ mệt đến chết tươi.

Đề bài là: Phó đắc thiên tâm thủy diện.

Thí thi là làm thơ theo đề tài định sẵn, trước tiên phải nắm rõ đề bài xuất phát từ đâu, bằng không cho dù thơ có làm hay đến mấy cũng là công toi.

Thứ mà Từ Ngôn thích nhất trong đời chính là đọc thơ ngâm thơ, đối với câu này hắn tự nhiên không hề xa lạ.

Phó đắc thiên tâm thủy diện xuất phát từ bài "Thanh dạ ngâm" của đại nho đời Tống Thiệu Ung.

Toàn bài thơ là "Nguyệt đáo thiên tâm xứ, phong lai thủy diện thời. Nhất ban thanh ý vị, liễu đắc thiểu nhân tri."

Có thể thấy đề bài thí thi lấy từ hai câu đầu trong bài thơ của Thiệu Ung. Cần phải dựa vào đó để làm một bài ngũ ngôn bát vận.

Làm thơ là sở trường của Từ Ngôn, hắn ngẫm nghĩ một lát rồi nhấc bút viết:

"Dạ nguyệt huy bồng đảo, xuân phàm mãn dịch trì.

Thiên tâm chiêu lãng triệt, thủy diện tĩnh liên y.

Phổ bác chiêm như thử, thanh thanh niệm tại tư.

Ngọc hoành huyền tự chính, kim giám chiếu vô tư.

Tiêu tức tiên nghiên dịch, văn chương thục ngộ thi.

Hư minh tiên giới hồi, phi dược hóa cơ tùy.

Tinh thái la hung tế, vân quang tẩy nhãn thời.

Thận tu khâm ngự luận, chí lý thánh nhân tri."

Bài thơ này tuy về cảnh giới không bằng những bài Đường thi đỉnh cao ấy, nhưng hơn ở chỗ niêm luật đối xứng hài hòa, thí thi mà làm được thế này đã là cực kỳ xuất sắc rồi.

Ba đề thi làm xong, thời gian mới trôi qua hơn một nửa.

Các thí sinh còn lại phần lớn đang cắm cúi viết, mà Từ Ngôn đã chẳng còn việc gì để làm.

Huyện thí không hề tiến hành niêm phong dán kín tên họ để sao chép lại, hắn viết tên tuổi ngay trên bài thi, lại đọc thông suốt một lượt văn chương và thơ.

Một cuộn giấy thi với chất lượng như thế này, ở trong kỳ huyện thí có thể coi là hạc giữa bầy gà.

Từ Ngôn tuy không dám khẳng định bản thân nhất định có thể đạt giải nguyên, nhưng thông qua huyện thí thì chắc chắn không có bất kỳ vấn đề gì.

Không muốn lãng phí thời gian nữa, Từ Ngôn quyết định nộp bài trước thời hạn.

Việc này ở kỳ huyện thí cực kỳ hiếm thấy, suy cho cùng các thí sinh đều hy vọng nắm bắt từng chút thời gian để trau chuốt bài văn, nhằm đạt được hiệu quả tốt nhất để giành lấy sự ưu ái của đại nhân tri huyện.

Nhưng hiếm thấy không có nghĩa là không cho phép, chỉ cần thí sinh quyết định nộp bài trước, các lại dịch cũng sẽ thu bài thôi.

Chỉ là sau khi nộp bài thì thí sinh sẽ không thể tiếp tục ở lại lều thi, mà bắt buộc phải rời khỏi huyện học ngay lập tức.

Từ Ngôn tự nhiên cũng chẳng muốn ở lại cái nơi tụ tập mùi "mồ hôi chua" như thế này lâu dài, nộp bài xong liền rời khỏi huyện học.

Thi xong trường chính thứ nhất, việc mà Từ Ngôn phải làm chính là chờ đợi.

Nếu không có tai nạn gì bất ngờ xảy ra thì hắn sẽ trực tiếp đậu luôn, không cần phải thi trường tiếp theo nữa.

Đương nhiên, Từ Ngôn vẫn mang chút ít mong ngóng đối với thứ hạng.

Lại nói Từ Ngôn trở về phủ, suýt chút nữa khiến Từ Hoài Viễn giật mình hoảng hốt.

"Con trai ta sao lại về sớm thế này, chẳng lẽ gặp phải đề không biết làm ư? Ai chà, vi phụ trước kia đã nói với con thế nào hả? Cho dù đề bài không biết viết, thì dẫu có bịa ra cũng phải bịa cho ra một bài văn viết kín giấy chứ."

Vẻ mặt thống khổ khôn cùng của Từ Hoài Viễn đã chọc cười Từ Ngôn.

“Cha, sao cha lại xem thường con trai mình thế chứ. Mấy đề bài đơn giản thế này sao có thể làm khó được con? Vô vị, vô vị lắm cơ. Nói thật với cha, con chỉ dùng một nửa thời gian là đã làm xong cả ba đề rồi!"

"Hả?"

Từ Hoài Viễn rõ ràng bị dọa cho sợ hãi: "Con trai ta chẳng lẽ bệnh nhức đầu lại tái phát rồi ư? Thế này thì tính sao đây!"

Từ Ngôn mang vẻ mặt đầy vạch đen nhìn Từ Hoài Viễn, buông tay nói: "Cha à, chẳng lẽ cha không thể tin tưởng con trai mình một lần hay sao? Lùi một bước mà nói, chẳng lẽ cha không thể tin tưởng Tự Sơn tiên sinh một lần ư?"

Nghe thấy hai tiếng Tự Sơn tiên sinh, trong lòng Từ Hoài Viễn mới coi như có chút đáy.

Người ta vẫn nói danh sư xuất cao đồ. Tự Sơn tiên sinh dẫu sao cũng là một đại nho đời đời, cho dù có truyền thụ ba phần kiến thức cho con trai đi nữa, thì con trai cũng nên đủ sức đối phó với huyện thí rồi.

“Cha tin con.” Từ Hoài Viễn vỗ vỗ vai Từ Ngôn cảm thán nói: "Con trai ta cuối cùng cũng sắp có tiền đồ rồi, cha rất an lòng."

---❊ ❖ ❊---

Kỳ huyện thí thứ nhất rốt cuộc cũng kết thúc, tri huyện Triệu Nhược Hải đối mặt với đống bài thi xếp đầy một bàn mà cau mày nhăn trán chặt chẽ.

Nếu những thí sinh này viết văn hay ho một chút thì cũng thôi đi, đằng này bài nọ còn kém hơn bài kia, có bài thậm chí còn nhảm nhí chẳng ra sao cả.

Nghĩ kỹ lại thì cũng chẳng có cách nào khác. Văn giáo Chiết Giang Bố chính sứ ti rất hưng thịnh, nhưng nguyên nhân chủ yếu là do các phủ như Hàng Châu, Thiệu Hưng bồi dưỡng người đọc sách rất tốt, mầm non tốt cứ hết lứa này đến lứa khác.

Mà văn giáo của Ninh Bồ phủ lại ở vào mức độ trung du trong toàn bộ Chiết Giang Bố chính sứ ti. Còn về phần Định Hải huyện, ở Ninh Ba phủ lại tiếp tục là sự tồn tại đứng bét bảng. Nghĩ như vậy thì cũng chẳng có gì lạ nữa.

Triệu Nhược Hải dẫu sao cũng là xuất thân tiến sĩ, trình độ bát cổ văn tự nhiên là không có gì để bàn cãi.

Lúc đầu hắn còn có thể nghiêm túc đọc từ đầu đến cuối, xem được mấy chục bài thì tâm lý đã hoàn toàn sụp đổ, chỉ hận không thể tự chọc mù hai mắt mình.

Để không tiếp tục đọa đày bản thân nữa, tri huyện đại nhân quyết định đi xem phần phá đề trước, phá đề viết kém thì đều đồng loạt đánh tụt xuống để thi lại kỳ sơ phục.

Đúng lúc tri huyện đại nhân bị hành hạ đến mức sắp chìm vào tuyệt vọng, thì có một bài văn khiến hắn phải sáng bừng cả mắt.

“Thánh nhân luận trị, nhi biện kỳ ứng ư tâm tích yên. Phu chính hình khả dĩ tạm ước kỳ dân, thử tích ứng lễ khả dĩ tiệm hiệp kỳ dân, thử tâm ứng dã. Tri thử khả dĩ luận trị hĩ.”

Phá đề này, sắc bén thật đấy!

Tri huyện đại nhân lập tức nổi lên hứng thú, đọc một mạch hết cả bài văn, không kìm được mà cảm thán ngợi khen: "Bài văn hay, bài văn hay thật đấy! Không ngờ huyện Định Hải của ta lại có thể xuất hiện nhân tài kiệt xuất nhường này."

Lúc này hắn mới nhớ ra đi xem tên họ của thí sinh, đợi đến khi nhìn thấy hai chữ Từ Ngôn xong mới cảm thán rằng: "Từ Dĩ Thời a Từ Dĩ Thời, quả nhiên ngươi không làm bản huyện thất vọng!"

---❊ ❖ ❊---