Trong khi Áo đang hành động, người Anh cũng không hề nhàn rỗi. Để lôi kéo Nga, Bộ trưởng Ngoại giao Anh, George, đích thân đến St. Petersburg.
Thời đại công nghiệp có một dấu hiệu rõ rệt nhất, đó chính là tốc độ. Thời Trung Cổ, từ London đến St. Petersburg thường mất hơn nửa tháng, giờ chỉ cần bốn, năm ngày.
Kỹ thuật hàng hải biến đổi từng ngày, gắn kết thế giới loài người chặt chẽ hơn. Mọi chuyện đều có hai mặt, liên hệ càng chặt chẽ, tranh chấp quốc tế cũng tăng lên.
Bước ra khỏi tàu, nhìn về phía đám người đón tiếp thưa thớt phía trước, cơn giận của George đã bốc lên.
Quá coi thường người khác! Một vị Bộ trưởng Ngoại giao Anh đi đến đâu cũng là khách quý, không ngờ người Nga lại không nể mặt đến vậy.
Đừng nói thành viên hoàng thất, ngay cả quan chức cấp cao trong chính phủ Sa hoàng cũng không có ai đến. Chỉ phái mấy tên quan viên cấp thấp, thân phận hai bên hoàn toàn không tương xứng, có thể nói là vô cùng thất lễ.
Dĩ nhiên, đó là cách nhìn của người Anh. Với người Nga, đãi ngộ như vậy đã là nể mặt lắm rồi.
Chiến tranh Anh-Nga vừa kết thúc, thù hận giữa hai nước đang ở đỉnh điểm. Lúc này chính phủ mà đi lấy lòng người Anh, dân chúng trong nước sẽ nghĩ gì?
Các chính khách đều là người thông minh, biết lựa chọn nào có lợi nhất cho mình. Tiếp đãi người Anh là một nhiệm vụ tốn công vô ích, nên ai cũng tìm cách thoái thác, đến khi không thể đẩy được nữa thì thôi.
Các nhân vật lớn không tới, đám đông hoan nghênh lại càng không có. Tinh thần dân tộc không phải là hư danh, lỡ có vài thanh niên nhiệt huyết xông lên quyết đấu với người Anh thì thật lúng túng.
Chuyện như vậy không phải chưa từng xảy ra, mở sách lịch sử ra sẽ thấy, số quan ngoại giao Nga bỏ mạng vì đấu súng đã vượt quá hai con số, trong đó có cả nhà thơ Pushkin lừng lẫy.
Tức giận thì tức giận, việc vẫn phải làm. Tình hình quốc tế hiện tại bất lợi cho Anh, xử lý không khéo thì ngôi bá chủ thế giới sẽ đổi chủ.
Nhân viên tiếp đón không đủ tầm, George dĩ nhiên không lãng phí thời gian với họ. Xuống tàu xong, ông đi thẳng đến đại sứ quán, từ chối cả tiệc chiêu đãi.
...
"Chuyện gì xảy ra, tại sao người Nga lại lạnh nhạt như vậy?"
George nghiêm giọng hỏi. Nếu là phỏng vấn chính thức, bộ ngoại giao hai nước phải liên lạc trước. Trong tình huống bình thường, chuyện này phải thống nhất từ trước, ít nhiều gì cũng phải giữ thể diện.
Richard Truli, Công sứ, giải thích: "Tình hình rất tệ, một tháng trước người Áo bất ngờ ra tay, gây ra làn sóng phản Pháp ở St. Petersburg.
Dân gian Nga vốn đã có tâm lý phản Pháp mạnh mẽ, phe thân Áo lại chiếm vị trí chủ đạo trong chính phủ Sa hoàng, trên dưới cấu kết, rất nhanh đã bùng nổ phong trào phản Pháp trên toàn dân.
Đến khi chúng ta kịp phản ứng, chuẩn bị các biện pháp đối phó thì mọi chuyện đã muộn.
Dư luận dân gian ảnh hưởng, thêm vào sự cổ xúy của phe thân Áo, lập trường chính trị của chính phủ Sa hoàng có lẽ đã thay đổi."
Đây không phải là trách nhiệm của ông, vì chiến tranh Anh-Nga, Anh đã rút đại sứ quán khỏi Nga. Richard Truli, trên thực tế, mới nhậm chức hơn một tháng.
Trong thời gian ngắn như vậy, có thể giải quyết ổn thỏa công việc thường ngày đã là khéo léo lắm rồi. Muốn phá hoại hành động của Áo thì quá khó cho ông.
George xua tay, thông cảm nói: "Thôi, đây không phải lỗi của ông. Ngay cả người Pháp cũng không phát hiện ra, huống chi là chúng ta?"
Là Bộ trưởng Ngoại giao Anh, George hiểu rõ các phe phái chính trị trong chính phủ Sa hoàng. Trước mắt, hoặc chính xác hơn là trong vài thập kỷ qua, phe thân Áo luôn nắm quyền.
Đó là do lợi ích quyết định. Khi việc buôn bán giữa Nga và Áo ngày càng phát triển, càng có nhiều người bị trói buộc vào chuỗi lợi ích này.
Không chỉ chính phủ Sa hoàng có nhiều người thân Áo, chính phủ Vienna cũng có nhiều quan chức thân Nga. Đây không phải là điều mà ý chí cá nhân có thể thay đổi.
Dĩ nhiên, khuynh hướng chính trị không nhất thiết tương đương với lập trường chính trị, về bản chất, mọi người vẫn hướng về quốc gia của mình.
Thông thường, khuynh hướng này chỉ phát huy tác dụng khi không gây tổn hại đến lợi ích của quốc gia.
Dù vậy, Anh cũng không thể phá hoại việc tạo dựng dư luận của Áo. Suy cho cùng, chiến tranh Anh-Nga vừa kết thúc, phe thân Anh trong chính phủ Sa hoàng căn bản không dám lộ diện.
Không có "địa đầu xà" phối hợp, Anh không thể tự mình hành động! Nếu công sứ Anh đứng ra giúp người Pháp, có lẽ phe chống chiến tranh cũng sẽ biến thành phe chủ chiến.
Tuy nhiên, George không coi sự thay đổi lập trường của chính phủ Sa hoàng là chuyện gì to tát. Giữa các quốc gia, chỉ có lợi ích là vĩnh hằng.
Theo George, ngăn chặn Áo xưng bá châu Âu là lợi ích chung của Anh và Nga. Việc chính phủ Sa hoàng tỏ ra lạnh lùng chỉ là để tự nâng giá trị.
Nếu thực sự không quan tâm, chính phủ Sa hoàng đã từ chối cuộc phỏng vấn này, chứ không cần phải làm những trò mờ ám không lên sân khấu.
"Tình hình trên chiến trường châu Âu có thực sự tệ đến vậy không?"
Richard Truli hỏi.
Thông tin ở St. Petersburg dù sao cũng bị bưng bít hơn, cho dù có tin tức truyền đến, cũng đã bị thêm mắm dặm muối, mất hết nguyên vị.
George gật đầu: "Tình hình ở khu vực Pháp thuộc Italy không yên, nhiều đội du kích xuất hiện trên bán đảo, phòng tuyến Nam Âu của Pháp đầy nguy cơ.
Trên chiến trường Trung Âu, quân Pháp có vẻ vẫn giữ vững thế công, nhưng thực chất đã kiệt quệ. Quân số giảm sút nghiêm trọng. Với tình hình hiện tại, Pháp nhiều nhất chỉ cầm cự được một năm nữa, sẽ bị Áo nghiền nát.
Tình hình chiến trường thay đổi khôn lường, không ai biết ngày mai sẽ xảy ra chuyện gì. Sớm thu xếp để tôi gặp gỡ giới lãnh đạo cấp cao của Nga, xây dựng liên minh can thiệp là việc cấp bách."
Không phải George mất bình tĩnh, mà là thời gian không còn nhiều.
Liên minh can thiệp không thể xây dựng trong một, hai ngày. Dù liên minh có thành lập, cũng cần phải điều phối quan hệ giữa các bên, không thể giải quyết trong chốc lát.
Nếu quan hệ nội bộ chưa được giải quyết ổn thỏa, chiến tranh châu Âu đã hạ màn, thì Anh sẽ gặp đại họa.
...
Gần như cùng lúc George đến St. Petersburg, cuộc đàm phán giữa Nga và Áo cũng hạ màn.
Sự thật một lần nữa chứng minh, không có gì mà tiền không thể làm được; nếu có, đó là vì chưa đủ tiền.
Vàng ròng bạc trắng, chính phủ Vienna dĩ nhiên không muốn cho, nhưng tiền của người khác thì Franz lại không thấy áp lực.
Sau khi chính phủ Vienna cam kết "Nếu chính phủ Sa hoàng tham chiến, sẽ nhận được khoản bồi thường không dưới 20% tổng số tiền bồi thường chiến tranh", chính phủ Sa hoàng đã không thể kiên trì được nữa.
Là cường quốc lớn thứ ba thế giới, tài sản của Pháp rất lớn. Tiền bồi thường sau chiến tranh ít nhất cũng phải vài tỷ thần tệ.
Tính theo mức thấp nhất là 20%, đó cũng là mấy trăm triệu, thậm chí một tỷ mấy thần tệ, tương đương với thu nhập tài chính của đế quốc Nga trong vài năm.
Chỉ cần tuyên chiến, không cần quy định nhiệm vụ tác chiến, đã có thể nhận được phần thưởng phong phú như vậy, hoàn toàn vượt quá dự liệu của người Nga.
Trong mắt chính phủ Sa hoàng, đây là cơ hội hiếm có khi người Áo phạm sai lầm, nếu không nhanh chóng ký kết hiệp ước, khi họ kịp phản ứng thì đã muộn.
...
Sau khi mọi chuyện đã an bài xong xuôi, Ngoại trưởng Nga Oscar Jimenez mới nhớ ra vị Bộ trưởng Ngoại giao Anh đang viếng thăm.
Người ta đường xa đến đây, không nhiệt tình tiếp đãi thì thôi, còn để người ta lạnh lẽo ở đó mấy ngày liền, có thể nói là vô cùng thất lễ.
Tuy nhiên, với Oscar Jimenez, đây không phải là vấn đề. Quan hệ Anh-Nga vốn như vậy, mấy tháng trước hai nước còn chém giết trên chiến trường, đắc tội cũng đã đắc tội rồi.
Cải thiện quan hệ ngoại giao với người Anh?
Xin lỗi, chính phủ Sa hoàng vẫn chưa từ bỏ dã tâm đối với Ấn Độ. Dù giới lãnh đạo cấp cao đều biết người Anh khó đối phó, nhưng vẫn không thể ngăn cản nhiệt huyết của quốc dân.
Mọi chuyện đều sợ so sánh, so với chiến tranh Phổ-Nga, chiến tranh Anh-Nga nhẹ nhàng hơn nhiều. Trong mắt nhiều người, nếu không vì hậu cần, Sa hoàng đã có thể duyệt binh ở Ấn Độ.
Cho dù lần này không thể đạt được mục đích cuối cùng, thì cũng đã cướp được khu vực Trung Á, bao gồm ba phần tư "trái tim của Âu-Á".
Chiến tranh Anh-Nga vừa kết thúc, đã có người trong chính phủ Sa hoàng đề xuất xây dựng tuyến đường sắt nối Moscow với Afghanistan, để chuẩn bị cho cuộc chiến tiếp theo.
Nếu không phải vì chính phủ không có tiền, kế hoạch này đã được thực hiện. Trong bối cảnh đó, mọi nỗ lực hàn gắn quan hệ Anh-Nga đều vô ích.
...
Bộ trưởng Ngoại giao Anh George hỏi: "Hầu tước, điện báo lần trước đã đề cập đến vấn đề này, không biết quý quốc có ý kiến gì?"
Ý kiến? Oscar Jimenez có chút ngơ ngác. Thẳng thắn mà nói, nếu George không nhắc, ông suýt chút nữa đã quên chuyện người Anh đề nghị xây dựng liên minh can thiệp.
Nguyên nhân vô cùng đơn giản: Kẻ địch ủng hộ thì ta phản đối. Chiến tranh Anh-Nga vừa kết thúc, người Anh đã tìm đến, chính phủ Sa hoàng dĩ nhiên không tin người Anh có ý tốt.
Trong mắt Oscar Jimenez, đề nghị của người Anh chỉ là để ly gián liên minh Nga-Áo. Sau đó, bức điện báo mà người Anh coi trọng đã bị Bộ Ngoại giao Nga tự ý xử lý.
Thậm chí, lần này George đến, là do Oscar Jimenez cố ý tạo ra để mặc cả với Áo. Bây giờ mục đích đã đạt được, "diễn viên" dĩ nhiên không còn quan trọng như vậy.
"Xin lỗi, Ngài George. Sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng, chúng tôi cảm thấy tình hình châu Âu đang phát triển theo hướng đúng đắn, không cần thiết phải xây dựng liên minh can thiệp."
Nghe câu trả lời này, ly cà phê trên tay George suýt rơi xuống. Thật quá bất ngờ, người Nga không ngờ không lo lắng việc Áo bành trướng.
Vẻ kinh hãi của George dĩ nhiên lọt vào mắt Oscar Jimenez.
Đế quốc Nga thực sự không muốn thấy Áo lớn mạnh. Nhưng hết cách rồi, thân phận quyết định lập trường, đế quốc Nga đã gia nhập liên minh phản Pháp, tình hình phát triển có lợi cho liên minh thì dĩ nhiên là "đúng đắn".
Sau khi trấn tĩnh lại, George hỏi: "Ngài không đùa chứ? Với tình hình hiện tại, sau khi liên minh phản Pháp thắng cuộc chiến, Áo sẽ độc chiếm mọi thứ.
Một thế lực khổng lồ trải dài qua ba châu lục Á, Âu, Phi xuất hiện, không chỉ gây nguy hại đến hòa bình thế giới, mà còn đe dọa đến lợi ích của quý quốc."
Oscar Jimenez lắc đầu, khẽ mỉm cười nói: "Tước sĩ quá lo lắng, Nga và Áo là đồng minh, những lời khích bác ly gián không cần phải nói.
Mọi người đều rõ ràng nguyên nhân của cuộc chiến châu Âu. Nếu không phải người Pháp xâm lược Trung Âu, thì đã không có cuộc chiến này.
Liên minh phản Pháp đã đổ máu chiến đấu, khó khăn lắm mới chiếm được thế thượng phong, lúc này mà can thiệp, chẳng phải là dung túng cho sự bạo hành của người Pháp sao?
Nếu kẻ xâm lược không bị trừng phạt, vậy thì các nước châu Âu sẽ bắt chước, còn hòa bình gì nữa?"
Châm biếm, châm biếm trần trụi. Khó khăn lắm mới chiếm được điểm đạo đức cao, Oscar Jimenez dĩ nhiên không bỏ qua cơ hội cười nhạo người Anh.
Ai cũng biết "nguy hại đến hòa bình thế giới" chỉ là một trò cười. Từ thế kỷ 18 đến nay, hơn một nửa số cuộc chiến trên thế giới có công lao của người Anh.
Việc Áo lớn mạnh có thể gây ra mối đe dọa, Oscar Jimenez dĩ nhiên hiểu rõ. Nhưng hiểu rõ thì vẫn là hiểu rõ, ông không thể làm gì được.
Gia nhập liên minh phản Pháp, đế quốc Nga có thể "nằm thắng", nhận được lợi ích lớn, không cần gánh bất kỳ nguy hiểm nào.
Nếu gia nhập liên minh can thiệp do người Anh chủ đạo, ngoài việc chuốc lấy một đống thù hận, họ chẳng được gì cả. Cho dù Anh và Pháp chịu bồi thường cho đế quốc Nga, cũng không thể hào phóng như Áo.
Không thể để đế quốc Nga vì đại cục của người Anh, mà bỏ qua những lợi ích dễ dàng có được! Chính phủ Sa hoàng không có tinh thần vô tư hiến dâng như vậy.
Vừa đến đã phải chịu một bụng tức giận, bây giờ lại bị người ta châm biếm, dù George có hàm dưỡng cao đến đâu cũng không nhịn được.
"Một ngày nào đó, các người sẽ hối hận vì hành động hôm nay! Một lũ ngu xuẩn thiển cận! Chờ xem, người Áo sẽ cho các người biết..."
Nói xong, George không quay đầu lại, xoay người rời đi.
Giữ lại cũng vô ích, Oscar Jimenez cũng không phải người dễ tính, George vừa rồi rõ ràng là đang khích bác quan hệ Nga-Áo.
Có vẻ không quan trọng, nhưng nếu lọt vào tai người để bụng, không biết sẽ gây ra bao nhiêu sóng gió.
Không xông lên đánh người đã là có tu dưỡng rồi, ngoài miệng dĩ nhiên không chịu thua: "Không cần Ngài phải bận tâm, các người hãy lo cho mình trước đi!
Liên minh Nga-Áo đã kéo dài mấy chục năm, chịu đựng gió mưa. Quan hệ hai nước không phải vài ba lời của Ngài là có thể khích bác được.
Ngược lại thì quý quốc nhảy nhót tưng bừng, sau cuộc chiến nhất định sẽ bị thanh toán, hay là lo nghĩ xem sau chiến tranh sẽ đặt chân ở châu Âu như thế nào đi!"
Giọng của Oscar Jimenez rất lớn, nhiều người nghe thấy, khiến George tức gần chết.
Nhưng đó cũng là sự thật. Với vai trò của người Anh trong cuộc chiến này, quan hệ Anh-Áo chắc chắn sẽ không tốt đẹp gì.
Có thể trở thành Ngoại trưởng Nga, Oscar Jimenez dĩ nhiên không phải kẻ lỗ mãng. Chủ động trở mặt với người Anh là để cho Áo thấy.
Chính phủ Sa hoàng đã quyết định tạm thời tuyên chiến mà không đánh. Trong bối cảnh đó, họ đương nhiên phải làm gì đó để chứng minh giá trị của mình.
Nếu chỉ nhận lợi ích mà không làm gì, sau cuộc chiến họ có tư cách gì để chia chiến lợi phẩm? Chẳng lẽ chỉ bằng một tờ hiệp ước sao? Quá đơn giản, trên đời này không có bữa trưa miễn phí.
Bây giờ trở mặt với người Anh, chính phủ Sa hoàng có thể tuyên bố với bên ngoài: Phá vỡ âm mưu hái quả đào của người Anh, đóng góp xuất sắc cho sự nghiệp phản Pháp.
Về phần làm rõ mâu thuẫn Anh-Áo, đó chỉ là tiện thể. Nga và Áo là đồng minh, việc hạn chế Áo là nhiệm vụ mà chính phủ Sa hoàng không thể hoàn thành, vậy chỉ có thể để người Anh gánh vác.
Đứng trên lập trường của đế quốc Nga, nếu có thể kéo người Anh vào vũng lầy chiến tranh châu Âu, thì không còn gì hoàn hảo hơn.
