Nếu thoạt đầu tôi từng kinh ngạc khi thoáng thấy một cá thể kỳ dị như Queequeg hòa mình vào chốn thượng lưu lịch thiệp của một thị trấn văn minh, thì sự kinh ngạc ấy cũng sớm tiêu tan ngay khi tôi có dịp dạo bước ban ngày đầu tiên qua những con đường ở New Bedford.
Ở những khu phố sầm uất gần bến tàu, bất kỳ thành phố cảng lớn nào cũng thường xuyên bày ra trước mắt người ta đủ thứ sinh vật kỳ quái không rõ hình thù từ các xứ sở xa xôi. Ngay cả trên các con phố Broadway hay Chestnut, những thủy thủ vùng Địa Trung Hải đôi khi cũng va phải những quý cô đang hoảng hốt. Phố Regent vốn không lạ gì với người Lascar hay Mã Lai; còn ở Bombay, ngay tại khoảng xanh Apollo Green, những người Yankee chính cống vẫn thường làm dân bản xứ phải khiếp vía. Nhưng New Bedford thì đánh bại tất cả, kể cả Water street lẫn Wapping. Ở những chốn ăn chơi vừa kể sau, bạn chỉ toàn thấy thủy thủ; thế nhưng tại New Bedford, những kẻ ăn thịt người bằng xương bằng thịt lại đứng tán gẫu ở các góc phố, những tên hoang dã rành rành; mà nhiều kẻ trên mình hãy còn vương lại thứ thịt thà ô uế. Điều đó khiến một kẻ lạ mặt phải trố mắt nhìn.
Song, bên cạnh những người Feegeeans, Tongatabooarrs, Erromanggoans, Pannangians và Brighggians, và bên cạnh những mẫu hình hoang dã của nghề săn cá voi cứ dật dờ không mục đích trên đường phố, bạn còn thấy những cảnh tượng khác kỳ lạ hơn nữa, và chắc chắn là buồn cười hơn nhiều. Hàng tuần, thị trấn này lại đón nhận hàng tá những anh chàng nhà quê ngây ngô từ Vermont và New Hampshire đổ về, ai nấy đều khao khát kiếm tiền và danh vọng từ nghề đánh bắt cá. Hầu hết bọn họ còn rất trẻ, với vóc dáng cường tráng; những kẻ từng đốn hạ cả những cánh rừng, nay tìm cách buông rìu để chộp lấy ngọn lao săn cá voi. Nhiều kẻ ngệch ngoạc y như ngọn núi Xanh (Green Mountains) nơi họ xuất thân. Ở một vài phương diện, bạn sẽ tưởng họ chỉ mới sinh ra được dăm ba tiếng. Hãy nhìn kìa! Gã kia đang ưỡn ẹo đi quanh góc phố. Hắn đội một chiếc mũ hải ly và mặc chiếc áo đuôi tôm, thắt lưng da thủy thủ và giắt dao găm trong bao. Lại đây thêm một gã nữa đội mũ tai bèo sou’wester và khoác chiếc áo choàng vải bombazine.
Không một kẻ chưng diện thành thị nào có ý nghĩa so bì được với một tay nhà quê chưng diện — ý tôi là một gã nhà quê kệch cỡm chính hiệu — kiểu người mà vào những ngày oi bức nhất mùa hè vẫn cố cắt cỏ trên mảnh đất hai sào của mình với đôi găng tay bằng da hươu vì sợ rám nắng đôi tay. Thế rồi, khi một tay công tử nhà quê kiểu này nổi hứng muốn tạo dựng một tiếng tăm lẫy lừng và gia nhập đoàn săn cá voi vĩ đại, bạn phải tận mắt chứng kiến những trò hề mà hắn làm khi đặt chân đến thị trấn cảng. Khi đặt may trang phục đi biển, hắn đòi gắn khuy hình quả chuông vào áo ghi-lê; đòi làm đai nẹp cho chiếc quần vải bạt của mình. Ồ, hỡi anh chàng nhà quê tội nghiệp! Những chiếc đai nẹp ấy sẽ rách bươm làm sao trong cơn cuồng phong đầu tiên, khi anh bị cuốn phăng — cả đai nẹp, khuy áo, lẫn con người — thẳng xuống cổ họng của giông bão.
Nhưng chớ có tưởng rằng thị trấn nổi tiếng này chỉ có mỗi những tay phóng lao, kẻ ăn thịt người và trai quê để trưng ra cho khách lữ hành ngắm nghía. Không hẳn thế đâu. Dẫu sao thì New Bedford vẫn là một chốn kỳ lạ. Giả như không có những kẻ săn cá voi chúng tôi, thì dải đất ấy đến tận ngày nay có lẽ vẫn còn hoang vu chẳng khác gì bờ biển Labrador. Tình hình là vậy đấy, nhiều phần đất sâu trong nội địa của nó đủ sức làm cho người ta hoảng sợ vì trông chúng trơ trụi da bọc xương đến thế. Bản thân thị trấn có lẽ là nơi đắt đỏ nhất để sinh sống trong toàn cõi New England. Quả đúng là một vùng đất của dầu mỡ: nhưng chẳng giống như xứ Canaan; cũng chẳng phải là một miền đất của lúa mì và rượu vang. Đường phố chẳng chảy tràn sữa; người ta cũng chẳng lót đường bằng trứng gà tươi vào mỗi độ xuân về. Thế nhưng, bất chấp điều đó, chẳng tìm đâu trên đất Mỹ lại có những ngôi nhà mang dáng dấp quý tộc hơn, những công viên và khu vườn trù phú hơn ở New Bedford. Chúng từ đâu mà ra? Làm sao lại mọc lên được trên mảnh đất từng cằn cỗi và phủ đầy nham thạch này?
Hãy đến và ngắm nhìn những cây lao bằng sắt mang tính biểu tượng xung quanh tòa dinh thự cao ngất kia, và câu hỏi của bạn sẽ được giải đáp. Phải; tất cả những ngôi nhà kiêu hãnh và khu vườn rực rỡ hoa lá ấy đều xuất phát từ Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Hết thảy, tất cả đều bị phóng lao và kéo xềnh xệch lên đây từ đáy đại dương sâu thẳm. Liệu nhà ảo thuật Herr Alexander có biểu diễn được một kỳ tích như thế không?
Người ta đồn rằng ở New Bedford, các ông bố đem cá voi làm của hồi môn cho con gái, và chia gia tài cho mấy cô cháu gái mỗi người vài con cá heo. Bạn phải đến New Bedford để chứng kiến một đám cưới lộng lẫy; bởi vì người ta bảo rằng, ở mọi ngôi nhà đều có những bể chứa dầu, và đêm đêm họ phung phí đốt những ngọn nến sáp cá voi dài dằng dặc.
Vào mùa hè, thị trấn trông thật dễ chịu làm sao; ngập tràn những hàng phong đẹp đẽ — những đại lộ dài một màu xanh và vàng. Và vào tháng Tám, vươn cao giữa bầu trời, những cây dẻ ngựa vừa xinh đẹp vừa hào phóng, tựa như những chiếc chân đèn, đang dâng hiến cho người qua đường những chùm hoa hình nón thon nhọn mọc thẳng đứng. Sức mạnh của nghệ thuật thật là vạn năng; thứ nghệ thuật mà ở không ít vùng của New Bedford đã phủ lên những lớp bậc thềm hoa rực rỡ trên nền đá hoang vu cằn cỗi từng bị vứt bỏ vào ngày cùng tháng tận của buổi tạo thiên lập địa.
Còn những người phụ nữ ở New Bedford, họ rạng rỡ như những đóa hồng đỏ của chính họ. Nhưng hoa hồng thì chỉ nở rộ vào mùa hè; trong khi sắc hồng thắm trên má họ lại trường tồn vinh viễn như ánh mặt trời ở tầng trời thứ bảy. Nơi nào khác mà sánh được với vẻ rạng ngời ấy của họ, hỡi các anh, ngoại trừ ở Salem, nơi người ta bảo với tôi rằng các thiếu nữ mang theo hương xạ hương nồng nàn đến nỗi những người tình thủy thủ của họ có thể ngửi thấy mùi hương ấy từ cách bờ biển cả dặm trời, cứ như thể họ đang tiến gần đến quần đảo Moluccas ngào ngạt hương thơm chứ không phải những cồn cát đậm chất Thanh giáo.
