"Tiền lấy đâu ra?"

Bộ trưởng Tài chính Pawel Lisitsian đặt câu hỏi mang tính sống còn.

Chính phủ Nga hoàng nghèo khó, vấn đề này e rằng không ai có thể đưa ra câu trả lời chính xác. Tóm lại, việc không có tiền để xây dựng tuyến đường sắt Siberia là điều chắc chắn.

Từ năm 1891, chính phủ Nga hoàng đã tổ chức đoàn chuyên gia để khởi động kế hoạch khảo sát tuyến đường sắt Siberia. Không sai, chính là sau khi thái tử Nicolas II bị ám sát hụt ở Nhật Bản năm đó.

Aleksandr III tuy là một vị Sa hoàng yêu chuộng hòa bình, nhưng ông cũng là một người cha tốt. Nếu không bị hạn chế về giao thông, có lẽ sau chiến tranh Anh-Nga, chiến tranh Nga-Nhật đã nổ ra sớm hơn.

Bất kể là do nhất thời tức giận hay đã được chuẩn bị từ trước, kế hoạch xây dựng tuyến đường sắt Siberia đã được khởi động.

Kết quả khảo sát vô cùng đáng ngại. Từ Moscow, tuyến đường sắt phải xuyên qua những cánh rừng thông bạt ngàn, vượt qua dãy núi Ural, băng qua vùng đất đóng băng Siberia rộng lớn, cuối cùng mới đến được Thái Bình Dương.

Đường xá xa xôi thì cũng thôi, dù xa đến đâu cũng không thể so với con đường vòng vèo của tuyến đường sắt La Mã Thần thánh. Mấu chốt là điều kiện tự nhiên vô cùng khắc nghiệt.

Cùng là xây dựng đường sắt, nếu chi phí xây dựng đường sắt trên đồng bằng là 1, thì chi phí xây dựng đường sắt Siberia có thể là 2, 3, 4...

Trong túi không có tiền, làm việc cũng chẳng mạnh miệng được. Khi chính phủ Nga hoàng còn đang do dự về việc có nên khởi động kế hoạch xây dựng tuyến đường sắt Siberia hay không, thì chính phủ Vienna đã ra tay.

Một "Kế hoạch Đường sắt Trung Á" với sức hấp dẫn tương tự ra đời, khiến chính phủ Nga hoàng càng thêm lưỡng lự. Nhưng chưa đợi người Nga do dự bao lâu, chính phủ Vienna đã giúp họ đưa ra quyết định – "Viện trợ phát triển"!

Chỉ cần mở bản đồ ra là biết, dù là tuyến đường sắt Siberia hay tuyến đường sắt Trung Á, chi phí xây dựng đều là một khoản khổng lồ.

Để chính phủ Nga hoàng vốn đã không giàu có phải gánh khoản chi tiêu này, không khác gì muốn họ chết. Trong dòng thời gian nguyên bản, để xây dựng tuyến đường sắt Siberia, người Nga đã phải thắt lưng buộc bụng.

Chỉ riêng từ năm 1891 đến năm 1901, chính phủ Nga hoàng đã đầu tư 14,6 tỷ rúp, vượt xa chi tiêu quân sự cùng thời kỳ.

Sau 13 năm nỗ lực gian khổ, ngày 13 tháng 7 năm 1904, tuyến đường sắt dài nhất thế giới này mới bắt đầu thông xe. Sau đó, công trình tiếp tục được hoàn thiện một cách chật vật, kéo dài đến tận năm 1916.

So sánh mà nói, điều kiện thi công tuyến đường sắt Trung Á vẫn tốt hơn một chút, dĩ nhiên cũng chỉ là hơn một chút mà thôi.

Tuy không cần quanh năm suốt tháng làm bạn với đất đóng băng, nhưng dãy núi liên miên bất tận ở Afghanistan cũng khiến người ta khổ sở không kém.

Dù là vì nhu cầu chiến lược hay vì túi tiền của mình, chính phủ Nga hoàng cũng kiên quyết lựa chọn tuyến đường sắt Trung Á.

Dù biết rõ chính phủ Vienna đang tính toán mối quan hệ Anh-Nga, chính phủ Nga hoàng vẫn không từ chối con đường sống này.

Như lời của một vị đại thần lạc quan trong chính phủ Nga hoàng: "Đừng bận tâm người Áo có bao nhiêu tính toán, tuyến đường sắt Trung Á luôn có lợi cho đế quốc. Việc có tiến xuống phía nam hay không, quyền chủ động vẫn nằm trong tay chúng ta."

Về lý thuyết thì không có vấn đề gì, quyền chủ động tiến xuống phía nam đúng là nằm trong tay chính phủ Nga hoàng, chính phủ Vienna không thể thay họ quyết định.

Chỉ là điều này chỉ có thể lừa gạt được người bình thường. Miếng mỡ béo bở Ấn Độ lớn như vậy đang bày ra trên bàn, mà lại không động dao dĩa để xẻ thịt, vậy còn là gấu Nga sao?

Về bản chất mà nói, đề nghị giúp người Nga xây dựng tuyến đường sắt Siberia của bộ trưởng kinh tế cũng tương tự như vậy. Chỉ cần đường sắt thông xe, không cần làm gì cả, con gấu Nga tham lam sẽ tự động đi kiếm ăn.

Việc gấu Nga tiến về phía đông tuy sẽ tổn hại lợi ích của Anh, nhưng so với việc tiến xuống phía nam Ấn Độ thì cái gì nặng cái gì nhẹ quá rõ ràng.

Đến lúc đó, việc kiềm chế người Nga lớn mạnh sẽ không còn là chuyện riêng của Anh nữa, Đế quốc La Mã Thần thánh cũng sẽ không khoanh tay đứng nhìn người Nga hoàn thành "Kế hoạch Vàng Nga".

Nếu thao tác hợp lý, kết cục cuối cùng sẽ là Anh và Áo cùng nhau "hố" gấu Nga.

E rằng sau một cuộc chiến tranh ủy nhiệm, người Nga sẽ lại bị tổn hao nguyên khí. Không dám chắc chắn, nhưng cũng đủ để khiến họ an phận trong mười năm.

Quan trọng nhất là gieo một cái gai vào giữa liên minh Nga-Áo. Với cái gai này, hai nước dù không dùng đến bạo lực cũng không thể thân mật và tin tưởng nhau như bây giờ.

Nếu mọi chuyện diễn ra suôn sẻ, trong tương lai, trong cuộc tranh giành bá quyền giữa Anh và Áo, chính phủ Nga hoàng sẽ còn tìm mọi cách gây trở ngại cho Đế quốc La Mã Thần thánh.

Kế hoạch vô cùng hoàn hảo, vấn đề duy nhất là: Tiền để xây dựng "tuyến đường sắt Siberia" lấy đâu ra?

Quan hệ Anh-Nga không mật thiết như quan hệ Nga-Áo. Việc chính phủ Vienna giúp người Nga xây dựng tuyến đường sắt Trung Á cũng chỉ là ứng trước một phần vốn.

Chủ yếu các chi phí khảo sát, thiết kế, quản lý, nhân công, nguyên vật liệu vẫn do chính phủ Nga hoàng tự cung cấp.

Nhìn vào liên minh Nga-Áo, dù trong nước có người lên tiếng phản đối, chính phủ Vienna vẫn có thể ứng phó được.

Nhưng đặt vào trường hợp của Anh thì không được. Chiến tranh Anh-Nga ở Afghanistan máu đổ chưa khô!

Lúc này mà bỏ tiền ra giúp người Nga xây dựng đường sắt, thân nhân của những binh lính Anh đã chết trận trong cuộc chiến đó e rằng sẽ xé xác họ ra mất.

Nếu thật sự kích động sự phẫn nộ của dân chúng, đảng đối lập nhất định sẽ đổ thêm dầu vào lửa. Lợi ích quốc gia tuy quan trọng, nhưng lợi ích đảng phái còn quan trọng hơn.

Kẻ địch ủng hộ ta phản đối, kẻ địch phản đối ta ủng hộ. Trong chính trị, điều này chẳng có gì lạ, việc đúng hay sai không quan trọng, mấu chốt là cần gì.

Nếu chỉ là thiếu hụt vài trăm ngàn bảng Anh vốn, mọi người còn có thể nghĩ cách xoay sở, lừa gạt dư luận, dùng các khoản chi tiêu đặc biệt để cân đối sổ sách.

Nhưng đối với tuyến đường sắt Siberia mà nói, không có hơn trăm triệu bảng Anh đầu tư thì căn bản không thể thông xe.

Dù là để người Nga lo nhân công, vật liệu, thì cũng phải đầu tư hàng chục triệu bảng Anh. Muốn vận dụng một khoản tiền lớn như vậy, dù áp dụng biện pháp gì cũng không thể giữ bí mật được.

Tổng trưởng Hải quân Flora nói: "Không chỉ là vấn đề tiền bạc. Quan hệ giữa chúng ta và người Nga căng thẳng như vậy, dù có đề nghị giúp đỡ xây dựng tuyến đường sắt Siberia, e rằng chính phủ Nga hoàng cũng sẽ không tin.

Trừ khi chúng ta chỉ bỏ tiền, không can thiệp vào việc khảo sát, thiết kế và thi công đường sắt, bằng không họ căn bản sẽ không yên tâm."

Đây là kết quả tất yếu. Đột nhiên một ngày, kẻ địch đến tận cửa đòi giúp bạn xây đường sắt, ai mà không nghi ngờ có âm mưu.

Đứng trên lập trường của chính phủ Nga hoàng, khi người Anh đề nghị giúp đỡ xây dựng tuyến đường sắt Siberia, phản ứng đầu tiên của người Nga có lẽ là: "Đây là đến để phá hoại."

Dù sao, việc thi công tuyến đường sắt Trung Á đã đến thời điểm then chốt, chỉ vài năm nữa là thông xe. Người Anh cảm thấy áp lực là điều bình thường.

Vì sự an toàn của Ấn Độ, việc Anh ra tay phá hoại việc thi công tuyến đường sắt Trung Á cũng không có gì đáng trách.

Đế quốc Nga tuy khổng lồ, nhưng năng lực động viên vật lực của chính phủ Nga hoàng có hạn. Việc thi công tuyến đường sắt Trung Á đã động viên rất nhiều nhân lực vật lực, nếu lại khởi động việc thi công tuyến đường sắt Siberia, rõ ràng sẽ gia tăng áp lực hậu cần.

Giải thích chính là che đậy. Dù chính phủ Anh nói gì, người Nga cũng sẽ cho rằng đó là âm mưu của người Anh, ý đồ lợi dụng kế hoạch tuyến đường sắt Siberia để trì hoãn tiến độ thi công tuyến đường sắt Trung Á.

Giúp đỡ tiến hành khảo sát thiết kế, thi công, thì lại càng không cần bàn. Người Anh giúp đỡ xây đường sắt, ai biết cuối cùng có dùng được không?

Đúng như Flora nói, trừ khi chỉ đưa tiền, giao hết cho người Nga tự lo liệu, bằng không chính phủ Nga hoàng căn bản sẽ không yên tâm.

Vấn đề là chỉ cho tiền, chính phủ Anh cũng không yên tâm. Ai có thể đảm bảo người Nga sau khi nhận được tiền sẽ dùng vào việc xây dựng tuyến đường sắt Siberia, mà không phải dùng vào chi phí quân sự để tiến xuống phía nam Ấn Độ?

Tiết tháo là thứ mà chính phủ Anh không có, chính phủ Nga hoàng cũng tương tự. Để hai nước thiếu hụt lòng tin cơ bản nhất hợp tác, thật sự quá khó.

Ngoại trưởng Cameron nói: "Vấn đề lòng tin kỳ thật không khó giải quyết, chúng ta không tiện ra mặt, có thể thông qua một nước thứ ba để liên lạc với người Nga.

Thuyết phục giới công nghiệp quân sự Nga đồng ý xây dựng tuyến đường sắt Siberia cũng không khó, Sa hoàng hiện tại là Nicolas II. Chuyến đi Tokyo không vui, luôn khiến Nicolas II canh cánh trong lòng.

Đứng trên lập trường cá nhân của Nicolas II, việc tiến về phía đông tìm người Nhật báo thù, có lẽ có sức hấp dẫn lớn hơn so với việc tiến xuống phía nam Ấn Độ.

Dù sao, chúng ta cũng không phải quả hồng mềm. Dù tuyến đường sắt Trung Á có thông xe, phần thắng của người Nga vẫn không cao.

So sánh với việc tiến xuống phía nam, tỷ lệ thành công khi tiến về phía đông rõ ràng cao hơn, lợi nhuận mang lại cũng lớn hơn.

Nếu người Nga có thể thực hiện Kế hoạch Vàng Nga trước khi cuộc tranh giành bá quyền hạ màn, như vậy sẽ tạo ra thế chân vạc.

Có thể làm "lão đại", ai lại muốn làm "tiểu đệ", huống chi lại là một con gấu Nga đầy kiêu hãnh.

Đừng thấy quan hệ Nga-Áo có vẻ tốt đẹp, trên thực tế, rất nhiều người Nga trong lòng không phục vị trí bá chủ châu Âu của Đế quốc La Mã Thần thánh.

Miếng mồi này đủ để khiến người Nga mắc câu. Chỉ cần chính phủ Nga hoàng bước ra bước này, liên minh Nga-Áo cũng sẽ kết thúc.

Vienna có thể dung túng một đế quốc Nga hùng mạnh, nhưng tuyệt đối không thể dung túng một đế quốc Nga có thể đe dọa đến sự tồn vong của họ.

Theo một nghĩa nào đó, mối đe dọa mà người Nga mang đến cho Đế quốc La Mã Thần thánh còn lớn hơn chúng ta nhiều.

Dù sao, họ đều là các cường quốc lục địa, lại vừa là láng giềng. Lục địa châu Âu tuy rộng lớn, nhưng không thể chứa hai bá chủ.

So sánh mà nói, vấn đề vốn mới không dễ giải quyết. Đám lão già trong Quốc hội sẽ không đồng ý tài trợ người Nga, dù là vì nhu cầu chiến lược cũng không được."

"Kẻ địch trong Quốc hội", đây là cảm khái của mọi chính phủ Anh. Không tâng bốc cũng không bôi nhọ, Quốc hội Anh mang đến cho chính phủ nhiều phiền toái hơn bất kỳ kẻ thù nào.

Nếu không có Quốc hội và đảng đối lập cản trở, tình hình quốc tế đã không đến nỗi diễn biến đến cục diện hiện tại.

Ngay từ thời kỳ Chiến tranh châu Âu, chính phủ Anh đã muốn xuất binh can thiệp, tiếc rằng Quốc hội cãi vã, cùng với việc tranh cãi với đảng đối lập, đã lãng phí rất nhiều thời gian.

Chưa đợi thảo luận ra kết quả, người Pháp đã thất thế. Không cần nói đến việc ngã bài, chỉ có thể bán đồng đội. Làm đồng minh với Anh cùng hưởng vinh hoa thì được, cùng chịu gian khổ thì không thể nào.

Những chuyện tương tự không chỉ xảy ra một lần. Truy ngược về trước, còn có mấy cuộc chiến tranh Ottoman, Pháp xâm lược Ý, Áo thôn tính Nam Đức... và một loạt sự kiện quốc tế khác.

Năm 1895, Anh không thể làm gì được Đế quốc La Mã Thần thánh, nhưng bốn mươi năm trước, Anh hoàn toàn có khả năng ngăn cản Áo mở rộng.

Không nói đến việc ngăn cản Áo thôn tính Nam Đức, ít nhất có thể phá hoại kế hoạch thuộc địa của Áo. Ưu thế của Hải quân Hoàng gia tuyệt đối kéo dài đến tận đầu thập niên 80.

Trước đó, hải quân Áo chỉ là một đàn em nhỏ bé. Mãi cho đến trước khi Dreadnought ra đời, khoảng cách mới được rút ngắn đến mức có khả năng gây ra lưỡng bại câu thương.

Dĩ nhiên, vì yếu tố thời đại, hai "ông lớn" Pháp và Nga ở tiền tuyến thu hút hỏa lực, khiến các chính khách thời đó đánh giá thấp mối đe dọa từ Áo.

Khi chính phủ Anh bắt đầu coi trọng thì Đế quốc La Mã Thần thánh cũng sắp lớn mạnh, muốn làm gì cũng đã muộn.

Trên đời này cái gì cũng có, chỉ là không có thuốc hối hận. Không để ý đến bá quyền của Anh, sẽ gặp phải thách thức nghiêm trọng nhất.

Các bậc tiền bối đã gặp phải vấn đề này, bây giờ nó lại một lần nữa đè nặng lên vai chính phủ Anh.

Nếu không thể thuyết phục được Quốc hội, kinh phí xây dựng tuyến đường sắt Siberia sẽ không có tin tức. Không có tuyến đường sắt này, việc "họa thủy đông dẫn" sẽ không bao giờ thành hiện thực. Chính phủ Nga hoàng sẽ không chú ý đến phía đông, vậy thì kế hoạch phân hóa liên minh Nga-Áo cuối cùng lại biến thành "trăng trong nước, hoa trong gương".

Do dự một lúc, Robert Cecil gật đầu: "Bộ Ngoại giao trước tiên hãy tìm một bên thứ ba để tiếp xúc với người Nga, cách một lớp trung gian, chúng ta ít nhất có thể tránh được sự phẫn nộ của dân chúng.

Về phần vấn đề Quốc hội, các vị trước tiên hãy âm thầm liên lạc với các nghị viên trong đảng, còn tôi sẽ đến diện kiến Nữ hoàng."

Không còn cách nào khác, Thủ tướng Robert Cecil cũng sợ phải một mình đối mặt với áp lực từ Quốc hội, không thể không tìm kiếm sự giúp đỡ từ một thế lực lớn hơn.

Trong thời đại Victoria, vương thất Anh không phải là con rối. Dù tuổi cao, Nữ hoàng Victoria đã ít can thiệp vào chính trị, nhưng không ai có thể bỏ qua sự tồn tại của bà.

Muốn dập tắt những tiếng nói phản đối trong Quốc hội, chỉ dựa vào lực lượng của đảng Bảo thủ là chưa đủ. Vì đại cục, Robert Cecil không thể không cầu viện Nữ hoàng Victoria.