Do sự chuyển biến mới trong tư tưởng của bà Glegg, ngày hôm sau bà Pullet thấy nhiệm vụ hòa giải của mình dễ dàng một cách đáng ngạc nhiên. Thật vậy, bà Glegg đã quở trách bà khá gay gắt vì bà lại nghĩ rằng cần phải bảo người chị cả cách ứng xử đúng mực trong các vấn đề gia đình. Lập luận của bà Pullet rằng chòm xóm sẽ dị nghị nếu người ta có cớ để đồn đại trong họ có lục đục, là một điều vô cùng xúc phạm. Nếu họ nhà này có mang tiếng thì chỉ có thể do một mình bà Glegg gây ra, còn nếu không, bà Pullet hoàn toàn có thể gối cao đầu mà ngủ.
Bà Glegg kết luận vấn đề bằng một câu: “Tôi cho rằng chẳng có chuyện tôi lại sang cối xay gió lần nữa trước khi Bessy đến thăm tôi, hay chuyện tôi phải quỳ sụp xuống chân ông Tulliver để xin lỗi vì đã tỏ lòng chiếu cố ông ta đâu; nhưng tôi sẽ không ôm hận trong lòng, và khi nào ông ấy ăn nói lịch sự với tôi, tôi sẽ lịch sự lại. Chẳng có ai có quyền đời nào dạy bảo tôi thế nào là phải phép cả.”
Thấy không cần phải nói giúp cho nhà Tulliver nữa, dì Pullet tự nhiên cũng bớt phần lo lắng cho họ, và quay sang phàn nàn về những phiền toái mà bà phải chịu đựng ngày hôm qua từ lũ trẻ của cái gia đình có vẻ kém may mắn ấy. Bà Glegg lắng nghe một câu chuyện tường tận, trong đó trí nhớ đáng nể của ông Pullet đã bổ sung thêm vài chi tiết; và trong khi dì Pullet thương hại cho vận rủi của tội nghiệp con bé Bessy với đám con cái, rồi bày tỏ một ý định hãy còn lấp lửng là sẽ trả tiền cho Maggie vào học một trường nội trú ở xa—điều đó tuy không làm con bé bớt da ngăm đen đi được, nhưng có lẽ sẽ kìm hãm bớt vài thói hư tật xấu khác của nó—thì dì Glegg lại trách móc Bessy vì tính mềm yếu, đồng thời kêu gọi tất cả những ai còn sống ngày mà lũ trẻ nhà Tulliver hư hỏng hãy làm chứng cho việc chính bà, bà Glegg, đã tiên đoán được cơ sự ấy ngay từ đầu, và bà lấy làm lạ vì sao mọi lời bà nói đều linh ứng đến thế.
– Vậy em có thể ghé qua và bảo Bessy là chị không để bụng gì hết, và mọi chuyện lại như cũ chứ ạ? – Bà Pullet nói ngay trước lúc chia tay.
– Được chứ, Sophy, – bà Glegg đáp; – em cứ bảo ông Tulliver, và cả Bessy nữa, rằng chị không đời nào cư xử tồi tệ chỉ vì người ta cư xử tồi tệ với chị; chị thừa biết bổn phận của người chị cả là phải làm gương trong mọi việc, và chị vẫn luôn làm thế. Chẳng ai có thể nói khác về chị được, miễn là họ cứ giữ đúng sự thật.
Khi bà Glegg đang đắm chìm trong sự thỏa mãn với lòng cao thượng vời vợi của mình như vậy, tôi xin để mặc quý vị tự phán xét xem bà đã phản ứng ra sao khi nhận được một bức thư ngắn từ ông Tulliver ngay vào buổi tối hôm đó, sau khi bà Pullet vừa ra về, thông báo rằng bà không cần phải bận tâm lo lắng về khoản năm trăm bảng của mình nữa, bởi nó sẽ được trả lại cho bà chậm nhất là trong tháng tới, cộng với số tiền lãi tính đến ngày thanh toán. Hơn thế nữa, ông Tulliver cũng chẳng có ý định cư xử vô lễ với bà Glegg, và nếu thích, bà cứ việc ghé thăm nhà ông, nhưng ông không cần bất kỳ sự chiếu cố nào từ bà, cho dù là dành cho bản thân ông hay cho bẫy con ông.
Chính tội nghiệp bà Tulliver là người đã thúc đẩy thảm họa này xảy ra nhanh hơn, hoàn toàn bởi cái tính hay hy vọng đến mức không kìm nén nổi đã xui khiến bà mong mỏi rằng những nguyên nhân tương tự thì lúc nào cũng sẽ mang lại kết quả khác đi. Trong đời bà, đã bao nhiêu lần ông Tulliver làm một việc gì đó chỉ vì người khác bảo rằng ông không làm nổi, hoặc vì họ thương hại cho cái sự bất tài mà họ áp đặt cho ông, hay vì bằng cách này hay cách khác họ đã chọc tức lòng tự ái của ông; vậy mà ngày hôm nay, bà vẫn nghĩ rằng nếu lúc ông bước vào uống trà, bà bảo với ông rằng dì Pullet đã đi cố gắng hàn gắn mọi chuyện với dì Glegg để ông không phải bận tâm chuyện trả tiền nữa, thì điều đó sẽ tạo ra một bầu không khí vui vẻ cho bữa ăn. Ông Tulliver chưa bao giờ lơi lỏng quyết tâm gom cho đủ số tiền ấy, nhưng giờ đây, ông lập tức quả quyết viết ngay một bức thư cho bà Glegg để dập tắt mọi khả năng hiểu lầm. Bà Pullet đến để nài nỉ van xin thay cho ông ư? Ông Tulliver vốn chẳng mặn mà gì với việc viết thư, và ông thấy mối liên hệ giữa ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết, mà người ta hay gọi là chính tả, chính là một trong những điều hóc búa nhất trên cõi đời đầy rẫy những điều hóc búa này. Dù vậy, giống như mọi thứ được viết ra với tất cả sự sục sôi, công việc ấy đã hoàn thành trong thời gian ngắn hơn thường lệ, và nếu cách viết chính tả có khác với của bà Glegg đôi chút—thì chà, cũng như ông, bà thuộc về một thế hệ xem chính tả là vấn đề thuộc về phán xét cá nhân.
Bà Glegg không vì bức thư này mà thay đổi di chúc, hay tước đoạt phần sáu và phần bảy trong số một nghìn bảng của bà khỏi tay lũ trẻ nhà Tulliver; bởi bà là người có nguyên tắc. Khi bà nhắm mắt xuôi tay, không ai được phép nói rằng bà đã không chia gia tài của mình một cách hoàn toàn công bằng cho những người thân thích ruột thịt. Trong chuyện lập di chúc, những phẩm chất cá nhân phải nhường chỗ cho thực tế nền tảng vĩ đại là máu mủ; và nếu để sự thất thường chi phối việc phân chia tài sản, không làm cho các khoản thừa kế tỷ lệ thuận với mức độ họ hàng, thì đó sẽ là một nỗi nhục nhã nhãn tiền có thể làm cay đắng cả quãng đời còn lại của bà. Từ trước đến nay, đó vẫn luôn là một nguyên tắc trong dòng họ Dodson; đó là một biểu hiện của ý thức danh dự và sự ngay thẳng vốn là truyền thống đáng tự hào trong những gia đình như thế—một truyền thống đã làm nên muối mặn cho xã hội tỉnh lẻ của chúng ta.
Nhưng dẫu bức thư không thể làm lay chuyển các nguyên tắc của bà Glegg, nó lại khiến cho vết rạn nứt trong gia đình càng khó hàn gắn hơn; còn về ảnh hưởng của nó đối với cách nhìn nhận của bà Glegg về ông Tulliver, bà yêu cầu từ nay về sau người ta phải hiểu rằng bà không còn gì để nói về con người đó nữa; dường như tâm trạng của ông ta đã quá đỗi trụy lạc để bà thèm ngó ngàng dù chỉ là một thoáng. Mãi cho đến tận buổi tối trước ngày Tom đi học, vào đầu tháng Tám, bà Glegg mới chịu đến thăm người em gái Tulliver của mình, ngồi nguyên trên cỗ xe ngựa suốt buổi và thể hiện sự khó chịu bằng cách cố tình không đưa ra bất kỳ lời khuyên hay phán xét nào; bởi như bà đã nói với cô em Deane, “Bessy phải chịu đựng hậu quả của việc có một người chồng như thế, dẫu tôi cũng lấy làm tiếc cho nó,” và bà Deane đồng tình rằng Bessy thật đáng thương.
Tối hôm đó, Tom nói với Maggie: “Ôi chao! Maggie, dì Glegg lại bắt đầu sang chơi rồi kìa; anh mừng là anh sắp được đi học đấy. Giờ thì em tha hồ mà hứng đủ nhé!”
Maggie lúc ấy đã quá đỗi buồn đau trước ý nghĩ Tom sắp rời xa mình, nên sự hân hoan có vẻ trêu ngươi này của anh khiến con bé cảm thấy vô tình vô nghĩa làm sao, và đêm đó nó đã khóc sướt mướt cho đến khi chìm vào giấc ngủ.
Hành động dứt khoát của ông Tulliver buộc ông lại phải nhanh chóng tìm cho ra một người quen sẵn lòng cho vay năm trăm bảng bằng giấy nhận nợ. “Tuyệt đối không được là khách hàng của Wakem,” tự nhủ lòng như vậy, thế mà nửa tháng sau, cơ sự lại xoay chuyển ngược lại; không phải vì ý chí của ông Tulliver yếu kém, mà vì thực tế khách quan quá đỗi phũ phàng. Khách hàng của Wakem lại là người duy nhất thuận tiện có thể tìm thấy. Ông Tulliver cũng mang một số phận chẳng khác nào Oedipus, và trong trường hợp này, ông có thể biện bạch giống như Oedipus, rằng hành động của ông là do số phận giáng xuống chứ không phải do tự tay ông gây ra.
