Tiến sĩ Maud Hayden hít phải một chút mùi khử mùi nhẹ, ngồi sau chiếc bàn tạm bợ của mình, nheo mắt nhìn về phía Claire, cố gắng sắp xếp lại suy nghĩ. Dù mới giữa buổi sáng, chiếc áo blouse và áo sơ mi màu vàng đất mau khô của Maud đã bắt đầu bám bẩn, khiến bà trông rất giống một nữ hướng đạo sinh béo múp sau hai dặm hành quân giữa mùa hè.

Claire đang chờ đợi, hai chân bắt chéo, cuốn sổ tốc ký đặt trên đầu gối, cây bút chì dừng lại ở đó, cảm thấy cái nóng oi bức đang đè nặng. Ánh nắng xuyên qua cửa sổ ngôi nhà cỏ, giống như một nung sắt đỏ rực vừa được gắp ra khỏi lò, một khi lọt vào phòng, liền bám chặt lấy làn da, thiêu đốt nó. Say rượu ngủ là một sự trốn tránh, Claire ước gì cô vẫn đang ngủ trong phòng mình. Nhưng cô đã bị Maud đánh thức từ sớm, nói rằng chiếc máy ghi âm cassette bỏ túi bị hỏng và đang được Sam Puvitz sửa chữa. Đồng thời, có một số bức thư cần đọc để ghi chép lại, kịp phát đi khi Đại trưởng lão Rasmarin đến vào buổi trưa.

Trong mắt Claire, bà mẹ chồng mà thiếu đi chiếc máy ghi âm cassette bỏ túi đó, chẳng khác nào một vị tướng quân thiếu đi quân hàm trên vai, vô cùng chật vật.

"Nào, để tôi xem..." Maud lên tiếng. "Chúng ta viết thư cho Tiến sĩ Mackintosh trước. Tóm tắt thông báo cho ông ấy biết tin tức mới nhất."

Claire vô thức rùng mình. Cho đến tận bây giờ, cô vẫn sẵn lòng đánh máy những báo cáo gửi cho Walter Scott Mackintosh. Mỗi một báo cáo đầy hấp dẫn, Claire cảm thấy như vậy, đều củng cố thêm một bước vững chắc cho cơ hội trở thành biênディên tập viên điều hành trọn đời của tờ "Văn hóa" của Maud. Claire đã sớm theo bản năng xem đây cũng là một cơ hội tốt cho tương lai của chính mình. Hai năm nay, hai người phụ nữ đã chiếm mất không ít thời gian vốn dĩ thuộc về Mark. Một người tên là Maud sẽ đến Washington; người kia tên là Claire sẽ có được danh tiếng mà cô hằng khao khát. Sau khi Maud rời đi, Mark sẽ càng tự do hành động độc lập, thăng tiến trong thế giới học thuật, và Claire cuối cùng sẽ trở thành nữ chủ nhân của gia đình mình. Trước tuần này, Claire vẫn luôn nhìn nhận mọi thứ như vậy. Bây giờ, mọi thứ bỗng nhiên thay đổi hoàn toàn, tình cảm của cô buộc phải quay ngoắt một trăm tám mươi độ.

Cho đến khi họ đến Tam Yêu (Three Sirens), Mark vẫn là một người bảo thủ, khó tiếp cận, thường xuyên lạnh lùng, nhưng luôn mang lại hy vọng. Anh thỉnh thoảng vẫn là chồng cô, luôn tồn tại hy vọng rằng anh sẽ trở nên tốt hơn một chút. Những tuần gần đây, anh đã hoàn toàn chấm dứt việc làm chồng cô. Anh trở nên không thể cứu vãn, hy vọng tan vỡ. Ngoài việc chỗ ở của họ ở gần nhau, Claire rất hiếm khi gặp anh. Có vẻ như anh cố tình sắp xếp để khi cô thức dậy vào buổi sáng thì anh đã đi rồi, luôn ăn tối ở bên ngoài, và trở về rất muộn sau khi cô đã ngủ. Khi họ ở bên nhau, có cảm giác như có người khác ở bên cạnh. Trong những trường hợp hiếm hoi hai người ở bên nhau đó, anh thậm chí còn không nhường đường cho cô. Anh đối xử với cô như thể cô hoàn toàn không có ở đó, như thể cô là một cái bóng, một người phụ nữ vô hình.

Claire cảm thấy trong đời chưa bao giờ bị tổn thương, bị ruồng bỏ và cô đơn đến thế. Tom Courtney rất tử tế, cực kỳ tử tế, thỉnh thoảng lại có chút phong lưu, điều này đã làm phong phú thêm rất nhiều khoảng thời gian, nhưng Courtney rất chừng mực với cô. Anh đối xử với cô quá chuẩn mực, hoàn toàn là đang đối xử với vợ của một người khác. Vậy thì, chỉ còn lại Maud mà thôi. Claire vẫn luôn sùng bái Maud, nhưng lại mang một tâm lý mâu thuẫn kỳ lạ, bởi vì cô cũng hy vọng có thể thoát khỏi bà. Gần đây, sự kính trọng của Claire đối với mẹ chồng đã giảm bớt, vì Maud từ chối làm người ủng hộ cô trong thời kỳ thử thách này đối với Mark. Tuy nhiên, hiện tại Claire đã bị bỏ rơi, Maud xuất hiện trước mặt cô như người bạn duy nhất trên cõi đời này, một pháo đài kiên cố để che chở. Do đó, đối với bức thư tiếp theo sẽ chia cắt Maud khỏi cô, cô hoàn toàn không muốn tốc ký, đánh máy và gửi đi chút nào.

Claire nhận thức được rằng Maud đã bắt đầu đọc cho chép, liền vội vàng nắm bắt những từ ngữ lướt qua, cúi đầu ghi chép, phác thảo những ký hiệu tốc ký đó.

"Walter thân mến," Maud nói. "Tôi đã viết thư cho anh một tuần trước, nhưng bây giờ lại vội vàng viết thêm một chút, tối nay đã lên đường cùng thuyền trưởng Rasmussen. Chỉ muốn tóm tắt cho anh biết, những ngày qua đã vượt xa tất cả những tài liệu trước đây chúng ta thu thập được về người dân đảo Yêu Tự... Xuống dòng đi, Claire... Hôm nay là ngày cuối cùng của lễ hội thường niên, ngày hôm nay cũng đánh dấu thời gian khảo sát thực tế của chúng ta đã đi được nửa chặng đường, bởi vì chúng ta đã ở đây ba tuần rồi. Lịch trình lễ hội đã được viết trong những bức thư trước, tôi nghe được từ chỗ tù trưởng Bodi Wright. Tuy nhiên, với tư cách là một người tham gia kiêm quan sát viên các hoạt động lễ hội, tôi đã quan sát lễ hội ở cự ly gần, có được sự hiểu biết toàn diện, điều mà tài liệu tay hai không thể nào có được... Xuống dòng... Lễ hội bắt đầu từ 7 ngày trước bằng một chương trình thể thao vào buổi chiều, một cuộc thi bơi lội gian khổ dài 1 dặm, Mark vậy mà cũng đăng ký tham gia, ghi chép của anh ấy sẽ có giá trị vô song. Với tư cách là một người mẹ, tôi phải tự hào bổ sung thêm rằng, anh ấy suýt nữa đã đánh bại chính những thổ dân trong môn thi đấu của họ, chỉ đến phút cuối cùng mới thua cuộc."

Giọng điệu trong câu cuối cùng của Maud khiến Claire nhận thức rõ ràng rằng, cô sẽ không bao giờ tường thuật lại thất bại lớn này nữa. Claire lập tức ngẩng đầu lên, quyết định dùng ánh mắt để nhắc nhở Maud, ép bà phải đề cập đến sai lầm của Mark, hoặc ít nhất là để bà thấy được sự khiển trách của cô đối với việc bỏ qua sự việc mất mặt này, thế nhưng tấm lưng của Maud đang quay về phía cô. Maud đang chăm chú nhìn ra ngoài cửa sổ.

"Đêm đó," Maud tiếp tục, "một chiếc bàn lớn được dựng lên trên bãi đất trống trong làng, bao quanh bởi những ngọn đuốc rực rỡ, y tá Harriet Briska của chúng ta đã khui tiệc cho lễ hội. Cô ấy được bầu chọn bởi các nam thanh niên trong làng. Sau đó là một điệu múa nghi lễ phức tạp, tin hay không tùy bạn, một trong những vũ công xuất sắc nhất chính là Lisa Harkefeld, vợ của ông chủ hậu thuẫn chúng ta. Phu nhân Harkefeld thể hiện khá xuất sắc. Chiều hôm sau là chương trình mới, chủ yếu là vật lộn, giống kiểu Nhật Bản hơn là kiểu Mỹ, buổi tối chúng ta xem một vở kịch câm, là một loại nghi lễ thu hoạch, phu nhân Harkefeld lại một lần nữa đóng vai chính. Đối với bà ấy, nơi này đã trở thành cội nguồn tuổi trẻ thực sự. Chương trình của đêm thứ ba là cuộc thi sắc đẹp khỏa thân, phần lớn các cô gái trẻ độc thân trong làng đều tham gia. Tất cả các thanh niên đều có mặt, hò reo cổ vũ cho cô gái mình thích. Điều này có phần tương tự với cuộc thi sắc đẹp khỏa thân mà Peter Buck từng chứng kiến trên đảo Manihiki thuộc Quần đảo Cook. Trong những cuộc thi đó, như tôi được biết qua sách vở, những người đẹp thậm chí còn được nghiên cứu từ phía sau xem đôi chân của họ có khép chặt vào nhau hay không, bởi vì nếu vậy, sẽ được coi là dấu hiệu của trinh nữ và đạt điểm cao. Kiểu đánh giá này không có ở đây, tuyệt đối không có, tù trưởng Bodi không thể truy nguồn gốc của cuộc thi sắc đẹp khỏa thân này, nhưng khi tôi đề xuất rằng đây có thể là cơ hội thể hiện của các cô gái trẻ, để cho các ý trung nhân hoặc chồng tương lai thấy được giá trị của họ, thì ông ấy không tỏ ý phản đối. Hơn nữa tôi cho rằng, đây cũng là một phần chất kích thích của cả tuần lễ hội đầy phấn khích này. Đêm thứ tư —"

Đột nhiên, Maud xoay người trên ghế, một bàn tay mập mạp giơ lên.

"Đợi một chút, Claire, trước khi chúng ta viết về đêm thứ tư, tôi muốn bổ sung thêm một chút vào câu cuối cùng đó. Em có thể đọc lại không?"

"Đợi một lát." Claire đã tìm thấy câu đó. "Hơn nữa tôi cho rằng, đây cũng là một phần chất kích thích của cả tuần lễ hội đầy phấn khích này."

"Đúng. Ừm, cộng thêm câu này..." Bà suy nghĩ xem nên thêm gì vào, rồi bắt đầu đọc cho chép. "Tiến sĩ Orville Pense là một trong những giám khảo của cuộc thi sắc đẹp khỏa thân đó, và lựa chọn của ông ấy được chấp nhận rộng rãi, rất thống nhất với lựa chọn của hai giám khảo thổ dân khác. Thí sinh nữ cuối cùng tham gia là thành viên đoàn khảo sát của chúng ta, cô Briska không thể khuất phục đó. Rất nhiều người theo dõi trong làng đã thuyết phục cô ấy tham gia. Cô ấy đáng lẽ ra phải chiến thắng, ở đây cô ấy rất được hoan nghênh, chỉ có Tiến sĩ Pense là bỏ phiếu không tán thành. Dù sao đi nữa, cô ấy đã giành được giải nhì. Em có thể thấy đấy, chúng ta ở đây không chỉ là người quan sát, mà còn là người tham gia tích cực, và ngay từ đêm đầu tiên chúng ta đến, trong bữa tiệc của Bodi, con dâu tôi đã tự nguyện tuân theo nghi lễ tình hữu nghị từ lúc đó đã là như vậy rồi."

Đầu Claire ngẩng lên. "Thật đấy, Maud, chị nhất định phải nhắc đến chuyện đó sao? Biết rằng tôi say mèm là điều vô cùng xấu hổ, và tôi làm thế không —"

"Đừng ngốc thế, Claire. Tất cả các báo cáo của tôi đều viết vào đó. Tôi nhắc đến chuyện đó với niềm tự hào của một người mẹ."

"Được rồi, nếu chị cứ khăng khăng —"

"Em bắt đầu dùng những giáo điều sáo rỗng thời Victoria để nhìn nhận tôi từ khi nào thế?"

"Từ khi chồng tôi dùng những giáo điều sáo rỗng đó để nhìn nhận tôi," Claire châm chọc lại.

Biểu cảm của Maud hoàn toàn không có phản ứng gì. "Ồ, đàn ông, đàn ông thật sự có tính chiếm hữu cao biết bao," bà nói. Sau đó lại nói rất nhanh, "Chúng ta tiếp tục đi, sáng nay có rất nhiều việc phải làm. Để tôi nghĩ xem — à, đúng rồi —" Bà lại bắt đầu đọc cho chép. "Tôi tin rằng, người bạn theo chủ nghĩa công năng của chúng ta Bronislaw Malinowski, chắc chắn sẽ cảm thấy tự hào vì sự tham gia tích cực của các đồ đệ của mình trong chuyến khảo sát thực tế... Xuống dòng... Mọi hoạt động lễ hội mà chúng ta quan sát và trải nghiệm đều được quay phim lại bởi Sam Puvitz, phòng tối ở đây của anh ấy chất đầy phim điện ảnh, ảnh chụp và phim slide màu. Tôi muốn các thành viên của Hiệp hội Nhân chủng học Hoa Kỳ của chúng ta không chỉ được mãn nhĩ, Walter, mà còn phải được mãn nhãn... Đặt dấu chấm than đi, Claire... Đúng như anh đã tiên tri, Walter, Tam Yêu chính là một chất kích thích mà tôi cần, nó sẽ là thành quả mới đầu tiên trong nghiên cứu Polynesia nhiều năm qua... Xuống dòng... Tuy nhiên, hãy bắt đầu viết lại chuyện lễ hội mà chúng ta đã trải qua đi. Đêm thứ tư —"

Có tiếng gõ cửa, Maud dừng lại, có chút bối rối.

"Vào đi!" Claire gọi.

Cửa mở một nửa, hơi nóng ùa vào phòng nhiều hơn, Lisa Harkefeld lập tức bước vào, mặc một chiếc áo ném bóng bằng nylon màu trắng, khuôn mặt tràn ngập nụ cười. Trước ngực, ôm một bát nhỏ đựng thực vật đã được cắt nhỏ.

"Ồ," nhìn thấy Claire tay cầm sổ tốc ký và bút chì, cô ấy nói, "nếu tôi làm phiền hai người, tôi có thể —"

"Không có gì đâu, Lisa," Maud thoải mái nói. "Tôi và Claire sáng nay đều làm việc này. Em có vẻ có tin tức muốn kể."

"Em có, em có," Lisa đáp lại như hát thánh ca. Cô đặt bát thực vật đã cắt nhỏ trước mặt Maud đầy kính trọng. "Chị biết đây là gì không?"

Maud cúi người nhìn vào trong bát. "Trông giống một loại thực vật có hạt nào đó." Bà nhặt một đoạn thân cây màu vàng xanh phủ đầy rêu này lên. "Là một loại thảo mộc mềm tức là —"

"Là cỏ Puai!" Lisa Harkefeld tuyên bố.

"Đúng, chắc chắn rồi, chính xác," Maud hùa theo.

Lisa vô cùng kinh ngạc. "Sao chị biết được, Maud?"

"Sao cơ, chỉ ở hòn đảo này mới mọc thôi, khá là nổi tiếng. Chị nghĩ lần đầu tiên nghe nói là từ chỗ Bodi Wright. Đây chính là loại thuốc gọi là thuốc mà thuyền trưởng Rasmussen hàng tuần vận chuyển đi từ đây — nói thật là chị còn thảo luận với ông ấy về chuyện này —"

"Nhưng không ai bảo em cả," Lisa nói với vẻ không tin nổi. "Nghĩ xem, em có lẽ sẽ chẳng bao giờ phát hiện ra. Nhưng em đã tìm thấy thật, mà không phải thông qua thuyền trưởng, mặc dù suốt một tiếng đồng hồ nay em vẫn luôn nói chuyện với ông ấy về việc này."

"Ý em là Rasmussen đã ở trong làng rồi sao?" Maud hỏi. "Ông ấy bình thường luôn đi thẳng đến chỗ này mà."

"Em lừa ông ấy đấy, Maud," Lisa đắc ý thừa nhận. "Em kéo ông ấy vào phòng em, bày rượu whisky trước mặt ông ấy, khiến ông ấy khai ra toàn bộ. Vừa nãy, em đã bắt ông ấy viết ra tất cả những gì ông ấy biết — vì Cyrus, chị biết đấy —"

"Nhưng mà, tại sao?" Maud hỏi.

"Tại sao? Vì trong đó có một cơ hội may mắn, chính vì cái này." Lisa quay sang Claire, người vẫn đang lơ đễnh lắng nghe. "Claire, em có biết loại cỏ Puai này dùng để làm gì không?"

Claire nhún vai. "E rằng tôi hoàn toàn không —"

"Nó khiến em cảm giác mình còn trẻ, hành động trẻ trung, đuổi sạch nếp nhăn, bôi trơn các khớp xương," Lisa tuyên bố với giọng giả thanh và lòng nhiệt huyết như một nhà truyền giáo. "Nói cho em biết, dùng cái này, cuộc sống ở tuổi 40 mới thực sự bắt đầu. Tha lỗi cho em, em đang phất phơ bay bổng vì phát hiện của mình." Cô đang nói với cả Claire và Maud, tay cầm một nhánh thảo mộc mềm lắc lư. "Em phát hiện ra nó là một cơ hội ngẫu nhiên. Hai người biết đấy, em đã tập luyện cùng những vũ công bản địa đó mấy ngày, và hai người cũng đã xem em biểu diễn hai lần trong tuần qua."

"Rất xuất sắc, Lisa," Maud nói.

"Được rồi, cứ cho là thế, chơi đùa thôi. Em đã vượt qua chính mình. Nhìn xem, em thường xuyên khiêu vũ, một fan hâm mộ khiêu vũ thực sự, cơ thể dẻo dai, khá tốt, nhưng khi đó em còn trẻ. Chúng ta phải nhìn nhận thực tế, em không còn là cô nhóc nữa rồi. Ở nhà, Cyrus dẫn em đến câu lạc bộ, qua một khúc nhạc waltz là em đã thở hổn hển, sau đó trong vòng một tuần bất kỳ hoạt động nào sôi nổi hơn đều không thể tham gia. Kể từ khi em cùng hai người đến đây, em tham gia điệu múa này, hai người biết đấy, từ ngày đầu tiên, em chưa từng cảm thấy mệt mỏi. Em chỉ cảm thấy tuyệt vời, có thể làm bất cứ việc gì, giống như một người trẻ tuổi. Em không biết vì lý do gì, sự phấn khích lần thứ hai này, sự trẻ trung trở lại — rồi, tối hôm trước, có một chuyện đã truyền cảm hứng cho em. Ngay trước buổi múa thu hoạch đó, họ đưa tới từng cốc đồ uống màu xanh lục. Em nhớ ra, trong quá trình tập luyện chúng ta luôn uống cái này, cho đến ngày trước khi lễ hội bắt đầu, đó không phải là nước dừa, cũng không phải đồ uống có cồn. Thế là, em liền hỏi, họ bảo em đó là một loại đồ uống được chiết xuất từ cỏ Puai — 'Puai' trong tiếng Polynesia có nghĩa là 'sức mạnh' — mọc ở khắp xung quanh, giống như một loại cỏ — đời đời kiếp kiếp đều chuẩn bị cho các vũ công, cung cấp cho họ sinh lực. Đó không phải là đồ uống có cồn — ý em là, em sẽ không mất ý thức — nhưng nó là một loại chất kích thích hoặc thuốc tê bản địa, một loại chất kích thích dạng lỏng, không có chất phụ gia và tác dụng phụ. Em phát hiện ra đây chính là loại thảo mộc thần kỳ mà thuyền trưởng Rasmussen bao năm qua xuất khẩu từ đây, từ cảng Tahiti đến Hong Kong, Singapore, Đông Dương và Đông Ấn. Ông ấy mua giá rẻ, bán giá đắt. Ông ấy và vợ chỉ có một công việc kinh doanh nhỏ, nhưng lại khiến ông ấy sống rất sung túc qua từng năm."

"Nào, em bắt đầu suy nghĩ về chuyện này, càng nghĩ càng kích động. Đương nhiên, hai người biết em đang nghĩ gì không —"

"Em muốn nhập khẩu sang Mỹ?" Maud nói.

"Hoàn toàn chính xác! Cho đến sáng nay, em hầu như không thể kiên nhẫn nổi, khi em dùng hai tay túm lấy tội nghiệp vị thuyền trưởng, em muốn chinh phục ông ấy. Em đã kể cho ông ấy nghe về Cyrus và công việc kinh doanh dược phẩm của ông ấy, cũng như việc ông ấy luôn tìm kiếm những loại thuốc mới, đây chính là thứ ông ấy đang tìm kiếm — hai người không nhìn thấy nhãn mác phải không? — cây dừa, bóng dáng các vũ công bản địa và những câu như 'Thuốc đặc hiệu hải ngoại đến từ Nam Hải, trăm trận trăm thắng, ban cho bạn tuổi trẻ, ban cho bạn sức mạnh — sinh lực' — thấy cái tên này trên hộp đóng gói thì thế nào? Sức lực!"

Claire chỉ động đậy thân mình, nhưng Maud liền đứng dậy hưởng ứng. "Tôi có thể mua một ít ở đâu, Lisa?"

"Năm sau là chị có thể mua được ở mọi hiệu thuốc trên nước Mỹ rồi. Em đang lên kế hoạch cho một giao dịch thử nghiệm với thuyền trưởng Rasmussen, để Cyrus phê chuẩn." Cô ấy tỉ mỉ vuốt ve loại thảo mộc này. "Hãy nghĩ xem, thứ nhỏ bé này, đã thay đổi cuộc đời em, sẽ giúp đỡ hàng triệu hàng vạn phụ nữ giống như em. Ôi, em không thể chờ đợi được nữa — phát hiện của chính em — có bao nhiêu việc phải làm. Em thậm chí còn có ý tưởng thành lập, hướng dẫn và cử đi các đoàn múa phong cách Polynesia, thậm chí chuẩn bị cho họ biểu diễn thương mại trên truyền hình —" Cô ấy nín thở, đôi mắt sinh động đảo từ Maud sang Claire, rồi lại quay về phía Maud. "Ý em là, em muốn làm kinh doanh, em muốn tự vạch ra con đường cho mình, thế nhưng — thế nhưng lại là thông qua việc giúp đỡ người khác. Hai người không nghĩ đây là một ý tưởng tuyệt vời sao?"

Maud gật đầu tán thưởng với phong thái uy quyền như Giáo hoàng ban phước. "Là một ý tưởng tuyệt vời, Lisa, tôi muốn cổ vũ em tiếp tục làm."

"Em biết chị sẽ vui mà," Lisa nói. Cô đặt thảo mộc trở lại trong bát, bưng bát lên. "Em phải bàn bạc cho xong với thuyền trưởng, lập tức gửi điện tín cho Cyrus." Cô đi về phía cửa, rồi dừng lại. "Mọi thứ của em đều nhờ vào chị, Maud. Nếu chị không đồng ý cho em đến Tam Yêu, em sẽ không có sự theo đuổi này. Em nên cảm ơn chị, em sẽ thế, thực ra, chị sẽ là người nhận được lô 'Sinh lực' đầu tiên, miễn phí giao hàng tận nhà!"

Sau khi bóng dáng cô ấy biến mất, Maud ngồi đó trầm tư nhìn nhánh thảo mộc vẫn còn lưu lại trên tay mình.

Claire châm một điếu thuốc. Lắc lắc que diêm cho đến khi ngọn lửa tắt ngấm. "Loại thảo mộc đó thực sự tốt thế sao?" cô hỏi.

"Không," Maud nói.

Claire ngạc nhiên đứng phắt dậy. "Tôi nghe nhầm đấy à?"

"Đó là một thứ vô hại, pha tạp một nửa, hầu như ở trạng thái trơ, giá trị dược liệu rất nhỏ, các dược sĩ của Rasmussen nói vậy đấy. Khảo sát thực tế lúc nào chẳng moi móc ra được thứ gì đó — ở Mỹ, trong số những người da đỏ, vỏ cây cây hắc mai cascara dùng làm thuốc nhuận tràng — hoặc ở những nơi này, nghệ dùng làm một loại thuốc — hoặc thân cây Kava, dùng làm thuốc ngủ — nhưng phần lớn thành phần là tá dược, không có tác dụng thực tế. Thỉnh thoảng cũng có loại tốt. Ví dụ, Quinin là lấy từ vỏ cây canh ki na. Chúng ta biết được từ những thổ dân Peru và Bolivia." Bà lắc đầu. "Nhưng loại cỏ Puai này — lúc Bodi nhắc đến nó, tôi đã bảo Sam Puvitz tìm một ít, anh ấy biết nó là gì. Nó là một loại chất kích thích gây tê nhẹ nhất. Sức mạnh thực sự của nó nằm trong truyền thống của nó. Hoàn toàn chính xác, trong xã hội nguyên thủy, sức mạnh của sự ám thị thường mạnh hơn cả thuốc. Thổ dân vẫn luôn cho rằng cỏ Puai khiến họ phấn khích, thế thì khỏi phải nói, Claire, nó thực sự khiến họ phấn khích. Nhưng Rasmussen không thể đồng thời bán một truyền thống, giống như các dược sĩ thời xưa của cỏ Cà độc dược biết rằng nó dùng làm thuốc tê rất khó bay hơi, không thêm thuốc phiện thì không được. Rasmussen từ lúc bắt đầu, thậm chí cho đến tận bây giờ, vẫn đang trộn lẫn thành phần của cỏ Puai với thành phần của hải sâm —"

"Tôi nghĩ tôi từng nghe nói đến thành phần phía sau đó. Nó là gì vậy?"

"Hải sâm? Là một loại dưa chuột biển. Thổ dân lặn xuống làn nước sâu 3, 4 feet, bứt hải sâm từ vách đá xuống, rạch ra, dùng nước sôi trụng nội tạng, phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Rất phổ biến ở Fiji, tôi nhớ là họ xuất khẩu sang Trung Quốc. Hải sâm là một loại chất kích thích tương đối mạnh, dùng để kích thích cái gọi là 'kẻ ham hố sắc dục quá độ' mà Morelle thường nói. Sam Puvitz nói ở quê nhà chúng ta có 100 loại thuốc tốt hơn tạo ra hiệu quả tương tự. Tôi không hiểu cách tiếp thị sản phẩm. Tôi nghĩ thứ ngớ ngẩn này có được một chiếc nhãn mác phù hợp, và thực tế sẽ không làm hại bất kỳ ai. Nhà Harkefeld sẽ kiếm được hàng triệu, có lẽ sẽ nhớ ra việc quay lại ủng hộ cho những chuyến khảo sát thực tế khác trong tương lai."

Nếu Puai là một loại thuốc tầm thường, bình thường như vậy, Maud, tại sao chị lại cổ vũ Lisa tiếp tục làm, buôn bán — như chị nói là thứ pha tạp một nửa này?

"Tôi lặp lại lần nữa, thân yêu ạ, nó sẽ không làm hại ai cả, hơn nữa còn có ích lợi. Nó khiến những thổ dân này cảm thấy trẻ trung, nó khiến Lisa cảm thấy trẻ trung, có lẽ như vậy còn có thể giúp đỡ những người khác, đối với người mua có thể là một sự nâng cao về mặt tâm lý."

"Tôi vẫn không —"

"Hơn nữa, Claire. Khi một người phụ nữ bước sang tuổi 40, cảm thấy mình 40 tuổi hoặc lớn hơn, trong một xã hội chỉ chú ý đến những phụ nữ 20 tuổi như xã hội của chúng ta, thì khá nhạy cảm với tuổi tác của chính mình. Tôi nghĩ, cô ấy làm bất cứ điều gì hợp lý để khiến bản thân bận rộn và năng động đều nên được khích lệ. Cô ấy nên đặt tâm trí vào trong tim, chứ không phải đặt lên thân thể. Có được 'Sinh lực', Lisa sẽ là tuổi 40 trẻ trung, chứ không phải tuổi 40 già cỗi, cô ấy còn sẽ là tuổi 50 và 60 trẻ trung, có một chỗ đứng trong cuộc sống, có con đường của riêng mình. Tôi nói dựa trên kinh nghiệm, Claire. Em sẽ hiểu vào một ngày nào đó. Con đường của Lisa là đúng đắn, và tôi sẽ khích lệ cô ấy."

Claire ngồi đối diện với Maud, nghe bà nói, hút thuốc, bắt đầu hiểu ra. Maud đã tìm thấy cỏ Puai của chính mình, đó chính là Tam Yêu. Claire cảm thấy đồng cảm với cả Lisa và Maud. Claire mới 25, Lisa lớn hơn cô 15 tuổi, Maud lớn hơn cô 35 tuổi, thế nhưng Claire cảm thấy mình bằng tuổi với cả hai người họ, bởi vì tuổi tác không chỉ tính bằng năm tháng, mà còn tính bằng những vòng tuổi được hình thành từ cảm giác vô dụng, bị phớt lờ và bị ruồng bỏ phản chiếu trong nội tâm. Claire rõ ràng, về mặt kỹ thuật thì cô có một ưu thế nhất định về độ tuổi có thể sử dụng, tức là có một bản hợp đồng dài thời gian hơn trên hành tinh này — hành tinh này đầy rẫy sự trịch thượng và kiêu ngạo khó cưỡng lại của những người trẻ tuổi hai mươi, ba mươi — nhưng ưu thế này vẫn chưa đủ, bởi vì ưu thế này không có ích gì cho cô, cô không có "Sinh lực", cũng không có đoàn khảo sát đảo Yêu Tự.

"Chúng ta đến đâu rồi?" Maud lên tiếng.

Claire sắp xếp lại sổ tốc ký và bút chì, còn chưa chuẩn bị xong, bên ngoài truyền đến tiếng hét lớn của một người phụ nữ, tiếp theo là tiếng cãi vã qua lại giữa phụ nữ và đàn ông, Harriet Briska bước vào cửa, khuôn mặt cô ta bị một cơn giận dữ bất thình lình bóp méo một cách kỳ lạ.

"Cái tên Orville Pense đó, tôi nói cho chị biết, Maud," cô ta lầm bầm, sau đó phát hiện trong phòng có hai người. "Ồ, chào, Claire." Cô ta quay sang Maud. "Hôm nay lúc nào có thể gặp riêng chị? Tôi cần lời khuyên của chị, và tôi tin —"

"Hiện tại chưa có thời gian," Maud nói.

Claire lập tức đứng dậy. "Vậy thì tôi không làm phiền hai người nữa."

"Được rồi, Claire," Maud nói. "Hay là chúng ta — để tôi xem nào, 15 phút nữa bắt đầu đọc cho chép nhé?"

Sau khi Claire đi ra, Maud xoay người trên ghế, dồn toàn bộ sự quan tâm mang tính gia trưởng lên chú vịt xấu xí của mình. "Lúc em bước vào có nhắc đến Orville Pense," bà nói. "Có liên quan gì đến Orville sao?"

"Orville?" Harriet Briska lặp lại.

"Ồ, anh ta —" Cô ta lắc đầu, đi về phía chiếc ghế dài, ngồi xuống. "Anh ta trở nên rất kỳ lạ," cô ta nói. "Tôi không tìm được từ ngữ thích đáng để hình dung. Anh ta vốn là một người rất tốt, bây giờ, anh ta cứ luôn mỉa mai tôi, vừa nãy ở bên ngoài, anh ta đột nhiên lao tới. Kéo cánh tay tôi đau điếng, muốn lôi tôi tìm chỗ để nói chuyện. Tôi bảo anh ta phải đợi một lát, tôi có một việc gấp hơn cần bàn bạc với chị, thế là anh ta lại phát điên lên, cho nên tôi đành không thèm để ý đến anh ta nữa, đi vào luôn."

Suốt cả quá trình, Maud vẫn luôn gật đầu. "Được rồi," bà nói, "những cuộc khảo sát thực tế này đôi khi ảnh hưởng đến một số — thành viên — ảnh hưởng tiêu cực. Môi trường thay đổi, muốn hành xử bất biến trong một nền văn hóa hoàn toàn khác biệt, điều này sẽ khiến một số người trở nên nôn nóng lo lắng." Bà nhớ lại cuộc trò chuyện với Sam Puvitz trong thời gian diễn ra lễ hội, phản ứng dữ dội của anh ta đối với chương trình giảng dạy của đảo Yêu Tự, cũng như cơn giận dữ ngút trời đối với sự xuất hiện của Mary trong một lớp học của cô ấy, bà cũng nhớ lại lần trao đổi ý kiến trước đó với chính Orville, cùng với bình luận mang tính tự phụ kiểu nhà truyền giáo của anh ta về xã hội đảo Yêu Tự và mối tình vụng trộm giữa Harriet và bệnh nhân đã khuất của cô ta. Ngay cả Rachel Derkin vốn dĩ lạnh lùng và khách quan như vậy, trong suốt thời gian diễn ra lễ hội cũng lộ ra vẻ kích động. Sau đó, Maud nghĩ, con trai và con dâu của mình, khi chúng công khai ở bên nhau, ngoài việc không thể hiện được sự hạnh phúc trong hôn nhân ra, thì mọi trò hề đều bày ra hết.

Maud tự nhủ, có lẽ đây là lúc duy trì uy quyền đội trưởng mà bà đang có, gọi tất cả bọn họ lại với nhau, để họ cảm nhận được áp lực mà nghiên cứu này mang lại cho họ, dùng những chương sách kinh nghiệm trước đây để ổn định và xoa dịu họ. Bây giờ, y tá Harriet Briska đang ở trước mắt, cùng với phiền muộn hiện tại của cô ta, Maud biết rằng, bà phải đối mặt với hiện thực. "Tôi cũng không biết, Harriet, tại sao Orville lại đối xử tệ với cô như vậy," Maud nói dối, "nhưng nếu tiếp tục thế này, cô nói cho tôi biết, tôi sẽ tìm anh ta để nói chuyện về việc này."

"Không cần thiết đâu," Harriet vội vàng nói, mang theo một điệu bộ xoa dịu nào đó. "Tôi sẽ đối phó với anh ta. Anh ta chẳng qua nhất thời tâm trạng không tốt — uống phải thuốc súng. Lẽ ra ban đầu tôi nên giải thích điều này." Phiền muộn của cô ta tan thành mây khói, khúc khích cười vì câu nói đùa thông minh của mình.

Maud hỏi: "Sáng nay cô tìm tôi chỉ vì chuyện này thôi sao?" muốn nhắc nhở cô ta rằng cô ta đã cắt ngang việc bà đọc thư.

"Nói thật là không. Mục đích thực sự tôi đến đây là — nói chuyện thật lòng với chị, Maud."

"Không vấn đề gì, Harriet." Bà chần chừ một lúc. "Có chuyện gì làm cô phiền lòng sao?"

Harriet ngậm một điếu thuốc lên môi, có chút bất an châm lửa. Biểu cảm của cô ta nghiêm túc, kể từ khi gia nhập đoàn khảo sát đến nay, Maud chưa từng thấy cô ta nghiêm túc như vậy. "Nói đúng ra thì không hẳn là phiền lòng tôi," Harriet nói từ sau làn khói thuốc. "Chỉ là tôi muốn cùng — cùng bàn bạc với ý — ý tôi là, chị từng có những bối cảnh đó —" Cô ta chờ đợi, chờ đợi sự khích lệ.

"Nếu tôi có thể giúp gì cho cô bất kỳ phương diện nào."

"Tôi rất muốn nhận được tư vấn từ chị," Harriet nói. "Tôi vẫn luôn suy nghĩ. Chị đã tham gia rất nhiều cuộc khảo sát thực địa, chị quen biết những người khác từng tham gia khảo sát, trước đây chị thậm chí còn từng đến Polynesia."

"Đúng, đây đều là sự thật."

"Tôi — ừm — chị từng nghe nói qua — chị có quen biết người phụ nữ nào không, phụ nữ Mỹ tham gia khảo sát thực tế, đã từng — ừm — dứt khoát ở lại, quyết định không về nhà?"

Maud nén tiếng huýt sáo suýt thốt ra, (nhìn tình hình này thì rất có triển vọng), khuôn mặt mập mạp và cánh tay thô kệch của bà đều không có phản ứng gì. "Đây là một câu hỏi thú vị," Maud dùng giọng điệu thăm dò nói. "Tôi từng nói với cô và những người khác rằng, tôi biết một số phụ nữ sống chung với thổ dân, lập gia đình và sinh con với người tình thổ dân của họ. Còn về việc cư trú lâu dài hơn, một người phụ nữ trong số chúng ta ở lại cùng một người đàn ông thổ dân, hoặc dứt khoát ở lại sinh sống trong xã hội mới này, tôi chỉ có thể nhớ ra rất ít rất ít ví dụ. Đây cũng không phải là điều tôi tận mắt nhìn thấy. Tôi lặp lại lần nữa, cực kỳ ít nữ nhân loại học làm như vậy."

“Ừm, thực ra tôi không nghĩ đến nữ nhân loại học nào cả,” Harriet nói. “Tôi chỉ nghĩ đến một người phụ nữ bình thường — không phải ai cụ thể — ý tôi là, cô ấy không có nghề nghiệp — như vậy đối với cô ấy sẽ dễ dàng hơn, phải không?”

“Tôi không chắc chắn lắm, Harriet. Tất cả đều tùy thuộc vào chính người phụ nữ đó. Hơn nữa, phụ nữ lại là chuyện khác, đàn ông thì khác. Tôi biết rất nhiều đàn ông trong khảo sát thực tế đã trở thành thổ dân — nghĩa là, ‘ở lại’, ý cô là thế phải không?”

“Chị biết ư?” Harriet sốt sắng nói. “Họ hạnh phúc hơn chứ? Ý tôi là, có khả thi không?”

“Không ai biết được, thực sự là vậy,” Maud nói, “tôi nghĩ là có, tôi thà tin rằng nó đã liên tục khả thi.”

“Chị thực sự biết những trường hợp như vậy sao?”

“Ồ, đương nhiên rồi. Có những câu chuyện truyền thuyết, mỗi khi các nhà nhân loại học tụ tập lại với nhau vẫn bàn tán về chúng. Có một nhà nhân loại học đi khắp xung quanh châu Á để nghiên cứu truyền thống Phật giáo. Anh ta hoàn toàn mê mẩn đối tượng nghiên cứu, cuộc sống của người dân, đến mức cải đạo theo Phật giáo, đi tu làm hòa sư. Anh ta bây giờ có lẽ đang ở trong một ngôi chùa lạt ma nào đó ở nơi xa xôi. Tôi còn biết một chàng trai trẻ khác, là một nhà nhân loại học, tiến hành một chuyến khảo sát thực địa đến — là một nơi nào đó ở Trung Phi, khi hoàn thành nghiên cứu, anh ta tiếp tục ở lại, không quay về Mỹ nữa. Lại có một người nữa, anh ta đến miền tây nam đất nước chúng ta để nghiên cứu các ngôi làng thổ dân da đỏ. Kết quả là, anh ta từ bỏ cuộc sống cũ của mình, gia nhập ngôi làng thổ dân da đỏ. Điều này khiến tôi nhớ đến Frank Hamilton Cushing, một nhà nhân chủng học người Pennsylvania, đến New Mexico để nghiên cứu người da đỏ Zuni, viết ra một cuốn sách tên là 《Thần thoại sáng tạo Zuni》, bị cuộc sống nơi đó thu hút sâu sắc, thế là từ bỏ lối sống cũ ở miền đông của mình, từ bỏ các tác phẩm xuất bản, trở thành người thổ dân. Kết quả là trở thành một người Zuni, cho đến khi qua đời vào năm 1900. Tôi phải kể cho cô nghe người giỏi nhất trong số họ — cô đã từng nghe nói về Jaime de Angulo chưa, anh ta vẫn luôn làm việc ở Berkeley, California?” —