[TIÊU DỀ]: Tiết 18

Claire dường như đang ngủ trong một cái giếng sâu, bị bao quanh bởi một màn đêm và sự tĩnh mịch chết chóc, chìm trong giấc ngủ sâu không tỉnh giấc, bất động một chút nào. Cuối cùng, chính những ngón tay mảnh mai vươn ra từ mặt trời buổi sáng của ngày mới đã đánh thức cô. Chúng luồn qua bức tường mây tre, phát hiện ra cô, dùng đầu ngón tay thiêu đốt cô cho đến khi cô mở mắt ra. Việc ngủ trên mặt nền trải đệm vào đêm đầu tiên khiến cô cảm thấy cánh tay và hông bên trái cứng đờ và tê dại. Cô cảm thấy môi mình nứt nẻ, lưỡi khô khốc sưng phồng, lúc này cuối cùng cũng nhớ lại chuyện tối hôm qua. Cô nhặt đồng hồ lên, là 8 giờ 20 phút sáng.

Nghe thấy tiếng bước chân, Claire trở mình, kéo chiếc váy ngủ bằng nylon đang trùm lên đầu xuống—cô vẫn nhớ là mình đã trùm nó từ tối hôm qua—kéo tuột xuống dưới bầu ngực đã phơi bày của mình, cô nhìn thấy Mark đang đứng cạnh cửa sổ phía sau, tay cầm một chiếc gương hình bầu dục, chăm chú chải chuốt mái tóc được cắt ngắn của anh. Anh đã ăn mặc chỉnh tề, áo nỉ, quần yếm, giày thể thao, nếu anh có phát hiện ra cô tỉnh giấc, anh cũng sẽ không thừa nhận. Đối với Claire, sự xâm nhập của ánh nắng, sự trong lành của ban ngày, sức sống của người chồng dường như khiến cho các hoạt động và cuộc trò chuyện của 9 tiếng trước trở nên xa xôi, mờ ảo và không chắc chắn.

"Hi, Mark," cô nói. "Chào buổi sáng."

Mắt anh hầu như không rời khỏi chiếc gương. "Em ngủ say như chết vậy."

"Vâng."

"Em có nghe thấy Kapvitz tới đây không? Anh ấy mang theo một lời nhắn từ Maud, cô ấy muốn tất cả chúng ta có mặt ở văn phòng của cô ấy lúc 10 giờ."

"Em sẽ chuẩn bị ngay." Cô ngồi dậy, cảm thấy cơn say đã tiêu tan. "Mark,"

Lần này anh quay người lại, thừa nhận sự tồn tại của cô, nhưng lại chẳng nói một lời.

Cô nuốt nước bọt, tiếp tục nói cho hết câu. "Mark, em nghĩ tối qua mình đã say, em xin lỗi."

Môi anh mấp máy nhẹ. "Không có gì."

Em không muốn cả buổi sáng cứ oán hận bản thân, em—em cũng xin lỗi vì những lời chúng ta đã nói với nhau.

Anh cúi người, vứt chiếc gương và lược lên đống đồ đạc cá nhân của mình. "Thôi nào, cưng à, hãy quên nó đi, quên đi cho rồi. Anh không nói những gì anh đã nói, em cũng không nói những gì em đã nói, xí xóa hết, hãy cứ—đều nhớ chúng ta là ai, đừng hạ thấp thân phận của mình trước bất kỳ ai, hãy giữ gìn phẩm giá của chúng ta."

Cô không nói gì, hy vọng ít nhất anh sẽ bước tới, ôm lấy cô, hôn cô, chỉ hôn cô một cái thôi, thế nhưng anh đã ở ngay cửa phòng khách rồi, chỉ để lại một thông báo.

"Đừng đến muộn, Claire, cuối tuần đã kết thúc, chúng ta phải bắt đầu làm việc thôi."

"Em sẽ đúng giờ."

Sau khi anh đi, cô dọn dẹp lại túi ngủ của mình và của anh, phát hiện ra anh đã xếp gọn những bộ quần áo cần giặt qua để ngay bên cạnh, rồi lơ đễnh cởi cúc áo ngủ. Cô đã không còn hứng thú với bộ ngực đã phơi bày của mình nữa, chỉ nhận ra chiếc dây chuyền đá quý vẫn đang treo ở giữa chúng. Cô tháo nó ra, quỳ xuống cất vào hộp trang sức bằng da của mình. Ở tư thế này, cô không thể không chú ý đến bộ ngực của mình, nhìn những đường nét trắng muốt của chúng, cứ thế này mà khêu gợi ánh mắt của đàn ông—Mortuli, Bodi, Courtney (vẫn là một người Mỹ!)—nhìn chúng, giờ đây, giữa ban ngày ban mặt, cô cảm thấy uể oải và không chút hổ thẹn. Lúc này, cô không trách mội cơn giận dữ của Mark. Cô là một người vợ, người vợ Mỹ—cô suýt chút nữa thêm hai chữ "một người mẹ", nhưng lại thôi, thế nhưng trong đêm đầu tiên ra ngoài, cô lại thể hiện hoàn toàn giống một kẻ cuồng đàn ông. Cho đến tận bây giờ, trong đầu cô vẫn lưu giữ cái ý nghĩ kỳ quái đáng ghét về hành vi này, được dán nhãn chính xác trong cuốn từ điển sáo rỗng là "giáo dưỡng nghiêm ngặt", "đàn ông tôn trọng người phụ nữ đoan trang" và "tình yêu, danh dự và sự phục tùng". Bức tường cấm địa của cô được xây nên bởi những viên gạch "nết na", "đoan trang", "trinh tiết" và một viên gạch khác—đúng vậy, là "vục tùng". Tối qua cô đã làm thế nào và tại sao lại xô ngã nó? Cô đã kiêu kỳ qua rồi, giờ đây, cô lại từng viên gạch từng viên gạch một xây lại bức tường cấm địa, không biết có thể chịu đựng nổi việc gặp lại Courtney hay người nào khác một lần nữa hay không. Họ sẽ nghĩ gì đây?

Cô quyết định phải để Mark thấy rõ sự hổ thẹn của mình, cô nợ anh điều đó. Sau đó, cô lục trong đống quần áo tìm chiếc áo cánh trắng và quần đùi quần vợt trắng, nhận ra rằng việc cô đi xin lỗi Mark vì một chuyện nào đó, vì những điều ngớ ngẩn nhỏ nhặt, những phát ngôn thiếu suy nghĩ, sự nhầm lẫn trí nhớ, hành vi sơ suất thật là khó chịu, lúc nào cũng ở thế phòng thủ quả thật rất khó chịu, lại còn không công bằng nữa. Nhưng tối qua không phải là chuyện nhỏ, mà là một sự thất bại đặc biệt, khi gặp lại anh, cô sẽ càng mạnh mẽ xin lỗi anh hơn.

Cô nhanh chóng mặc quần áo vào, rồi có chút miễn cưỡng đi về phía nhà vệ sinh chung. Cô thận trọng bước vào, ơn trời là chỉ có Mary Kapvitz đang ở đó với vẻ mặt khó chịu, không nói một lời. Sau khi đi ra, Claire thèm thuồng bước đi dưới ánh nắng gay gắt trở về túp lều tranh của họ. Ở gian trước, cô bắt đầu trang điểm, sau khi tô son xong, cô phát hiện ra có ai đó, Mark hoặc người hầu bản địa, đã mang tới một bát lớn trái cây và thịt nguội làm bữa sáng, ở gần bát là những thực phẩm đóng hộp và đồ uống mà họ mang theo được chất đống cao ngất ngưởng. Cô thong thả thưởng thức những món đồ trong bát của người bản địa, gần đến 10 giờ, cô bước ra khỏi phòng, đi lên bãi đất trống ngập nắng trong làng để tìm Mark, bày tỏ lời xin lỗi của mình, rồi cùng những người khác bước vào văn phòng của Maud. Ngoại trừ những đứa trẻ ở bên suối, đường phố trống không một bóng người. Ở tận cùng ngôi làng, trước lán hỗ trợ xã hội và trường học, dường như có người đang hoạt động, đi lại tấp nập. Sau đó, cô nhìn thấy trước nhà Maud có hai người, một trong số đó là Mark, anh đang nghiêm túc bàn bạc điều gì đó với Orville Spence.

Cô bước về phía trước, muốn trực tiếp bày tỏ lời xin lỗi với Mark.

"Mark,"

Anh ngẩng đầu lên, nét mặt bỗng chốc trở nên âm trầm, anh chạm vào tay Orville, bước về phía cô.

"Mark," cô nói, "em đang nghĩ—"

Anh giơ tay ngắt lời cô, quơ mạnh xuống ngay trước mặt cô, ra hiệu cho toàn bộ cơ thể cô phải dừng bước. "Chúa ơi, Claire, em rốt cuộc có biết mình đang đi đến đâu không?"

Cô giật mình, tim đập thình thịch lên cổ họng. "Gì—có chuyện gì vậy?"

Anh đứng đó, hai tay chống lên hông, quan sát cô, lắc đầu với vẻ đầy ghê tởm. "Cái quần đùi quần vợt chết tiệt đó," anh nói, "nhìn kìa, ngắn đến tận gốc đùi, em bị làm sao thế? Về chuyện thực địa không được mặc quần đùi, em biết thừa còn gì."

Cô bị những lời chỉ trích này đánh cho ngẩn ngơ, á khẩu không nói nên lời. "Nhưng—nhưng Mark, em không biết."

Đương nhiên là em biết. Anh đã từng nghe Maud cảnh báo em và tất cả phụ nữ ở Santa Barbara rồi. Cô ấy luôn dẫn lời của cụ Kroeber cũ—hãy cẩn thận với vấn đề tình dục, đừng mặc quần đùi, đừng quyến rũ người bản địa. Em chẳng nghe lời ai cả, hoặc có nghe thì giờ cũng mặc kệ rồi. Em có vẻ như muốn phá vỡ mọi quy tắc. Hôm qua, em quan tâm đến tình dục, hôm nay em mặc quần đùi, còn cái gì chưa phá vỡ nữa không? Ngủ với một tên bản địa à?

"Ồ, Mark," cô lúng túng nói không thành lời, nước mắt tuôn rơi như suối. "Em không—em không biết. Trời nóng thế này thì có thể hiểu được chứ, mặc thế này cũng đâu phải là ít, còn hơn đứt mấy chiếc váy cỏ kia gấp trăm lần."

Em không phải người hoang dã, em là một người Mỹ văn minh. Bộ trang phục đó không chỉ thể hiện sự thiếu đoan trang—người bản địa đặt kỳ vọng rất cao vào em—mà còn là sự khiêu khích rõ mười mươi. Giờ thì đi thay ra đi, tốt nhất là nhanh lên, mọi người đang đợi ở văn phòng kìa.

Cô đã quay người đi, không muốn để anh thỏa mãn vì nhìn thấy sự bẽ bàng của mình. Cô không nói một lời, bước về phía túp lều tranh. Cô lê đôi chân nặng như chì, khinh bỉ bản thân vì đã có ý định đi xin lỗi anh, khinh bỉ việc anh biến mỗi ngày trôi qua trở nên tồi tệ. Không phải anh ngày càng tệ đi, cô thầm nghĩ, mà là chính cô làm cái vai trò người vợ của anh ngày càng kém cỏi. Là cái này hoặc cái kia hoặc—không, còn có khả năng thứ ba, nói thế này chính xác hơn: ảnh hưởng của ba nàng tiên cá, kể từ buổi sáng cái bức thư của Aistad mang chúng vào cuộc sống của họ, cho đến khoảnh khắc đứng trên bãi đất trống của ngôi làng—phải chịu trách nhiệm. Ma lực của những hòn đảo này đã tác động lên cả anh và cô, phơi bày ra mặt đê tiện nhất của anh, từng điểm yếu và khiếm khuyết, bước vào tầm mắt cô một cách rõ ràng và tàn nhẫn hơn, thế nên cô đã nhìn thấy anh, bản ngã cơ bản của anh, không hề thay đổi vì cảm giác tội lỗi của cô, và cô cũng nhìn thấy bản thân mình rõ ràng hơn, nhìn thấy cuộc sống của họ, cái loại cuộc sống đê tiện mà họ đã và đang và sẽ cùng nhau trải qua.

Khi về đến cửa lán của họ, cô đã hoàn toàn khinh bỉ anh rồi. Vai cô ưỡn về phía sau, bộ ngực đẩy chiếc áo cao ngất, cô tự hào vì chuyện tối qua. Cô hy vọng những người đàn ông đã dán chặt mắt nhìn cô lâu hơn một chút, cô hy vọng họ đã thưởng thức cô. Khi cảm thấy bản thân mình vẫn còn có sức mạnh nhường này, cô đã chán ngấy, chán ngấy, chán ngấy cái sự nửa vời này rồi, nếu trên thế giới này dù chỉ có một người hiểu được...

15 phút sau, Claire quay lại văn phòng của Maud, mặc bộ đồng phục nhà nhân chủng học có thể chấp nhận được trong mắt người khác—áo cánh rộng và sơ mi kẻ ô bông, và phát hiện ra ngoài Maud ra thì tất cả mọi người đều đã có mặt đủ. Họ chia thành từng nhóm trong phòng, Mark vẫn ở cạnh chiếc bàn cùng với Orville Spence, những thành viên còn lại đều vây quanh hoặc ngồi trên những chiếc ghế dài, sôi nổi trò chuyện.

Claire phớt lờ Mark và Orville, đi xuyên qua căn phòng trải đệm, tiến về phía nhóm gia đình Kapvitz và Harriet Blisska. Họ đang thảo luận về bữa tiệc tham gia tối qua, do một người họ hàng gần của Bodi, một phụ nữ bản địa tên là Aoveli tổ chức, cô ta cũng phụ trách tuần lễ lễ hội sắp tới. Họ say sưa kể lại đoạn kịch câm chưa từng nghe thấy mà tận mắt chứng kiến như thể xung quanh không có ai, Claire bèn bỏ đi ngồi xuống cạnh Rachel Derkin và Lisa Harkefeld ở chiếc ghế dài phía xa.

Lisa kích động đến mức hầu như không chào Claire một câu, còn Rachel thì vui vẻ nháy mắt với cô. Claire định nối tiếp câu chuyện của Lisa.

"Hãy nghĩ xem em phiền lòng thế nào, thực sự đau đầu ra sao," Lisa nói tiếp. "Những cái chai quý giá đó là nguồn cung cấp 6 tuần do chính tay em đóng gói, được ngăn cách bằng các lớp bông gòn."

Chiếc chai gì cơ?" Claire hỏi. "Rượu Whisky Scotland à?"

"Còn quan trọng hơn thế nhiều," Rachel Derkin nhíu mày đầy thiện cảm với Claire. "Phu nhân Harkefeld yêu quý đã mang theo một lô peroxide và thuốc nhuộm tóc dự phòng, sáng nay khi kiểm tra thùng gỗ, phát hiện tất cả các chai đều đã vỡ tan tành."

Hết rồi, không còn gì nữa," Lisa lẩm bẩm. "Chẳng ai có thứ gì để cho em mượn cả, em sắp khóc đến nơi rồi, em phải làm sao đây, Claire, tôi gọi chị là Claire được chứ? Chắc chị có thứ gì đó chứ."

Tôi rất ước gì mình có, Lisa," Claire nói, "nhưng tôi đến một lạng cũng không có."

Lisa Harkefeld xoắn xuýt hai bàn tay. "Tôi chưa bao giờ—kể từ khi trưởng thành—luôn sử dụng thuốc nhuộm tóc, chưa từng có tuần nào rời xa nó. Bây giờ tôi sẽ ra sao đây? Hết tuần này qua tuần khác, chỉ toàn là màu tóc nguyên thủy. Tôi chưa từng nhìn thấy mình ra dáng thế nào—chúa ơi, nghĩ đến cảnh mình mọc tóc bạc trông sẽ thế nào cơ chứ?"

Phu nhân Harkefeld, chuyện này có thấm tháp gì đâu," Rachel dùng giọng điệu khẳng định nói. "Rất nhiều phụ nữ còn cho rằng tóc bạc sớm trông rất đẹp."

"Không có tóc bạc thì có thể nói vậy," Lisa nói, "một khi đã có rồi, lại là chuyện khác hẳn." Cô nín thở. "Tôi không còn là một cô nàng tóc vàng ngây thơ nữa rồi," cô nói, "tôi 40 tuổi rồi."

Tôi không tin đâu," Claire nói.

Lisa nhìn cô với vẻ biết ơn rõ rệt. "Chị không tin á?" Sau đó cô ấy lại nhớ đến hoàn cảnh hiện tại, thê thảm nói, "Một, hai tuần nữa chị sẽ tin thôi."

Phu nhân Harkefeld," Rachel nói, "một, hai tuần nữa, chị sẽ bận đến mức chẳng có thời gian mà nghĩ đến chuyện này đâu. Chị sẽ—" Cô bỗng khựng lại, đổi chủ đề. "Tiến sĩ Hayden đến rồi, cô ấy chắc chắn có rất nhiều tin tức, tất cả chúng ta đều đang nóng lòng muốn biết."

Mọi người đều đã ổn định chỗ ngồi, người trên ghế dài, người trên đệm dưới sàn, chỉ có Maud đứng cạnh bàn của mình, đợi những cuộc trò chuyện riêng tư cuối cùng ngớt đi. Khoan hãy nói đến bộ trang phục kỳ lạ của cô—cô đội một chiếc mũ cói rộng vành, vài lọn tóc bạc xõa ra bên dưới, khuôn mặt tròn trịa bị ánh nắng nhuộm nâu chẳng hề trang điểm chút nào, vài chuỗi hạt nhuộm màu quấn quanh cổ, đôi tay đẫy đà chìa ra từ chiếc váy liền in hoa sát nách, đôi tất trinh sát màu vàng đất kéo dài đến dưới đầu gối, đôi giày vuông vức trông giống như người sao Hỏa mang, cô trông có vẻ chuyên nghiệp và có gu hơn bất kỳ ai trong căn phòng.

Sau khi các đồng nghiệp đã im lặng trở xuống, Maud Hayden bắt đầu cất lời nói với họ, giọng điệu từ một nhà khoa học nhạy bén biến thành những lời thì thầm mang phong cách của một người mẹ.

Tôi nghĩ hầu hết các vị đều muốn tìm hiểu xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo," cô nói, "nên tôi mới triệu tập cuộc họp đầu tiên này để thông báo cho mọi người. Tôi ở cùng với tộc trưởng Bodi Wright và vợ ông ấy là Hútia Wright từ sáng sớm cho đến tận lúc nãy. Cả hai người họ đều là những nhân vật thông minh và thân thiện. Hútia vẫn còn hơi lo lắng về chúng ta, thường có những sự dè dặt nhất định trong việc cho phép chúng ta xem gì và làm gì, trong khi tộc trưởng Bodi đều gạt phăng đi mỗi lần như vậy. Đã đến đây rồi, ông ấy quyết định rằng chúng ta sẽ được xem và làm bất cứ điều gì chúng ta muốn xem và muốn làm. Ông ấy khá tin tưởng—ông ấy cũng rất rõ về điều này—tin tưởng vào lời nói của ngài Courtney, rằng chúng ta sẽ tôn trọng phong tục của họ, lối sống của họ, phẩm giá của họ, những điều kiêng kỵ của họ, báo cáo một cách trung thực và khoa học những gì chúng ta sẽ quan sát và học hỏi được, đồng thời vẫn giữ gìn vị trí chung của hòn đảo họ."

Bây giờ, cứ cho là như vậy đi, mọi thứ không phải lúc nào cũng có sẵn. Ban đầu, sẽ có người hướng dẫn chúng ta, cung cấp cho chúng ta mọi tình huống, giới thiệu và sự hợp tác cần thiết. Sau đó, hiển nhiên là chúng ta sẽ hoàn toàn dựa vào chính mình, phải nỗ lực hết sức để hòa nhập làm một với ngôi làng và đời sống thường ngày của họ. Tôi yêu cầu điều này, tôi không cần bất kỳ sự chăm sóc đặc biệt nào, tôi không cần bất kỳ sự nhượng bộ hay thay đổi nào được thực hiện vì chúng ta. Tôi không muốn họ coi chúng ta như những vị khách tham quan vườn bách thú; tôi cũng không muốn bất kỳ ai trong số các vị coi nơi này là một vườn bách thú. Sự đồng thuận đạt được là, chúng ta ở đây sẽ được nhìn nhận ở mức tối đa như những người đồng hương cùng bộ tộc đến từ đầu bên kia của hòn đảo. Và trên thực tế, tôi biết nó sẽ không giống như tưởng tượng, nhưng Bodi hứa sẽ cố gắng hết sức, và tôi cũng thay mặt mọi người hứa rằng đây cũng nên là thái độ của chúng ta. Nói một cách ngắn gọn, chúng ta ở đây không chỉ là những quan sát viên đứng ngoài cuộc, mà là quan sát viên tham gia vào trong đó, có thể nên cùng họ ăn uống, lao động, đánh cá, cày cấy và vui đùa, tham gia các nghi lễ của họ như trò chơi, thể thao, lễ hội vân vân. Theo như tôi biết, đây là con đường duy nhất để khám phá ra hình thái văn hóa thực sự của họ. Mức độ thành công của chúng ta trong phương diện này sẽ quyết định mỗi người chúng ta thông qua việc nghiên cứu ba nàng tiên cá sẽ có đóng góp như thế nào cho nhân chủng học và lĩnh vực đang theo đuổi."

Một số vị trong số các vị đã từng tham gia khảo sát thực địa. Gia đình Kapvitz—Sam, Estelle, Mary—đã từng tham gia rất nhiều lần, Mark cũng đã đi một lần vào vài năm trước, còn Orville, tôi nghĩ, từ bây giờ chúng ta có thể gọi thẳng tên nhau được rồi, Orville đã tham gia rất nhiều lần rồi. Tuy nhiên, Claire là người mới, Rachel, Harriet, Hark—Lisa cũng vậy, thế nên, mặc dù đối với những người có kinh nghiệm thì đây chỉ là chuyện xưa như trái đất, nhưng tôi vẫn yêu cầu hãy kiên nhẫn lắng nghe tôi giải thích một số điều cho những người mới. Tất nhiên, đối với một số kiến thức chuyên môn, nó cũng sẽ có giá trị đối với những tay kỳ cựu trong các vị. Cho nên tôi xin nhắc lại lần nữa, hãy kiên nhẫn lắng nghe tôi, tất cả các vị đều phải kiên nhẫn lắng nghe, sau khi tôi nói xong, tôi tin là các vị sẽ hiểu rõ hơn về vai trò của mình ở nơi này, những kỳ vọng đặt lên các vị, nắm bắt sơ bộ những gì được làm và không được làm, cũng như nhiệm vụ mà chúng ta phải đối mặt."

Bây giờ, nhân chủng học xã hội và nghiên cứu thực địa còn cổ xưa hơn các vị nghĩ đấy. Một trong những học giả trẻ tuổi nằm trong số những người đầu tiên rời khỏi nhà, bước ra ngoài để quan sát một xã hội khác có tên là Henry Schoolcraft—cái ổ của ông ấy ở Oneida, New York. Ông ấy đến chỗ người da đỏ Chippewa, ghi chép—ghi chép tuyệt hay, ghi lại vô số phong tục đáng kinh ngạc—ví dụ như, khi một phụ nữ Chippewa chạm vào một vật thể, vật thể đó sẽ tự động bị ô uế, từ đó về sau đàn ông trong bộ tộc đều phải tránh xa vật thể này."

Tuy nhiên, rất nhiều người coi học giả phái Quaker người Anh Edward Tylor là người đưa nhân chủng học xã hội trở thành một môn khoa học. Trong cuộc đời dài đằng đẵng của mình, ông ấy đã thực hiện rất nhiều chuyến du hành khảo sát thực địa, trong đó nổi tiếng nhất là chuyến đi đến Mexico. Ông ấy đã trao cho chúng ta hai bài học quan trọng—một là tái hiện, có nghĩa là khi bạn bước ra ngoài và tìm thấy một phong tục tương tự hoặc một đoạn truyền thuyết dân gian ở Canada, Peru, Ai Cập hay Samoa, điều này sẽ mang lại cho bạn một sự khải thị để tái hiện lịch sử trước đó ở nơi đó—hai là di tồn, có nghĩa là một hành vi nào đó được lưu giữ từ quá khứ thoạt nhìn có vẻ như không có mục đích gì, nhưng có lẽ vào một giai đoạn nào đó lại có mục đích vô cùng thiết thực. Những người tiên phong này đã truyền thêm động lực mạnh mẽ cho công tác khảo sát thực địa tương lai."

Tôi nhận ra từ khuôn mặt của một số vị rằng các vị sợ mẹ Maud già đây lại sắp làm một bài diễn thuyết dài dòng, đừng lo lắng, đây không phải là thời gian và địa điểm thích hợp để dạy nhân chủng học đâu. Tôi chỉ muốn các vị hiểu được động lực lịch sử đã đưa các vị vượt đại dương đến với vùng đất kỳ lạ này. Kể thêm một hai tài liệu tham khảo liên quan đến lịch sử nữa thôi, rồi tôi hứa, sẽ không nói nhiều nữa, chúng ta sẽ lao vào các công việc thực tế. Đoàn khảo sát đầu tiên đi ra ngoài thực địa để nghiên cứu văn hóa một cách khoa học, có quy mô tương tự như đoàn của chúng ta, là do Alfred Haddon lãnh đạo vào khoảng năm 1898. Vài năm trước, Haddon từng đến thăm đảo núi lửa Murray gần New Guinea, sống giữa những người Papua. Lần thứ hai, ông ấy dẫn theo một đội ngũ chuyên gia quay lại đó—hai nhà tâm lý học, một nhiếp ảnh gia, một nhà nghiên cứu âm nhạc, một nhà ngôn ngữ học, một bác sĩ và chính bản thân ông ấy, nhà nhân chủng học. Các nhà tâm lý học tiến hành kiểm tra người bản địa về mặt hội họa và tri giác—họ đã mở ra tiền lệ cho những gì Rachel và Orville sắp làm—còn về phần Haddon và những người khác, bởi vì hòn đảo này đã bị tàn phá ở một mức độ nào đó bởi các nhà truyền giáo và quan chức da trắng, nên họ đã đầu tắt mặt tối bận rộn khôi phục lại các nghi lễ và nghi thức cũ, thời đó đàn ông Papua cởi trần đi khắp nơi, phụ nữ thì chỉ mặc váy cỏ. Đoàn khảo sát đã làm việc ngoài thực địa trong 8 tháng, và khi họ mang những phát hiện của mình trở về Cambridge, nó đã chứng minh giá trị của một đội ngũ chuyên gia, đồng thời mở ra con đường mới cho các nhà nhân chủng học tương lai."

Về những nhà nhân chủng học và nhà nghiên cứu thực địa vĩ đại có ảnh hưởng gián tiếp đến việc chúng ta có mặt ở nơi này vào sáng ngày hôm nay, tôi có thể tiếp tục kể lể trong nhiều giờ liền. Tôi muốn nhân cơ hội này kể cho mọi người nghe về thiên tài người Đức Franz Boas, chính ông ấy đã dạy cho tôi—và dạy cho Ruth Benedict, Margaret Mead, Alfred Kroeber—rất nhiều điều về việc thu thập, không mệt mỏi thu thập tư liệu nguyên bản. Các vị có biết không? Boas từng có hứng thú với việc tóc người chuyển sang màu bạc, ông ấy chạy khắp các tiệm cắt tóc ở New York, cho đến khi thu thập và phân loại được tới 1 triệu sợi tóc, tôi đoán là ông ấy không thích cuộc sống ngoài thực địa lắm, nhưng ông ấy quyết tâm chứng minh từng lý thuyết thông qua tài liệu điều tra tận tay. Ông ấy không ngừng đi thực địa, bắt đầu từ chuyến đi đầu tiên kéo dài từ năm 25 tuổi đến Bắc Cực sống cùng người Eskimo, cho đến chuyến đi cuối cùng ở tuổi 70 sống cùng người da đỏ. Thông qua việc tìm hiểu Boas, cùng với những người khổng lồ khác của ngành nhân chủng học—Durkheim, Crawley, Malinowski, Lowie, Benedict, Linton, Mead và người chồng đáng kính của tôi Adlai Hayden—các vị có thể học hỏi được bao nhiêu điều chứ. Tất nhiên, việc hiểu rằng chúng ta là những người thừa kế của họ, hiểu rằng nhờ những gì học được từ họ, chúng ta có thể nghiên cứu xã hội Đảo Hải Yêu một cách chính xác hơn, như vậy là quá đủ rồi."

Tất nhiên, có lẽ các vị vẫn chưa rõ chân lý khoa học trong những phát hiện của chúng ta sẽ là gì. Tôi sẵn sàng thừa nhận bất cứ lúc nào, nhân chủng học chính là sự giằng co không có hồi kết giữa khoa học và chủ nghĩa nhân đạo. Các nhà khoa học chỉ trích chúng ta quá cẩu thả trong khảo sát thực địa, nói rằng chúng ta muốn đong đếm những chất lượng không chịu nổi sự phân tích thống kê. Trong khi đó, các nhà nhân đạo học luôn chỉ trích chúng ta đơn giản hóa đời sống con người vô cùng phức tạp thành những giáo điều nhạt nhẽo khô khan, từ đó tước đoạt đi chức trách của nhà thơ. Tôi vẫn luôn kiên định rằng, chúng ta với tư cách là cây cầu nối liền khoa học và nhân đạo, bắt buộc phải quan tâm đến cả hai bên. Tình hình của chúng ta về người bản địa tuyệt hiếm khi hoàn toàn đáng tin cậy, đó là sự thật. Chúng ta có thể đo đạc chiều rộng của một túp lều tranh hoặc một chiếc hộp sọ, nhưng không thể đo đạc được cảm xúc sâu sắc nhất về tình yêu và lòng căm thù của một người thổ dân, đó cũng là sự thật. Lại còn một sự thật không thể chối cãi nữa, đó là khi chúng ta truyền bá những phát hiện của mình, đôi khi thậm chí thu hút và làm cảm động thính giả độc giả nhưng lại vì bị hạn chế trong việc truyền tải sự thật nên lại biểu diễn giống như một nhà thơ trữ tình. Đây chính là giới hạn của chúng ta, thế nhưng, bất chấp những điều này, chúng ta vẫn phải tiếp tục vì thế giới đang kỳ vọng mà thăm dò một cách khoa học, và phiên dịch một cách nhân đạo những phát hiện của mình.

Bây giờ, ở nơi này—các vị đang tự hỏi bản thân, bước tiếp theo sẽ làm gì? Tôi sẽ nói cho mọi người biết. Những nhà khảo sát mà tôi vừa nhắc đến đã dạy cho chúng ta, đây cũng chính là kinh nghiệm của bản thân tôi, việc mang theo thái độ tấn công hoặc ngạo mạn trong khảo sát thực địa là một sách lược thất bại. Bắt người bản địa đến theo lịch hẹn, ngồi liền 3, 4 tiếng đồng hồ, và muốn vắt kiệt tất cả những gì họ biết ra ngay lập tức, phương pháp này rất ít khi mang lại hiệu quả. Việc xông bừa vào giữa họ cũng vô cùng khó chịu. Nếu các vị làm vậy, rất có thể sẽ kết cấu liên minh với phần sai lầm trong ngôi làng, để rồi thứ nhận được là sự thù địch, đồng thời xa lánh đại đa số phần còn lại. Cách khôn ngoan nhất là nghiên cứu cấu trúc quyền lực của cộng đồng này, cẩn trọng lựa chọn đối tượng điều tra đáng tin cậy nhất. Con đường tốt nhất để thiết lập quan hệ là không dùng áp lực. Tốt nhất là hãy an cư lạc nghiệp ở giữa một xã hội, kiên nhẫn chờ đợi, chơi trò chơi chờ đợi, dựa vào bản năng tò mò của họ và bản năng của chính các vị để phán đoán thời điểm thích hợp ra tay. Vấn đề mấu chốt là phải tìm được đối tượng điều tra chủ chốt, tức là một người kết nối giữa quá khứ và hiện tại, một người trung thực, một người có thể thoải mái trò chuyện về thế giới của anh ta và muốn tìm hiểu xem thế giới của các vị ra sao.

Trong việc thiết lập mối liên hệ, chúng ta vô cùng may mắn, chúng ta có giấy thông hành của mình. Về mặt kỹ thuật, chúng ta đến theo lời mời. Tối hôm qua, chúng ta đã được tiếp nhận như một phần của xã hội này. Chúng ta không chỉ có một người cung cấp thông tin chủ chốt, mà ngay từ đầu đã có tới hai người. Chúng ta có tộc trưởng Bodi Wright, nhân vật lãnh đạo, một người thông minh, chúng ta còn có Thomas Courtney, đã ở đây một thời gian khá dài, hiểu rõ cách thức của họ, cũng hiểu rõ cách thức của chúng ta. Tôi sẽ làm việc cùng Bodi. Tôi tin rằng giữa chúng ta sẽ thiết lập được mối quan hệ nhân sự xuất sắc. Còn về phần ngài Courtney, cậu ấy đã đồng ý phục vụ tất cả các vị, hướng dẫn và giúp đỡ các vị trong lĩnh vực tương ứng của từng người.

Một số phương thức thuận tiện đã được sắp xếp sẵn cho các vị, nhưng phần lớn thời gian vẫn là do các vị tự quyết định. Khi gặp phải những khó khăn cá nhân khó lòng vượt qua, các vị được khuyên là hãy mang câu hỏi đến tìm tôi, hoặc sắp xếp để thảo luận với ngài Courtney. Nửa tiếng nữa, ngài Courtney sẽ đến đây để giúp mọi người khởi động. Cậu ấy sẽ giới thiệu các vị với ngôi làng, đưa các vị đến những nơi các vị muốn xem, những hoạt động các vị muốn quan sát hoặc tham gia, giới thiệu các vị với những người cung cấp thông tin tiềm năng đã biết về các vị và có thể giúp đỡ các vị. Một khi các vị đã được giới thiệu như vậy rồi, các vị sẽ được độc lập, và lúc đó chúng tôi sẽ kỳ vọng các vị tự lực cánh sinh đạt được tiến bộ."