Một

Tại hội nghị thường vụ thành ủy, người ta phát hiện chiếc ghế sô-fa ở vị trí đầu tiên bên trái phòng họp trống không. Theo lệ thường, đó là "ngai vàng" của Triệu Nghĩa Đồng. Thế nên, có người hỏi: "Hôm nay ban thường vụ đã thông báo cho Triệu Nghĩa Đồng chưa?"...

9 giờ 30 phút sáng.

Phòng họp tầng ba tòa nhà thành ủy thành phố Nam Quận.

Nơi đây đang chuẩn bị họp hội nghị thường vụ thành ủy. Đề tài của cuộc họp hôm nay là nghiên cứu phương án dự toán công trình cải tạo đại lộ Phủ Môn Khẩu và tình hình tiến tiến độ công trình chuyển nước Nam Giang sang phía đông.

Các ủy viên thường vụ tham gia họp tay xách cặp công văn, tay bưng cốc cá nhân đã được pha sẵn trà lần lượt bước vào phòng họp, rồi ngồi vào chỗ ngồi quen thuộc trước giờ của họ. Có người nhấm nháp trà trò chuyện, có người mở cặp công văn lật xem các tài liệu liên quan chuẩn bị nghiên cứu, thảo luận tại cuộc họp hôm nay, cũng có người xen vào trêu chọc, nói những câu đùa cợt không mặn không nhạt...

Phòng họp thường vụ ở tầng ba không có chủ tịch đài, chỉ có ghế chủ tọa và ghế bên. Phía trước ghế sô-fa bày một dãy bàn trà kính cường lực được chống đỡ bằng khung thép không gỉ, bên trên đặt một chồng tài liệu văn bản đầu đỏ các loại, báo cáo, tình hình phản ánh... do ban thư ký thức trắng đêm in gấp, do thành ủy, ủy ban thành phố cùng văn phòng ban hành và lưu chuyển để chuẩn bị nghiên cứu hôm nay. Các thư ký đi lại trên thảm len màu đỏ thẫm, chốc chốc lại kiểm tra xem tài liệu, văn bản của các ủy viên thường vụ đã đầy đủ chưa, chốc chốc lại rót trà châm nước phục vụ chu đáo cho họ.

Bí thư thành ủy Lý Bội ngồi ghế chủ tọa liếc nhìn đồng hồ, quay đầu nói với một đồng chí lãnh đạo thành phố ngồi bên cạnh: "Bây giờ đã gần mười giờ rồi, chúng ta bắt đầu họp chứ?"

Vị lãnh đạo thành phố này gật đầu, chỉ thấy ông ngẩng đầu liếc một lượt các ủy viên thường vụ ngồi ở ghế bên. Lúc này, ông phát hiện chiếc ghế sô-fa ở đầu hàng bên trái lại trống không. Theo lệ thường khi họp trước nay, chỗ ngồi đó đáng lẽ phải là nơi Triệu Nghĩa Đồng - phó bí thư thành ủy kiêm phó thị trưởng thường trực - ngồi. Tại sao đến giờ mà anh ta vẫn chưa đến họp? Ông lại liếc sang các chỗ ngồi khác. Trong những gương mặt quen thuộc ấy vẫn không có Triệu Nghĩa Đồng. Thế nên, ông hỏi Lý Bội: "Lão Lý, ban thường vụ hôm nay đã thông báo cho Triệu Nghĩa Đồng chưa?"

Lý Bội theo thói quen chớp chớp mắt, cất giọng Tứ Xuyên đặc sệt nói: "Tôi cũng không biết nữa, theo lý mà nói, họ phải thông báo cho Triệu Nghĩa Đồng trước chứ, cậu ta là phó bí thư thành ủy kiêm phó thị trưởng thường trực, người khác có thể quên thông báo chứ tuyệt đối không thể quên cậu ta được." Được ông nhắc nhở, Lý Bội cũng kỹ càng liếc nhìn các vị ủy viên thường vụ có mặt. Ông phát hiện Triệu Nghĩa Đồng đến giờ vẫn chưa tới, trong lòng cũng cảm thấy có chút kỳ lạ, bởi vì Triệu Nghĩa Đồng hầu như lần họp nào cũng có mặt trước mười phút, đặc biệt là họp thường vụ, có khi còn đến sớm hơn nữa. Nếu vì trường hợp đặc biệt đến muộn, hoặc không thể tham gia, cậu ta đều trực tiếp chào hỏi thư ký văn phòng hoặc xin phép bí thư. Hôm nay Triệu Nghĩa Đồng bị làm sao thế này? Tại sao vừa không chào hỏi, lại vừa không xin phép? Chẳng lẽ cậu ta ốm? Chẳng lẽ cậu ta có việc quan trọng hơn không rứt ra được? Chẳng lẽ cậu ta gặp tai nạn xe cộ? Chẳng lẽ... Lý Bội đưa ra đủ loại phỏng đoán về việc Triệu Nghĩa Đồng chậm trễ không đến họp, ông hầu như đã dự tính đến mọi tình huống, duy chỉ có điều không ngờ tới là lúc này Triệu Nghĩa Đồng đã tự sát bằng súng, phơi thây nơi hoang dã... Nhưng dù thế nào đi nữa, cuộc họp thường vụ hôm nay vẫn phải tiến hành như thường, bởi vì có quá nhiều việc cần nghiên cứu, không thể vì một mình cậu ta chưa đến mà trì hoãn hội nghị. Thế nên, ông nhỏ giọng nói với vị lãnh đạo thành phố bên cạnh: "Anh lập tức đến văn phòng tìm đồng chí trực ban tìm hiểu tình hình, nếu tình hình chưa rõ, bảo họ trong vòng một tiếng nhất định phải điều tra rõ nguyên nhân Triệu Nghĩa Đồng không đến họp rồi báo lại cho tôi. Nếu tìm thấy Triệu Nghĩa Đồng, bảo cậu ta trực tiếp gọi điện báo cáo tình hình cho tôi..."

Sau khi vị lãnh đạo thành phố đó đi, Lý Bội theo lệ cũ chủ trì cuộc họp thường vụ. Ông tóm tắt ngắn gọn nội dung cuộc họp hôm nay cho các ủy viên thường vụ nắm tình hình, sau đó lần lượt nghiên cứu, thảo luận từng mục.

Theo lệ thường của hội nghị thường vụ thành ủy, các nghị trình được nghiên cứu tại cuộc họp, ngoài các tài liệu, văn bản liên quan được phát cho mỗi người tham dự, bắt buộc phải có ủy viên thường vụ phụ trách mảng công việc đó hoặc nhân sự liên quan dự thính hội nghị thường vụ giới thiệu toàn diện tình hình, nêu bật những vấn đề cốt lõi cần nghiên cứu và giải quyết của đề tài đó. Mà vấn đề cần nghiên cứu hôm nay lại đúng lúc cần chính Triệu Nghĩa Đồng giới thiệu tình hình, làm rõ vấn đề, cho nên hội nghị tiến hành hơn nửa tiếng đồng hồ mà các vấn đề thảo luận tiến triển rất khó khăn, thậm chí có ủy viên còn thẳng thừng yêu cầu Lý Bội tạm nghỉ họp, đợi khi Triệu Nghĩa Đồng đến hội nghị rồi bàn tiếp. Lý Bội là tay lão luyện trong việc phát biểu ứng khẩu và chủ trì hội nghị, khi các loại hội nghị rơi vào bế tắc, ông thường nảy sinh ý định tạm thời, hơn nữa lại đưa ra đúng lúc một số chủ đề mọi người quan tâm, nhạy cảm, khơi gợi cuộc thảo luận hoặc tranh cãi sôi nổi ngoài lề của người tham dự, thậm chí có lúc còn cố tình chêm vào vài câu chuyện vui để không khí hội nghị sôi nổi lên. Thế nhưng, hôm nay tâm trạng ông có chút phiền muộn, thậm chí không hiểu sao tư duy đại não có chút rối loạn. Xem ra cuộc họp rất khó tiếp tục tiến hành. Đúng lúc ông chuẩn bị tuyên bố tạm nghỉ họp, đợi thời gian khác bàn tiếp, vị lãnh đạo thành phố vừa đi tìm hiểu tình hình đẩy cửa bước vào, thấp giọng nói mấy câu bên tai ông. Lúc này, chỉ thấy sắc mặt Lý Bội biến đổi đột ngột, trở nên xám xịt như bầu trời mây đen vần vũ sắp mưa đến nơi. Chỉ nghe ông nói với vị lãnh đạo thành phố kia: "Anh bảo mọi người tạm dừng cuộc họp hôm nay ở đây, nếu không có thay đổi gì thì ngày mai họp tiếp." Nói xong, ông đứng dậy rời khỏi phòng họp.

Hai

Lý Bội ra chỉ thị cho phó chủ nhiệm văn phòng và một nhân viên tên Tiểu Dương: "Hai người từ bây giờ lập tức đi tìm tung tích phó thị trưởng Triệu Nghĩa Đồng cho tôi, chuyện này chỉ hai người được biết, trước khi tìm thấy tung tích cậu ta, không được tiết lộ tin này cho bất kỳ ai..."

Lý Bội rời phòng họp, đi thẳng đến phòng trực ban tổng hợp của văn phòng. Lúc này, một nữ thư ký tên Tiểu Dương đang bận rộn nghe điện thoại do các khu, huyện gọi đến và làm ghi chép công việc. Lý Bội bước tới, dùng tay giật lấy ống nghe điện thoại của cô, "cách" một tiếng dập máy xuống, hỏi: "Cô nhận ca từ lúc nào?"

Nữ thư ký Tiểu Dương thấy sắc mặt Lý Bội âm trầm đáng sợ, không biết đã xảy ra chuyện lớn gì hay công việc của mình có sơ sót gì trọng đại, sợ đến mức hoảng hốt đứng dậy, run rẩy hỏi: "Bí thư Lý, chú bị sao thế ạ?"

“Tôi đang hỏi cô nhận ca từ lúc nào?” Lý Bội lại nghiêm khắc hỏi, giọng nói có vẻ hơi biến điệu.

“Em nhận ca lúc 7 giờ 35 phút sáng nay ạ.”

“Sau khi nhận ca, cô có nhận được cuộc điện thoại quan trọng nào do lãnh đạo thành ủy hoặc các khu, huyện gọi đến không?”

“Không có ạ. Từ lúc em nhận ca đến giờ tổng cộng nhận bảy cuộc điện thoại, phần lớn đều là các khu ngoại thành, huyện gọi đến hỏi thăm xem thành ủy có chỉ thị mới gì về việc chống hạn giữ ẩm mùa xuân hay không, hoặc phản ánh về việc một số ít đơn vị cung ứng tư liệu nông nghiệp nhân cơ hội hạn hán mùa xuân để tăng giá bừa bãi màng nhựa, dầu diesel..., yêu cầu thành ủy, ủy ban thành phố lập tức áp dụng biện pháp hiệu quả để ngăn chặn hành vi hại nông, tổn thương nông dân này...”

“Thôi được rồi, thôi được rồi. Những cái đó tôi đều biết rồi. Bây giờ cô lập tức làm hai việc: Một là lập tức tìm chủ nhiệm trực ban văn phòng hôm nay đến văn phòng tôi; hai là cô tra cứu xem từ 12 giờ trưa hôm qua, tất cả các ủy viên thường vụ thành ủy có dùng điện thoại báo cáo hay xin phép thành ủy vấn đề gì không, 20 phút sau báo cáo lại cho tôi. Được rồi, cô đi làm ngay đi, tôi đợi tin cô ở văn phòng.”

Tiểu Dương thấy giọng điệu nói chuyện của Lý Bội và sắc mặt xám xịt của ông, đoán chắc ông có người hoặc việc quan trọng nào đó cần lập tức tra hỏi. Chuyện gì thì cô không biết, nhưng cô khẳng định: Chuyện này tuyệt đối không tầm thường!

Nữ thư ký trẻ tuổi Tiểu Dương, tuy năm nay mới 28 tuổi, nhưng cô đã đến làm việc ở văn phòng thành ủy được sáu năm. Sáu năm qua, những chuyện phong ba bão táp của thành ủy, ủy ban thành phố cô tai nghe mắt thấy rất nhiều, nhìn biểu cảm khi Lý Bội giao nhiệm vụ cho cô lúc nãy, cô biết chuyện vô cùng trọng đại, không dám chậm trễ chút nào. Mấy năm nay, những người trực tiếp giao nhiệm vụ cho cô phần lớn đều là các trưởng phòng, trưởng khoa gì đó, trường hợp đặc biệt lắm mới có chủ nhiệm, phó chủ nhiệm văn phòng giao việc. Thế nhưng hiếm khi nào như hôm nay, do chính bí thư thành ủy giao nhiệm vụ cho cô, đây là lần đầu tiên kể từ khi cô đến cơ quan thành ủy làm việc. Cho nên, cô vô cùng nghiêm túc và nhanh chóng.

15 phút sau, một phó chủ nhiệm văn phòng trẻ tuổi mới nhậm chức cùng nữ thư ký Tiểu Dương đến văn phòng Lý Bội, báo cáo với ông rằng: Theo tình hình tra cứu và nắm bắt của văn phòng thành ủy, trong vòng 24 tiếng đồng hồ, không có bất kỳ ủy viên thường vụ thành ủy nào gọi điện chào hỏi hay xin phép nghỉ với văn phòng, các ủy ban huyện, khu cũng không báo cáo với thành ủy sự việc trọng đại nào hay tình hình hoạt động xuống cơ sở của lãnh đạo thành ủy.

Lý Bội nghe xong hít vào một ngụm khí lạnh, cảm thấy trong đó có điềm chẳng lành. Thế nên ông cũng chẳng màng được nhiều nữa, liền thẳng thừng đưa ra chỉ thị với vị phó chủ nhiệm và Tiểu Dương: "Hai người từ bây giờ lập tức đi tìm tung tích phó thị trưởng Triệu Nghĩa Đồng cho tôi, chuyện này chỉ hai người được biết, trước khi tìm thấy tung tích cậu ta, không được tiết lộ tin này cho bất kỳ ai. Từ bây giờ, tôi đi đâu cũng không đi, ngồi ở văn phòng đợi tin tức của các người. Có việc gì các người trực tiếp liên hệ với tôi." Văn phòng của Lý Bội ở tòa nhà thành ủy không hề xa hoa, tất cả thiết bị làm việc đều rất bình thường, thậm chí còn có phần tụt hậu so với những văn phòng hiện đại khác. Bởi vì ông cảm thấy những thứ này đều là bề nổi, ai cũng nhìn thấy được, đặc biệt đây là nơi cán bộ các khu, huyện thường xuyên đến xin phép, báo cáo công việc, nếu quá đặc biệt thì chẳng phải là "xa rời quần chúng" sao? Chẳng phải sẽ để lại cho người ta " ấn tượng xấu là không liêm chính" sao?

Phó thị trưởng thường trực vô cớ không tham gia hội nghị thường vụ thành ủy đã gây ra sự hoảng sợ và hoảng loạn cho "người đứng đầu" thành ủy. Chẳng lẽ trong lòng Lý Bội có tật giật mình?

Ba

Lý Bội sinh ra ở Hoa Oing, Trùng Khánh, có thể coi là một "lão Nam Quận" chính hiệu. Ở Nam Quận hơn năm mươi năm, ông hầu như trải qua những sự kiện trọng đại trong biến cục tang thương của Nam Quận suốt nửa thế kỷ qua.

Dùng một câu nói cũ mà ví von, Lý Bội chính là "công bộc số một" của người dân Nam Quận. Không những thế, Lý Bội còn là một trong hai người đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo cấp thành phố lâu nhất tại thành phố Nam Quận kể từ sau ngày thành lập nước. Từ khi nhậm chức phó thị trưởng Nam Quận cho đến khi từ chức một cách "vẻ vang", ngót nghét 17 năm. Cố thị trưởng Chu Trạch Dân nổi tiếng xa gần, tính từ lúc ông nhậm chức bí thư thành ủy Nam Quận cho đến khi bị "đánh đổ" trong "Cách mạng văn hóa", cũng chỉ có 17 năm.

Không chỉ có vậy, Lý Bội sinh ra ở An Nhạc, Tứ Xuyên, gốc Hoa Oing, Trùng Khánh, còn được coi là một "lão Nam Quận" đích thực. 57 năm tháng năm, trong đó có 40 năm được trải qua ở Nam Quận. Lý Bội hầu như đã trải qua những sự kiện trọng đại trong biến cục tang thương của Nam Quận suốt nửa thế kỷ.

Khi tốt nghiệp đại học, Lý Bội vừa tròn 20 tuổi, vừa ra trường đã được phân công vào đại viện thành ủy Nam Quận, làm cán sự phòng họp thành ủy, trở thành cán bộ của cơ quan lãnh đạo thành phố. Đúng lúc đang thiếu nhân lực trong thời kỳ ba năm khó khăn, học sinh tốt nghiệp cấp hai lúc bấy giờ đã được xem là tri thức, rất được chào đón. Những cán bộ đảng viên trẻ tuổi vừa biết nói biết viết lại được giáo dục bậc cao như Lý Bội lại càng là nhân tài hiếm có "mấy ngàn chọn một, mấy vạn chọn một". Chưa đầy ba năm, Lý Bội đã được bổ nhiệm làm thư ký cho Trương Quốc Binh - bí thư thứ hai thành ủy Nam Quận, tuy chức vụ không cao nhưng đã can thiệp vào công tác cốt lõi của lãnh đạo thành ủy.

Lúc bấy giờ, việc cán bộ cơ quan xuống cơ sở rèn luyện thực tế là một phương pháp phổ biến để bồi dưỡng cán bộ trẻ. Lý Bội cũng từng làm bí thư chi bộ phân xưởng 7 nhà máy chế tạo máy số 1 Nam Quận, ở vị trí này gần mười năm, tưởng chừng tiền đồ sẽ không mấy rực sáng, thế mà trong một đêm lại nhảy "vũ môn", trở thành phó tổ trưởng tổ chỉ huy sản xuất huyện Đông Vệ trực thuộc thành phố Nam Quận, chẳng bao lâu sau lại thăng chức phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng huyện.

Xung quanh thời điểm hội nghị trung ương 3 khóa XI của Đảng Cộng sản Trung Quốc triệu tập, "thảo luận tiêu chuẩn chân lý" đã cởi trói tư tưởng cho người dân, tuy là cán bộ huyện được đề bạt trong "Cách mạng văn hóa", nhưng vì từng bảo vệ cán bộ lão thành, lại không phạm sai lầm nguyên tắc nào nên năm 39 tuổi, Lý Bội được thăng chức phó thị trưởng thành phố Nam Quận, hai năm sau nhậm chức phó bí thư thường trực thành ủy Nam Quận, năm tiếp theo đắc cử ủy viên tỉnh ủy kiêm thị trưởng thành phố Nam Quận. Sau khi nhậm chức thị trưởng thành phố Nam Quận, Lý Bội lại đắc cử đại biểu Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Trung Quốc, bước lên đỉnh cao sự nghiệp chính trị.

Dù đã trở thành "cán bộ cao cấp", Lý Bội suy cho cùng vẫn là một con người, vẫn là một người bình thường có đủ hỉ nộ ái ố; vẫn là một phàm nhân mà tâm hồn một mặt bay bổng trên mạng lưới vô hình của đủ loại quan niệm, ý nghĩa, mặt khác lại vương vấn không dứt trong đầm sâu ẩn mật của vô thức cá nhân hoặc tập thể; vẫn là một cá nhân tồn tại và hoạt động trong mạng lưới quan hệ nhân sự đan xen dọc ngang trên dưới nào đó.

Theo lời của Karl Marx, bản chất con người xét về mặt hiện thực của nó, chính là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Sự bao hàm của "tổng hòa" mới sâu rộng làm sao! Sự phong phú, tế vi và biến hóa khôn lường của nhân tính rất khó được khái quát hoặc định nghĩa chính xác bằng một số khái niệm đơn giản mang tính biểu tượng nào đó.

Ví dụ như việc Lý Bội có "gần gũi với quần chúng" hay không thì rất khó nói.

Điều thể hiện khá rõ cá tính và tác phong quan lại của Lý Bội chính là một số lời nói và việc làm của ông trong sự kiện quảng trường XX.

Dự án quảng trường XX do chính quyền nhân dân tỉnh quyết định đình chỉ thi công. Lý do chủ yếu có hai: Một là một số ủy viên chính hiệp thành phố dâng thư lên tỉnh ủy, tố cáo quảng trường XX quá cao quá lớn, vi phạm nghiêm trọng quy hoạch tổng thể đô thị Nam Quận; hai là dự án này có vốn đầu tư lên tới 6,5 nhân dân tệ, từ lâu đã vượt quá quyền hạn phê duyệt dự án của thành phố Nam Quận.

Chiều cao và khối lượng quy hoạch của quảng trường XX đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các chuyên gia, nguồn gốc tranh cãi nằm ở chỗ nó chiếm mất vị trí vàng tốt nhất và lớn nhất ở trung tâm khu đô thị Nam Quận. Dự án chiếm diện tích gần 6 vạn mét vuông, phía đông giáp đại lộ Lâm Tân Độ, phía tây giáp đại lộ Phủ Môn Khẩu, phía nam giáp phố Tương Tiêu, phía bắc giáp ba con hẻm Phố Nhị Phủ. Quần thể kiến trúc này nằm ở khu phố quan trọng nối liền hai khu thương mại sầm uất là ngã nam Phủ Môn Khẩu và ngã ba Tương Tiêu.

Theo yêu cầu của quy hoạch tổng thể thành phố Nam Quận, chiều cao kiến trúc của đoạn đường này không được phép vượt quá 24 mét. Thế nhưng chiều cao quy hoạch ban đầu của quảng trường XX trung bình là mét, điểm cao nhất thậm chí lên tới 87,9 mét. Tổng diện tích mặt sàn hơn 40 vạn mét vuông, thiết kế ngoại thất là một hình khối chữ nhật khổng lồ, có người hình dung nó là "tám cái cột một bức tường lớn". Một vật thể cồng kềnh như vậy, một số chuyên gia quy hoạch, kiến trúc đã chỉ trích gay gắt: "Điều này làm cho trung tâm thành phố mất cân bằng, từ đó phá hoại nghiêm trọng bố cục đô thị." Họ còn nêu rõ, quy mô dự án này quá lớn, sẽ càng làm trầm trọng thêm tình trạng ùn tắc giao thông ở khu vực trung tâm thành phố, bãi đậu xe được bố chỉ có 500 chỗ đỗ, ít hơn gần một nửa so với yêu cầu quy hoạch.

Tổng đầu tư quảng trường XX ước tính 6,5 tỷ nhân dân tệ. Trong đó phí di dời giải tỏa 1,5 tỷ. Có hơn 20 đơn vị cần phải di dời, gần 400 hộ dân.

Do trong các đơn vị bị giải tỏa có nhà sách Tân Hoa, có nhà hát nghệ thuật thanh niên cùng một số nhà xuất bản, đặc biệt là việc di dời nhà sách Tân Hoa từng gây ra làn sóng chấn động lớn trong giới văn hóa, giới báo chí cũng từng kháng nghị thương mại đã bóp nghẹt văn hóa. Một số ủy viên chính hiệp đau đớn thốt lên trong các bản kiến nghị: "Các khách sạn, nhà hàng, cao ốc văn phòng của Nam Quận tranh nhau mọc lên; nhưng lãnh thổ văn hóa trên phố Phủ Môn lại bị thất thủ, thậm chí thất thủ toàn diện."

Trước khi dự án quảng trường XX bị đình chỉ thi công một thời gian, cán bộ lão thành Mã Thiên Phi - nguyên phó bí thư thành ủy Nam Quận kiêm chánh án tòa án nhân dân trung cấp - đã đến thăm người đồng nghiệp cũ, người bạn cũ Trần Can vừa xuất viện không lâu.

Trần Can là tổng thiết kế viện thiết kế quy hoạch đô thị Nam Quận, không lâu sau khi Nam Quận giải phóng, ông đã tham gia công tác quy hoạch và xây dựng thủ phủ tỉnh, là một trong những chuyên gia quy hoạch đô thị đời đầu của Nam Quận. Ông đã trực tiếp thực hiện từ đầu đến cuối việc xây dựng quy hoạch tổng thể kiến thiết đô thị Nam Quận và nhiều lần sửa đổi. Công tác quy hoạch của nhiều thành phố trong toàn tỉnh, ông đều từng tham gia; việc xây dựng của mấy thành phố lớn trong nước, ông đều từng đi khảo sát. Nền tảng khoa học tự nhiên sâu dày, kiến thức lịch sử cùng kinh nghiệm thực tiễn phong phú đã giúp Trần Can có được thành tựu rất cao và uy tín lẫy lừng trong lĩnh vực chuyên môn của mình.

Trần Can còn là một người chính trực, một đảng viên cộng sản có tính đảng kiên cường. Ông là người vui buồn bộc lộ ra ngoài, đường đường chính chính, đối diện với công cuộc xây dựng đất nước đổi mới từng ngày thì vui mừng phấn khởi, nhìn thấy những hiện tượng tiêu cực tham nhũng nghiêm trọng trong đảng thì lo lắng như lửa đốt. Vô cùng phẫn uất trước những kẻ chuyên quyền bá đạo, chỉ đạo mò mẫm, gạt bỏ quy hoạch, đem nguyên tắc ra làm thương lượng trong công tác xây dựng thủ phủ tỉnh. Cho nên, việc Lý Bội cố tình đưa quảng trường XX vào hoạt động đã đâm sâu vào nỗi đau của ông.

Mã Thiên Phi gặp Trần Can vẫn tâm sự trò chuyện tâm đắc như mọi khi, trò chuyện mãi không thôi. Trần Can lại càng vừa nói vừa vẽ, nói không ngừng nghỉ, sớm quên mất mình là một bệnh nhân. Trần Can nói, nghe được một số tình hình, trong lòng rất bực bội từ lâu đã muốn giãi bày tâm sự trong lòng.

Điều khiến Trần Can cảm thấy bực bội là những năm gần đây trên đường phố Nam Quận xuất hiện một số quái thai, như "quảng trường XX" chính là một cái quái thai. Công trình kiến trúc khổng lồ này, xung quanh vốn dĩ chẳng có quảng trường nào cả, thế mà lại thản nhiên gọi nó là "quảng trường". Vòng trong vòng ngoài thành phố Nam Quận còn xuất hiện rất nhiều "thành", mấy gian nhà cũng có thể gọi là một "thành", không biết thứ "văn hóa" này được cấy ghép từ đâu tới. Điều khiến Trần Can bực bội chủ yếu không phải hai chữ "quảng trường" đó. "Quảng trường" này còn được gọi là "tích hợp các tiện ích thương mại, văn phòng, văn hóa, giải trí làm một". Trần Can tìm bản vẽ ra, vừa nói vừa giải thích.

Mã Thiên Phi hỏi ông: "Anh nghe mọi người có ý kiến gì?" Trần Can nói: "Lúc trước tôi không biết, sau khi xuất viện nghe được đủ loại bàn tán. Các chuyên gia của các lĩnh vực như bộ phận quy hoạch thiết kế Nam Quận, xây dựng đô thị và học viện kiến trúc Tiêu Tương... đại đa số đều phản đối." "Vậy tại sao vẫn cứ tiến hành?" Trần Can đầy vẻ phẫn nộ nói: "Lý Bội độc đoán chuyên quyền, gia trưởng độc đoán, không cho người ta nói chuyện!" Trần Can lại kể cho tôi nghe cái tình trạng có hại của cái "hộp diêm" đó: Chính là một thiết kế ngu ngốc và bất hợp lý như thế, Lý Bội cũng không cho phép nói một chữ không! Tôi nghe mấy đồng chí kể, Lý Bội gọi những người phụ trách bộ phận liên quan đến xem phương án này, trước mặt thương nhân nước ngoài, ông ta vậy mà lại nói, không ai được phép đưa ra ý kiến phản đối. Ai mà đưa ra, người đó chính là bất tài, người đó từ chức. Ông ta thậm chí còn công khai nói trước mặt thương nhân nước ngoài, "Tôi đồng ý rồi, coi như chốt." Trần Can giận tím mặt: "Thật là hống hách! Thật là vô liêm sỉ!" Tiếp theo, Trần Can lại kể một câu chuyện cười đáng buồn, ông mang theo vẻ mặt kích động nói: "Rất nhiều đồng chí từ lâu đã có ý kiến về sự hống hách và chỉ đạo mò mẫm của Lý Bội trong quy hoạch đô thị, kiến thiết đô thị, nhưng tức giận mà không dám nói. Sự kiện 'quảng trường XX' lần này, mâu thuẫn lại càng nổi cộm hơn. Sau khi báo chí tiết lộ việc nhà sách Tân Hoa thành phố sắp bị phá dỡ, đã thu hút sự quan tâm của toàn tỉnh. Nhưng họ vẫn đẩy nhanh tiến độ thi công." Trần Can phẫn nộ chỉ vào phương án không cho phép người khác đưa ra ý kiến bất đồng của Lý Bội mà nói, nhà sách Tân Hoa và nhà hát nghệ thuật thanh niên, trong bản vẽ này chỉ được xem là kiến trúc phụ thuộc, diện tích lại quá nhỏ, sao có thể đối xử với nhà sách Tân Hoa của quốc gia như thế! Sao có thể đối xử với nhà hát nghệ thuật thanh niên như thế! Cuộc trò chuyện này kéo dài gần hai tiếng đồng hồ, Trần Can hoàn toàn không có vẻ mệt mỏi. Lúc chia tay, nói rằng muốn viết ý kiến ra. Mã Thiên Phi nói: "Có thể bảo các đồng chí khác, sắp xếp tình hình thật chi tiết, tôi cũng xem thử."

Trần Can về nhà được hai ngày thì gọi điện thoại nói, đã bảo một đồng chí sắp xếp tài liệu rồi. Nào ngờ, chẳng bao lâu sau đã truyền đến tin dữ Trần Can qua đời. Không lâu trước đây, Mã Thiên Phi đã viết một bài văn tưởng nhớ và hoài niệm Trần Can, đăng trên tạp chí. Trong bài viết đã tiết lộ đoạn chuyện cũ ít người biết đến bên trên.

Dự án quảng trường XX sau khi sửa đổi thiết kế, lắng nghe rộng rãi ý kiến chuyên gia và tiến hành luận chứng lặp đi lặp lại cùng các cơ quan lãnh đạo liên quan thảo luận nhiều lần nghiên cứu thận trọng, sau đó mới được phê chuẩn khởi động lại, thế nhưng sự "hống hách" mà Lý Bội thể hiện trong cơn phong ba này vẫn thường xuyên được mọi người bàn tán.

Đương nhiên, đối với vai trò của Lý Bội trong công cuộc kiến thiết đô thị thành phố Nam Quận, cũng có những cách nói khác dường như không giống lắm. Trên thực tế, nếu chúng ta nhìn nhận một con người một cách cầu thị, mang tính lịch sử, thì cũng sẽ không vì người mà bỏ lời, không vì người mà bỏ việc, sẽ không cho rằng đơn giản là Lý Bội chưa từng làm được một việc có ích nào. Khi nhìn nhận vấn đề của Lâm Bưu theo quan điểm lịch sử, chẳng phải các nhà cách mạng vô sản lão thành mấy năm trước đã từng đưa ra một số ý kiến rất đúng đắn đó sao! Có người cho rằng, những lời Lý Bội nói về việc trồng cây gây rừng ở Nam Quận xem ra cũng có chút động não. Cũng có chút đạo lý. Sự coi trọng của ông đối với việc trồng cây gây rừng ở Nam Quận nghe nói cũng là sự thật.

Theo báo chí và ấn phẩm liên quan những năm trước đưa tin: Có lần, Lý Bội cùng các phóng viên ngồi chung xe đi ngang qua phố Pha Tử, công nhân vườn hoa đang tưới nước cho bãi cỏ ven đường, Lý Bội nói: "Công nhân vườn hoa rất vất vả, các phóng viên các anh phải tuyên truyền lao động bình dị của những người trồng hoa, tưới bãi cỏ! Phải hướng dẫn quần chúng yêu quý hoa cỏ, cây cối, tôn trọng lao động của công nhân vườn hoa." Khi ông phát hiện cành hoa trong bồn hoa bị bẻ gãy, tức giận đập tay lên tay vịn: "Phải ban hành 'Luật xanh hóa', dùng pháp luật để bảo vệ không gian xanh. Đối với hành vi bẻ hoa phá hoại cây xanh này, các đơn vị báo chí phải phê phán."

Tại hội nghị kiểm tra công tác xanh hóa thủ phủ tỉnh, Lý Bội đưa ra: "Chúng ta đã có một quy hoạch và mục tiêu xanh hóa khá tốt, thì phải kiên quyết chớp lấy thực hiện, phải kiên quyết đấu tranh với mọi lý lẽ vạy vọ gặm nhấm đất xanh." Ông nói, "Nhất định phải đấu tranh kiên quyết với mọi hiện tượng phá hoại công nhân xanh hóa. Nhất định phải kết hợp việc phát triển không gian xanh với bảo vệ, gìn giữ không gian xanh, không thể giống gấu con bẻ bắp ngô, chỉ trọng phát triển không trọng gìn giữ."

Lý Bội coi mấy chục cây cầu vượt lớn nhỏ ở thành phố Nam Quận là "thành tích chính trị" của bản thân ông, khá coi trọng việc trồng cây xanh cho các cầu vượt.

Lý Bội cũng có một số chủ trương đối với việc trồng cây xanh trong công viên, ông từng nói, công viên Kim Long phải làm nổi bật con rồng, "phải trồng chân rồng, thông móng rồng, những bức tường xanh hoàng dương đó cũng cắt tỉa thành rồng dài." Ông nói: "Kim Long chính là phải có vô số rồng." Sau đó, công viên Kim Long đã xây dựng đình Bàn Long, trên gác Đằng Long thêm đôi rồng bay múa, còn xây cả rừng đá khắc các chữ "Long" từ cổ chí kim, khiến công viên Kim Long trở thành một ngọn núi rừng rồng.

Lý Bội còn nói: Công viên Ban Trúc Uyển khắp nơi bóng trúc lay động, trở thành thế giới của "trúc" hội tụ những loài trúc nổi tiếng của Hoa Hạ. Công viên Tùng Đào nỗ lực bảo vệ tùng bách cổ thụ, nên trở thành triển lãm quán tùng bách cổ thụ để tiến hành "tắm rừng". Công viên Song Giang Đình làm nổi bật "đình", nên tập hợp các đình nổi tiếng trong tỉnh về một viên.

Lại ví như, Lý Bội nói, thành phố lớn như Nam Quận có mấy chỗ hoặc mấy chục chỗ rừng khoảnh, những rừng khoảnh này có thể phát huy tác dụng như lá phổi nhân tạo của thành phố, một thành phố nếu không có "lá phổi nhân tạo" thì sẽ thở không thông, không khí vẩn đục.

Những điều kể trên, chẳng qua chỉ là nói Lý Bội cũng từng nói một số lời có ích, cũng từng làm một số việc có ích; nhưng cho dù là như vậy, sự tham nhũng của Lý Bội vẫn cứ là tham nhũng, vẫn nên chịu sự chế tài của kỷ luật đảng và pháp luật quốc gia tương ứng.

Bốn

Tọa trấn tại tổ điều tra liên hợp là Triệu Lệ Hoành - ủy viên thường vụ kỷ ủy tỉnh, được mệnh danh là "nữ Bao Công".

Gió nổi từ ngọn cỏ Thanh Bình. "Viên đá" đầu tiên châm ngòi cho những đợt sóng lớp lớp dâng trào ở tầng lớp cao cấp chính đàn Nam Quận, thậm chí cuối cùng dẫn đến đại hồng thủy lật nhào cả bốn nhân vật cốt lõi "nhất, nhị, tam, tứ" của thành phố Nam Quận trong một sớm một chiều, chính là một lá thư quần chúng gửi ẩn danh.

Tháng sáu đang mùa mưa phùn ở Chiêu Lăng đã oi bức đến phiền lòng. Tào Khắc Minh - bí thư kỷ ủy khu vực Chiêu Lăng - mở nội san "Tình hình khiếu kiện" do phòng tiếp dân thành ủy chủ trì. Một lá thư ký tên "Đơn vị chịu hại sâu sắc ở thành phố Đông Giang" đã thu hút sự chú ý của ông. Lá thư này phản ánh:

"Vương Bân - giám đốc tổng công ty công nghiệp mới nổi thành lập ở Vô Tích thuộc tổng công ty công nghiệp Hưng Long Nam Quận - đi lừa gạt khắp nơi ở Đông Giang, Chiêu Lăng..., chỉ riêng thành phố Đông Giang đã có 26 đơn vị huy động vốn số tiền khổng lồ đến hạn không trả, số tiền lên tới hơn 100 triệu tệ. Mà Vương Bân cùng những kẻ khác lại tha hồ vung tay quá trán, sống cuộc sống sa đọa đèn sách trụy lạc..."

100 triệu tệ?! Tào Khắc Minh đập bàn đứng dậy, lập tức phái người điều tra.

Thường vụ địa ủy nghe khu kỷ ủy báo cáo xong, lập tức quyết định đưa vụ án huy động vốn trái phép của công ty mới nổi vào diện vụ án số một toàn thành phố để điều tra xử lý.

Đội ngũ điều tra do Lý Khuê Thuấn - phó bí thư kinh ủy khu vực - làm tổ trưởng kéo quân đến Đông Giang. Hôm đó, đã có người mật báo thông tin liên quan cho Vương Bân. Vương Bân vội vã báo cáo cấp trên ở Nam Quận của mình là Lâm Mẫn - chủ tịch hội đồng quản trị tổng công ty công nghiệp Hưng Long Nam Quận, và Lâm Minh - tổng giám đốc - cùng Vương Bân hỏa tốc đi Nam xuống Đông Giang, bàn bạc đối sách.

Khách sạn Hoành Phi thành phố Đông Giang đón bốn vị khách Nam Quận đến với vẻ mặt vội vã. Có người báo cáo, sáng sớm ngày hôm sau, những người này đã bí mật chuyển toàn bộ sổ sách của công ty mới nổi đến nơi họ ở, chuẩn bị mang đi Chiêu Lăng vào trưa hôm đó, rồi sau đó vận chuyển về Nam Quận.

Sáng hôm sau lúc 8 giờ 30 phút, Lý Khuê Thuấn - tổ trưởng tổ điều tra - quyết định lập tức niêm phong sổ sách.

Khoảng 9 giờ rưỡi, ba chiếc xe cảnh sát hú còi inh ỏi lao vun vút đến khách sạn Hoành Phi.

Các cán bộ chiến sĩ lao thẳng lên tầng ba. Tiếng gõ cửa dồn dập không cho phép chối cãi khiến bốn vị khách Nam Quận luống cuống tay chân.

Cửa mở. Xuất trình giấy khám xét. Bốn thùng sổ sách hiện ra rành rành trước mắt — cho dù chúng đã bị nhét xuống gầm giường theo kiểu đà điểu.

Chín ngày chín đêm liên tục tra sổ sách, những dòng dữ liệu lướt qua vùn vụt... Dòng cuối cùng trên màn hình máy tính hiển thị con số 250 triệu; cộng thêm một số sổ sách sau đó truy thu được từ Nam Quận, khoản vay huy động vốn trái phép lên tới 317 triệu tệ!

Giấy trắng mực đen. Ở một ý nghĩa nào đó, chính việc kịp thời thu giữ được những sổ sách này đã định đoạt số phận của Lý Bội, Triệu Nghĩa Đồng và những người khác.

"Dẫu thủa ban đầu thân sớm chết, một đời thật giả có ai hay?" Người ta không khỏi nhớ lại hai câu thơ Đường được truyền tụng một thời sau sự kiện "9.13" năm 1971. "Dẫu thủa ban đầu sổ thành tro, một đời thật giả có ai hay"?

Tiếp theo, Vương Bân bị giam giữ ở Chiêu Lăng.

Tiếp theo, tổng công ty công nghiệp Hưng Long Nam Quận, tổng giám đốc Lâm Minh, phó tổng giám đốc Hàn Vạn Long sa lưới ở Nam Quận.

Ngay sau đó, Lâm Mẫn - nguyên cán bộ cấp trưởng phòng của một cơ quan quyền uy nào đó ở Nam Quận, chủ tịch hội đồng quản trị công ty công nghiệp Hưng Long - bị bắt tại Nam Quận, sau đó áp giải đến Chiêu Lăng để thẩm vấn.

Tổ điều tra chuyên án liên hợp Nam Quận gồm các bộ phận như kỷ ủy tỉnh, viện kiểm sát nhân dân, kỷ ủy thành phố Nam Quận... đã đến Chiêu Lăng chỉ đạo phá án. Kim Đức Trân - phó bí thư kỷ ủy thành phố Nam Quận, Trần Kế Như - ủy viên thường vụ - dẫn sáu cán bộ xuống phía nam phối hợp phá án, chịu trách nhiệm cụ thể việc điều tra xử lý các vấn đề của hơn 20 nhân sự liên quan ở thành phố Nam Quận dính líu đến vụ án này. Mà tổ trưởng tọa trấn tổ điều tra chuyên án liên hợp Nam Quận chính là Triệu Lệ Hoành - ủy viên thường vụ kỷ ủy tỉnh.

Triệu Lệ Hoành chính là một nhân vật truyền thuyết khá có tiếng tăm.

Đội hình phá án hùng hậu như vậy khiến một số người vô cùng phấn khởi, cũng khiến một số người khác hoảng sợ bất an.

Lâm Mẫn cậy có thân phận đặc biệt là thư ký thị trưởng thành phố Nam Quận, cán bộ cấp trưởng phòng cuối cùng cũng cúi cái đầu kiêu ngạo xuống.

Kẻ dẫm đạp lên pháp luật chắc chắn sẽ bị pháp luật chế tài, tỉnh ủy tuyên chiến với bọn tham nhũng đã định đoạt số phận của Lý Bội, Triệu Nghĩa Đồng và những kẻ khác.