Các ngọn núi quanh thung lũng Carson, Eagle và Washoe vốn rất cao và dốc — cực kỳ cao và dốc, thế nên khi băng tuyết tan nhanh vào mùa xuân và lớp đất mặt ấm lên, ẩm dần rồi mềm đi, những vụ lở đất thảm khốc liền khởi phát. Độc giả khó lòng hình dung nổi một trận lở đất là thế nào, trừ khi từng sống ở vùng đất ấy và chứng kiến cảnh cả một sườn núi bị bóc trọn vào một buổi sáng đẹp trời rồi trượt xuống đáy thung lũng, để lại một vết sẹo khổng lồ, trơ trọi và chướng mắt trên vách núi, khắc sâu vào tâm trí người ta suốt những năm tháng họ còn sinh sống trong bán kính bảy mươi dặm quanh nơi đó.

Thiếu tướng Buncombe được điều đến Nevada trong đợt phân bổ các quan chức Lãnh thổ, mang trọng trách là Biện lý Hoa Kỳ. Ông tự cho mình là một luật sư tài năng và rất khát khao có cơ hội thể hiện — một phần vì niềm vui thuần túy khi được trổ tài, phần khác vì mức lương ở Lãnh thổ vô cùng nghèo nàn (nếu dùng từ này thì vẫn còn quá nhẹ). Chẳng là những cư dân lâu năm của một vùng lãnh thổ mới thường nhìn phần còn lại của thế giới bằng ánh mắt bình thản, từ bi và nhân ái, miễn là họ đừng chướng mắt — còn một khi đã ngáng đường thì họ sẽ bị lờ đi hoặc chơi xỏ. Đôi khi, trò chơi xỏ ấy lại mang hình thức của một cú lừa kham khổ.

Một buổi sáng nọ, Dick Hyde phi ngựa như bay đến trước cửa nhà Thiếu tướng Buncombe ở thị trấn Carson và xộc thẳng vào trong mà chẳng buồn cột cương. Trông ông vô cùng kích động. Ông nói với vị Tướng quân rằng ông muốn thuê ông ấy đại diện cho mình trong một vụ kiện và sẽ trả năm trăm đô-la nếu giành phần thắng. Rồi với những cử động đầy bạo lực và vô số lời thề thốt, ông trút hết nỗi niềm cay đắng của mình. Ông kể rằng ai nấy đều biết rõ từ mấy năm nay ông vẫn làm nghề làm rẫy (hay còn gọi là chủ trang trại theo cách quen thuộc hơn) ở Quận Washoe, công việc làm ăn rất suôn sẻ, và hơn nữa, ai cũng biết trang trại của ông nằm ngay sát bìa thung lũng, còn Tom Morgan sở hữu một trang trại nằm ngay phía trên sườn núi.

Và rắc rối bắt đầu từ việc một trong những trận lở đất đáng sợ và căm ghét ấy đã xảy ra, cuốn phăng trang trại, hàng rào, lán trại, gia súc, chuồng trại và mọi thứ của Morgan trượt thẳng xuống đè bẹp trang trại của ông, vùi lấp hoàn toàn từng dấu tích tài sản của ông dưới một lớp đất sâu tới khoảng ba mươi tám feet. Morgan đang chiếm giữ nơi đó và nhất quyết không chịu dọn đi — hắn ta bảo rằng hắn đang ở trong lán của chính mình chứ chẳng xâm phạm gì đến ai — và còn lớn tiếng rằng cái lán ấy vẫn đứng trên chính mảnh đất và trang trại từ trước đến nay, và đố ai dám bắt hắn dọn đi.

“Và khi tôi nhắc hắn,” Hyde vừa nói vừa khóc sướt mướt, “rằng chỗ đó nằm trên trang trại của tôi và hắn đang xâm phạm gia cư bất hợp pháp, thì cái bản mặt khốn nạn ấy lại dám hỏi ngược lại tôi rằng sao lúc thấy hắn kéo xuống tôi không đứng lại đấy mà giữ đất! Hỏi sao tôi không ở lại đấy chứ, cái đồ điên khùng lải nhải này — mẹ kiếp, lúc tôi nghe tiếng động âM ầm ấy ngước lên nhìn sườn núi thì cứ như thể cả thế giới đang rách nát và sụp đổ xuống — nào là củih mục, củi khúc, sấm chớp, mưa đá, tuyết ngập, mảnh vụn của các đống cỏ khô, và những đám bụi mù mịt đáng sợ! — cây cối lộn nhào giữa không trung, đá to bằng cả ngôi nhà bay cao cỡ ngàn thước rồi vỡ tung thành mười triệu mảnh, gia súc bị lộn ngược phèo phổi lao đầu về phía trước với cái đuôi thè lè giữa hai hàm răng! — và giữa đống đổ nát hoang tàn ấy lại có cái mặt khốn kiếp của thằng Morgan ngồi trên trụ cổng, ngẩn ngơ thắc mắc sao tôi không chịu ở lại mà giữ lấy đất! Chúa phù hộ tôi, Tướng quân ạ, tôi chỉ liếc mắt nhìn một cái rồi chuồn khỏi cái quận ấy đúng trong ba bước nhảy.”

“Nhưng điều làm tôi cay đắng nhất là cái thằng Morgan đó cứ bám rễ ở đấy và kiên quyết không chịu dọn đi nơi khác — nó bảo đó là đất của nó và nó sẽ giữ lấy — nó thích ở đấy hơn là hồi còn ở trên núi cao. Tức chứ lị! Chà, tôi tức đến mức hai ngày trời chẳng tìm được đường về thị trấn — cứ lang thang trong bụi rậm trong cơn đói khát — Tướng quân có gì uống không? Nhưng giờ tôi đã ở đây rồi, và tôi sẽ kiện ra tòa. Ngài nghe rõ tôi nói chứ!”

Có lẽ chưa bao giờ trên đời này, cảm xúc của một con người lại bị xúc phạm nặng nề đến thế như vị Tướng quân. Ông thốt lên rằng trong đời mình chưa bao giờ nghe thấy hành vi hống hách nào như cái thói của tên Morgan này. Và ông bảo chẳng cần phải đi kiện làm gì — Morgan chẳng có một chút quyền hạn nào để ở lại đó — trên đời này chẳng ai ủng hộ hắn ta cả, không luật sư nào nhận lời thưa kiện và chẳng vị thẩm phán nào thèm đếm xỉa đến. Hyde liền đáp rằng chính chỗ đó là nơi ông đã lầm — tất cả mọi người trong thị trấn đều bênh vực Morgan; Hal Brayton, một luật sư rất cừ khôi, đã nhận thưa kiện cho hắn; vì các tòa án đang trong thời gian nghỉ nên vụ việc sẽ được xét xử trước một trọng tài viên, và cựu Thống đốc Roop đã được bổ nhiệm vào chức vụ đó, sẽ mở phiên tòa tại một sảnh lớn gần khách sạn vào lúc hai giờ chiều nay.

Vị Tướng quân kinh ngạc khôn xiết. Ông bảo trước đây ông từng nghi ngờ người dân ở vùng Lãnh thổ này toàn là lũ đần độn, và giờ thì ông đã chắc chắn điều đó. Nhưng ông bảo hãy cứ yên tâm, cứ bình tĩnh và tập hợp các nhân chứng đi, bởi vì phần thắng nắm chắc trong tay như thể cuộc chiến đã ngã ngũ từ lâu rồi. Hyde lau khô nước mắt rồi ra về.

Đúng hai giờ chiều, phiên tòa của trọng tài viên Roop chính thức khai mạc. Roop xuất hiện, ngự trị giữa đám cảnh sát trưởng, các nhân chứng và khán giả, trên gương mặt mang một vẻ nghiêm nghị đầy kính sợ đến mức một vài kẻ tòng phạm cùng phe với ông ta đâm ra hoang mang tự hỏi liệu rốt cuộc ông ta có hiểu rằng đây chỉ là một trò đùa hay không. Một sự tĩnh lặng đến kỳ quái bao trùm, bởi chỉ cần một tiếng động nhỏ nhất là vị thẩm phán lại cất giọng nghiêm nghị hạ lệnh:

“Trật tự công đường!”

Và các cảnh sát trưởng liền nhanh chóng hô vang hưởng ứng. Ngay sau đó, Tướng quân lách mình qua đám đông khán giả, tay ôm đầy sách luật, và lọt vào tai ông là tiếng hô của vị thẩm phán — sự công nhận đầy kính trọng đầu tiên dành cho phẩm giá quan chức cao cấp của ông từ trước đến nay, trôi tuột một cách êm ái qua toàn bộ cơ thể ông:

“Nhường đường cho Biện lý Hoa Kỳ!”

Các nhân chứng lần lượt được triệu tập — nào là các nhà lập pháp, quan chức cấp cao của chính phủ, chủ trang trại, thợ mỏ, người da đỏ, người Trung Hoa, người da đen. Ba phần tư số họ do phía bị đơn Morgan gọi ra làm chứng, nhưng chẳng sao cả, lời khai của họ trước sau như một đều có lợi cho nguyên đơn Hyde. Mỗi nhân chứng mới bước lên chỉ càng làm tăng thêm tính hoang đường của việc một kẻ lại đòi nhận vơ tài sản của người khác chỉ vì trang trại của hắn trượt xuống đè lên trên đó. Tiếp theo, các luật sư của Morgan đứng lên hùng biện, nhưng dường như những bài biện hộ của họ vô cùng yếu ớt — họ chẳng làm được gì để cứu vãn vụ kiện cho Morgan. Và giờ đây, với vẻ đắc thắng lộ rõ trên mặt, Tướng quân đứng phắt dậy và tung ra một bài phát biểu đầy nhiệt huyết; ông đập bàn, đập sách luật, ông gào thét, tru tréo và quát tháo, ông trích dẫn đủ thứ từ đông sang tây, thơ ca, mỉa mai, số liệu thống kê, bi lụy, nhạt nhẽo, cả những lời báng bổ, và kết thúc bằng một tiếng hô xung phong hào hùng bảo vệ tự do ngôn luận, tự do báo chí, giáo dục tự do, Chú chim vinh quang của nước Mỹ và những nguyên tắc của công lý muôn đời! [Tiếng vỗ tay rào rào.]

Khi Tướng quân ngồi xuống, ông mang theo sự đinh ninh chắc chắn rằng nếu bằng chứng đanh thép, một bài diễn văn vĩ đại cùng những nét mặt tin tưởng và ngưỡng mộ xung quanh có trọng lượng, thì vụ kiện của ông Morgan coi như tiêu đời. Cựu Thống đốc Roop chống tay lên trán trầm ngâm suốt mấy phút liền, còn đám đông khán giả nín thở chờ đợi phán quyết. Sau đó, ông đứng thẳng người dậy, cúi đầu suy ngẫm một hồi lâu. Rồi ông bước đi dạo quanh phòng với những sải chân dài, đầy thận trọng, cằm tì lên tay, và khán giả vẫn tiếp tục chờ đợi. Cuối cùng, ông trở lại ngai tòa, ngồi xuống và bắt đầu cất giọng đầy trang nghiêm:

“Thưa các quý ông, tôi thấu triệt trách nhiệm lớn lao đặt lên vai mình ngày hôm nay. Đây không phải là một vụ kiện thông thường. Ngược lại, rõ ràng đây là vụ việc trang nghiêm và kinh hoàng nhất mà con người từng được yêu cầu phải phán quyết. Thưa các quý ông, tôi đã lắng nghe chăm chú các bằng chứng, và nhận thấy rằng sức nặng của chúng, sức nặng áp đảo của chúng, đều nghiêng về phía nguyên đơn Hyde. Tôi cũng đã lắng nghe những lời phát biểu của các luật sư với sự quan tâm sâu sắc — và đặc biệt tôi xin ca ngợi logic tài tình, không thể chối cãi của vị quý ông kiệt xuất đại diện cho nguyên đơn. Nhưng thưa các quý ông, chúng ta hãy thận trọng kẻo để những lời khai thuần túy của con người, sự xảo quyệt của con người trong tranh tụng và những quan niệm của con người về công bằng lôi kéo vào một thời điểm vô cùng trang nghiêm thế này. Thưa các quý ông, chúng ta, những sinh linh nhỏ bé như loài sâu bọ, thật không xứng đáng để xen vào những sắc lệnh của Thiên đàng. Thật rõ ràng đối với tôi rằng Thiên đàng, với sự khôn ngoan không thể dò thấu của Ngài, đã thấy phù hợp để di dời trang trại của bị đơn này vì một mục đích nào đó. Chúng ta chỉ là những tạo vật, và chúng ta buộc phải phục tùng. Nếu Thiên đàng đã chọn ban ân huệ cho bị đơn Morgan theo cách thức rõ ràng và kỳ diệu này; và nếu Thiên đàng, vì không hài lòng với vị trí của trang trại Morgan trên sườn núi, đã chọn dời nó đến một vị trí đắc địa hơn và có lợi hơn cho chủ nhân của nó, thì chúng ta, những con côn trùng nhỏ bé, thật không phải phép khi dám chất vấn tính Hợp pháp của hành vi đó hoặc tra cứu những lý do đã thúc đẩy nó. Không — Thiên đàng đã tạo ra các trang trại và đặc quyền sắp xếp lại chúng, thử nghiệm chúng đây đó tùy theo ý thích thuộc về Thiên đàng. Phần việc của chúng ta là cúi đầu tuân thủ, không một lời oán thán.

“Tôi cảnh báo quý vị rằng sự việc đã xảy ra này là điều mà những đôi bàn tay, bộ óc và chiếc lưỡi báng bổ của con người không được phép nhúng tay vào. Thưa các quý ông, đây là phán quyết của tòa án này: nguyên đơn Richard Hyde đã bị tước đoạt trang trại của mình bởi sự viếng thăm của Chúa Trời! Và từ phán quyết này sẽ không có bất kỳ kháng cáo nào.”

Buncombe vớ lấy đống sách luật của mình rồi lao xối xả ra khỏi phòng xử án trong cơn giận dữ điên cuồng. Ông lớn tiếng kết luận Roop là một kẻ ngốc kỳ tích, một tên đần độn được thần linh truyền cảm hứng. Vào buổi tối hôm đó, với tất cả sự thành tâm, ông đã quay lại để phản đối quyết định vô lý của Roop, khẩn khoản xin ông ta hãy đi lại suy ngẫm trong nửa tiếng đồng hồ để xem có thể nghĩ ra cách nào đó để sửa đổi phán quyết hay không. Cuối cùng Roop cũng chịu nhượng bộ và đứng dậy đi lại. Ông ta đi liên tục hai tiếng rưỡi đồng hồ, và cuối cùng nét mặt bừng sáng đầy hạnh phúc, ông bảo Buncombe rằng ông vừa chợt nghĩ ra là mảnh đất nằm bên dưới trang trại Morgan mới thực ra vẫn thuộc về Hyde, quyền sở hữu của ông đối với mảnh đất đó vẫn vẹn nguyên như xưa, và do đó ông cho rằng Hyde có quyền đào nó lên từ phía dưới đó và —

Tướng quân chẳng bao giờ chờ để nghe cho hết câu. Vốn dĩ ông là một kẻ thiếu kiên nhẫn và hay nổi cáu theo kiểu ấy. Phải mất tròn hai tháng trời, cái sự thật rằng mình đã bị đem ra làm trò cười mới khoan thủng nổi — giống như một đường hầm Hoosac khác — bức tường đá cứng nhắc trong tâm trí ông.