Cảnh: — Bên trong một ngôi đền.

Những cột trụ to lớn tựa tháp đền, khắc đầy chữ tượng hình. Phía bên trái là Cung Thánh; ở tiền cảnh, trong một góc nhỏ khuất sau đám đông tín đồ nhưng khán giả có thể nhìn thấy, là hệ thống máy móc dùng để thực hiện phép lạ, gồm một đòn bẩy và những sợi dây thừng. Dựa vào cây cột ở giữa đặt hai chiếc ngai: một chiếc lộng lẫy là của Pharaon, chiếc kia giản dị là của Đại Tư tế.

Pharaon, Đại Tư tế, một sĩ quan, một cụ già và sáu tư tế đang có mặt. Khi màn phất lên, tất cả đều đã ngồi, các tư tế ngồi trên những chiếc ghế nhỏ giữa hai chiếc ngai.

Sĩ quan [sấp mình trước Pharaon] Hỡi Pharaon! Nguyện thần Ammon-Ra phù hộ cho bệ hạ thân thể an khang và lực lượng dồi dào!

Pharaon. [đầy giận dữ] Mệnh lệnh của trẫm! Mệnh lệnh của trẫm đâu!

Sĩ quan. Hỡi Chúa tể của hai vùng Ai Cập, người bạn của Ra, đứa con cưng của Mentu, nguyện thần Ammon—

Pharaon. Đủ rồi! Mệnh lệnh của trẫm!

Sĩ quan. Thần xin lấy cái chết—

Pharaon. Trẫm chắc chắn sẽ ban cho ngươi điều đó, và rất sớm là khác! Mệnh lệnh của trẫm! Đồ chó má, tại sao ngươi không thi hành mệnh lệnh của trẫm?

Sĩ quan. Satni—

Pharaon. Satni! Phải, Satni, tên bịp bợm đó! Hắn đâu rồi?

Sĩ quan. Tâu Pharaon — nguyện thần Ammon, Soukou Ra, Horus—

Pharaon. Trẫm sẽ cho đánh roi ngươi đến khi máu chảy thành dòng — Satni! Satni đâu rồi? Trẫm đã phái ngươi đi bắt hắn cơ mà! Hắn đâu rồi?

Sĩ quan. Không ai biết ạ.

Pharaon. Đồ khốn nạn! Ngươi là đồng bọn của hắn!

Sĩ quan. Ôi thần Ammon!

Pharaon. Ngươi đã đến nhà cha hắn ở Rheou chưa?

Sĩ quan. Chúng thần đã lục soát nhưng vô ích.

Pharaon. Vậy là hắn đã trốn thoát rồi sao?

Sĩ quan. Thần không biết.

Pharaon. Ngươi là kẻ phản bội! Ngươi phải chết! Lôi cổ hắn ra ngoài! Còn các ngươi, hãy nghe những lời chỉ thị của Đại Tư tế rồi cút đi.

Đại Tư tế. Mỗi người hãy hoàn thành sứ mạng được giao. Hãy để các tư tế trẻ hòa mình vào đám đông ngay khi họ bước vào Đền thờ. Hãy để họ khơi dậy lòng nhiệt thành của nhân dân, sao cho nữ thần ban phát càng nhiều phép lạ càng tốt. Giờ đây, khi các ngươi rời đi, những phiến đá che khuất cung thánh sẽ tự động lăn sang một bên trước mặt Pharaon và Đại Tư tế; và theo đúng quyền hạn tối cao, họ sẽ được chiêm ngưỡng diện mạo nữ thần. Trong tư thế khiêm nhường sấp mình, chúng ta sẽ thấu tỏ với người những lời huyền bí chưa từng có phàm nhân nào được nghe. Hãy cúi mình trước Pharaon, nguyện người được an khang thịnh vượng [Tất cả quỳ xuống và giữ trán áp sát mặt đất trong suốt phần tiếp theo, ngoại trừ một cụ già được Đại Tư tế ra hiệu gọi lại gần; ngài khẽ nói nhỏ] Hãy đưa tên Satni ra khỏi hầm tối nơi hắn đang bị giam giữ [Cụ già cúi đầu] Khi ta phát hiệu lệnh, hãy dẫn hắn đến đây. Trong lúc Pharaon đi kiệu qua thị trấn, hãy làm đúng như những gì ta đã dặn ngươi [Cụ già cúi đầu] [Nói với những người khác] Đứng dậy! [Nói với Pharaon] Hỡi Con của Ammon-Ra, hãy cúi đầu trước kẻ đại diện cho thần linh. [Pharaon đứng dậy và sau một thoáng do dự, cúi mình trước Đại Tư tế] Lui ra đi, chúng ta muốn cầu nguyện. [Trong sự tĩnh lặng, Đại Tư tế và Pharaon chờ đợi cho đến khi những người hầu cuối cùng khuất bóng].

Pharaon [rũ bỏ vẻ uy nghi thần thánh, tức giận lên tiếng] Trẫm ước gì lũ ruồi nhặng ở Ai Cập ăn sạch cái lưỡi của ngươi.

Đại Tư tế [thản nhiên] Ruồi nhặng ở Ai Cập thì quá nhiều trong khi lưỡi của thần lại quá nhỏ, để điều ước của bệ hạ có thể thành hiện thực, thưa Pharaon.

Pharaon. Đây chính là hậu quả của sự yếu mềm nơi trẫm!

Đại Tư tế [với giọng điệu ngon ngọt nịnh nọt] Tâu Pharaon, Con của Ammon-Ra — Chúa tể của hai vùng Ai Cập — Bạn của Ra—

Pharaon. Đủ rồi! Đủ rồi! Chúng ta chỉ có hai người ở đây. Không có ai ở đây để những lời lẽ của ngươi có thể bịp bợm được nữa. Và cái vẻ cung kính giả tạo đó chẳng đánh lừa được trẫm đâu. Ngươi đã ngăn cản không cho trẫm xử tử Satni, những lời lẽ quỷ quyệt của ngươi làm tâm trí trẫm rối loạn, trẫm đã nhượng bộ ngươi, và giờ thì Satni đã trốn thoát.

Đại Tư tế. Bệ hạ không nên để cơn giận lấn át chỉ vì chuyện đó.

Pharaon. Satni đã tiên đoán cho hàng ngàn lỗ tai nghe thấy rằng sẽ chẳng có phép lạ nào xảy ra cả.

Đại Tư tế. Phép lạ vẫn sẽ xảy ra.

Pharaon. Ai biết chắc điều đó?

Đại Tư tế. Thần.

Pharaon. Satni đã lớn tiếng tuyên bố hắn sẽ bước vào đền thờ—

Đại Tư tế. Điều đó hoàn toàn có thể.

Pharaon. Hắn tuyên bố hắn biết rõ căn phòng bí mật, nơi một trong số các tư tế của ngươi làm cho cái đầu của bức tượng chuyển động.

Đại Tư tế. Rất có thể hắn nói sự thật.

Pharaon. Hắn quả quyết rằng phép lạ sẽ không diễn ra. Nếu nhân dân phải gánh chịu sự thất vọng này, hãy nói cho trẫm nghe liệu còn cơ hội nào cho cuộc chiến tranh chinh phục mà trẫm muốn phát động ở Ethiopia hay không?

Đại Tư tế. Tại sao phải phát động một cuộc chiến chinh phục ở Ethiopia?

Pharaon. Trẫm cần vàng. Trẫm cần phụ nữ. Trẫm cần nô lệ. Sẽ có một phần chiến lợi phẩm dành cho đền thờ của ngươi.

Đại Tư tế. Thần không thích cảnh máu đổ.

Pharaon. Ngân khố đã cạn kiệt. Những trận đòn roi của chúng ta giờ đây trở nên vô dụng. Những nhát gót giày của chúng ta không còn mang lại thuế má nữa. Nếu người dân mất đi niềm tin vào các vị thần, điều gì sẽ xảy ra vào ngày mai? Ai sẽ tuân theo trẫm, trừ khi họ tin rằng các vị thần đang chuẩn y mệnh lệnh của trẫm?

Đại Tư tế. Satni sẽ không thể ngăn cản phép lạ.

Pharaon. Ngươi căn cứ vào đâu mà biết điều đó?

Đại Tư tế. Thần biết là được.

Pharaon. Satni đã chết rồi ư?

Đại Tư tế. Hắn vẫn sống.

Pharaon [chợt đoán ra] Ngươi đang che giấu hắn!

Đại Tư tế. Vâng.

Pharaon. Ngươi biết trẫm sắp tống khử hắn, nên ngươi đã đem hắn đi để ngăn cản trẫm?

Đại Tư tế. Vâng.

Pharaon. Ngươi có ý đồ gì đây?

Đại Tư tế. Số phận của hắn sẽ được định đoạt theo ý muốn của ta, chứ không theo ý muốn của bệ hạ.

Pharaon. Tội ác của hắn là tội ác chống lại Ai Cập.

Đại Tư tế. Một tội ác chống lại chính ta. Điều đó còn trầm trọng hơn nhiều. Vì vậy, xin bệ hạ cứ yên tâm.

Pharaon. Thế tại sao lại phải bày vẽ ra bao nhiêu nghi lễ trước khi giết hắn?

Đại Tư tế. Để mọi người đều thấy rõ tội lỗi của hắn.

Pharaon. Satni vốn là người của các ngươi, thế mà các ngươi lại bênh vực hắn.

Đại Tư tế. Chúng ta không được phép tạo ra các thánh tử đạo — nếu có thể tránh được điều đó. Giết Satni, bệ hạ sẽ chỉ tiêu diệt được một con người. Còn nếu điều ta hằng mơ ước thành công, ta sẽ tiêu diệt tận gốc sự nghiệp của hắn. Điều đó tốt hơn nhiều.

Pharaon. Ngươi định biến hắn thành cái gì?

Đại Tư tế. Một tư tế.

Pharaon. Một tư tế ư?

Đại Tư tế. Hắn đã được gia nhập giáo phái trước khi bỏ đi. Khi đó hắn còn là một thanh niên sùng đạo và khôn ngoan. Trong những chuyến đi xa, hắn đã đánh rơi một ít lòng thành kính, nhưng lại thu nhặt thêm được chút khôn ngoan.

Pharaon. Chẳng phải trẫm vẫn luôn nói rằng: "đi du hành chẳng có gì tốt đẹp" đó sao.

Đại Tư tế. Thần suy nghĩ giống bệ hạ. Kẻ đi xa thường học hỏi quá nhiều điều. Dù vậy, ta vẫn đầy hy vọng. Ta sẽ đưa hắn trở về với các vị thần của chúng ta.

Pharaon. Ngươi sẽ thất bại mà thôi.

Đại Tư tế. Kẻ nào đã hít thở bầu không khí của đền miếu trong một thời gian dài thì không bao giờ có thể hoàn toàn gột sạch nó khỏi tâm can mình. Nếu hắn chịu khuất phục, hắn sẽ không bao giờ được bước chân ra khỏi ngôi nhà của các vị thần nữa; còn nếu hắn vẫn ngoan cố chống đối, hắn sẽ rời khỏi nơi này để đi thẳng lên đoạn đầu đài.

Pharaon. Trẫm ra lệnh cho ngươi phải giao nộp Satni cho trẫm.

Đại Tư tế. Thần rất muốn cúi đầu tuân theo ý nguyện của bệ hạ. Nhưng hắn là một tư tế: sinh mạng của hắn là thiêng liêng. Và thần không thể vi phạm những mệnh lệnh mà các Vị thần đã truyền cho mình.

Pharaon. Đừng có đem mấy thứ nhảm nhí đó ra để nói với trẫm — ngươi tưởng trẫm là một tên tư tế dưới quyền ngươi chắc? Hãy tuân lệnh! Trẫm ra lệnh cho ngươi!

Đại Tư tế. Bệ hạ tưởng thần là một tên lính dưới quyền bệ hạ sao?

Pharaon. Trẫm hạ lệnh đấy.

Đại Tư tế. Các thần linh không cho phép điều đó.

Pharaon. Trẫm coi thường các vị thần của ngươi.

Đại Tư tế. Xin hãy cẩn thận kẻo người dân của bệ hạ nghe thấy.

Pharaon. Trẫm muốn làm một bậc quân vương thực thụ. Hơn nữa, trẫm từ chối việc phải chịu đựng sự nhục nhã mà ngươi vừa giáng lên đầu trẫm cách đây lát trước.

Đại Tư tế. Sao lại gọi đó là nhục nhã cho bệ hạ được? Trước mặt ngài, những kẻ cao quý nhất đều phải cúi đầu.

Pharaon. Phải. Và ngay sau đó, trẫm lại phải cúi đầu trước ngươi.

Đại Tư tế. Ngài đâu phải cúi chào ta, mà là chào vị thần mà ta đại diện.

Pharaon. Trẫm bày tỏ lòng thành kính với thần linh, nhưng kẻ nhận lại chính là tên tư tế.

Đại Tư tế [mỉm cười nhẹ] Xin bệ hạ cứ yên tâm! Thần sẽ chuyển lại lòng thành đó cho ngài.

Pharaon. Ngươi còn dám nhạo báng cả trẫm nữa ư! Ồ! Ước gì trẫm dám giết chết ngươi, đồ đạo đức giả!

Đại Tư tế. Đồ phàm phu hão huyền!

Pharaon. Ngươi run lẩy bẩy khi nhìn thấy gươm giáo, đồ hèn nhát!

Đại Tư tế. Vốn là một kẻ sát sinh, bệ hạ chỉ biết mỗi việc giết chóc mà thôi.

Pharaon. Đồ điêu ngoa!

Đại Tư tế. Ai đã phong ngài làm Pharaon?

Pharaon. Hãy cẩn thận đấy, có ngày trẫm sẽ cho người ném ngươi cho lũ sư tử của trẫm ăn thịt!

Đại Tư tế. Xin hãy cẩn thận, có ngày ta sẽ đánh rơi chiếc vương miện của hai vùng Ai Cập khỏi đầu ngài, bằng cách nói cho dân chúng biết rằng vị thần đã quay lưng lại với ngài! [Khoảng lặng] Thôi nào, chúng ta phải hợp tác với nhau. Chúng ta bổ sung cho nhau. Để cai trị con người, chúng ta nắm giữ cả hai yếu tố: sự thật phũ phàng về những tai ương do ngài giáng xuống đầu họ, và niềm hy vọng về những điều tốt đẹp do ta hứa hẹn. Tin ta đi, chúng ta buộc phải sát cánh bên nhau. Ngày nào một trong hai chúng ta biến mất, vận mệnh của kẻ còn lại cũng sẽ rơi vào cảnh nguy nan — Ta thấy họ đang ra hiệu cho ta kìa. Họ nghĩ rằng những lời cầu nguyện của chúng ta kéo dài và đầy thành kính. Đã đến lúc bệ hạ ra nhận sự tung hô của thần dân, và dẫn dắt họ đến đền thờ Isis — khi ấy Satni sẽ không thể ngăn cản phép lạ đâu, ta xin lấy danh dự bảo đảm điều đó.

Đoàn tùy tùng tiến lên rồi đi ra cùng Pharaon. Satni được dẫn đến trước mặt Đại Tư tế.

Đại Tư tế. Ngươi vẫn nhận ra ta chứ!

Satni [lúng túng] Vâng, ngài là Đại Tư tế.

Đại Tư tế [với vẻ dịu dàng ân cần] Ta cũng vậy, ta vẫn nhận ra ngươi. Cha ngươi là một thợ gốm. Ngươi đã được chúng ta nuôi dưỡng và dạy dỗ. Giữa đám đông những kẻ mới nhập môn, ta đã đặc biệt chú ý đến ngươi bởi sự hiền lành và trí thông minh tuyệt vời; và ta đã thấy ngươi được định sẵn cho những chức vụ cao quý nhất. Ta quý trọng ngươi, ta yêu mến ngươi. Chúng ta đã vực ngươi dậy khỏi cảnh bần hàn. Những gì ngươi biết phần lớn đều là nhờ ơn chúng ta. Việc ngươi vừa làm đáng lẽ phải khiến ta nổi giận — nhưng ta chỉ thấy buồn thôi, con trai ta ạ. [Khoảng lặng] Ngươi đang bối rối lắm phải không.

Satni. Vâng, con đã chuẩn bị tinh thần để đối mặt với những lời đe dọa, với cực hình. Sự tử tế trong giọng nói của ngài làm con mềm lòng mất rồi.

Đại Tư tế. Đừng đau khổ làm gì. Hãy quên ta là ai đi. Không có ai nghe chúng ta nói đâu. Hãy trò chuyện với nhau như cha con đi. Hoặc hay hơn nữa, với tư cách là hai người đàn ông, bởi học thức của ngươi hoàn toàn xứng đáng với điều đó. Ngươi đã lớn tiếng loan báo khắp nơi rằng phép lạ sẽ không xảy ra.

Satni. Nữ thần chỉ là một khối đá. Đá thì không thể tự di chuyển. Bức tượng sẽ chẳng bao giờ cúi đầu trừ khi có sự nhúng tay của con người.

Đại Tư tế. Điều đó là hiển nhiên.

Satni. Ngài thừa nhận điều đó sao?

Đại Tư tế. Với ngươi thì có. Chúng ta ban cho mỗi người thứ đức tin mà họ xứng đáng có được. Nếu ngươi ở lại với chúng ta, qua mỗi bậc thang trong hàng ngũ tư tế, ngươi sẽ thấy các vị thần cùng nâng bước với ngươi, trở nên phi vật chất hơn, cao cả hơn, khi trí tuệ ngươi ngày một uyên bác. Chúng ta ban cho quần chúng những vị thần mà họ có thể hiểu được. Vị thần của chúng ta thì khác. Ngài là đấng tồn tại bản chất. Đấng hằng sống trong thực tại, đấng duy nhất sinh ra vạn vật mà không do sinh thành, là cha của những người cha, mẹ của những người mẹ. Đấng duy nhất và tối cao. Và chúng ta cầu xin ngài tha thứ vì đã hạ thấp ngài qua những phép lạ. Nhưng chúng là một phần của đức tin — thứ duy nhất làm thỏa mãn những kẻ tâm trí đơn giản. Ngươi đứng cao hơn họ — Ta thừa nhận hoàn toàn rằng phép lạ có thể bị ngăn chặn. Ngươi tuyên bố nó sẽ không diễn ra — ngươi đã tìm ra cách để biến nó thành bất khả thi sao?

Satni [hoài nghi về cái bẫy] Con đã nói rằng, nếu để mặc tự nhiên, nữ thần sẽ không di chuyển.

Đại Tư tế. Nếu chỉ nói có thế thì chẳng ích gì cho ngươi đâu. Ngươi có ý định ngăn chặn phép lạ. Nào, hãy thừa nhận đi — đúng là như vậy phải không.

Satni. Có thể lắm chứ.

Đại Tư tế. Bằng cách bắt giữ ngươi, ta đã ngăn chặn hành vi báng bổ thần linh của ngươi. Mục đích của ngươi sẽ không thành hiện thực đâu. Chỉ một tiếng nữa thôi, lễ hội Phép Lạ sẽ diễn ra, và ngươi đang là tù nhân của ta. Vậy suy ra, phép lạ sẽ được thực hiện — ngươi tin là như vậy chứ, phải không?

Satni [sau một thoáng ngập ngừng] Vâng, con tin.

Đại Tư tế. Và thế là sự nghiệp của ngươi đã tiêu tan. [Khoảng lặng] Hãy lắng nghe ta; những tư tế đã tuyên khấn trọn đời cũng uyên bác và hoài nghi chẳng kém gì ngươi đâu. Ta đề nghị cho ngươi một vị trí trong số họ. Hãy trở về với chúng ta. Chút ít khôn ngoan sẽ xua đuổi các vị thần — nhưng sự khôn ngoan lớn lao sẽ đưa họ trở lại.

Satni. Con từ chối.

Đại Tư tế. Con trai ta, con trai ta, con sẽ không nỡ mang đến cho ta nỗi buồn này chứ. Hãy nghĩ xem con sẽ đẩy ta đến bước đường nào nếu con cứ khăng khăng từ chối — Satni, đừng ép ta phải đưa con ra trước hội đồng xét xử, nơi bản án chắc chắn phải là cái chết. Cái chết, đối với một kẻ trẻ tuổi như con, kẻ có một tương lai vô cùng sáng lạn!

Satni. Con không sợ cái chết.

Đại Tư tế. Hơn nữa — ta chợt nhớ ra — ngươi từng đính ước với cô bé Yaouma người mà vị thần đã chọn làm vật tế sinh. Ngươi biết đấy, con bé có thể được cứu thoát khỏi cái chết nếu nó trở thành vợ của một tư tế. Họ canh giữ nó không chặt ở nhà của Rheou, và giờ nó đang ở đây. Ta đã gặp con bé; nó hiền lành và ngoan ngoãn, và ngươi sẽ có một cuộc sống hạnh phúc bên nó.

Satni. Yaouma! Yaouma! [Hắn lấy tay che mặt]

Đại Tư tế [đặt tay lên vai hắn] Cho nên, một bên là cái chết của Yaouma và của chính ngươi; bên kia là hạnh phúc bên nàng — cùng với quyền lực. Đừng nói gì cả. Ngươi có thể thấy, ta đang nói chuyện như một người cha. Ta còn muốn nói rằng, ngươi sẽ phụng sự quần chúng tốt hơn nếu để họ giữ lại các vị thần của mình. Ta muốn thuyết phục ngươi về điều đó, và rồi ngươi sẽ ở lại với chúng ta — đừng khóc nữa. Ngươi sẽ ở lại chứ, phải không? Khoan đã! Hãy nghe ta nói trước khi trả lời. Ngươi tìm kiếm hạnh phúc cho những tầng lớp hạ dân ư? Sẽ chẳng có hạnh phúc nào cho họ nếu thiếu đi tôn giáo. Ngươi đã thấy tận mắt họ trở thành thế nào khi bị tước đoạt điều đó rồi đấy. Cuộc bạo loạn ngày hôm qua đã cướp đi sinh mạng của cha ngươi. Ngươi ta kể rằng ông ấy đã phải chịu đựng rất nhiều đau đớn. Có thật thế không? Ta không rõ chi tiết. Ngươi đã chứng kiến cái chết của ông ấy phải không? Hãy kể cho ta nghe mọi chuyện đã xảy ra thế nào đi.

Satni. À! Con đã đúng. Quả thực sự tra tấn đang chờ đợi con ở nơi này. Ngươi đã đoán trước rằng việc tra khảo thể xác con sẽ chẳng mang lại kết quả gì — nên ngươi giữ lại những cực hình ấy cho trái tim con.

Đại Tư tế. Ta có nói điều gì sai sự thật chăng? Những cuộc cải đạo do các bài giảng của ngươi mang lại đã châm ngòi cho bạo loạn — chẳng phải cha ngươi đã bị thương trong thời gian đó sao? Ta quen ông ấy. Ông ấy là một người mộc mạc và tốt bụng. Ngươi chính là nguyên nhân dẫn đến cái chết của ông, cũng như ngươi sắp sửa trở thành nguyên nhân cho cái chết của Yaouma vậy.

Satni. Im đi! Ngươi muốn dùng nỗi đau của con để bóp nghẹt ý chí của con sao!

Đại Tư tế. Ta sẽ không nhắc đến chuyện đó nữa. Nhưng hãy nghĩ đến người dân Ai Cập xem, ngươi sẽ giáng xuống đầu họ biết bao tai họa! Nếu ngươi tước đi tôn giáo của họ, cái gì sẽ giữ họ sống lương thiện đây?

Satni. Thứ mà các ngài gọi là sự lương thiện ấy, thực chất chỉ là sự khuất phục mà thôi.

Đại Tư tế. Ngươi sẽ thả lỏng những bản năng đê tiện nhất của họ, nếu ngươi dứt bỏ đi sự sợ hãi trước các vị thần.

Satni. Nỗi sợ hãi các vị thần ngăn chặn được ít tội ác hơn rất nhiều so với những tội ác đã được sinh ra để tạo nên chính nỗi sợ đó.

Đại Tư tế. Cứ cho là vậy đi. Nhưng ít ra nó vẫn đang tồn tại.

Satni. Đó là lợi ích của các ngài khi truyền bá niềm tin rằng nỗi sợ hãi các vị thần là một sự kìm kìm chế. Nhưng các ngài thừa biết là không phải vậy. Các ngài đâu có để mặc việc trừng phạt tội ác cho các vị thần. Các ngài có roi vọt, có lao động khổ sai trong mỏ đá; các ngài có đoạn đầu đài, có đao phủ. Chẳng có ai thực sự tin vào một cuộc sống hạnh phúc ở thế giới bên kia đâu. Nếu chúng ta thực sự tin, chúng ta đã tự vẫn từ lâu để sớm được đặt chân đến Hòn đảo của những linh hồn, đến những cánh đồng Yalou rồi.

Đại Tư tế. Vậy cái gì kiềm chế những dục vọng của con người?

Satni. Bằng luật pháp, bằng nhu cầu cần được người khác tôn trọng—

Đại Tư tế. Chúng ta vừa mới thấy rõ điều đó rồi đấy. Vậy hóa ra đó là sự đức hạnh mà người dân đã thể hiện vào ngày hôm qua, sau khi ngươi xúi giục họ đập phá các bức tượng thần của mình? Họ có vẻ chẳng màng gì đến sự tôn trọng của người khác, bởi vì họ đã ăn cắp, họ đã cướp bóc, họ đã giết chóc. Ngươi có đồng tình với hành động đó không? Những kẻ làm những chuyện tồi tệ ấy có giành được sự kính trọng của ngươi không?

Satni. Ôi, ta biết chứ! Ta biết chứ! Đó chính là luận điểm mạnh mẽ nhất của các ngài. Những sinh linh bị đọa đày bởi hàng thế kỷ nô lệ, say sưa trong những giờ phút tự do đầu tiên, nên đã phạm phải tội ác. Các ngài dựa vào đó để lập luận rằng họ vốn sinh ra là để làm nô lệ. Vâng, quả đúng là nếu bạn giật bỏ những sợi dây dắt trẻ tập đi, đứa trẻ sẽ ngã dúi dụi. Nhưng chính các ngài, những kẻ đứng canh chừng nó, lại tỏ ra vui mừng trước cú ngã ấy, bởi vì khi đó các ngài có thể khẳng định rằng đứa trẻ phải quay lại với dây dắt — và tiếp tục bị trói buộc vào đó cho đến tận cuối đời.

Satni. Thế ngươi tuyên bố rằng mọi điểm tựa đều phải bị xóa bỏ ư? [Khoảng lặng] Tôn giáo chính là một chiếc gậy chống. Nó xoa dịu — nó vỗ về. Kẻ nào làm xáo trộn nó là kẻ làm điều ác.

Satni. Đã có rất nhiều tôn giáo lụi tàn trước tôn giáo của chúng ta. Sự cáo chung của mỗi tôn giáo đều gây ra những nỗi buồn mà các ngài đang tiên đoán đấy thôi. Vậy chẳng lẽ chúng ta cứ phải giữ lại tôn giáo đầu tiên mãi mãi chỉ để ngăn chặn một vài nỗi đau đớn sao?

Đại Tư tế. Tôn giáo của chúng ta tuy cổ xưa nhưng vẫn còn trẻ trung; hãy nhìn vào các sảnh đường trong đền miếu của chúng ta mà xem, hãy chiêm ngưỡng vô số những lễ vật tạ ơn được mang đến đó để đáp lại những lời cầu nguyện đã được chuẩn y.

Satni. Đền thờ của các ngài sẽ chẳng thể nào chứa hết nổi những món lễ vật nhiều không tài nào kể xiết, nếu như những kẻ có lời cầu nguyện không được chấp chuẩn cũng mang lễ vật đến, và biết đâu họ cũng cầu nguyện thành tâm chẳng kém gì những người khác.

Đại Tư tế. Dù không được đáp lại, những lời cầu nguyện của họ vẫn được đền bù. Họ có niềm hy vọng, và việc hứa hẹn một cuộc sống ấm no ở thế giới mai sau cũng là một ân huệ lớn lao dành cho người nghèo.

Satni. Các ngài hứa hẹn với họ sự ấm no ở thế giới mai sau, cốt để bắt họ quên rằng toàn bộ sự ấm no ở thế giới hiện tại này đều nằm trong tay các ngài.

Đại Tư tế. Ngươi có thể mang lại hạnh phúc cho tất cả những ai đang sống trên trái đất này không? Chúng ta hào phóng hơn ngươi; ít nhất chúng ta còn mang lại cho họ sự an ủi.

Satni. Các ngài bắt họ phải trả một cái giá quá đắt cho sự an ủi đó.

Đại Tư tế. Quả thực những vựa lúa trong đền thờ của chúng ta lúc nào cũng đầy ắp đến tràn trề. Nếu để mặc họ tự lo liệu, người dân sẽ chẳng bao giờ nghĩ đến những năm tháng đói kém trong những mùa vụ bội thu. Chúng ta suy nghĩ thay cho họ, và họ vui vẻ dâng hiến cho chúng ta những thứ mà lẽ ra họ đã từ chối nếu họ không tin rằng mình đang dâng lên các vị thần. Chúng ta tuyên bố sông Nile là thiêng liêng; mọi người bị cấm làm ô uế dòng nước ấy. Có phải là để tôn vinh nó như một vị thần không? Không hề, đó là để tránh dịch bệnh. Và tất cả những loài động vật mà chúng ta tôn phong làm thần thánh đều là những sinh vật mà con người đang cần đến. Ngươi chưa học hết mọi điều trong những chuyến du hành của mình đâu—

Satni. Các ngài muốn những người nông dân mãi mãi chỉ là những đứa trẻ, bởi vì các ngài sợ phải đối mặt với sự thanh toán mà họ sẽ đòi hỏi ở các ngài, nếu các ngài để họ khôn lớn. Các ngài biết rõ khi đó các ngài sẽ chẳng thể nào kìm chân họ lại bằng cách trưng ra con chó rừng thần, con cừu thần, con bò đực thần, cùng những thứ không có thật khác nữa.

Đại Tư tế. Ngươi có chắc chắn là chúng không tồn tại không?

Satni. Vâng.

Đại Tư tế. Ngươi có biết mình đang ở đâu lúc này không?

Satni. Trong đền thờ.

Đại Tư tế. Trong đền thờ; nơi ngươi đã được nuôi dưỡng lớn lên. Đã từng có thời gian ngươi không dám bước qua vòng rào thiêng đầu tiên. Còn giờ đây ngươi đang đứng ở vòng thứ ba. Hãy nhìn xung quanh đi! Kìa là nơi cực thánh. Chỉ cần ta muốn, những phiến đá che khuất lối vào sẽ lăn sang một bên, và nữ thần sẽ lộ diện trước mắt. Ngoại trừ Đại Tư tế và Pharaon ra, không một phàm nhân nào, nếu không phải là tư tế, được phép nhìn thấy ngài mà vẫn có thể sống sót — ngoại trừ vào giờ phút diễn ra Lễ hội Phép Lạ hằng năm mà chúng ta đang sắp cử hành đây. Ngươi có tin rằng mình đủ sức chịu đựng khi đứng một mình trước tôn nhan nữ thần không?

Satni. Con tin chắc là mình chịu được.

Đại Tư tế. Chúng ta hãy chờ xem. Nếu ngươi thấy sợ hãi, hãy kêu lên và sấp mình xuống đất. Sau đó, ngươi sẽ phải đi kể lại những gì mình đã chứng kiến cho những kẻ mà ngươi đã phỉnh gạt.

Đại Tư tế ra hiệu. Bóng tối bao trùm hoàn toàn. Một tiếng sấm vang lên.

Satni. A! [Hoảng sợ, hắn chồm người tới trước. Ánh sáng mờ ảo từ từ quay trở lại, ngôi đền trống hoác] Mình ta đơn độc! [Hắn hoảng hốt, đứng thẳng người dựa lưng vào một cột trụ đối diện với khán giả] Đơn độc trong đền thờ, ngay trước ngưỡng cửa của nữ thần. Ta thừa biết đó chỉ là một bức tượng — thế mà tận xương tủy ta vẫn ngập tràn nỗi kinh hoàng. [Hắn thét lên một tiếng đau đớn] A! — Ta tưởng như vừa nhìn thấy trong bóng tối — Không — Ta biết chẳng có gì cả — Ồ! Bản tính hèn nhát thật đáng khinh! Bởi vì ta được nuôi nấng giữa những câu chuyện thần thoại, bởi vì ta lớn lên trong nỗi sợ hãi các vị thần, bởi vì cha ta, và cha của cha ta, cùng tất cả những bậc tiền nhân sinh ra ta, đều đã bị bóp nghẹt bởi sự khủng khiếp này từ thuở hồng hoang tăm tối nhất, nên ta đang run rẩy, và lý trí ta đang chao đảo. Tất cả những điều này đều là giả dối, ta biết rõ — vị thần phải tuân lệnh tư tế. Thế nhưng, từ những cột trụ sừng sững này, sự rợn ngợp và vẻ huyền bí vẫn đang trút xuống đầu ta— [Một tiếng sấm sét khiến hắn khuỵu gối xuống. Những phiến đá che khuất lối vào cung thánh từ từ lăn sang một bên. Hắn cố gắng nhìn] Cung thánh đang mở ra — ta sợ hãi — ta sợ quá — [Hắn lẩm bẩm những từ ngữ, dùng tay lau mồ hôi trên trán. Hắn run lẩy bẩy rồi ngã sụp xuống đất trong tiếng nấc nghẹn ngào. Khoảng lặng kéo dài] Chính phần con thú trong ta đang run sợ — Ồ, cái thân xác hèn nhát này! [Cắn chặt tay] Ta sẽ khuất phục ngươi — ta phải trừng phạt sự yếu mềm của chính mình. Thật xấu hổ — thật nhục nhã cho ta — Bất chấp tất cả, ta sẽ nhìn thẳng vào mặt nàng. Ta có ý chí! Nhưng ta phải chiến đấu chống lại biết bao ký ức, chống lại tất cả những linh hồn người chết đang cuộn trào trong tâm trí ta. Ta sẽ chiến thắng những kẻ đã khuất. Cuộc đời ta, và ý chí của ta — hãy dũng cảm lên!

Bằng một nỗ lực lớn lao và sau rất nhiều giằng xé, hắn đã lấy lại được sự tự chủ, tiến về phía điện thờ và chiêm ngưỡng nữ thần. Đại Tư tế xuất hiện trở lại, đặt tay lên vai hắn.

Đại Tư tế. Nỗi kinh hoàng đã không khuất phục được ngươi. Để xem ngươi có chống chọi nổi với lòng trắc ẩn hay không. Lại đây— [Ngài dẫn hắn đến bên cạnh điện thờ, nhấn một chiếc lò xo và một cánh cửa mở ra, hé lộ ở bên trong điện thờ là hệ thống máy móc của phép lạ, gồm một đòn bẩy và những sợi dây thừng] Nhìn đi! Chính bằng cách gạt chiếc đòn bẩy này mà một người của chúng ta, lát nữa đây, sẽ tạo ra phép lạ. Ta để ngươi ở lại vị trí của hắn. Theo hiệu lệnh của ta, những cánh cửa của khu đất thánh sẽ mở ra, và đám đông sẽ tiến lại gần cung thánh. Hãy lắng nghe họ. Và nếu ngươi bị lay động bởi những lời cầu nguyện của họ, chính ngươi — chính ngươi sẽ ban cho họ lời nói dối an ủi mà họ đang khẩn cầu.

Satni. Sẽ chẳng có phép lạ nào cả.

Đại Tư tế. Hãy quan sát và lắng nghe. [Ngài rời khỏi Satni, người vẫn đang đứng ở nơi khán giả có thể nhìn thấy. Những phiến đá lăn lại che kín điện thờ. Đại Tư tế ra hiệu, những tư tế khác xuất hiện] Tất cả đã sẵn sàng chưa?

Một tư tế. Thưa rồi ạ.

Đại Tư tế [nói nhỏ với một tư tế khác] Lắng nghe đây.

Ngài thì thầm vào tai hắn. Viên tư tế cúi đầu rồi bước ra ngoài. Trong lúc đám đông kéo vào sau đó, người ta thấy viên tư tế này bước vào chỗ ẩn nấp bên phải, đứng đó quan sát Satni, tay lăm lăm dao găm.

Đại Tư tế. Giờ thì, hãy để họ vào.

Ngài ra hiệu và tất cả biến mất. Một đám đông thảm hại ùa vào đền thờ, chen lấn, chạy nhảy, lấp đầy mọi khoảng trống. Khiêng một chiếc kiệu trên đó có một thiếu nữ xinh đẹp mặc trang phục quý giá là bốn người đàn ông. Mieris, Yaouma và tất cả các nhân vật trong vở kịch lần lượt xuất hiện.

Thiếu nữ. Lại gần nữa, hãy đặt tôi nằm gần nữ thần hơn nữa! Người sẽ xua đuổi con quỷ dữ đang khiến đôi chân tôi không thể cử động được.

Những người tàn tật, những kẻ chống nạng, những người có tay chân được quấn băng kín mít chen lấn bước qua cô.

Một thiếu nữ mù [nói với người dẫn đường] Khi những phiến đá lăn ra và nữ thần xuất hiện, hãy quan sát khuôn mặt người thật kỹ, để nói lại cho tôi biết liệu người có ban lại ánh sáng cho đôi mắt tôi không.

Một kẻ bại liệt lê lết bước vào bằng cả hai tay.

Kẻ bại liệt. Tôi muốn đến thật gần, thật gần! Chỉ một lát nữa thôi là tôi sẽ đi lại được.

Hai người con trai dìu mẹ họ vào, bà đang phát điên và họ đang cố gắng trấn an bà. Một người phụ nữ bồng con trên tay, van xin đám đông cho phép cô tiến lại gần. Một người đàn ông đầu quấn băng, với đôi mắt và cái miệng chỉ là những cái lỗ thủng, đang chen lấn những kẻ xung quanh. Rất nhiều người mù và những người được khiêng trên ghế.

Một phụ nữ. Người sẽ cất tiếng, người sẽ nói "được". Người sẽ tái hiện quyền năng như một đấng bảo hộ của Ai Cập.

Người khác. Họ bảo không phải vậy. Họ nói rằng những tai họa lớn đang chờ đón chúng ta cơ.

Người khác. Nếu người không đáp lời thì sao?

Người khác. Im lặng!

Âm nhạc. Đoàn rước của Pharaon bước vào. Ngài được dẫn đến phía góc trái, nơi khuất tầm mắt khán giả. Đại Tư tế bước lên ngai vàng của mình. Dân chúng sấp mình cúi lạy.

Đại Tư tế. Ammon thật vĩ đại!

Khoảng lặng.

Quần chúng. Ammon thật vĩ đại!

Đại Tư tế. Cung thánh sắp sửa mở ra.

Những tiếng vọng. Những phiến đá sẽ lăn ra! Tôi sợ quá! Nữ thần sắp xuất hiện rồi! Chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng người! Suỵt! Suỵt!

Đại Tư tế giơ hai tay lên trời.

Một tư tế [trong chỗ ẩn nấp, nói nhỏ với những người đang chuẩn bị kéo dây] Ngay bây giờ!

Những người đàn ông kéo dây, những phiến đá lăn sang hai bên. Đám đông sấp mình rạp hẳn xuống mặt đất. Những ai không thể quỳ được thì giúp nhau giấu mặt vào cánh tay.

Đại Tư tế. Đứng dậy! Hãy chiêm ngưỡng và cầu nguyện! [Một tiếng thét nghẹn ngào vì kinh hãi vang lên, những người phụ nữ phát điên vì sợ hãi bị những cơn co giật thần kinh bủa vây. Họ được khiêng ra ngoài] Ôi nữ thần! Con dân ngài đang tôn sùng ngài, và thành kính sấp mình trước tôn nhan ngài!

Tất cả. Hỡi Isis, chúng con tôn thờ ngài!

Đại Tư tế. Năm nay, một lần nữa, xin hãy tỏ cho chúng con thấy qua dấu hiệu kỳ diệu là cái gật đầu của đấng tối cao, rằng ngài vẫn mãi là vị đấng bảo hộ của chúng con. [Đám đông lẩm bẩm lặp lại câu thần chú] Ôi nữ thần, nếu ngài có lòng trắc ẩn với những kẻ khổ đau, xin hãy cúi đầu. Xin hãy rủ lòng thương! Xin rủ lòng thương! Chúng con đang chịu đựng thống khổ! Lũ quỷ dữ đang hành hạ chúng con.

Quần chúng. Chúng con khổ lắm! Hãy xua đuổi lũ quỷ dữ đi!

Đại Tư tế. Hỡi Neith! Mẹ của Vũ Trụ! Lũ quỷ dữ đang hành hạ chúng con! Hỡi Neith! Nữ thần trinh nguyên sinh thành vạn vật! Hỡi Isis, mảnh đất linh thiêng của Ai Cập, xin hãy cúi đầu! Hỡi Sati, nữ hoàng của các tầng trời! Xin hãy cúi đầu!

Người mẹ. Linh hồn của một kẻ chết đã xâm nhập vào thể xác con tôi rồi, hỡi Isis! Và nó sắp chết. Tôi đang giơ nó lên hướng về phía ngài đây, Isis. Xin hãy nhìn xem nó xinh đẹp biết bao, xin hãy nhìn xem nó đang phải chịu đựng những đớn đau nhường nào. Xin hãy nhìn kìa, nó còn quá nhỏ bé. Xin hãy để tôi được giữ nó lại! Hỡi Isis! Hỡi Isis! Xin hãy để tôi giữ nó lại bên mình!

Tất cả. Xót thương thay! Xin rủ lòng thương!

Đại Tư tế. Hãy chứng tỏ cho chúng con thấy ngài đồng ý lắng nghe lời cầu khẩn! Hỡi Isis, xin hãy cúi đầu!

Thiếu nữ mù. Hãy mở đôi mắt cho con! Kể từ khi con sinh ra, một con quỷ dữ đã giữ chặt chúng lại. Xin cho con được nhìn ngắm bầu trời mà người ta vẫn ca ngợi vẻ rực rỡ của nó. Con thật bất hạnh làm sao, hỡi Isis! Người con yêu, người yêu con, con còn chưa từng được nhìn thấy dung nhan của chàng! Con thật bất hạnh biết bao, hỡi Isis!

Tất cả. Xót thương thay! Xin rủ lòng thương!

Đại Tư tế. Hỡi Anouke! Linh hồn của Vũ Trụ! Xin rủ lòng thương! Chúng con đang đứng trước ngài giống như những đứa trẻ lạc lối.

Quần chúng. Vâng! Vâng! Giống như những đứa trẻ lạc lối vậy!

Người con trai. Hỡi Isis, con khẩn cầu ngài vì người cha mù lòa của con!

Tất cả. Hỡi Isis! Hỡi Từ phụ! Xin rủ lòng thương!

Đại Tư tế. Hỡi Thmei, Nữ hoàng của Công lý! Tấm gương soi chiếu chân lý! Xin hãy cúi đầu!

Cậu thanh niên bại liệt. Con đã dâng hiến mười con cừu non cho ngài rồi. Xin hãy để con đứng dậy và bước đi!

Người đàn ông [đầu quấn băng] Một con quái vật vô hình đang gặm nhấm khuôn mặt tôi, khiến tôi phải gào thét vì đau đớn.

Người bại liệt. Tôi đang lê lết trong bùn nhơ, giống như một con vật ô uế. Xin hãy để tôi được bước đi hiên ngang như một vị thần.

Hai người con trai [của người phụ nữ điên] Xin hãy nhìn mẹ chúng con, hỡi Isis, xin hãy nhìn mẹ chúng con, người không còn nhận ra chúng con nữa, thậm chí chẳng còn nhận ra chính mình, và chỉ biết cười ngây dại—

Người mẹ. Hỡi Isis! Ngài cũng là một người mẹ. Hỡi Isis, vì chính đứa con của ngài, xin hãy cứu lấy đứa con của tôi. Xin đừng để tôi phải ra về với đôi tay trống rỗng, bị tước đoạt mất báu vật yêu thương của mình. Ngài là một người mẹ cơ mà, hỡi Isis!

Đại Tư tế. Tất cả! Tất cả mọi người! Hãy cầu nguyện! Hãy khẩn khoản! Hãy gieo mình sấp mặt xuống đất — vâng! vâng! nữa đi! Im lặng nào! Người sắp sửa đáp lời rồi. [Khoảng lặng kéo dài] Những lời cầu nguyện của các người thật hờ hững. Những lời khẩn cầu của các người cần phải có nhiều nhiệt huyết hơn nữa! Hãy cầu nguyện! Hãy khóc than! Hãy kêu lên! Kêu to lên nữa!

Tất cả. Hỡi Isis! Hãy xua đuổi lũ quỷ dữ đi! Hãy đáp lời chúng con đi! Hãy đáp lời chúng con!

Đại Tư tế. To hơn nữa! Lớn tiếng hơn nữa!

Quần chúng. Đau đớn! Nước mắt! Tiếng nấc nghẹn! Tiếng gào thét! Xin hãy rủ lòng thương!

Đại Tư tế. Lần nữa đi, cho dù các người có phải bỏ mạng!

Quần chúng. Ngài đang bỏ rơi Ai Cập rồi sao! Biết bao tai họa sẽ giáng xuống đầu chúng con đây! Cứu với! Hãy cứu giúp chúng con! Xin rủ lòng thương!

Đại Tư tế. Xin rủ lòng thương! Xin rủ lòng thương! [òa khóc nức nở] Ồ! Những con người bất hạnh, hỡi Isis, nếu ngài nhẫn tâm bỏ rơi họ.

Những tiếng vọng [giữa những tiếng nấc nghẹn của đám đông] Người không nghe thấy chúng con! Người không đáp lời. Tai họa đang đổ xuống đầu chúng con rồi! Tai họa đang vùi dập chúng con!

Đại Tư tế. Tuyệt vọng rồi! Tất cả chúng ta đều tuyệt vọng rồi!

Tất cả. Chúng ta tuyệt vọng rồi!

Một tiếng thét. Đầu ngài đang cúi xuống kìa! Không! Đúng rồi!

Sự im lặng. Tiếp theo là một tiếng gào thét đầy đau đớn và thất vọng tột cùng.

Đại Tư tế. Hỡi người mẹ! Hỡi nữ thần!

Người mẹ. Hỡi Isis! Mẹ của thần Horus — vị thần đồng! Ngài nhẫn tâm để con tôi chết sao? Hãy nhìn nó kìa! Hãy nhìn nó đi!

Cậu thanh niên bại liệt. Trái tim ngài thật lạnh lùng, hỡi nữ thần!

Người bại liệt. Ngài chỉ cần muốn thế là được thôi, hỡi Isis, và tôi sẽ đi lại được ngay!

Người đàn ông [đầu quấn băng] Hãy chữa lành những vết lở loét cho tôi! Tôi đang gieo rắc sự kinh hoàng cho những kẻ quanh mình đây! Hãy chữa lành vết thương cho tôi!

Đại Tư tế. Hãy đáp lời chúng con! Xin hãy cúi đầu!

Tất cả. Xin rủ lòng thương!

Đám đông chìm trong cơn cuồng loạn, gào thét và khóc lóc trong sự tuyệt vọng khột cùng.

Satni. Ôi! Những linh hồn khốn khổ tội nghiệp kia!

Hắn gạt cần gạt. Khi đầu bức tượng từ từ cúi xuống, đám đông đồng loạt đáp lại bằng một tiếng gầm vang dội đầy cuồng nhiệt của sự tung hô.