Mondoubleau. Chào anh, ngài Chưởng lý thân mến của tôi.

Chưởng lý. Chào anh, ngài nghị sĩ thân mến.

Mondoubleau. Tôi rất vui được gặp anh. Tôi vừa từ Paris đến đây. Hôm qua tôi vừa ăn trưa với bạn tôi, ngài Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Chính phủ đang khá lo lắng vào lúc này.

Chưởng lý. Về chuyện gì thế?

Mondoubleau. Họ sợ bị chất vấn. Chỉ là một tình cờ thôi—chút nữa tôi sẽ kể cho anh nghe. Mà này—hình như anh có một cậu trợ lý ở đây đang hay nghịch ngợm quậy phá phải không?

Chưởng lý. Ý anh là ngài Ardeuil ư?

Mondoubleau. Ardeuil, đúng rồi, chính là hắn. Eugène theo sát mọi việc lắm đấy.

Chưởng lý. Eugène?

Mondoubleau. Eugène—bạn tôi Eugène—ngài Bộ trưởng Bộ Tư pháp ấy. Cậu ấy đã nói với tôi rằng: "Tôi mong Chưởng lý của các anh hiểu cách làm tròn bổn phận của mình."

Chưởng lý. Tôi chẳng mong gì hơn thế, nhưng xin hãy cho tôi biết bổn phận của tôi là gì đã.

Mondoubleau. Đó lại chính là điều người ta muốn tránh đấy. Mà này bạn tôi ơi, anh mới là một kẻ đầy bí ẩn đấy!

Chưởng lý. Tôi ư?

Mondoubleau. Anh đang xin chuyển công tác đấy thôi.

Chưởng lý. Ai nói với anh điều đó?

Mondoubleau. Anh đoán thử xem? Cậu ấy là người duy nhất biết chuyện này.

Chưởng lý. Eug—[Nói nhanh] Ngài Bộ trưởng Bộ Tư pháp ư?

Mondoubleau. Anh muốn được bổ nhiệm về Orléans phải không? Tôi nắm thông tin chính xác chứ?

Chưởng lý. Hoàn toàn đúng. Chúng tôi có họ hàng ở ngỏng ngách đó.

Mondoubleau. Tôi đoán là anh cũng dính dáng đến phong trào đang được chuẩn bị diễn ra.

Chưởng lý. Có một phong trào nào đang được chuẩn bị sao?

Mondoubleau. Có chứ. Còn về phần ngài Ardeuil, ngài Bộ trưởng chỉ nói rằng ngài ấy đặt niềm tin vào sự cứng rắn và nhiệt huyết của anh.

Chưởng lý. Ngài Bộ trưởng Bộ Tư pháp có thể tin tưởng ở tôi. Tôi sẽ phải tỏ ra vô cùng nghiêm khắc trong một vài vấn đề ở đây, và tôi xin đảm bảo rằng mình sẽ không thiếu quyết tâm hay nhiệt huyết đâu.

Mondoubleau. Phải, nhưng trên hết là sự khéo léo! Eugène đã nhắc đi nhắc lại đến cả chục lần rằng: "Trên hết, không truy tố, không bê bối. Vào thời điểm hiện tại lại càng phải thế. Chúng ta đang bị soi mói. Thế nên mọi việc phải được tiến hành thật êm thấm."

Chưởng lý. Anh không cần phải lo lắng. Đã có vấn đề của Mouzon ở đây.

Mondoubleau. Mouzon! Mouzon, vị thẩm phán điều tra ấy á!

Chưởng lý. Đúng vậy.

Mondoubleau. Ở Mauleon ư?

Chưởng lý. Chính xác.

Mondoubleau. Anh không đời nào lại nghĩ đến việc—Một trong những người bạn tốt nhất của tôi—vô cùng dễ mến—một anh chàng tuyệt vời—một thẩm phán xuất sắc, đầy năng lực và sự nhạy bén. Tôi vừa nhắc tên cậu ta với Eugène để xin cho chiếc ghế Ủy viên đang trống.

Chưởng lý. [đưa cho anh ta bản báo cáo] Anh chọn nhầm người rồi. Tôi chuẩn bị cho anh xem một tài liệu về hắn đây. Hơn nữa, chiếc ghế đó đã được hứa trao cho ngài Vagret rồi.

Mondoubleau. Có chuyện gì không ổn à?

Chưởng lý. Đây. Tôi sẽ phải báo cáo hắn lên Hội đồng Tối cao ngành Tư pháp hoặc tiến hành tố tụng hắn trước Tòa phúc thẩm.

Mondoubleau. Hắn đã làm gì chứ?

Chưởng lý. Cứ đọc đi.

Mondoubleau. [sau khi lướt qua tập tài liệu mà người kia vừa trao cho] Dĩ nhiên rồi. Nhưng thực sự mà nói—chẳng có gì trong này cả. Nếu anh im lặng cho qua chuyện này, sẽ chẳng ai hay biết gì hết. Không bê bối nào cả. Ngành tư pháp hiện tại đã phải chịu đựng quá nhiều đả kích rồi, chúng ta việc gì phải dâng vũ khí cho kẻ thù.

Chưởng lý. Không may là Coire đã biết chuyện này, và hắn đe dọa sẽ kể toàn bộ câu chuyện lên tờ báo của hắn trừ khi ngài Mouzon bị thuyên chuyển khỏi Mauleon.

Mondoubleau. Quỷ tha ma bắt! [Hắn bắt đầu cười lớn]

Chưởng lý. Anh đang cười cái gì thế?

Mondoubleau. Không có gì—một ý nghĩ kỳ quặc, một trò đùa thôi. [Hắn cười] Mà này—nhưng anh sẽ không bực mình chứ?—đó chỉ là một câu nói đùa thôi—

Chưởng lý. Sao nào?

Mondoubleau. Tôi đang nghĩ—tôi nói thật nhé, đây là một ý tưởng lố bịch. Nhưng suy cho cùng—suy cho cùng, nếu anh đề cử Mouzon cho chiếc ghế Ủy viên tại Pau, anh sẽ làm vừa lòng tất cả mọi người đấy!

Chưởng lý. Ngài nghị sĩ thân mến của tôi—

Mondoubleau. Một trò đùa—tất nhiên rồi, chỉ là một trò đùa thôi—nhưng điều thú vị là nếu anh làm thế, nó sẽ làm hài lòng Coire, làm hài lòng tôi, làm hài lòng Mouzon, và làm hài lòng cả Eugène—người đang không muốn có bất kỳ vụ bê bối nào.

Chưởng lý. Nhưng thế thì thành ra một sự—

Mondoubleau. Không, không. Trong chính trị chẳng thể có bê bối nào trừ khi có sự công khai trước công chúng.

Chưởng lý. Nhưng thực tình mà nói—

Mondoubleau. Tôi đồng ý với anh—tôi biết tất cả những gì có thể nói ra—tôi nhắc lại nhé, tôi chỉ đang đùa cợt thôi. Và anh có nhận ra không—rất kỳ lạ đấy—khi ngẫm nghĩ lại—cái giải pháp hoang đường này lại là cách duy nhất không mang đến những bất lợi trầm trọng—những bất lợi rõ mười mươi. Sự thật là thế đấy. Nếu anh để Mouzon lại đây, Coire sẽ phơi bày tất cả. Nếu anh khởi kiện hắn, anh sẽ trao cho một phe phái trong giới báo chí cơ hội mà họ chẳng đời nào bỏ lỡ—cơ hội để khoét sâu vào một trong những trụ cột của xã hội. Bọn người đó không từ bất kỳ thủ đoạn nào đâu. Họ sẽ đánh đồng toàn bộ hệ thống tư pháp với Mouzon cho mà xem. Người trở thành kẻ đồi bại sẽ không phải là Mouzon, mà là Tòa án, là Tòa phúc thẩm cơ. Sẽ có bùn nhơ vấy lên tất cả—trên từng tấm áo choàng thẩm phán.

Chưởng lý. Nhưng anh không thể nghiêm túc đề nghị tôi—

Mondoubleau. Anh có biết chúng ta nên làm gì không? Hãy đến và bàn bạc chuyện này với Rollet, vị thượng nghị sĩ ấy—ông ấy ở cách đây chỉ vài bước chân.

Chưởng lý. Tôi bảo đảm với anh là—

Mondoubleau. Thôi nào—thôi nào. Tiện thể anh cũng sẽ ngỏ lời về chuyện chuyển công tác đến Orléans luôn. Anh có gì mà phải mạo hiểm chứ? Tôi bảo đảm giải pháp của tôi là tốt nhất. Rồi anh cũng sẽ xuôi theo thôi, tôi chắc chắn đấy! Tôi dẫn anh đi nhé. [Hắn bám lấy tay anh]

Chưởng lý. Thôi được rồi, dù sao tôi cũng có vài điều muốn nói với Rollet.

Người gác cửa bước vào.

Người gác cửa. Thưa ngài—

Chưởng lý. Họ đâu rồi? Phán quyết đã—?

Người gác cửa. Vẫn chưa ạ. Ngài Vagret vừa mới đưa ra lời đối chất tranh tụng.

Chưởng lý. Bồi thẩm đoàn đã vào phòng nghị án chưa?

Người gác cửa. Chưa ạ, thưa ngài. Họ chuẩn bị bước ra thì ngài Vagret xin hoãn lại.

Mondoubleau. Đúng là một ý kiến kỳ cục! Thật tình đấy! Nào bạn tôi ơi, chúng ta đi thôi. Tôi nói rồi, thể nào anh cũng sẽ đổi ý thôi!

Chưởng lý [đuối lý] Không bao giờ! Không bao giờ!