Mouzon [khúm núm] Thưa ngài—

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Ngồi xuống đi. [Mouzon làm theo] Văn phòng tôi vừa nhận được một bản báo cáo từ Bordeaux—có liên quan đến ông đấy, thưa ông! [Lục tìm trong cặp tài liệu] Đây rồi. [Đọc] Mouzon và người phụ nữ tên Pecquet. Ông có biết chuyện gì không?

Mouzon [vẫn xem nhẹ sự việc, gượng cười. Sau một khoảng lặng kéo dài] Vâng, thưa ngài—

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Tôi đang đợi lời giải thích của ông.

Mouzon [như trước] Ngài cũng từng có thời trẻ tuổi mà, thưa ngài—

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Không đến mức độ đó đâu, thưa ông!

Mouzon. Tôi thừa nhận mình đã đi quá giới hạn một chút.

Viện trưởng Viện Kiểm sát [đọc] "Trong trạng thái say xỉn, cùng với người phụ nữ tên Pecquet và hai người phụ nữ lẳng lơ khác đi cùng, đương sự Mouzon đã có những lời lẽ lăng mạ và xúc phạm cảnh sát, đồng thời đe dọa sa thải họ." Đó là cái mà ông gọi là đi quá giới hạn một chút đấy à?

Mouzon. Có lẽ cách dùng từ đó hơi nhẹ nhàng quá.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Và ông lại để cho tên tuổi của một thẩm phán bị gắn liền trong báo cáo của cảnh sát với một người phụ nữ như ả Pecquet ư?

Mouzon. Cô ta nói với tôi tên cô ta là Diane de Montmorency.

Viện trưởng Viện Kiểm sát [đọc tiếp] "Khi được chúng tôi, viên thanh tra cảnh sát, thẩm vấn vào sáng hôm sau về cấp bậc sĩ quan hải quân mà ông ta tự nhận..." [Viện trưởng nhìn chằm chằm Mouzon. Lại một khoảng lặng nữa]

Mouzon [vẫn cười] Vâng, đó là tại bộ râu quai nón của tôi thôi, ngài biết đấy.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Thật thế sao?

Mouzon. Khi tôi—ờ thì—khi đến Bordeaux, tôi luôn nhận mình là sĩ quan hải quân để bảo vệ uy tín của luật pháp.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Xem chừng ông đã hơi chậm trễ trong việc suy tính đến điều đó thì phải.

Mouzon. Xin ngài lưu ý cho rằng tôi đã cố gắng bảo vệ uy tín ấy ngay từ đầu, vì tôi đã cẩn thận rời khỏi hạt và thậm chí cả khu vực tư pháp của mình—để mà—

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Tôi đọc tiếp nhé. "Ông Mouzon sau đó đã thông báo cho chúng tôi về chức vụ thực tế của ông ấy là thẩm phán điều tra, và viện dẫn chức vụ đó để yêu cầu chúng tôi đình chỉ vụ việc."

Mouzon. Thật là đồ ngốc. Hắn ta lại đưa chuyện đó vào báo cáo cơ à? Ồ, thực tình mà nói—đó là do hắn kém học thức thôi. Không, đây là một vấn đề chính trị—viên thanh tra đó thuộc phe đối lập với chúng ta—tôi đã đề nghị hắn—Dù sao đi nữa—tôi chỉ muốn tránh điều tiếng thôi mà. Ai ở vào hoàn cảnh của tôi cũng sẽ hành xử như vậy cả.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Đó là lời giải thích duy nhất mà ông có thể đưa ra cho tôi sao?

Mouzon. Giải thích á? Sự thật là, thưa ngài, nếu ngài cứ khăng khăng duy trì mối quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới trong cuộc trò chuyện này, tôi không thể giải thích gì thêm được nữa. Nhưng nếu ngài sẵn lòng cho phép tôi quên đi chức vụ của ngài trong chốc lát, nếu ngài đồng ý trò chuyện với tôi như những người đàn ông với nhau, thì tôi sẽ nói với ngài rằng đây chỉ là một phút bồng bột tuổi trẻ—dĩ nhiên là đáng tiếc, nhưng có thể lý giải được bởi sự chán ngắt đến cùng cực tỏa ra từ chính những viên đá lát đường ở Mauleon này. Thôi nào! Hôm đó tôi đã lỡ quá chén. Đêm nào trong năm mà chẳng có khối anh chàng đàng hoàng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Đó chỉ là một lỗi lầm nhỏ chẳng ảnh hưởng gì đến danh dự cá nhân cả.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Thưa ông, khi người ta có vinh dự được làm thẩm phán—khi người ta đã nhận trọng trách phán xét đồng loại, thì người đó càng có nghĩa vụ hơn bất cứ ai hết trong việc giữ gìn sự điềm tĩnh và bảo trọng phẩm giá của mình trong mọi hoàn cảnh. Những điều có thể không tổn hại đến danh dự của một công dân bình thường nhưng lại tổn hại nghiêm trọng đến danh dự của một thẩm phán. Ông hãy nhớ lấy điều đó.

Mouzon. Vì ngài đã từ chối bàn thảo sự việc theo bất kỳ cách nào khác ngoài phương thức công vụ, tôi chẳng còn cách nào ngoài việc yêu cầu ngài cho biết ngài đã quyết định xử lý ra sao.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Ông không đoán được sao?

Mouzon. Tôi là một thẩm phán điều tra. Ngài sẽ giáng chức tôi xuống làm thẩm phán thông thường. Điều đó có nghĩa là thu nhập của tôi sẽ bị giảm đi năm trăm franc mỗi năm. Tôi chấp nhận.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Rất tiếc là tôi không thể hài lòng với một biện pháp đơn giản như vậy. Nói thẳng ra nhé, tôi buộc phải thông báo cho ông biết rằng ông Coire, giám đốc tờ báo vẫn luôn đả kích chúng ta không thương tiếc, đã nắm được toàn bộ sự thật về cáo buộc chống lại ông và sẽ không chịu hứa là sẽ giữ kín không cho đăng báo đâu, trừ khi trước cuối tháng này ông chịu rời khỏi Tòa án Mauleon. Do đó, tôi rơi vào hoàn cảnh bất đắc dĩ là phải yêu cầu ông từ chức.

Mouzon. Tôi sẽ không từ chức.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Ông không từ chức ư?

Mouzon. Tôi rất lấy làm tiếc vì phải trái ý ngài, nhưng tôi đã quyết định dứt khoát rồi. Tôi sẽ không từ chức.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Nhưng thực tình mà nói—ông không thể biết được đâu—

Mouzon. Tôi biết hết mọi chuyện rồi. Viện trưởng Viện Kiểm sát. Rất tốt, thưa ông, vậy chúng tôi sẽ tiến hành tố tụng ông.

Mouzon. Cứ tiến hành đi. [Ông ta đứng dậy]

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Ông không cảm thấy lo sợ trước vụ bê bối sẽ nảy sinh từ việc ông phải hầu tòa và khả năng cao là sẽ bị kết án hay sao?

Mouzon. Bị kết án là chuyện ít có khả năng xảy ra hơn ngài tưởng đấy. Tôi hoàn toàn có đủ khả năng tự bào chữa và tự chọn luật sư cho mình. Còn về vụ bê bối, nó chẳng rơi xuống đầu tôi đâu. Tôi là một kẻ độc thân, không vướng bận gia đình; tôi chẳng quen biết ai hoặc hầu như chẳng quen ai ở Mauleon này, nơi mà thực chất tôi đang phải chịu cảnh lưu đày. Bạn bè tôi đều ở Bordeaux cả; họ thuộc giới thượng lưu ăn chơi trác táng, và tôi sẽ chẳng hề mất điểm chút nào trong mắt họ chỉ vì một vụ kiện tụng như thế này. Ngài nghĩ tôi nên rời khỏi ngành tư pháp chứ? May mắn thay, tôi vẫn có đủ tiền để sinh sống mà không cần đến ba nghìn rưỡi franc mà Chính phủ nước Cộng hòa cấp cho tôi mỗi năm.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Thế là đủ rồi, thưa ông. Chào ông.

Mouzon. Xin kính chào ngài. [Ông ta bước ra]

Người gác cửa. Thưa ngài đại biểu đã đến ạ. Ngài đại biểu bảo rằng ngài viện trưởng đang đợi ngài ấy.

Viện trưởng Viện Kiểm sát. Đúng vậy. Mời ngài ấy vào.

Mondoubleau bước vào. Viện trưởng Viện Kiểm sát tiến lại phía ông ta và bắt tay.